सविस्तर विश्लेषण

प्रश्न १ चे सविस्तर विश्लेषण (कोलामार्का वन्यजीव अभयारण्य)
• पार्श्वभूमी: गडचिरोली जिल्ह्यातील अहेरी आणि सिरोंचा वनविभागाच्या सीमेवर असलेले 'कोलामार्का' हे क्षेत्र २००९ पर्यंत केवळ सामान्य वनक्षेत्र होते. २०१३ मध्ये या क्षेत्राला 'संवर्धन राखीव क्षेत्र' (Conservation Reserve) चा दर्जा मिळाला होता. आता कालच्या बैठकीत याला अधिकृतपणे 'वन्यजीव अभयारण्य' (Wildlife Sanctuary) म्हणून दर्जा वाढवून मंजुरी देण्यात आली आहे.
• परीक्षेसाठी महत्त्वाचे: MPSC च्या दृष्टीने जिल्हा आणि अभयारण्य यांच्या जोड्या जुळवा या प्रश्नासाठी 'कोलामार्का = गडचिरोली' हे लक्षात ठेवणे अनिवार्य आहे.

प्रश्न २ चे सविस्तर विश्लेषण (रानम्हशींचा अधिवास)
• रानम्हशींचे संवर्धन: कोलामार्का हे क्षेत्र मध्य भारतामध्ये अत्यंत दुर्मिळ होत चाललेल्या रानम्हशींच्या (Wild Water Buffalo - Bubalus arnee) नैसर्गिक अधिवासासाठी प्रसिद्ध आहे. वन्यजीव (संरक्षण) अधिनियम, १९७२ च्या अनुसूची-१ (Schedule I) मध्ये रानम्हशींचा समावेश असून त्यांना सर्वोच्च संरक्षण आहे.
• संवर्धनाचा फायदा: अभयारण्य दर्जा मिळाल्यामुळे आता या भागात रानम्हशींच्या पैदाशीसाठी आणि त्यांच्या सुरक्षेसाठी केंद्र व राज्य सरकारकडून विशेष निधी आणि आधुनिक ट्रॅकिंग यंत्रणा (उदा. रेडिओ कॉलरिंग) राबवणे सोपे होणार आहे.

प्रश्न ३ चे सविस्तर विश्लेषण (तानसा वन्यजीव अभयारण्य विस्तार)
• स्थान व भौगोलिक महत्त्व: तानसा वन्यजीव अभयारण्य हे मुंबई आणि ठाणे परिसराला पाणी पुरवठा करणाऱ्या मुख्य जलस्रोतांपैकी (तानसा धरण) एक आहे. वन्यजीवांचा वाढता वावर आणि मानवी हस्तक्षेप रोखण्यासाठी या अभयारण्याचा विस्तार करणे गरजेचे होते.
• नवीन मंजुरी: २६ व्या बैठकीत तानसा अभयारण्याच्या सीमेला लागून असलेल्या ५८८.७६ हेक्टर अतिरिक्त वन आणि खासगी क्षेत्राला अभयारण्याचा भाग म्हणून जोडण्यास मंजुरी दिली. यामुळे प्राण्यांच्या नैसर्गिक कॉरिडॉरचा विस्तार झाला आहे.

प्रश्न ४ चे सविस्तर विश्लेषण (समाविष्ट गावे आणि क्षेत्र)
• प्रशासकीय व्याप्ती: नवीन विस्तारित क्षेत्रामध्ये ठाणे आणि पालघर या दोन्ही जिल्ह्यांच्या सीमावर्ती भागातील ६ प्रमुख गावांच्या क्षेत्रांचा समावेश होतो. यामध्ये प्रामुख्याने मौजे ओगदा, खोडदे, तिरमाळ, पाचघर, फणसाड आणि आमले या महसुली गावांच्या हद्दीतील वनक्षेत्रांचा समावेश आहे.
• पर्यावरणीय महत्त्व: हे क्षेत्र पश्चिम घाटाच्या (Eco-sensitive Zone) अगदी जवळ असल्याने येथे विविध प्रकारच्या औषधी वनस्पती, बिबट्या, भेकर, चौशिंगा आणि दुर्मिळ पक्षी आढळतात.

प्रश्न ५ चे सविस्तर विश्लेषण (१४ नवीन संवर्धन राखीव क्षेत्रे)
• संवर्धन राखीव क्षेत्र म्हणजे काय?: जेव्हा एखादे वनक्षेत्र राष्ट्रीय उद्यान किंवा अभयारण्य म्हणून घोषित केलेले नसते, परंतु दोन जंगलांना जोडणारा तो महत्त्वाचा मार्ग (Wildlife Corridor) असतो, तेव्हा त्याला कलम ३६ (A) अंतर्गत 'संवर्धन राखीव क्षेत्र' (Conservation Reserve) घोषित केले जाते.
• २६ व्या बैठकीतील एकूण निर्णय: कालच्या ऐतिहासिक बैठकीत २ नवीन अभयारण्यांशिवाय १४ नवीन संवर्धन राखीव क्षेत्रांना मान्यता देण्यात आली. ही क्षेत्रे प्रामुख्याने नाशिक, पुणे, रायगड, नंदुरबार, ठाणे, पालघर आणि चंद्रपूर या वन्यजीवदृष्ट्या महत्त्वाच्या ७ जिल्ह्यांमध्ये पसरलेली आहेत. यामुळे महाराष्ट्राचे एकूण संरक्षित वनक्षेत्र लक्षणीयरीत्या वाढले आहे.

---------------------------------------------
➡️ अधिक माहिती करिता ✅
😀 ⏩ चॅनल जॉईन करा ⏪ 😀

♦️बॅलन डी ओर पुरस्कार जाहीर.

---------------------------------------------
➡️ अधिक माहिती करिता ✅
😀 ⏩ चॅनल जॉईन करा ⏪ 😀

प्रसिद्ध भारतीय पॅरा-ॲथलीट नीरज यादव (Neeraj Yadav) यांचे २७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी संशयास्पद परिस्थितीत दुःखद निधन झाले.
---------------------------------------------
➡️ अधिक माहिती करिता ✅
😀 ⏩ चॅनल जॉईन करा ⏪ 😀

भावपूर्ण श्रद्धांजली...💐

दुष्काळग्रस्त 304 तालुक्यांमध्ये जलसंधारणाच्या कामांना चालना!

◾️प्रत्येक गावात किमान 100 जलशोषक खड्डे तयार करणार
◾️अपूर्ण जलसंधारण कामे पूर्ण करणार
◾️बंधाऱ्यांची दुरुस्ती करून पाणीसाठा वाढविणार
◾️तलाव व जलसाठ्यांमधील गाळ काढणार
◾️नाल्यांचे खोलीकरण व रुंदीकरण करणार
◾️वनराई बंधारे उभारणार
◾️भूजल पुनर्भरणासाठी रिचार्ज शाफ्ट तयार करणार
◾️शासकीय व खासगी इमारतींवर रेनवॉटर हार्वेस्टिंग संरचना उभारणार
◾️सर्व कामांचे जिओ-टॅगिंग व दर 15 दिवसांनी प्रगती अहवाल

# आपले_सरकार

🤩 ‘वाळवंटाच्या रक्षक’ला वाचवण्यासाठी रथ – गोडावण (Great Indian Bustard) संरक्षण

---------------------------------------------
➡️ अधिक माहिती करिता ✅
😀 ⏩ चॅनल जॉईन करा ⏪ 😀

🥇 दैनिक प्रश्नमंजुषा 🎤
📚Daily Current MCQ 📋
🎯Date 29.10.2026 👇
🕘 वेळ - 09.02⏳

📎 Topic -  प्रसिद्ध भारतीय पॅरा-ॲथलीट नीरज यादव
---------------------------------------------

➡️ अधिक माहिती करिता ✅
👉👉 JOIN CHANNEL 👈👈

प्रश्न खालील प्रमाणे 👇