सविस्तर विश्लेषण

प्रश्न १ चे सविस्तर विश्लेषण (कोलामार्का वन्यजीव अभयारण्य)
• पार्श्वभूमी: गडचिरोली जिल्ह्यातील अहेरी आणि सिरोंचा वनविभागाच्या सीमेवर असलेले 'कोलामार्का' हे क्षेत्र २००९ पर्यंत केवळ सामान्य वनक्षेत्र होते. २०१३ मध्ये या क्षेत्राला 'संवर्धन राखीव क्षेत्र' (Conservation Reserve) चा दर्जा मिळाला होता. आता कालच्या बैठकीत याला अधिकृतपणे 'वन्यजीव अभयारण्य' (Wildlife Sanctuary) म्हणून दर्जा वाढवून मंजुरी देण्यात आली आहे.
• परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: MPSC च्या दृष्टीने जिल्हा आणि अभयारण्य यांच्या जोड्या जुळवा या प्रश्नासाठी 'कोलामार्का = गडचिरोली' हे लक्षात ठेवणे अनिवार्य आहे.

प्रश्न २ चे सविस्तर विश्लेषण (रानम्हशींचा अधिवास)
• रानम्हशींचे संवर्धन: कोलामार्का हे क्षेत्र मध्य भारतामध्ये अत्यंत दुर्मिळ होत चाललेल्या रानम्हशींच्या (Wild Water Buffalo - Bubalus arnee) नैसर्गिक अधिवासासाठी प्रसिद्ध आहे. वन्यजीव (संरक्षण) अधिनियम, १९७२ च्या अनुसूची-१ (Schedule I) मध्ये रानम्हशींचा समावेश असून त्यांना सर्वोच्च संरक्षण आहे.
• संवर्धनाचा फायदा: अभयारण्य दर्जा मिळाल्यामुळे आता या भागात रानम्हशींच्या पैदाशीसाठी आणि त्यांच्या सुरक्षेसाठी केंद्र व राज्य सरकारकडून विशेष निधी आणि आधुनिक ट्रॅकिंग यंत्रणा (उदा. रेडिओ कॉलरिंग) राबवणे सोपे होणार आहे.

प्रश्न ३ चे सविस्तर विश्लेषण (तानसा वन्यजीव अभयारण्य विस्तार)
• स्थान व भौगोलिक महत्त्व: तानसा वन्यजीव अभयारण्य हे मुंबई आणि ठाणे परिसराला पाणी पुरवठा करणाऱ्या मुख्य जलस्रोतांपैकी (तानसा धरण) एक आहे. वन्यजीवांचा वाढता वावर आणि मानवी हस्तक्षेप रोखण्यासाठी या अभयारण्याचा विस्तार करणे गरजेचे होते.
• नवीन मंजुरी: २६ व्या बैठकीत तानसा अभयारण्याच्या सीमेला लागून असलेल्या ५८८.७६ हेक्टर अतिरिक्त वन आणि खासगी क्षेत्राला अभयारण्याचा भाग म्हणून जोडण्यास मंजुरी दिली. यामुळे प्राण्यांच्या नैसर्गिक कॉरिडॉरचा विस्तार झाला आहे.

प्रश्न ४ चे सविस्तर विश्लेषण (समाविष्ट गावे आणि क्षेत्र)
• प्रशासकीय व्याप्ती: नवीन विस्तारित क्षेत्रामध्ये ठाणे आणि पालघर या दोन्ही जिल्ह्यांच्या सीमावर्ती भागातील ६ प्रमुख गावांच्या क्षेत्रांचा समावेश होतो. यामध्ये प्रामुख्याने मौजे ओगदा, खोडदे, तिरमाळ, पाचघर, फणसाड आणि आमले या महसुली गावांच्या हद्दीतील वनक्षेत्रांचा समावेश आहे.
• पर्यावरणीय महत्त्व: हे क्षेत्र पश्चिम घाटाच्या (Eco-sensitive Zone) अगदी जवळ असल्याने येथे विविध प्रकारच्या औषधी वनस्पती, बिबट्या, भेकर, चौशिंगा आणि दुर्मिळ पक्षी आढळतात.

प्रश्न ५ चे सविस्तर विश्लेषण (१४ नवीन संवर्धन राखीव क्षेत्रे)
• संवर्धन राखीव क्षेत्र म्हणजे काय?: जेव्हा एखादे वनक्षेत्र राष्ट्रीय उद्यान किंवा अभयारण्य म्हणून घोषित केलेले नसते, परंतु दोन जंगलांना जोडणारा तो महत्त्वाचा मार्ग (Wildlife Corridor) असतो, तेव्हा त्याला कलम ३६ (A) अंतर्गत 'संवर्धन राखीव क्षेत्र' (Conservation Reserve) घोषित केले जाते.
• २६ व्या बैठकीतील एकूण निर्णय: कालच्या ऐतिहासिक बैठकीत २ नवीन अभयारण्यांशिवाय १४ नवीन संवर्धन राखीव क्षेत्रांना मान्यता देण्यात आली. ही क्षेत्रे प्रामुख्याने नाशिक, पुणे, रायगड, नंदुरबार, ठाणे, पालघर आणि चंद्रपूर या वन्यजीवदृष्ट्या महत्त्वाच्या ७ जिल्ह्यांमध्ये पसरलेली आहेत. यामुळे महाराष्ट्राचे एकूण संरक्षित वनक्षेत्र लक्षणीयरीत्या वाढले आहे.

---------------------------------------------
➡️ अधिक माहिती करिता ✅
😀 ⏩ चॅनल जॉईन करा ⏪ 😀

♦️बॅलन डी ओर पुरस्कार जाहीर.

---------------------------------------------
➡️ अधिक माहिती करिता ✅
😀 ⏩ चॅनल जॉईन करा ⏪ 😀

प्रसिद्ध भारतीय पॅरा-ॲथलीट नीरज यादव (Neeraj Yadav) यांचे २७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी संशयास्पद परिस्थितीत दुःखद निधन झाले.
---------------------------------------------
➡️ अधिक माहिती करिता ✅
😀 ⏩ चॅनल जॉईन करा ⏪ 😀

भावपूर्ण श्रद्धांजली...💐

दुष्काळग्रस्त 304 तालुक्यांमध्ये जलसंधारणाच्या कामांना चालना!

◾️प्रत्येक गावात किमान 100 जलशोषक खड्डे तयार करणार
◾️अपूर्ण जलसंधारण कामे पूर्ण करणार
◾️बंधाऱ्यांची दुरुस्ती करून पाणीसाठा वाढविणार
◾️तलाव व जलसाठ्यांमधील गाळ काढणार
◾️नाल्यांचे खोलीकरण व रुंदीकरण करणार
◾️वनराई बंधारे उभारणार
◾️भूजल पुनर्भरणासाठी रिचार्ज शाफ्ट तयार करणार
◾️शासकीय व खासगी इमारतींवर रेनवॉटर हार्वेस्टिंग संरचना उभारणार
◾️सर्व कामांचे जिओ-टॅगिंग व दर 15 दिवसांनी प्रगती अहवाल

# आपले_सरकार

🤩 ‘वाळवंटाच्या रक्षक’ला वाचवण्यासाठी रथ – गोडावण (Great Indian Bustard) संरक्षण

---------------------------------------------
➡️ अधिक माहिती करिता ✅
😀 ⏩ चॅनल जॉईन करा ⏪ 😀

🥇 दैनिक प्रश्नमंजुषा 🎤
📚Daily Current MCQ 📋
🎯Date 29.10.2026 👇
🕘 वेळ - 09.02⏳

📎 Topic -  प्रसिद्ध भारतीय पॅरा-ॲथलीट नीरज यादव
---------------------------------------------

➡️ अधिक माहिती करिता ✅
👉👉 JOIN CHANNEL 👈👈

प्रश्न खालील प्रमाणे 👇

सविस्तर विश्लेषण (Detailed Analysis)

• उत्तर १: (B) क्रीडा (पॅरा-ॲथलेटिक्स)
विश्लेषण: ४२ वर्षीय नीरज यादव हे भारताचे आघाडीचे पॅरा-ॲथलीट (अपंग खेळाडू) होते. २७-२८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी दिल्लीत संशयास्पद परिस्थितीत (कथित विषप्राशनाने) त्यांचे दुर्दैवी निधन झाले. शारीरिक आव्हानांवर (पोलिओ) मात करत त्यांनी आंतरराष्ट्रीय स्तरावर देशाचे नाव उज्ज्वल केले होते.

• उत्तर २: (A) भालाफेक (Javelin Throw)
विश्लेषण: नीरज यादव यांनी इंडोनेशियातील जकार्ता येथे आयोजित २०१८ आशियाई पॅरा गेम्समध्ये पुरुषांच्या भालाफेक (Javelin Throw) स्पर्धेत २९.८४ मीटर अंतराचा आशियाई विक्रम प्रस्थापित करत सुवर्णपदक पटकावले होते. क्रीडा जगतात त्यांची ही पहिली मोठी आंतरराष्ट्रीय कामगिरी ठरली होती.

• उत्तर ३: (C) भालाफेक आणि थाळीफेक दोन्ही
विश्लेषण: चीनमधील हांगझू येथे पार पडलेल्या २०२३ च्या आशियाई पॅरा गेम्समध्ये नीरज यादव यांनी अभूतपूर्व कामगिरी करत भालाफेक (Javelin Throw) आणि थाळीफेक (Discus Throw) अशा दोन्ही प्रकारांत सुवर्णपदकांची कमाई केली होती.

• उत्तर ४: (B) F55 श्रेणी
विश्लेषण: पॅरा-ॲथलेटिक्समध्ये खेळाडूंच्या अपंगत्वाच्या प्रकारानुसार श्रेणी ठरवल्या जातात. नीरज यादव हे F55 श्रेणीमध्ये खेळत असत. या श्रेणीत बसून (Seated field events) खेळल्या जाणाऱ्या मैदानी स्पर्धा जसे की गोळाफेक, थाळीफेक आणि भालाफेक यांचा समावेश होतो. वयाच्या ७ व्या वर्षी त्यांना पोलिओमुळे पक्षाघात (Paralysis) झाला होता. सुरुवातीला त्यांनी ७ वर्षे व्हीलचेयर टेनिस खेळले आणि २०१५ पासून ते पॅरा-ॲथलेटिक्सकडे वळले.

• उत्तर ५: (B) तीन
विश्लेषण: नीरज यादव यांनी आशियाई पॅरा गेम्समध्ये एकूण ३ सुवर्णपदके जिंकली होती (१ सुवर्णपदक २०१८ मध्ये भालाफेकीत, आणि २ सुवर्णपदके २०२३ मध्ये भालाफेक व थाळीफेकीत). तथापि, ऑक्टोबर २०२३ मध्ये बेंगळुरू येथे घेतलेल्या उत्तेजक चाचणीत (Doping Test) त्यांचे सॅम्पल पॉझिटिव्ह (Stanozolol हे प्रतिबंधित स्टेरॉईड आढळल्यामुळे) आले होते. नाडाने (NADA) त्यांच्यावर ४ वर्षांची बंदी घातल्यामुळे ते ऑक्टोबर २०२६ मधील आयची-नागोया येथील आशियाई पॅरा गेम्समध्ये सहभागी होऊ शकले नव्हते. या क्रीडा बंदीमुळे आणि करिअरमधील चढ-उतारामुळे ते मानसिक तणावाखाली होते, ज्यातून त्यांनी हे टोकाचे पाऊल उचलल्याचे समजते.

---------------------------------------------
➡️ अधिक माहिती करिता ✅
😀 ⏩ चॅनल जॉईन करा ⏪ 😀