💬 جایگاه مدارس و برنامه‌های تیزهوشان در نظام‌های آموزشی پیشرفته
 
✍ محرم آقازاده
 
موضوع مدارس تیزهوشان یا استعدادهای خاص یا غیره، از موضوعات دیرپای نظام‌های آموزشی است. اندیشمندان محترم کانال (Iranian Curriculum and Instruction Professors) با مدیریت جناب دکتر صادقی هم موضوع را از دیدگاه‌های متفاوتی نگاه می‌کنند. در این مختصر، در نظر دارم نگاهی داشته باشم به وجود و تجلی مدارس خاص در کشورهای مختلف با نظام‌های آموزشی پیشرفته. باری، بحث درباره‌ی آموزش تیزهوشان و دانش‌آموزان دارای استعدادهای خاص یکی از محورهای اصلی سیاست‌گذاری آموزشی در جهان بوده است. نظام‌های آموزشی پیشرفته، هر یک با توجه به فلسفه‌ی تربیتی، ساختار اجتماعی و اهداف توسعه‌ی انسانی خود، رویکردهای متفاوتی برای شناسایی و پرورش استعدادهای برتر اتخاذ کرده‌اند. پرسش اصلی این است که آیا این کشورها مدارس ویژه‌ی تیزهوشان دارند یا ترجیح می‌دهند برنامه‌های درون‌مدرسه‌ای و غنی‌سازی را جایگزین جداسازی کامل کنند. بررسی تطبیقی نشان می‌دهد که پاسخ یک‌دست نیست؛ بلکه طیفی از الگوها وجود دارد که از مدارس کاملاً مستقل تا برنامه‌های انعطاف‌پذیر درون‌مدرسه‌ای را شامل می‌شود.
در کشورهایی مانند سنگاپور و کره‌ی جنوبی، مدارس تیزهوشان بخشی رسمی و قدرتمند از ساختار آموزشی هستند. سنگاپور با اجرای برنامه آموزش سرآمد (Gifted Education Programme) را از دوره‌ی ابتدایی، مسیرهای آموزشی متفاوتی برای دانش‌آموزان با توانایی‌های شناختی بالا فراهم می‌کند و مدارس تخصصی علوم و ریاضی مانند دبیرستانNUS را به‌عنوان مراکز نخبه‌پرور اداره می‌کند. کره‌ی جنوبی نیز مدارس ملی تیزهوشان را با تمرکز بر علوم، فناوری و ریاضیات ایجاد کرده است؛ ساختاری که با هدف تربیت نیروی انسانی برای اقتصاد دانش‌بنیان طراحی شده است. این کشورها جداسازی آموزشی را نه به‌عنوان تبعیض، بلکه به‌عنوان راهبردی برای شکوفایی استعدادهای استثنایی تلقی می‌کنند.
در مقابل، کشورهایی مانند کانادا، بریتانیا و استرالیا رویکردی کمتر متمرکز و بیشتر انعطاف‌پذیر دارند. کانادا به‌جای ایجاد مدارس جداگانه، برنامه‌های ویژه‌ی درون‌مدرسه‌ای مانند کلاس‌های خوشه‌ای، مراکز غنی‌سازی و برنامه‌های شتاب‌دهی را اجرا می‌کند. در استان بریتیش‌کلمبیا، ساختارهایی مانند MACC و GEC امکان آموزش پیشرفته را بدون جداسازی کامل فراهم می‌کنند و برنامه‌ی University Transition Program در دانشگاه UBC نمونه‌ای از حمایت از نوجوانان بسیار پیشرفته است. این رویکرد بر این باور استوار است که آموزش تیزهوشان باید در دل مدرسه‌ی عمومی و با حفظ عدالت آموزشی انجام شود.
در اروپا نیز الگوهای متنوعی دیده می‌شود. آلمان با مدارس Gymnasium مسیرهای پیشرفته‌ی تحصیلی را ارائه می‌دهد و برخی ایالت‌ها کلاس‌های ویژه‌ی استعدادهای بالا را در مدارس عمومی ایجاد کرده‌اند. فنلاند، که یکی از موفق‌ترین نظام‌های آموزشی جهان را دارد، تقریباً هیچ مدرسه‌ی جداگانه‌ای برای تیزهوشان ندارد و به‌جای آن، بر تمایز درون‌کلاسی، غنی‌سازی محتوا و حمایت فردی از دانش‌آموزان تمرکز می‌کند. این کشور جداسازی آموزشی را مغایر با برابری فرصت‌ها می‌داند و تلاش می‌کند همه‌ی دانش‌آموزان در یک محیط مشترک، اما با مسیرهای یادگیری متفاوت، رشد کنند.
بررسی این الگوها نشان می‌دهد که انتخاب میان «مدرسه‌ی مستقل» و «برنامه‌ی درون‌مدرسه‌ای» به عوامل فرهنگی، اقتصادی و فلسفی بستگی دارد. کشورهایی که رقابت علمی شدید و اقتصاد مبتنی بر فناوری دارند، معمولاً مدارس ویژه‌ی تیزهوشان را ترجیح می‌دهند. در مقابل، کشورهایی که عدالت آموزشی و هم‌زیستی اجتماعی را اولویت می‌دهند، به سمت برنامه‌های انعطاف‌پذیر و غیرمتمرکز حرکت کرده‌اند. با این حال، یک نکته‌ی مشترک در همه‌ی نظام‌های پیشرفته دیده می‌شود: پرورش استعدادهای خاص یک ضرورت است، اما شیوه‌ی انجام آن باید با ارزش‌های جامعه و اهداف کلان آموزشی هماهنگ باشد.
سرانجام آن که، تجربه‌ی جهانی نشان می‌دهد که هیچ الگوی واحدی برای آموزش تیزهوشان وجود ندارد. آنچه اهمیت دارد، طراحی ساختاری است که هم استعدادهای برتر را شکوفا کند و هم عدالت آموزشی را حفظ نماید. برای کشورهایی که در حال بازنگری در سیاست‌های آموزشی خود هستند، مطالعه‌ی الگوهای متنوع می‌تواند راهنمایی ارزشمند برای ایجاد نظامی باشد که استعدادهای انسانی را به بهترین شکل پرورش دهد و در عین حال، انسجام اجتماعی و فرصت‌های برابر را تقویت کند.
🔺منبع: کانال تربیت ایران‌نگر

🌏 تربیت و توسعه | کیفیت برای همه
@iranHumanDevelopment2

📍نقد و پاسخی پیرامون وجود مدارس تیزهوشان در برخی کشورها

✍ مرتضی نظری

سلام دوست ارجمندم جناب آقای لیثی
جنابعالی حتما در جریان هستید که جریان مدافع حفظ این سبک و سیاق غلیظ و شدید جداسازی بچه های سرآمد و تیزهوش در ایران، تأمینِ دلیل برای اجرای منویاتش را با استناد به مدل کشورهایی که بعضا شما [و آقای دکتر محرم آقازاده در یادداشت بالا] هم اشاره کردید و از جمله کره و سنگاپور، پیش می برد ولی بافت، ساختار و کیفیت بسیار متفاوت مدارس دولتی این دو کشور را با وضعیت کیفیت مدارس دولتی ایران نادیده می گیرند.
روش اصلاحی که به تدریج در حداقل یک دهه گذشته، استقبال بیشتری شده، جریان تفکیک درون مدرسه ای و اجرای برنامه های حمایت از بچه های سرآمد در داخل همان مدارس عادی و پرهیز از جداسازی محیطی است.
در مجموع، اصلاح این وضعیت در کشور ما چندوجهی است و عجالتا این سبک رایج حمایت از تیزهوشان منجر به بروز شکاف عمیق در عدالت آموزشی و درگیرکردن مدارس کشور از ابتدایی به ماراتون بیهوده تست زنی و آمادگی برای ورود به ۷۰۰ مدرسه سمپاد، شاهکار مدیران و سیاستگذاران آموزشی ماست.
حدود ۱۲۰ هزار مدرسه را اسیر ۷۰۰ مدرسه کردیم. و خود این دانش آموزان مدارس خاص را هم به انواع آسیب‌های روحی و روانی و فشار نامتعارف دچار کردیم.
لذا استناد به مدل های در حال تجربه ای مثل کره و سنگاپور و ... نسبت چندان قابل دفاعی برای ایران ندارد.
اول شما باید به عنوان دولت و حاکمیت خاطرت بابت کیفیت مدارس دولتی تخت تخت بشه. ما این کار رو نکردیم و مدارس دولتی را به حال خودشان رها کردیم و معدل‌ های ۱۹ و ۱۹:۳۰ به بالا و معلمان و امکانات عالی آموزشی رو از مدارس عادی خارج می کنیم و باهاش سمپاد رو باد می کنیم. نتیجه این رویه‌های سلیقه‌ای و حتی لجبازانه، ميانگين معدل نه و نیم در پایه ۱۱ و ۱۲ و رتبه یکی مانده به آخر ایران است در آزمون تیمز و پرلز در خاورميانه.
▫️همچنان ما چند پرسش کلیدی حل نشده داریم:
۱.آیا آباد کردن آموزش اختصاصی و ویژه برای ۱.۵ درصد دانش‌آموزان به بهای تنزل و افت کیفیت آموزشی بیش از ۹۰ درصد دانش آموزان کشور عادلانه است؟
۲. آیا ما نباید به تغییر تعریف از هوش و استعداد و نخبگی توجه کنیم؟ آیا این مقدار فشار و اضطراب و آسیب برای زودتر رسیدن و کسب رتبه بالاتر در دانش آموزان سمپاد، شیوه تربیتی درست و قابل دفاع است؟
۳. آیا درگیر کردن تمام جریان آموزش و مأموريت ملی دولت برای تأمین و رساندن آموزشِ با کیفیت برای همه دانش‌آموزان ایران به قصد رقابت بر سر ورود به حدود هزار مدرسه سمپاد و خاص، عقلانی و اخلاقی است؟
۴. آیا مدارس خاصی مثل مدارس سمپاد دولتی به حساب می‌آیند؟ به این معنا که دانش آموزان فارغ از معدل ۱۹ به بالا اما دارای ظرفیت، استعداد و توانایی های شناختی دیگر، امکان ثبت نام در این مدارس را داشته باشند.
۵. چند درصد خروجی مدارس سمپاد، در کشور مانده اند و می مانند؟ بهره‌مندی ایران بابت توجه و صرف امکانات برای این دانش آموزان چه می شود؟

#آموزش_خوب_حق_همه_بچه‌های_ایرانه

🌏 تربیت و توسعه | کیفیت برای همه
@iranHumanDevelopment2

📍نقدی بر نقد
بازنگری در فلسفه مدارس خاص

✍ بابک کاظمی، معلم _ گیلان
دکترای سیاستگذاری عمومی

جناب آقای دکتر نظری عزیز

با سپاس از نگاه دقیق و دغدغه مند شما با بخش عمده این تحلیل عمیقا موافقم.
به باور من مسئله اصلی مخالفت با حمایت از دانش آموزان مستعد نیست بلکه مسئله شیوه حمایت از استعدادها و هزینه ای است که این سیاست برای کلیت نظام آموزشی ایجاد می کند
وقتی بهترین معلمان و دانش آموزان و بخشی از امکانات آموزشی را از مدارس عادی خارج می کنیم نمی توان انتظار داشت کیفیت مدارس عادی ارتقا پیدا کند.
مدرسه عادی نباید به مدرسه درجه دو تبدیل شود و مدرسه خاص به تنها مسیر موفقیت و آینده بهتر دانش آموزان تبدیل شود.
از سوی دیگر استعداد را نباید فقط در موفقیت در آزمون های تستی و رقابت برای ورود به مدارس خاص خلاصه کرد.
خلاقیت و تفکر انتقادی و مهارت حل مسئله و توانایی های اجتماعی و هنری نیز بخشی از استعداد دانش آموزان است که باید در نظام آموزشی دیده شود.
به نظرم به جای جداسازی گسترده باید به سمت شناسایی و حمایت از دانش آموزان مستعد درون مدارس عادی حرکت کنیم و در کنار آن کیفیت آموزش عمومی را برای همه دانش آموزان ارتقا دهیم.
اگر قرار است آموزش و پرورش موتور توسعه کشور باشد نمی توان کیفیت آن را برای اکثریت دانش آموزان قربانی موفقیت گروهی محدود کرد.
عدالت آموزشی یعنی هر دانش آموز فارغ از محل زندگی و وضعیت اقتصادی خانواده اش فرصت واقعی برای رشد و شکوفایی داشته باشد.
به اعتقاد من امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازنگری در فلسفه مدارس خاص و سیاست جداسازی دانش آموزان هستیم.
توسعه پایدار آموزشی زمانی اتفاق می افتد که مدرسه خوب یک استثنا برای عده ای محدود نباشد بلکه حق همه کودکان ایران باشد.

#آموزش_خوب_حق_همه_بچه‌های_ایرانه

🌏 تربیت و توسعه | کیفیت برای همه
@iranHumanDevelopment2

📍ترکیب جدید هیأت مدیره انجمن فلسفه تعلیم و تربیت ایران مشخص شد

انجمن فلسفه تعلیم و تربیت ایران در انتخابات دوره هفتم خود، ترکیب جدید هیأت مدیره خود را شناخت.
بنا به نتیجه آرای اخذ شده در انتخابات اخیر این انجمن، اسامی نفرات برگزیده بر اساس تعداد آرا به این شرح است:

▫️اعضای هیأت مدیره
۱. بابک شمشیری
۲. مراد یاری دهنوی
۳. بختیار شعبانی ورکی
۴. سیدجلال هاشمی
۵. رمضان برخورداری
۶. محمدحسن میرزامحمدی
۷. حمید احمدی هدایت
۸. میلاد جمیلی
▫️بازرسان
حبیب رحیم پور ازغدی، (بازرس اصلی)
علی صحبت لو، (بازرس علی البدل)

🌏 تربیت و توسعه
@iranHumanDevelopment2

📍فرمودید مدارس سمپاد، خاص نیست، دولتیه؟

: بله، باور کردیم

#آموزش_خوب_حق_همه_بچه‌های_ایرانه

🌏 تربیت و توسعه | کیفیت برای همه
@iranHumanDevelopment2

💬 آموزش‌و‌پرورش، وسیله‌ای برای بازکردن مغز است، نه پُر کردن آن!

#یادگیری_خردورزانه

🌏 تربیت و توسعه | ضیافت خرد
@IranHumanDevelopment2

📍دختر عزیز ساکن جنوب
شما دختر ایرانی
درد تو، درد ما در تهران است.
ننگ بر جنگ‌طلبان و دشمنان ایران.
#کنوانسیون_حقوق_کودک
#سیریک #لارک #چابهار #قشم

🌏 تربیت و توسعه | جنوب ایران
@IranHumanDevelopment2

📍تعارض منافع در آموزش‌و‌پرورش _ ۱

بخش اول: ساختمان مدارس دولتی در اختیار مؤسسان مدارس غیردولتی

📺 گفتاری از مرتضی نظری

حدود یکهزار ملک و مدرسه دولتی در کشور و ۱۲۰ مدرسه دولتی در شهر تهران که باید برای آموزش رایگان در مدارس دولتی به نفع عامه مردم استفاده شود، در اختیار مؤسسان مدارس غیردولتی با اجاره‌های نازل قرار گرفته است.
▫️فردی که مدیر آموزش و پرورش بوده یا هست، مدرسه غیردولتی نیز دارد و حتی یک ملک را در مزایده به دست آورده است.
«به چه حقی کسی که در آموزش و پرورش سمت مدیریتی دارد و الان شاغل است، مدرسه غیردولتی داشته باشد؟»
🔺خبرآنلاین

#آموزش_خوب_حق_همه_بچه‌های_ایرانه

▫️تلگرام | اینستاگرام | بله | ایتا | روبیکا

🌏 تربیت و توسعه | کیفیت برای همه
@iranHumanDevelopment2

💬 آغاز کاهش تنوع مدارس؛
اقدام خوب و دو ملاحظه مدیریتی و حقوقی

✍ مرتضی نظری
(یادداشت در پست بعدی)

🌏 تربیت و توسعه | کیفیت برای همه
@iranHumanDevelopment2

💬 آغاز کاهش تنوع مدارس؛
اقدام خوب و دو ملاحظه مدیریتی و حقوقی

✍ مرتضی نظری

▫️وزیر آموزش و پرورش در یک برنامه تلویزیونی پیش از ماه مهر، از آغاز اقدامات اجرایی برای کاهش تنوع مدارس خبر داد و به نظر می‌رسد در تراکم بالای اخبار این روزهای کشور و چالشِ حضوری یا مجازی شدن مدارس، به خوبی دیده نشد.
در یکسال گذشته شورای عالی آپ هرچند با تأخیر و انفعالِ سیاستی، نشست‌ها و گفتگوهای کارشناسی را برای اتخاذ تدبیر مناسب در جهت کاهش تنوع مدارس به جریان انداخته که بعضا این جلسات با حضور وزیر آپ هم تشکیل شده.
اگرچه مطلوب موردانتظار فراتر از این است اما همین شروع هم قابل اعتناست.
▫️توجه به دو ملاحظه برای موفقیت این اقدام ملی ضروریست:
اولین ملاحظه مهم، "شیوه اجرای کاهش تنوع مدارس" است که به اندازه اصل موضوع اهميت دارد چرا که اجرای بد و ناقص، می‌تواند به هدف و مأموريت اصلی آسیب برساند.
دومین ملاحظه، تمهیدات حقوقی و قانونی مانند درخواست اصلاح قوانین برخی از انواع مدارس در مجلس و استفساریه‌های ضروری است. متأسفانه برخی از شقوق و انواع مدارس در دهه‌های گذشته به طرق مختلف، محمل‌های قانونی برای تثبیت خود دست و پا کرده‌اند.
▫️کاهش تنوع مدارس بسیار پیچیده و چندلایه است و صرفا با دستور و بخشنامه پیش نمی‌رود و همراهی های حاکمیتی و عمومی می‌طلبد.
امیدواریم گزارش‌ پیشرفت پروژه ملی و مهم کاهش تنوع مدارس، به طور مستمر به افکار عمومی ارایه شود تا همه ظرفیت‌های علمی، اجتماعی و سیاسی با این موضوع مهم همراه و همراستا شود.
فراموش نکنیم مدرسه‌ی برازنده بچه‌های ایران، باید مدرسه دولتی با کیفیت و دارای توان پاسخگویی‌ به طیف نیازهای دانش‌آموزان در کنار هم باشد و شبکه اقماری و بدعت‌آمیز مدارس رنگارنگی که در چهار دهه گذشته شکل گرفته و وضعیت اسفناک و ناعادلانه امروز را برای مدارس دولتی رقم زده، با تدبیرهای هوشمندانه، کاهش یابد و به صفر متمایل شود.

#آموزش_خوب_حق_همه_بچه‌های_ایرانه

🌏 تربیت و توسعه | کیفیت برای همه
@iranHumanDevelopment2

⚫️ سوگ

درگذشت آقای قائدی‌ها مدیرکل پیشین و پیشکسوت آموزش و پرورش استان اصفهان پس از مدتها تحمل بیماری را به خانواده، دوستان و فرهنگیان اصفهان تسلیت عرض می‌کنیم.

🌏 تربیت و توسعه | مرتضی نظری
@iranHumanDevelopment2

🎬 مدرسه نه بنگاه اقتصادیِ تشکل‌ها، نه سازمان رأی نمایندگان مجلس!

💬 برشی از گفت‌وگوی مرتضی نظری با خبرآنلاین

▫️دبیران‌کل دو تشکل سیاسی هرکدام چهار مدرسه غیردولتی در تهران دارند.
همانگونه که آموزش و پرورش نباید سازمان رأی هیچ یک از نمایندگان مجلس باشد، مدرسه و مدارسه‌داری هم نباید بنگاه اقتصادی جریانات سیاسی تلقی شود.
▫️کارنامه اصلاح‌طلب و اصولگرا در آموزش و پرورش قابل دفاع نیست. حال و روز آپ نتیجه عملکرد همین دو طیف است. جماعت محدودی از سیاسیون درون آپ، در هر دولتی برای مدیران کلِ تحت‌الحمایه خود نسخه تجویز می‌کنند و مدیران کل منصوب ایشان خواسته و ناخواسته باید حافظ منافع بنگاه اقتصادی ایشان باشند.
▫️من با تشکّل و تحزب مخالف نیستم اما آموزش و پرورش آینده برای شکوفایی از دوگانه کاذب اصلاح‌طلب و اصول‌گرا عبور خواهد کرد و به سمت مشارکت واقعی معلمان، صاحب‌نظران، والدین و دانش‌آموزان میل خواهد نمود."

🔺خبرآنلاین👇
khabaronline.ir/xqpqX

#آموزش_خوب_حق_همه_بچه‌های_ایرانه

🌏 تربیت و توسعه | مرتضی نظری
@iranHumanDevelopment2

📖 کتاب جدید علی تفکری
به‌زودی روی پیشخوان کتاب‌فروشی‌ها
‌
«فرهنگ، مدرسه‌ای که زندگی شد» تازه‌ترین اثر علی تفکری (مدیر پیشین دبیرستان فرهنگ منطقه ۲ تهران) به‌زودی از سوی «انتشارات تیک» راهی پیشخوان کتاب فروشی‌ها خواهد شد.
▫️نویسنده در پیش‌نگاشت کتاب می‌گوید:
«فرهنگ برای من تنها مدرسه‌ای برای آموزش نبود؛ خانه‌ای بود که قریب یک دهه از عمر مدیریتی‌ام را در آن گذراندم؛ خانه‌ای که در آن هر روز تجربه‌ای تازه زاده شد، دانش به عشق پیوند خورد و هویت در جان‌ها جاری گشت.»
▫️این کتاب، مجموعه‌ای از لحظه‌های نابی است که نشان می‌دهد چگونه می‌توان مدرسه را به زیست‌بومی برای رشد، امید و معنا تبدیل کرد. در پایان هر بخش نیز، یک «درنگ مدیریتی» ضمیمه شده تا تجربه‌های دیروز، الهام‌بخش مدیران و راهبران فردا باشد.
🔸مراسم رونمایی از کتاب به‌زودی اطلاع‌رسانی خواهد شد.

🌏 تربیت و توسعه | کتاب
@iranHumanDevelopment2

📍ویژه
آموزش پولدارها در ملک دولتی! / اجاره نازل و شهریه ۲۰۰میلیونی + پیشنهاد راهبردی

🎬 گفتاری از مرتضی نظری

▫️مسأله چیست؟
با وجود تحصیل ۸۵ درصد فرزندان این کشور در مدارس دولتی، اما اعتبار و کیفیت آموزش در مدارس دولتی دچار تنزّل شده.
یکی از علل بروز این وضعیت....👇

ادامه در پست بعدی...

🌏تربیت و توسعه| کیفیت آموزشی برای همه
@iranHumanDevelopment2