🔹سرود «ای ایران»، هم‌زمان با روز بزرگداشت فردوسی، در دهم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۶، به شماره‌ی ۱۳۹۵، ثبت‌ملی شده و حق هرگونه دخل و تصرف در آن مردود است.
🔸بر این اساس، مالکیت این اثر از حالت مالکیت شخصیِ صاحبان اثر، به مالکیت ملی تبدیل شده و حق پاسداشت از آن برای سمن‌ها(بعنوان نهادهای مدنی) محفوظ است.
✅آفرینندگان اثر:
◽️حسین گل‌گلاب(سراینده)
◽️روح‌الله خالقی(آهنگساز)
◽️بنان(خواننده)
@IranMetaChallenges

🔹سروده‌ی "ای ایران"
🔸سراینده: حسین گل‌گلاب
👈تمام واژگان این اثر ملی - ایرانی به زبان پارسی است.
@IranMetaChallenges

✅سرود «ای ایران» در دهم اردیبهشت ۱۳۹۶ و با شماره ثبت ۱۳۹۵، در فهرست آثار ملی - ایرانی به ثبت رسیده است.

✅آفرینندگان اثر:
◽️حسین گل‌گلاب(سراینده)
◽️روح‌الله خالقی(آهنگساز)
◽️بنان(خواننده)
@IranMetaChallenges

🔸دکتر حسین گل‌گلاب سراینده‌ی سروده‌ی «ای ایران» و استاد داروسازی دانشگاه تهران، پس از مشاهده‌ی سیلی زدن نظامی انگلیسی به سرباز ایرانی در ۱۳۲۳، این سروده را سرود. ایشان اسفندماه ۱۳۶۳، به ابدیت پیوست.
@kamppress
@IranMetaChallenges

🔹طبیعت بهترین آموزگار انسان است.

🔸پنجم اسفندماه - روز بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی و «روز مهندس» خجسته باد🌹
@kamppress
@IranMetaChallenges

🔹پنجم اسفندماه - روز بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی و «روز مهندس» خجسته باد🌹

🔸دیدن فناوری سنتی جاری‌سازی آب از چاه در این ویدئو که نمایشی از طراحی و اجرای طرحی مهندسی با وِرژِن سنتی است، خالی از لطف نیست. با سپاس از آقای محسن قطبی.
@kamppress
@IranMetaChallenges

اعتراض شدیدالحن خانه موسیقی به دستکاری در سرود «ای ایران»

🔸هیئت مدیره خانه موسیقی در جلسه اخیر خود نسبت به دخل و تصرف غیرقانونی و تحریف کلام سرود ملی «ای ایران» واکنش نشان داد.
🔸به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، اعضای هیئت مدیره خانه موسیقی به نمایندگی از جامعه موسیقی کشور به شدت به این عمل غیرقانونی و به دور از اخلاق سازندگان این سرود جعلی اعتراض کردند و از مسئولان و ضابطان قضایی خواستند تا با خاطیان برخورد قانونی کنند.
🔸در بخشی از بیانیه خانه موسیقی آمده است که سرود زیبا و ملی «ای ایران» که به ثبت ملی رسیده جزو میراث معنوی ایران شناخته شده و همچون دیگر آثار ملی ارزشمند و غیر قابل تغییر است و به هیچ عنوان نمی توان در آن دخل و تصرفی ایجاد کرد و سازمان میراث فرهنگی کشور به عنوان متولی اصلی آثار ملی در کشور باید نسبت به این حرکت زشت واکنش مقتضی نشان دهد.

🔻کانال ایران و ابرچالشهای آینده، دیدبان و پاسبان میراث با ارزش ملل
@IranMetaChallenges

🔹اقدام خلاف اخلاق و انتشار مقاله در ژورنال ISI با نام امام زمان!

✅گاهی مشاهده شده افرادی تازه‌کار، نام دانشگران مطرح در رشته‌ای خاص را درمقاله‌شان درکنار نام خود درج می‌کنند بی‌آنکه نویسنده همکار روحش هم از این اقدام غیراخلاقی وی باخبر باشد.
✅معمولا هدف نویسنده تازه‌کار از این اقدام غیراخلاقی، فریب‌دادن داوران و گمراه‌کردن فرایند ارزیابی مقاله است. یعنی وی با آوردن نام نویسنده‌ی مشهور در مقاله در کنار نام خود، این اطمینان دروغین را به داوران میدهد که یافته‌های مقاله وی از اعتبار قابل‌قبولی برخوردار است.
✅ولی همینکه مقاله فاز داوری را به پایان می‌رساند، در فاز پایانی ازطریق مکاتبه با سردبیر ژورنال، نام نویسنده همکار را با این توجیه که وی از ادامه همکاری منصرف شده از مقاله برمی‌دارد و تنها نام خود را در آن قیدمیکند!
✅در سندپیوست، محمدرضا رستمی درونکلا - عضوهیات علمی دانشگاه تربیت مدرس در ۲۰۱۱، در اقدامی عجیب و با نیّاتی موهومی مقاله مشترکی را با مهدی موعود(عج) در ژورنال معتبر اشپرینگر بچاپ رسانده که دانشگاه متبوع وی نیز پس ازفشار رسانه‌ها، ایشان رابخاطر این اقدام غیراخلاقی‌اش اخراج میکند!
@IranMetaChallenges

🔸فایل صوتی گفتگوی کوروش برارپور با برنامه‌ی «دوباره آسمان آبیِ» رادیو جوان

✅موضوع: رابطه‌ی سیستمی میان افزایش جمعیت، مصرف انرژی(و سوخت‌های فسیلی) و ظرفیت تحمل محیط‌زیستی کلان‌شهرها

✅مورد: کلان‌شهر تهران

✅بخش نخست: میان‌برنامه و تعریف مفاهیم
@IranMetaChallenges
@kamppress

🔸فایل صوتی گفتگوی کوروش برارپور با برنامه‌ی «دوباره آسمان آبیِ» رادیو جوان

✅موضوع: رابطه‌ی سیستمی میان افزایش جمعیت، مصرف انرژی(و سوخت‌های فسیلی) و ظرفیت تحمل محیط‌زیستی کلان‌شهرها

✅مورد: کلان‌شهر تهران

✅بخش دوم: راه‌حل اساسی از دیدگاه پویایی‌شناسی سیستم‌ها و با تکیه بر منطق توسعه‌پایدار
@IranMetaChallenges
@kamppress

🌸۲۷اُم نوامبر مصادف با ۹اُم اسفند - روز جهانی ngoها خجسته باد🌸

آفرین به باران عزیز - کنشگر داوطلب و عضو جمعیت نونهالی بنیاد توسعه پایدار ایران
@IranMetaChallenges
@kamppress

آشنایی با جشن‌های ایرانی - جشن «آبسالان»

✍مریم مختاری - نویسنده و پژوهشگر تاریخ و عضو کانال ایران و ابرچالش‌های آینده


💧🍀 نخستین جشن اسپندماه، برابر با نخستین روز آن، جشن آبسالان نام داشت. آب‌پاشان و جشن روباه نام‌های دیگر آن هستند. گفته شده که زمان برگزاری آن در ایران باستان برابر با نخستین روز از واپسین ماه سال بود.

💧🍀 گمان می‌رود که این جشن به بهانه‌ی پایان یخ‌زدگی جویبارها، آب شدن برف، روان شدن آب چشمه‌ها، به گوش رسیدن سدا(صدا)ی دلنواز رودخانه‌ها و آواز پرندگان، شکفتن گیاهان و دیده شدن دوباره‌ی روباهان که ایرانیان دیدن آن را فرخنده می‌دانستند، برگزار می‌شد.
گویا آبسالان پیوند تنگاتنگی با نوروز و جشن‌های فروردین دارد، ولی داستان‌های ناهمانندی نیز درباره‌اش گفته شده است. شاید آبسالان یکی از جشن‌های باران‌خواهی بود که اکنون در استان‌های خشک کشور به شیوه‌های دیگری برگزار می‌شود. از سویی در گاهشماری سیستانی، نام سومین ماه سال «اوسال» است و همین نشان می‌دهد که این جشن با گذشت روزگاران بسیار جابجا شده است.

💧🍀 پادشاهان کیانی آبسالان را «بهارجشن» می‌نامیدند. ایرانشناسان با بررسی نام و چمار آن به دنبال چیستی و پیدایش جشن بوده‌اند. به باور برخی از آن‌ها، واژه‌ی آبسالان با آبشار هم‌ریشه است و برای پیدایش نشانه‌های بهار برگزار می‌شد.

💧🍀 بر پایه‌ی سروده‌ای از ناصرخسرو، این جشن با کمبود آب در پیوند است؛ نه با خرمی و سرسبزی بهار:
- همی تابد ز چرخ سبز عیوق
چو آتش بر صحیفه آبسالی!

در سروده‌ای از «ابو نواس» در سده‌ی دوم، این واژه برای نخستین بار و برای نام بردن از جشنی فرخ آمده و از نام آن در کنار نوروز و مهرگان پیداست که جشنی بزرگ و همسنگ آن‌ها بوده و به گمان به چم(معنی) رگبار تند و گذرای بهاری است.


💧🍀 ابوریحان بیرونی در آثارالباقیه افسانه‌هایی خواندنی از این جشن نوشته است.

بیرونی نوشته است که در این روز، جمشیدشاه برای نخستین بار مروارید را در دریا یافت و بیرون آورد.
مردم نیز برای اینکه سرمای سخت گذشته و بهار نزدیک است، شادمانی می‌کردند.
همچنین بیرونی از زبان ایرانشهری و او از زبان موبدان ارمنی گفته‌اند که در این روز بر فراز کوهی، بزکوهی سپیدی پدیدار می‌شود. اگر بزکوهی فریاد بکشد سالی خوش و اگر نکشد خشکسالی در پیش است.
بر پایه‌ی افسانه‌ها، در این روز خداوند نیکی، بدی و چگونگی رخ دادن آن‌ها را در دست گرفت.

💧🍀 درباره‌ی آیین‌های کهن جشن آبسالان گفته شده است که ایرانیان در بامداد جشن آبسالان، با نگاه به آسمان و ابرها، درباره‌ی فراوانی و خشکسالی سال آینده پیش‌بینی می‌کردند. مردم و پادشاهان در این روز به دشت‌ها می‌رفتند.

@IranMetaChallenges

✅تعصبِ کورکورانه(Bigotry) با مدل گفتمانی زیر با دیگران سخن می‌گوید:
◽️کر شو تا گوش نشنود
◽️کور شو تا چشم نبیند
◽️احمق شو تا مغز نیندیشد
◽️قبول کن هرآنچه را که من می‌گویم!

🔸تعصب، یکی از پیامدهای کم‌سوادی، کوته‌فکری و نادانی است
🔸تعصب کورکورانه میتواند زمینه‌های گسترش نژادپرستی(Racism)، رادیکالیسم مذهبی و سرکوب مخالف را در جامعه در پی داشته باشد
🔸دسپاتیزم(استبداد شرقی)، یکی از پیامدهای تعصب است
🔹ترکیب سه پدیده‌ی «نادانی»، «تعصب» و «دسپاتیزم»؛ یک ساختار بازخوردی مثبت با بهره‌ی کوچکتر از یک را تولید و بازتولید می‌کند که در ادبیات پویایی‌شناسی سیستم‌ها، حلقه‌ی شوم خوانده می‌شود و در برابر هرگونه مدل رشد و یادگیری‌ای، سد ایجاد می‌کند
@IranMetaChallenges

🎼 آهنگ مادر(جان مار گل خوشه)
🔸با صدای: میرکا محمدی
🔹اجرا: گروه میرکا(شبکه تبرستان)

🌸روز مادر بر همه مادران خوب ایران و جهان خجسته باد🌸

آفرین به میرکای عزیز - عضو کانال ایران و ابرچالش‌های آینده، بخاطر اجرای بسیار خوب‌شان 👏
@IranMetaChallenges

کمپ‌پرس: مدیرعامل بنیاد توسعه پایدار ایران در آستانه‌ی مطرح‌شدن پروژه‌ی انتقال آب دریای کاسپین به کویر مرکزی ایران در صحن علنی مجلس شورای اسلامی، خطاب به نمایندگان استان‌های شمالی ایران نامه نوشت. متن این نامه به شرح زیر است:

------------------------------------------------------------

نمایندگان محترم استان‌های شمالی ایران در مجلس شورای اسلامی

با تقدیم درود

پیرو مذاکرات صورت گرفته با آقایان یوسف‌نژاد، شریعت‌نژاد، دامادی و احمدی لاشکی - نمایندگان محترم استان مازندران در مجلس شورای اسلامی درخصوص پروژه‌ی ضدتوسعه‌ای انتقال آب دریای کاسپین به کویر مرکزی ایران و بنا به درخواست جناب آقای احمدی لاشکی این یادداشت تخصصی - کارشناسی حضورتان ارسال میشود.
جهت فزونی استحضار به آگاهی می‌رسد؛ مقوله‌ی انتقال آب دریای کاسپین به کویر مرکزی ایران در بنیاد توسعه پایدار ایران بعنوان یک ngo، مورد مدلسازی سیستمی و شبیه‌سازی ریاضی قرار گرفته که چکیده‌ی نتایج حاصل از آن مدل جهت مخالفت با اجرایی شدن پروژه یادشده در جلسه علنی مجلس که مقرر است در روز شنبه مورخه ۱۱اُم اسفندماه ۱۳۹۷ برگزار شود، حضورتان ارسال میشود:
1⃣فرض مدل:
🔸مدل مورد اشاره از یک فرض رادیکال پیروی میکند و آن اینکه: «در نظام کشورداری ایران(و بویژه در دولت جناب آقای حسن روحانی)، عقلانیت و خرَدورزیِ پژوهش‌پایه جهت بیشینه‌سازی منافع ملی، اساسا جایگاهی ندارد و آن چیزی‌که درنهایت یک تصمیم مهم را در ایران رقم می‌زند، آرای قبیله‌ها و عشیره‌های سیاسی است».
2⃣ساختار مدل:
🔸ساختار مدل اشاره‌شده در بالا شامل چهار بخش است که عبارتند از:
◽️الف) بخش توسعه انسانی
◽️ب) بخش توسعه اجتماعی
◽️پ) بخش توسعه اقتصادی
◽️چ) بخش توسعه سرمایه‌های طبیعی

3⃣رفتار متغیرهای مدل:
🔸رفتار اغلب متغیرهای مدل یادشده بصورت «فراجهش ناگهانی - فرااُفتِ ناگهانی» یا «Overshoot&Collapse» است. به زبان ساده‌تر، موارد زیر در مدل اشاره شده قابل مشاهده است:
◾️الف) به ازای هر ۱۰٪ پیشرفت پروژه یادشده، ردپای بوم‌شناختی دولت آقای روحانی با برجای گذاشتن حجم گسترده‌ای از تخریب‌های محیط‌زیستی سبب میشود، ۱۲۴٪ از ظرفیت تحمل محیط‌زیستی البرز و کاسپین مورد فرسایش قرار گیرد و ۸۲٪ از آن نیز مستهلک شود.
◾️ب) با توجه به اینکه دولت نخست روحانی در ابتدای شکل‌گیری‌اش سوگند یاد کرده مدافع حقوق محیط‌زیست ایران باشد، بنابراین عدم التزام به سوگند ایشان(آقای روحانی) و دولتش سبب میشود به ازای هر ۱۰٪ پیشرفت پروژه یادشده، ۳۰۰٪ از اعتماد عمومی به کل نظام جمهوری اسلامی کمتر شود. کاهش اعتماد عمومی نیز پدیده‌هایی را از جنس «پیامدهای ناخواسته» و «عوارض جانبی» در پی خواهد داشت که در قالب سناریوهای ممکن، باورکردنی و محتمل زیر از برونداد مدل قابل برداشت است که درقالب گزاره‌های زیر قابل بیان است:
◽️۱) اعلام جرم سمن‌ها و کنشگران جامعه مدنی ایران علیه جناب آقای حسن روحانی در محاکم قضایی، به اتهام عدم التزام ایشان به سوگند
◽️۲) تحصن هزاران نفر از اعضای سمن‌ها، کوهنوردان، فعالان محیط‌زیستی و کنشگران جامعه مدنی ایران در برابر درب شمالی مجلس شورای اسلامی
◽️۳) پیوستن مردم نجیب و آرام سه استان گیلان، مازندران و گلستان به جمع مردمان معترض ایران در استان‌های دیگر. جهت فزونی استحضار و بر اساس گزارش سازمان‌های بین‌المللی به آگاهی می‌رسد؛ مردم ایران در ۲۰۱۸، جزو معترض‌ترین مردم دنیا و دولت و مجموعه حاکمان ایران نیز جزو غیرپاسخگوترین مسئولان دنیا بوده‌اند!
◽️۴) همراه‌شدن طیف گسترده‌ای از معترضان مردمی با طیف تندروی حاکمیت و جایگزین کردن فردی از آن طیف بجای روحانی و انجام تسویه‌حسابهای گسترده با نزدیکان وی
◽️۵) پیوند خوردن ۴سناریوی بالا با یکدیگر، درنهایت نظام جمهوری اسلامی را به مرز فروپاشی خواهد کشاند!
◾️پ) با توجه به اینکه پروژه یادشده، یک پروژه‌ی گران‌قیمتی بوده و «نسبت سود به زیان» آن در «پایین‌تر از نقطه سربه‌سرش» قرار می‌گیرد بنابراین، این پروژه اساسا توجیه اقتصادی ندارد. بر این اساس:
◽️۱) هر ۱۰٪ پیشرفت پروژه یادشده کمک خواهدکرد تا «شاخص فلاکت» در ایران به اندازه‌ی ۸۳٪ فراجهش ناگهانی داشته باشد.
◽️۲) به ازای هر ۱۰٪ پیشرفت پروژه یادشده، «شاخص درک فساد» در میان سمن‌ها و کنشگران جامعه مدنی ایران نیز به اندازه ۷۹٪ فراجهش ناگهانی خواهد داشت.

🔸ممکن است جناب آقای روحانی و مشاوران محترم‌شان در رویارویی با یافته‌های مندرج در این یادداشت مدعی شوند: "برونداد مدل مورد اشاره با داده‌های ما همخوانی ندارد"! پاسخ آن استکه: "داده‌های مورد اشاره را در اختیار طراح مدل قرار دهید تا با خوراندن آن به ورودی مدل، نتایج دقیق‌تر و مورد انتظار حاصل شود"!

با احترام و آرزوی نیک‌فرجامی
کوروش برارپور - مدیرعامل بنیاد توسعه پایدار ایران
@kamppress
@IranMetaChallenges

♦️پاکتراشی جنگل‌های هیرکانی برای ساخت جاده در «طرح انتقال آب کاسپین»

🔸به گزارش اسکان‌نیوز، در «گزارش ارزیابی مالی - اقتصادی طرح شیرین‌سازی و انتقال آب دریای کاسپین به کویر مرکزی ایران»، اختصاص ۳۷۵میلیارد تومان اعتبار برای ساخت جاده‌های جدید در حاشیه این طرح برآورد شده که با بالا رفتن نرخ دلار، دست کم چهار برابر خواهد شد!

🔹این موضوع، آنگاه محل نگرانی میشود که بدانیم بیش از ۵۰کیلومتر از مسیر ۱۸۰کیلومتری انتقال آب کاسپین از ساحل دریا تا مقصد(یعنی سمنان)، از میان جنگل‌های بکر هیرکانی با تراکم تاج پوشش بالای ۷۵درصد در رقوم ارتفاعی ۸۵۰ تا ۱۶۰۰متری می‌گذرد که جزو معدود جنگل‌های متراکم و انبوه هیرکانی جهان به شمار می‌رود که ناگزیر، قطع میشوند!

🔸این در حالی است که بر اساس آخرین گزارش‌ها درباره وضعیت جنگل‌های هیرکانی شمال کشور، اگر روند کنونی را درباره این جنگل‌ها ادامه دهیم تا ۳۰سال دیگر، چیزی از این جنگل‌های منحصر به فرد در ایران باقی نخواهد ماند!

📙منبع: اسکان‌نیوز
@IranMetaChallenges

👈 سقوط!

🔹دیرینه‌شناسان بر این باورند: "یکی از دلایل انقراض نسل دایناسورها این بوده که حسگرهای ضعیفی داشته‌اند. یعنی امروز به «دُم‌»شان ضربه میخورد، nروز بعد میگفتند: «آخ دندانم»"!
🔹به‌سخنی دیگر، دایناسورها دو تا مشکل اساسی داشتند:
۱) دیر حس می‌کردند
۲) اشتباه حس می‌کردند

🔸براین اساس، زمانی که شما بعنوان کنشگری متعهد، درخصوص ابرچالش یا تهدیدی خاص که جامعه هدف‌تان در تیررس زیان ناشی از آن قرار دارد هشدار میدهید، لاجرَم ادبیات گفتاری و نوشتاری‌تان باید از جملاتی صریح و همچنین از ساختار و قواعد زبانی آمرانه برخوردار باشد! درغیراینصورت، مدیران ناشی، جامعه هدف‌تان را به ژرفای ناکجاآباد تاریخ سوق خواهند داد!!

🔸در این شرایط، ممکن است افرادی پیدا شوند و شما را متهم به بکارگیری الفاظی تحقیرآمیز و رفتاری آمرانه با مدیران ناکارآمد کنند! اینجاست که باید شکیبا بود و منتظر ماند تا جعبه‌سیاه زمان در موعد مقرر، خود داوری کند!

♦️بزرگترین مشکل امروز جامعه ایران، معضل «بی‌حسی عمومی» است!

@IranMetaChallenges

👈 علل شکست استراتژی‌ها

🔸چهار علتِ:
1⃣ ضعف رهبری(Leadership) در گذشته و ضعف پیروی در زمان اکنون
2⃣ تمرکز منهای فرصت
3⃣ دیدگاه‌های غلط از آینده و تحلیل اشتباه از هدف
4⃣ نبود تناسب میان شایستگی محوری با فرایندهای کلیدی
از مهمترین علت‌ها در شکست استراتژی‌های افراد، سازمان‌ها و کشورهایند!

♦️منشائ پیدایش مفهوم استراتژی، از اصل تنازع بقا در طبیعت است!
@IranMetaChallenges

👈 علل پیروزی استراتژی‌ها

🔸چهار علتِ:
1⃣ قدرت رهبری(Leadership) در گذشته و انسجام پیروی در زمان اکنون
2⃣ تمرکز همراه با فرصت
3⃣ دیدگاه‌های درست از آینده و تحلیل دقیق از هدف
4⃣ وجود تناسب میان شایستگی‌های محوری با فرایندهای کلیدی
از مهمترین علت‌ها در پیروزی استراتژی‌های افراد، سازمان‌ها و کشورهایند!

♦️منشائ پیدایش مفهوم استراتژی، از اصل تنازع بقا در طبیعت است!
@IranMetaChallenges

✅این ویدئو مصداقی از نظریه آشوب در پویایی‌شناسی سیستم‌ها را به نمایش گذاشته است!
🔸در حالیکه عملکرد اجزای سیستم بگونه‌ای رقم میخورد که سیستم نمایش داده‌شده در ویدئو بعنوان یک کُل را به‌سمت بی‌نظمی و هرج‌ومرج سوق میدهد، ولی خودِ سیستم، از یک نظم حساب شده‌ای برخوردار است!

✅این ویدئو همچنین، مصداقی از نظریه اثر پروانه‌ای نیز هست!
🔸طبق قانون اهرم‌ها در فیزیک، ایجاد تغییری کوچک در موقعیت تابلوهای آویزان‌شده به دیوار توسط نیروی گرانشی ناشی از حرکت لیوان و طناب، سبب ایجاد تغییرات گسترده و پیاپی در دیگر اجزای سیستم میشود تا آنچه که مطلوب مدیر سیستم است، اتفاق بیفتد!

✅سیستم‌های آنومیکال یا مبتنی بر هرج‌ومرج که در ذیلِ کلان‌سیستمی چون نظام کشورداری ایران، حیات اقتصادی - اجتماعی دارند نیز چنین کارکردی را به نمایش میگذارند!
🔸سیستم‌های آنومیکالی چون قاچاق کالا، مافیای مواد مخدر، خریدوفروش ارز، بازار مسکن و فلزات گرانبها، باندهای تاراج و اختلاس و ...، دقیقا از چنین کارکردهایی برخوردارند!
@IranMetaChallenges

آشنایی با جشن‌های ایرانی: جشن وخشنکام

✍مریم مختاری - نویسنده و پژوهشگر تاریخ و عضو کانال ایران و ابرچالش‌های آینده


✅ «جشن وخشنکام» در آبان‌روز از اسپندماه، برابر با دهم اسپند در ستایش «آمودریا(رود جیهون)» و بیشتر در سرزمین‌های اَپاختَر خورآیی(شمال شرقی) ایران پهناور برگزار می‌شد.

✅ در کرانه‌ی خورآیی(شرقی) خراسان بزرگ یا سرزمین آفتاب، دو رود بزرگ روان بود که گاه به نام‌های «سيهون» و «جيهون» خوانده می‌شدند و سرزمین‌های آن سوی آن‌ها را «فرارود» یا «ورارود(ماورا‌ءالنهر)» می‌نامیدند. نام کهن آن‌ها «آمودریا» و «سيردريا» بود. «آمودریا» در گذشته مرز «ایران» و «توران» بود. این رود نزد مردم و فرمانروایان ایران، ارزش و جایگاه ویژه‌ای داشت چرا که ایرانیان باستان همواره ارج‌دان آب و زیست‌بوم بودند.

✅ «آمودريا» با نام «آب پنج/پنج‌آب»، از کوهستان‌های «پامیر»(بلندی‌های هُکَر در اوستا) سرچشمه می‌گیرد. این رود در گذشته‌های دور به دریای «کاسپین»(دریای فراخکرت در اوستا) سرازیر می‌شد. ولی امروز به دریاچه‌ی «آرال» می‌ریزد.

✅ نام «وخشنکام» از رود «وخش» یا «سرخ‌آب» که بزرگترین شاخه‌ی آمودریاست، گرفته شده است.
«ابوریحان بیرونی»، «وخشنکام» را «فرشته‌ی جیهون» می‌دانست که در پیوند با «آناهیتا»، ایزدبانوی(الهه) آب یا شاید نمود دیگری از «آناهید(آناهیتا)» بود. از آیین‌های این جشن هیچ گواهی برای ما نمانده است. گفته می‌شود «وخشنکام» جشن سبز شدن زمین بود.

✅ «آمودریا»، بزرگترين، پرآب‌ترين، بلندترین و پهن‌ترين رود همه‌ی سرزمين‌های ايران و آسیای میانه بود و در گذرگاه بیش از ۲۵۰۰ گز(متر)ی خود از رودها، دریاچه‌ها، تالاب‌ها و آبشارهای بسياری برخوردار می‌شود.
رود «وخش» که از آسیای میانه و کشور تاجیکستان سرچشمه می‌گیرد، به آمودریا می‌ریخت. امروز در تاجیکستان بر آن آب‌بند زده‌اند.

-------------------------------------------------------------
✅ سروده‌ای از رودکی با جستار آمودریا:

بوی جوی مولیان آید همی
یاد یار مهربان آید همی

ریگ آموی و درشتی راه او
زیر پایم پرنیان آید همی

آب جیهون از نشاط روی دوست
خنگ ما را تا میان آید همی

ای بخارا! شاد باش و دیر زی
میر زی تو شادمان آید همی

میر ماه است و بخارا آسمان
ماه سوی آسمان آید همی

میر سرو است و بخارا بوستان
سرو سوی بوستان آید همی

آفرین و مدح سود آید همی
گر به گنج اندر زیان آید همی!
-------------------------------------------------------------

🔻کانال ایران و ابرچالش‌های آینده - پاس‌دار میراث با ارزش ملل
@IranMetaChallenges