Iran Grad • ایران‌ گِراد • 𐫀𐫡𐫂𐫢𐫀𐫑

👑 گزارشِ کارنامهٔ دوازده‌سالهٔ شاه صفی یکم. فرمانروایی خون و دهشت

اگر با هم سفری به پهنهٔ تاریخِ نزدیک به چهارصد سال پیش بیاغازیم و به سال‌های ۱۰۱۰ تا ۱۰۲۰ خورشیدی در اصفهان، پایتختِ آن روزگارِ ایران، گام بگذاریم، هرچند چشمانِ ما از دیدنِ کاشی‌های فیروزه‌ای و مهرازی(معماری‌) های شگفت‌انگیزِ صفوی برافروخته می‌شود، ولی این دلشورگی را نیز داریم که در هر کوی و برزن، تیغِ میرغضبان گردنِ ما را بزند. این روزگار، زمانهٔ فرمانرواییِ یکی از ستم‌کارترین و خون‌ریزترین پادشاهانِ تاریخِ ایران است: شاه صفی یکم.
مردی که نه بزرگان را زینهار می‌داد و نه گدا را؛ از خودی و بیگانه، وزیر و چاکر، همه از بیمِ او لرزان بودند.

⚰️ مرگِ پنهانِ شاه عباس و فریبِ قزلباشان

پیرامون ۳۹۶ سال پیش، در فرح‌آبادِ مازندران، شاه عباسِ بزرگ پس از ۴۵ سال فرمانرواییِ آزگار، جان سپرد. او پیش از مرگ سپارش کرده بود که فرجامِ کارش را چهل روز مردم آم پنهان بدارند تا زمینه‌ٔ بر تخت نشستنِ نوه‌اش، سام میرزا، فراهم گردد.
هنگامی که سپاهیان و قزلباشانِ بدگمان پافشاری کردند تا شاه را ببینند، درباریان دست به نیرنگی شگرف زدند. پیکرِ بی‌جانِ شاه عباس را بر بالشی زربفت تکیه دادند و پیشخدمت‌باشی، یوسف آقا، در پسِ بالش پنهان شد و کالبدِ مردهٔ شاه را چنان تکان می‌داد که گویی زنده است و سخن می‌شنود! بدین سان، سپاهیان فریب خورده و به سرِ کارِ خود بازگشتند.

⚔️ کینهٔ پدربزرگ و تختگاهِ تبرک‌قلعه

شاه عباس در زمانِ زندگانی، پسر و جانشین خود، صفی میرزا را به گمانِ دغایش(خیانت) در جنگل‌های گیلان کشته بود و دیگر پسرانِ خود را نیز کور یا نابود کرده بود. از این رو، تنها نوه‌اش سام میرزا (فرزندِ صفی میرزای مقتول) بازمانده بود.
زینل‌خانِ وزیر سراسیمه از مازندران به اصفهان تاخت تا نوه را از پادشاهی آگاه کند. سام میرزا و مادرش در «تبرک‌قلعه» پناه گرفته بودند. مادر به گمانِ آنکه دژخیمان برای کشتنِ پسرش آمده‌اند، درها را بست. پس از سه شبانه‌روز پافشاری، زینل‌خان و داروغهٔ اصفهان دروازه را شکستند. مادرِ لرزان رو به پسر کرد و گفت: «برخیز که کُشندگانِ تو آمدند!» ولی شگفتا که در دم، کارگزاران به پای سام میرزا افتادند و او را به تختِ شاهی نشاندند.

آنگاه محمدباقر داماد [میرداماد]، فرزانه‌ی نامدارِ آن روزگار، سخنواره‌ی پادشاهیِ او را خواند و به سفارش شاه عباس، نامِ او را به یادِ پدرِ مقتولش، شاه صفی نهادند.

👁️ تصفیه‌های خونین در خاندانِ پادشاهی

شاه صفی که در کودکی بی فروغ، بی‌‌پدر و در میانِ خواجه‌سرایان بزرگ شده بود، مردی لاغرمیان، زیباروی و کم‌دل بود که پس از رسیدن به پادشاهی، لگام کینه‌هایش گسیخته گشت. او نخست رو به خاندانِ خود آورد:

• کور کردنِ برادر: برادرِ ناتنیِ خویش، طهماسب میرزا را خواند و دستور داد چشمانِ او را نه با میلهٔ گداخته، که با کاردِ تیز از کاسه بیرون کشیدند.

• پرتاب از دژ الموت: برادرِ کور شده و دو عموی نابینای خویش (امام‌قلی میرزا و خدابنده میرزا، پسرانِ شاه عباس) را به دژِ الموت آزیلید(تبعید کرد) و سپس فرمان داد هر سه را از فرازِ دژ به روی تخته‌سنگ‌ها پرتاب کنند تا کالبدشان پاره‌پاره گردد.

🍽️ سرِ سه پسر در سینیِ پلو!

یکی از هرسناک‌ترین کردارهای او، برخورد با عمهٔ خویش (دخترِ شاه عباس) بود. عمه روزی به شوخی به او گلایه کرد که چرا پس از دو سال ریگوندی(وارثی) ندارد و گفت: «در زمینی که تخم نکاری، سبزه نمی‌روید.» شاه صفی کینه به دل گرفت. فردای آن روز، دژخیمان را فرستاد و سه پسرِ جوانِ عمه (۲۲، ۱۵ و ۹ ساله) را در باغ سر برید.
سپس سرهای خونین را در سینی بزرگی نهاد، پارچه‌ای بر آن کشید و عمه را فراخواند. چون پارچه را برداشت، مادرِ نگون‌بخت فریادی کشید، ولی از بیمِ جان زانو زد و گفت: «هرچه خواستِ شاه است، پسندِ ماست!»
سپس شوهرِ او، عیسی‌خان قورچی‌باشی را که در به شاهی رساندنِ صفی نقشی بسزا داشت، درون سرسرا کردند. او که سرهای جگرگوشگانش را در سینی دید، برای رهاییِ جانش گفت: «فرزندانی را که شاه نخواهد، من نیز نمی‌خواهم!» با این همه، شاه صفی چندی دیگر گردنِ عیسی‌خان را نیز زد.

🩸 خنجر در شکمِ وزیر و بریدنِ اندامِ چامه‌سرا(شاعر)

در یکی از سفرهای جنگی در دامنهٔ کوه سهند، طالب‌خان اعتمادالدوله (سروزیر) مهمانی داشت و به پاسبخشِ اردوگاه که برای کشیک آمده بود، تندی کرد و گفت: «شاه بچه است، برو!» پاسبخش با سرِ شکسته نزدِ شاه رفت. فردا شاه صفی، طالب‌خان را خواند و گفت سزای بدگفتاری به شاه چیست؟ وزیر گفت: «مرگ».

ادامه دارد.....

@IranGrad
تاریخ چراغ راه آینده‌ست

❤2😢1

1.21K views15:22