Iran Grad • ایران‌ گِراد • 𐫀𐫡𐫂𐫢𐫀𐫑

🔥انگیزهٔ حسن از این همه زناشویی چه بود؟

اما با همهٔ آنچه گفته شد، این پرسش همچنان برجای می‌ماند که انگیزهٔ خودِ حسن از پذیرفتن این همه همسر چه بوده است؟
پیش از پاسخ گفتن به این پرسش، یادآوری چند نکته بایسته می‌نماید.

نخست آن‌که پس از درگذشت پیامبر اسلام، برخی از جانشینان او در پاره‌ای از فرمان‌ها و شیوه‌های برجا‌مانده از وی دگرگونی پدید آوردند و به‌کردار، برخی از دستورهای او را کنار نهادند.

دیگر آن‌که خاندان پیامبر، که خود را نگهبانان آیین خدا و پاسداران راه و رسم نیای بزرگوار خویش می‌دانستند، با این دگرگونی‌ها همداستان نبودند و می‌کوشیدند تا آیین‌ها و شیوه‌های نخستین را، آن‌گونه که پیامبر بنیاد نهاده بود، زنده نگاه دارند و از فراموشی برهانند.

از این‌رو، انگیزهٔ حسن از این زناشویی‌ های پیاپی، به‌ویژه آن دسته که با متعه نجام می‌گرفت، تنها کام‌جویی و خواهشِ تن نبوده است؛ بلکه آن را گونه‌ای پیکار آیینی و ایستادگی در برابر دگرگونی‌هایی می‌دانسته که پس از درگذشت پیامبر در برخی از دستورهای دینی پدید آمده بود.

⚖️ متعه و دیدگاه خلیفهٔ دوم

در گزارش‌های تاریخی آمده است که خلیفهٔ دوم، واژگونه‌ی آنچه از پیامبر روایت می‌شد، پیمان متعه را ناروا دانست و مردمان را از انجام آن بازداشت.
بر پایهٔ این گزارش‌ها، او گفته بود:
«هرچند در روزگار پیامبر چنین پیوندی روا شمرده می‌شد، من آن را ناروا می‌دانم و از این پس کسی نباید بدان دست زند.»
خاندان پیامبر این دیدگاه را نمی‌پذیرفتند و بر آن بودند که هیچ‌کس نمی‌تواند فرمانی را که از سوی پیامبر روا دانسته شده است، با رأی و خواست خویش دگرگون سازد.
از این دیدگاه، رفتار حسن را می‌توان گونه‌ای ایستادگی در برابر این دگرگونی دانست؛ زیرا هر بار که او زنی را با چنین پیمانی به همسری می‌گرفت، به‌کردار نشان می‌داد که این شیوه را همچنان روا و پابرجا می‌شمارد.

🛡️ صیغه‌گری به‌سانِ پیکار آیینی

بر پایهٔ این برداشت، زناشویی‌های پیاپی حسن تنها یک رفتار خودویژه به شمار نمی‌آمد، بلکه نمودِ آشکاری از پافشاری بر سنتی بود که خاندان پیامبر آن را درست و روا می‌دانستند.
مردم نیز هنگامی که می‌دیدند نوادهٔ پیامبر خود به این شیوه رفتار می‌کند، درمی‌یافتند که خاندان او همچنان آن را بخشی از آیین نخستین می‌شمارند و از همین راه، فرمان بازدارندهٔ خلیفهٔ دوم در چشم بسیاری از مردم نیروی خود را از دست می‌داد.
بدین‌گونه، حسن با کردار خویش(صیغه‌گری) می‌کوشید آنچه را سنتِ راستین پیامبر می‌دانست زنده نگه دارد و از فراموشی برهاند.

🌿 برداشت تاریخی از منشِ حسن

اگر منش و خویِ حسن را، آن‌گونه که در گزارش‌های تاریخی و دینی آمده است، وارسی کنیم، دشوار بتوان پذیرفت که او تنها برای کام‌جویی یا تن‌کامگی به این کارها دست زده باشد.
حسن در نوشته‌های تاریخی مردی نرم‌خو، خداپرست، بخشنده، بزرگ‌منش و مردم‌دوست شناسانده شده است؛ مردی که بارها دارایی خود را با نیازمندان بخش کرد و از آسایش خویش در راه دیگران چشم پوشید.
از این‌رو، چنان ابید برآیند گرفت که صیغه‌گری‌های بسیار او را باید در چارچوبی گسترده‌تر نگریست و آن را بخشی از تلاش وی برای نگاهبانی از آنچه آیین راستین پیامبر می‌دانست، به شمار آورد.
او برخی از سنت‌های دینی را که در خطر فراموشی یا دگرگونی می‌دید،می کوشید با صیغه‌گری زنده نگاه دارد.
پس زناشویی‌های فراوان حسن را نه نشانهٔ دلبستگی به خوش‌گذرانی و کام‌جویی، بلکه گونه‌ای از خودگذشتگی و پایداری در راه پاسداری از باورهای دینی می توان دید.

📘بن‌خان: نسک تاریخ سیاسی اسلام، قاضی شکیب،ص ۳۱۴ تا ۳۲۱

IranGrad
تاریخ چراغ راه آینده‌ست

❤2

1.36K viewsedited 10:51