🇸🇦عربستان و الزامات پیشرفت در خاورمیانهٔ ناپایدار

✍️علیرضا رحمتی

عربستان سعودی تحت زعامت ابن‌سلمان، با اتخاذ یک استراتژی جامع و رویکردی مدرن به توسعه هوش مصنوعی و تکنولوژی‌های نوین، به‌دنبال تبدیل‌شدن به یکی از رهبران جهانی در این حوزه است.

💢در دنیای اقتصاد بخوانید

📰کارگروه #خبرگزاری شبکۀ اقتصاد سیاسی بین‌الملل

✅@Inter_Politics

🏅کتاب نظام جهانی مدرن نوشتۀ امانوئل والرستین

چکیده

نویسنده به بررسی منشأ و توسعۀ اولیه اقتصاد جهانی اروپایی بین سال‌های 1450 تا 1640 می‌پردازد. نویسنده استدلال می‌کند که در این دوره، نظام اجتماعی جدیدی به‌نام «اقتصاد جهانی سرمایه‌داری» شکل گرفت که از امپراتوری‌ها و دولت-ملت‌ها متمایز بود. این نظام شامل سه بخش اصلی -مرکز، پیرامون، و نیمه‌پیرامون- بود که هر یک نقش‌ها و ساختارهای اقتصادی متفاوتی داشتند. اقتصاد جهانی سرمایه‌داری به کمک گسترش جغرافیایی، توسعه روش‌های متنوع کنترل کار، و تقویت دولت‌های مرکزی شکل گرفت. نقش مهم فلزات گران‌بها، کار اجباری در کشاورزی نقدی، و تمرکز بر کشاورزی از دیگر عوامل پیشبرد این نظام بودند. ظهور پرتغال و انگلستان به‌عنوان بازیگران کلیدی و تأثیر بحران فئودالیسم بر گسترش این نظام مورد توجه قرار گرفته‌اند. کتاب، برخلاف دیدگاه‌های مارکسیستی ارتدوکس، نقش عوامل سیاسی و فرهنگی را در کنار عوامل اقتصادی برجسته می‌سازد و تحلیل خود را دعوتی به بحث درباره یک الگو، نه یک نظریۀ قطعی، توصیف می‌کند.

📚کارگروه #منابع شبکۀ اقتصاد سیاسی بین‌الملل

✅@Inter_Politics

✍️تجارت بین‌الملل (International Trade) و مالیه بین‌الملل (International Finance) هر دو از شاخه‌های اقتصاد بین‌الملل هستند، اما حوزه‌های متمایزی دارند و به جنبه‌های متفاوتی از اقتصاد جهانی می‌پردازند. در ادامه تفاوت‌های اصلی این دو حوزه را توضیح می‌دهیم:

1. تعریف و تمرکز اصلی
🎖تجارت بین‌الملل

به مطالعه تبادل کالا و خدمات بین کشورها می‌پردازد. این حوزه به عواملی مانند مزیت نسبی، تعرفه‌ها، موانع تجاری، و تأثیر سیاست‌های تجاری بر جریان کالا و خدمات توجه دارد.

💵مالیه بین‌الملل

به مطالعه جریان سرمایه، ارزها، و سیاست‌های مالی میان کشورها می‌پردازد. این حوزه موضوعاتی مانند نرخ ارز، تراز پرداخت‌ها، سرمایه‌گذاری خارجی، و سیاست‌های پولی را بررسی می‌کند.

2. موضوعات کلیدی
🎖تجارت بین‌الملل

الگوهای تجاری بین کشورها.
تأثیر تعرفه‌ها و سهمیه‌ها.
نقش سازمان‌های بین‌المللی (مانند WTO).
جهانی‌سازی و زنجیره تأمین جهانی.

💵مالیه بین‌الملل

نرخ‌های ارز و بازارهای ارز خارجی (Forex).
سیستم‌های ارزی (ثابت، شناور).
سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (FDI) و سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار.
نقش صندوق بین‌المللی پول (IMF) و بانک جهانی.

3. رویکرد تحلیلی
🎖تجارت بین‌الملل

بیشتر از مدل‌های اقتصادی مانند مزیت نسبی، مدل هکشر-اوهلین، و نظریه‌های تجارت مدرن استفاده می‌کند. این تحلیل‌ها اغلب به تخصیص منابع، تولید و مصرف می‌پردازند.

💵مالیه بین‌الملل

از مدل‌های مالی و پولی برای تحلیل نرخ ارز، تراز پرداخت‌ها، و حرکت سرمایه بهره می‌گیرد. همچنین، به نقش انتظارات و سیاست‌های پولی بین‌المللی توجه دارد.

4. سطح تحلیل
🎖تجارت بین‌الملل

بیشتر بر جریان کالا و خدمات در سطح خرد و کلان تمرکز دارد و تأثیر سیاست‌های تجاری بر صنایع خاص یا اقتصادهای ملی را بررسی می‌کند.

💵مالیه بین‌الملل

به سیاست‌های پولی، حرکت سرمایه، و توازن اقتصادی در سطح کلان می‌پردازد و اغلب با بحران‌های مالی، نوسانات ارز، و مدیریت ذخایر ارزی مرتبط است.

5. ارتباط با سیاست‌های بین‌المللی
🎖تجارت بین‌الملل

سیاست‌های تجاری، توافق‌نامه‌های تجاری، و منازعات تجاری بین کشورها را بررسی می‌کند.

💵مالیه بین‌الملل

سیاست‌های ارزی، بدهی‌های بین‌المللی، و بحران‌های مالی جهانی را تحلیل می‌کند.

🌻مثال برای درک تفاوت

اگر یک کشور تعرفه‌ای برای واردات فولاد اعمال کند، تحلیل آن در حوزه تجارت بین‌الملل است.
اگر نرخ ارز یک کشور به دلیل ورود سرمایه خارجی افزایش یابد و بر صادرات تأثیر بگذارد، تحلیل آن در حوزه مالیه بین‌الملل است.
در مجموع، تجارت بین‌الملل بیشتر به کالاها و خدمات و مالیه بین‌الملل به سرمایه و ارزها مربوط می‌شود. اما هر دو در کنار هم به درک پیچیدگی‌های اقتصاد جهانی کمک می‌کنند.

📚کارگروه #مفاهیم شبکۀ اقتصاد سیاسی بین‌الملل

✅@Inter_Politics

✍️پاراگراف روز

در جامعه‌ای که مبتنی‌بر ثروت‌اندوزی است، تمام خواسته‌ها قابل‌دستیابی‌ است و این خواسته‌ها در سطح فردی تحقق می‌یابد. از آن‌جا که تمامی تمایلات ارضا می‌شوند، هر یک از آن‌ها به‌طور برابر خوب تلقی می‌شود. در چنین جامعه‌ای، نه اجبار و تحمیل ضروری است و نه انکار فردیت؛ چراکه فردیت و خواسته‌ها در چارچوبی برابر مورد پذیرش قرار می‌گیرند؛ در جامعه‌ای که ارضای تمایلات نفسانی به امری رایج بدل می‌شود، دیگر هیچ معیاری برای قضاوت‌های اخلاقی باقی نمی‌ماند. در چنین جامعه‌ای، انسان‌ها به خود حق می‌دهند هر آن‌چه را که می‌خواهند به دست آورند، خواه صلاحیت آن را داشته باشند یا نه. به‌این‌ترتیب، قضاوت‌های اخلاقی به رضایت‌های فردی تبدیل می‌شود و نیازی به تمایز میان «درست» و «نادرست» وجود ندارد. در این‌جا، معیارها دیگر نه براساس «اخلاقیات»، بلکه براساس قانونی‌بودن یا غیرقانونی‌بودنِ اَعمال تعیین می‌شوند. در این ساختار، نظام قضایی و دادگاه‌ها جایگزین مذهب و اخلاقیات می‌شوند و مذهب که زمانی راهنمای رفتار فردی بود، به نظام قضایی واگذار می‌شود. این نظام است که محدودیت‌های خارجی را تنها براساس اعمال غیرقانونی و -نه غیراخلاقی- تعیین می‌کند.

📚برژینسکی، زیبیگنیو (۱۳۸۱). اغتشاش جهانی در طلیعۀ قرن بیست‌و‌یکم (ترجمۀ عبدالرحیم نوه‌ابراهیم). انتشارات اطلاعات.

✅@Inter_Politics

✍️در اقتصاد سیاسی بین‌الملل، شرکت‌های چندملیتی و فراملیتی مفاهیمی نزدیک، اما دارای تفاوت‌های کلیدی هستند.

🏅شرکت‌های چندملیتی (Multinational Corporations - MNCs)

سازمان‌هایی هستند که در چندین کشور فعالیت می‌کنند اما مرکز فرماندهی قوی و متمرکزی در کشور مبدأ (Home Country) دارند. این شرکت‌ها عمدتاً از یک استراتژی یکسان در سراسر جهان پیروی می‌کنند و تصمیم‌گیری‌ها توسط دفتر مرکزی (Headquarters) هدایت می‌شود.

ویژگی‌ها
ساختار مدیریتی متمرکز (Centralized Management): تصمیم‌گیری‌ها در سطح کلان از کشور مبدأ انجام می‌شود.
استراتژی‌های جهانی هماهنگ (Global Strategies): سیاست‌ها و عملیات اغلب در همه کشورها مشابه هستند.
تمرکز بر منافع کشور مبدأ: فرهنگ، اولویت‌ها و سیاست‌های کشور مبدأ نقشی کلیدی در عملیات دارند.

مثال‌های واقعی
شرکت Coca-Cola: این شرکت، دفتر مرکزی خود را در ایالات متحده دارد و سیاست‌های بازاریابی یکپارچه‌ای را در سراسر جهان اعمال می‌کند.
شرکت McDonald’s: مدل کسب‌وکار این شرکت در همه کشورها مشابه است و با حفظ اصول برندینگ، فعالیت می‌کند.

شرکت‌های فراملیتی (Transnational Corporations - TNCs)

در چندین کشور فعالیت دارند، اما بر خلاف MNCs، ساختار مدیریتی غیرمتمرکز (Decentralized Management) دارند و عملیات را به دفاتر محلی یا منطقه‌ای (Regional Offices) تفویض می‌کنند. این شرکت‌ها استراتژی‌های خود را متناسب با نیازها و شرایط محلی هر بازار تنظیم می‌کنند.

ویژگی‌ها
ساختار غیرمتمرکز (Decentralized Structure): تصمیم‌گیری‌ها به شعب محلی واگذار می‌شود.
انعطاف‌پذیری محلی (Local Flexibility): توانایی تطبیق سریع با شرایط اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی کشورهای میزبان.
استراتژی‌های تطبیقی (Adaptive Strategies): محصولات و خدمات بر اساس نیازها و ترجیحات بازارهای محلی تنظیم می‌شوند.

مثال‌های واقعی
شرکت Unilever: یونیلیور استراتژی‌های متفاوتی را برای کشورهای مختلف اعمال می‌کند، مانند ارائه محصولات خاص برای بازار هند که به سلیقه محلی پاسخ می‌دهد.
شرکت Nestlé: محصولات غذایی نستله در کشورهای مختلف با ترکیبات و طعم‌های متفاوت عرضه می‌شوند تا به ذائقه‌های محلی پاسخ دهند.

⭕️تفاوت‌های کلیدی

شرکت‌های چندملیتی (MNCs) بر مدیریت متمرکز و سیاست‌های هماهنگ جهانی تأکید دارند و معمولاً از یک الگوی ثابت برای همه بازارها استفاده می‌کنند. در مقابل، شرکت‌های فراملیتی (TNCs) با ساختار مدیریتی غیرمتمرکز، توانایی بالایی در تطبیق استراتژی‌ها با شرایط خاص کشورها دارند. این انعطاف‌پذیری باعث می‌شود TNCs ارتباط عمیق‌تری با بازارهای محلی برقرار کنند، درحالی‌که MNCs به هماهنگی و انسجام برند در سطح جهانی توجه بیشتری دارند.

📚کارگروه #مفاهیم شبکۀ اقتصاد سیاسی بین‌الملل

✅@Inter_Politics

🎖نرخ نفوذ اینترنت در جهان (2024)
تا سال 2024، 67.1% جمعیت جهان معادل 5.45 میلیارد نفر به اینترنت دسترسی دارند. این آمار تفاوت‌های قابل‌توجهی را میان مناطق مختلف نشان می‌دهد. مناطقی مانند شمال اروپا (97%) و آمریکای شمالی (96.9%) به سطح بالایی از دسترسی رسیده‌اند، در حالی که مناطقی مانند شرق آفریقا (23.1%) همچنان با کمبود زیرساخت‌های فناوری مواجه‌اند. این ارقام بر اهمیت توسعه دسترسی اینترنت برای کاهش شکاف دیجیتالی جهانی تاکید دارد.

🟢مناطق با بالاترین نرخ نفوذ

شمال اروپا: بالاترین نرخ نفوذ جهانی با 97% جمعیت.
آمریکای شمالی: نرخ نفوذ 96.9%، یکی از پیشرفته‌ترین مناطق در دسترسی اینترنت.
اروپای غربی: نرخ نفوذ 94.5%، در صدر جدول جهانی.
اروپای جنوبی: نرخ نفوذ 90.2%.
اروپای شرقی: نرخ نفوذ 88.4%.

🟡مناطق با نرخ نفوذ متوسط

آمریکای جنوبی: نرخ نفوذ 82.6%

🔴مناطق با پایین‌ترین نرخ نفوذ

شرق آفریقا: با تنها 23.1% جمعیت دارای دسترسی به اینترنت، در میان مناطق با کمترین سطح نفوذ قرار دارد.

🌐منبع

📊کارگروه #آمار شبکۀ اقتصاد سیاسی بین‌الملل

✅@Inter_Politics

🎖کتاب اقتصاد سیاسی مرکانتیلیسم نوشتۀ لارس مگنوسون

این کتاب به بررسی تاریخی مباحث اقتصادی در اروپا از قرن شانزدهم تا هجدهم و فرآیند شکل‌گیری مفاهیم تحلیلی تجارت بین‌المللی می‌پردازد. نویسنده با نقد دیدگاه سنتی مرکانتیلیسم به‌عنوان یک دکترین منسجم، آن را به‌عنوان مجموعه‌ای از مباحث در مورد کسب قدرت ملی از طریق ابزارهای اقتصادی معرفی می‌کند و بر تعامل پیچیده بین گفتمان‌های اقتصادی و تحولات واقعی تأکید دارد. این کتاب مفهوم "تراز تجاری مطلوب" و درک مرکانتیلیستی از ثروت را بررسی کرده و تفکرات مرکانتیلیستی را در کشورهای مختلف تحلیل می‌کند. همچنین، بحران تجاری دهه ۱۶۲۰ در انگلستان و واکنش‌های شخصیت‌های کلیدی آن زمان و توسعۀ «علم تجارت» نیز مورد توجه قرار گرفته و نویسنده بر ارتباط مسائل مرکانتیلیستی با چالش‌های امروز در زمینه جهانی‌سازی اقتصادی و اقتصادهای مدرن تأکید می‌کند.

📚کارگروه #منابع شبکۀ اقتصاد سیاسی بین‌الملل

✅@Inter_Politics

«در امارات متحدۀ عربی🇦🇪 چه می‌گذرد؟»

منتشرشده در هفته‌نامۀ صدای اصلاحات

📆شنبه ۱۵ دی‌ماه ۱۴۰۳

📌از این‌جا بخوانید

✍️علی رحمتی

🗞کارگروه #خبرگزاری شبکۀ اقتصاد سیاسی بین‌الملل

✅@Inter_Politics

به یاد ۱۷۶ قربانی بی‌گناه حادثهٔ غم‌انگیز هواپیمای اوکراینی، پرواز ps752

یادشان گرامی🖤

۱۸ دی‌ماه ۱۳۹۸

✅@Inter_Politics

🎖از هوای خاکستری تا آسمان آبی: راهکارهایی برای مقابله با آلودگی هوا در کلان‌شهرهای ایران


✍️امیرحسین زنبق (کارشناسی ارشد سیاست‌گذاری عمومی دانشگاه تهران)

💢از این‌جا بخوانید

📊کارگروه #سیاست‌گذاری شبکۀ اقتصاد سیاسی بین‌الملل

✅@Inter_Politics

سی علت برای این‌که چرا واقعیت‌­ها را نمی‌پذیریم؟

✍️دکتر محمود سریع‌القلم

۱. چون دایرۀ مشورت ما محدود است، خیلی اشتباه می‌­کنیم؛
۲. چون با وجود IQ بالا به شدت از EQ پایین رنج می‌­بریم؛
۳. چون ناخودآگاه بسیاری از ما، یک عمر دست نخورده باقی می‌ماند؛
۴. چون اکثریتِ مطلق پدران و مادران، تربیت را صرفاً تحسین فرزندان خود می­‌دانند؛
۵. چون افراد به موجب مشکلات معاش، به‌ندرت فرصتِ کشف خود را پیدا می­‌کنند؛
۶. چون اگر واقعیت را بپذیریم، نگران از دست دادن جایگاه خود هستیم؛
۷. چون احساساتمان بر محاسباتمان مسلط هستند؛
۸. چون نوشته­‌های سعدی، فردوسی و دیگر مشاهیر ایرانی را بسیار کم خوانده‌­ایم؛
۹. چون اشتباه را نه تجربه، بلکه ضعف ابدی تلقی می­‌کنیم؛
۱۰. چون یک ضعف بسیار بنیادی داریم: می­‌خواهیم همه ما را تایید کنند؛
۱۱. چون نه درخانواده، نه در مدرسه و نه در جامعه، آداب نقد را به ما نمی‌­آموزند؛
۱۲. چون با تاریخ خود بیگانه‌­ایم؛
۱۳. چون به ما آموزش نداده‌­اند که انسان، مجموعه­‌ای از ضعف‌­ها و قوت­‌ها است؛
۱۴. چون وقتی فردی اشتباه می‌­کند، او را اصلاح نمی­‌کنیم بلکه عمدتاً تخریب می­‌کنیم؛
۱۵. چون بسیار کم کتاب می­‌خوانیم، دامنۀ واژگان ما در فهم پدیده‌ها و تعامل با یکدیگر بسیار محدود است؛
۱۶. چون بیش از این‌که تمایل داشته باشیم افکار و رفتار یکدیگر را بازبینی کنیم، می‌خواهیم دورهم باشیم؛
۱۷. چون تمرین نکرده‌­ایم که ۵۰ صفحه درمورد خود بنویسیم؛
۱۸. چون عموماً علیرغم تواضع در ظاهر، اکثر رفتارهای ما با خودمحوری و خود حق بینی آمیخته هستند؛
۱۹. چون به‌شدت برتری‌طلب هستیم­، نمی­‌توانیم ضعف‌­های خود را بپذیریم؛
۲۰. چون تصور می‌کنیم پرسش‌گری و مشورت، ما را ضعیف نشان می‌دهد؛
۲۱. چون ماهیت خطاپذیری انسان را با ماهیت ثابت فرشتگان اشتباه گرفته‌­ایم؛
۲۲. چون اهداف ما با امکاناتمان توازن ندارند؛
۲۳. چون واژۀ Fact در منظومۀ ادبی و فکری ما وجود ندارد؛
۲۴. چون تقریباً در هیچ عرصه­‌ای باهم رقابت نمی­‌کنیم؛
۲۵. چون زبانِ انگلیسی نمی­‌دانیم تا در دایرۀ جهانی، خود را محک بزنیم؛
۲۶. چون چند میلیون نفر آسیایی، آفریقایی، اروپایی یا از کشورهای عربی در کشور ما زندگی نمی­‌کنند؛
۲۷. چون فرصتِ مقایسه نداریم؛
۲۸. چون تاریخ چین، هند، روسیه، آمریکا و اروپا را نخوانده‌­ایم؛
۲۹. چون تصمیم‌­سازان جامعه، کم‌تر ذهن ریاضی دارند و بیش‌تر انتزاعی هستند؛
۳۰. چون غرق در خود و منافع خود هستیم، همکاری، یادگیری و مشارکت با دیگران تقریباً تعطیل است.

ارسال نظر

کانال تلگرام 👇
t.me/sariolghalam

✅@Inter_Politics