Kecha kompyuter olish uchun "Abu Saxiy"ga bordim va peshin namozini o‘qish uchun masjidga kirdim.

Namozdan so‘ng imom o‘g‘irlik haqida ma’ruza qildi. U xalq orasidagi "kitob o‘g‘irlagan o‘g‘ri hisoblanmaydi" degan qarashlarga e’tiroz bildirdi. Agar kishi "buning hech qanday yomon joyi yo‘q" deb (halol sanab) o‘g‘irlik qilsa, dindan chiqib qolishi mumkinligini ta’kidladi.

​Keyin imomning oldiga bir yigit kelib, PhD va DSc darajalari uchun pul evaziga ilmiy ishlar yozib berayotganini aytgan ekan, imom buning ham harom ekanligi haqida ogohlantirdi. Men ham imomning oldiga borib, hozirgi kunda ilmiy ishlar deyarli pul evaziga ("soqqa"ga) himoya qilinayotgani, shu haqida ko‘proq gapirishini iltimos qildim.

​Ikkinchi masala - sun’iy intellekt (AI) sababli bizda ham kompyuter qurilmalarining narxi oshib ketibdi. Masalan, 20 dollarlik SSD narxi 80 dollarga chiqqan, boshqa qurilmalar narxi ham ko‘tarilganini aytishdi. Tez orada noutbuklar va umuman kompyuterlarning narxi ham qimmatlashishi mumkin ekan.

​Shu ikkita masala haqida o‘ylab turganimda, bir katta davlat prezidentini o‘g‘irlab ketishibdi...

Nurmuhammad Nursaidov

Kompyuter bozorida "Mukammal Inqiroz" (Perfect Storm) boshlandi

Asosiy sabab: Sun’iy intellekt (AI) ma'lumot markazlarida xotira chiplari (ayniqsa HBM va DDR5) AI serverlari uchun ommaviy ishlatilmoqda, oddiy foydalanuvchilarga esa yetishmayapti.

​RAM va SSD: Tanqislik sababli narxlar keskin oshmoqda, DDR4 kabi ommabop xotiralar ishlab chiqarishdan olinmoqda.

​Videokartalar: Xotira chiplari qimmatlagani videokartalar tannarxini ~80% ga oshirdi. NVIDIA (fevraldan) va AMD (shu oydan) narxlarni har oy oshirib borishini ma’lum qildi. Yangi RTX 50 va RX 9000 seriyalari kutilganidan 2-3 barobar qimmat bo‘lishi mumkin.

O'zbekistonda narxlar global o‘sish + logistika + valyuta kursi hisobiga yanada tezroq ko‘tariladi. Agar kompyuter yig‘ish yoki qismlarni yangilash rejangiz bo‘lsa, hozir ayni vaqti. Ertaga bugungi narxlar "arzon edi" deb eslanadigan bo‘ladi.

@Nursaidovuz

Bugun ta’limning markaziy unsuri - 𝗶𝗻𝘀𝗼𝗻 𝘁𝗮𝗳𝗮𝗸𝗸𝘂𝗿𝗶 𝘃𝗮 𝗺𝗮𝘀’𝘂𝗹𝗶𝘆𝗮𝘁𝗶 - sekin-asta chetga chiqib boryapti. AI esa fikrni 𝗮𝗹𝗺𝗮𝘀𝗵𝘁𝗶𝗿𝗶𝘀𝗵 uchun emas, uni 𝗸𝘂𝗰𝗵𝗮𝘆𝘁𝗶𝗿𝗶𝘀𝗵 𝘃𝗮 𝗰𝗵𝘂𝗾𝘂𝗿𝗹𝗮𝘀𝗵𝘁𝗶𝗿𝗶𝘀𝗵 uchun xizmat qilishi kerak.

Afsuski, yoshlarning bir qismi maktabdan boshlab universitetgacha 𝗼‘𝗾𝗶𝘀𝗵 𝘃𝗮 𝗶𝘇𝗹𝗮𝗻𝗶𝘀𝗵𝗻𝗶 AIga topshirib qo‘ydi: o‘qimay turib “tayyor javob”, o‘ylamay turib “tayyor matn” odatga aylanmoqda.

Bu faqat talabalar muammosi emas. Bu holat ko‘pincha 𝗳𝗮𝗸𝘁𝗶𝗸 𝗯𝗶𝗹𝗶𝗺 va 𝘀𝗶𝗳𝗮𝘁 talab qilmaydigan, “qog‘oz” va “hisobot”ni ustun qo‘yadigan "soxta" 𝗼‘𝗾𝗶𝘁𝘂𝘃𝗰𝗵𝗶-𝗽𝗿𝗼𝗳𝗲𝘀𝘀𝗼𝗿𝗹𝗮𝗿 bilan ham bog‘liq. Bunday muhitda AI yanada qulay “niqob”ga aylanadi. Demak, bu oddiy texnologiya masalasi emas - bu 𝗵𝗮𝗹𝗼𝗹𝗹𝗶𝗸 𝘃𝗮 𝘀𝗶𝗳𝗮𝘁 masalasi.

Eng yomoni, muammo referat bilan cheklanmayapti: O‘zbekistonda hatto 𝗣𝗵𝗗 𝘃𝗮 𝗗𝗦𝗰 darajasidagi ishlar ham AIga yozdirilayotgani haqida gaplar ko‘paymoqda.

Agar bunga jiddiy to‘xtalmasak, bugun “qulaylik” bo‘lib ko‘ringan narsa ertaga 𝗯𝗶𝗹𝗶𝗺 𝘀𝗶𝗳𝗮𝘁𝗶𝗻𝗶𝗻𝗴 𝗽𝗮𝘀𝗮𝘆𝗶𝘀𝗵𝗶, 𝗱𝗶𝗽𝗹𝗼𝗺𝗻𝗶𝗻𝗴 𝗾𝗮𝗱𝗿𝘀𝗶𝘇𝗹𝗮𝗻𝗶𝘀𝗵𝗶, 𝗶𝘀𝗵𝗼𝗻𝗰𝗵𝗻𝗶𝗻𝗴 𝘆𝗲𝗺𝗶𝗿𝗶𝗹𝗶𝘀𝗵𝗶 𝘃𝗮 𝗸𝗮𝘀𝗯𝗶𝘆 𝘅𝗮𝘃𝗳𝘀𝗶𝘇𝗹𝗶𝗸𝗻𝗶𝗻𝗴 𝘇𝗮𝗶𝗳𝗹𝗮𝘀𝗵𝗶 ko‘rinishida juda og‘ir narx bilan qaytadi va qaytib boshladi

Nurmuhammad Nursaidov

Mening soqolim sof biologik(fiziologik) jarayon bo‘yicha "avtomatik" o‘zi chiqadi. Lekin O‘zbekistonda bu jarayon tan olinmaydi...

Qiziq-a, butun dunyoda soqol - testosteron belgisi, bizda esa - jinoyat alomati

© Nurmuhammad Nursaidov

Bugun Toshkentdagi yana bir universitetlardan biriga bordim. Bu yerga borishimning ikkita jiddiy sababi bor edi.

​Birinchidan, sun’iy intellekt va kiberxavfsizlik sohasiga qiziqishim baland, o‘z bilimim bilan soha rivojiga hissa qo‘shishni hamda mustaqil tadqiqot olib borishni niyat qilgandim. Ikkinchidan, surishtiruvlarim bo‘yicha aynan shu universitetda korrupsiya, tanish-bilishchilik deyarli yo‘qligi va muhit ancha sog‘lom ekanligi meni o‘ziga tortdi. Rostan ham, toza ishlashni xohlaydigan kadr uchun muhit yomon emas ekan.

​Ma’lumki, Prezident qaroridan so‘ng deyarli barcha oliy o‘quv yurtlarida "Sun’iy intellekt" yo‘nalishlari ochilmoqda. Qog‘ozda hammasi joyida: fan bor, soatlar ajratilgan, prorektor tasdiqlagan.

​Navbat "kadr" masalasiga, ya’ni menga kelganda suhbat rektor xonasida davom etdi. Rektor 1 stavka uchun qancha maosh so‘rashimni so‘radi.
- 15 million so‘m, - dedim.

​Bu raqamni osmondan olmadim. Sun’iy intellekt - murakkab matematika, algoritm va doimiy izlanish talab qiladigan soha. Bozorda bu soha vakillari bundan bir necha barobar ko‘p topadi. Men esa ta’limga bo‘lgan qiziqishim va yerdagi yaxshi muhit uchun bozor narxidan ancha pastroq, universitet uchun real bo‘lgan summani so‘radim. Qo'shimchasiga universitet nomidan grantlarga qatnashish, loyihalar qilish, dasturiy ta'minotlar ishlab chiqish, talabalarni grantlarga, ishga tayyorlash va h.k. rejalarim borligini ham aytdim.

​Rektorning javobi esa qisqa bo‘ldi:
- "Maksimal 8 million bera olamiz".
​Taklifni rad etishga majbur bo‘ldim.

Gap faqat menda emas. To‘g‘ri, ta’lim fidoyilikni talab qiladi va ko‘pchiligimiz shunga tayyormiz. Lekin bozor qonunlari bor: sohani chuqur biladigan amaliyotchi mutaxassis uchun universitet taklif qilayotgan maosh va real bozor narxi o‘rtasidagi farq yer bilan osmoncha. Bunday katta tafovut bor ekan, eng kuchli kadrlar ta’limdan uzoqlasha veradi.

​Natijada esa talabaga "Sun’iy intellekt" fani nomiga o‘tiladi. Slaydlar o‘qib beriladi, lekin amaliyot va chuqur bilim bo‘lmaydi. Ertaga shu diplomni olib chiqqan kadr yana bozor talabiga javob bermaydi.

​Biz qachongacha sifatni arzon narxda sotib olmoqchimiz? Ta’lim shumi? Yoki soqoldami gap?

© Nurmuhammad Nursaidov

Nursaidov.uz - bu raqamli konstruktor. Siz o‘zingiz fan yaratasiz, unga ma’ruza, taqdimot, kitob, video dars, test ....

Bu qanday amalga oshiriladi? Sun'iy intellekt ta'limda? Sizga qiziqmi? Unda yuqoridagi qisqacha videoni tomosha qiling!

Youtubeda ko'rish: https://youtu.be/mamSeNoBvio?si=1WzNcrVWynB8D2Vx

@Nursaidovuz

Nursaidov.uz platformasida yangilik: Talabalar uchun AI-yordamchi sinov tariqasida ishga tushirilmoqda

Endi Nursaidov AI talabalarning o‘zlashtirish jarayonini nazorat qiladi. Tizimning o‘ziga xosligi shundaki, u an’anaviy yordamchi funksiyasini bajarmaydi.

Uning vazifasi: Talabaning bo‘shliqlarini aniqlash, bilmagan mavzularini o‘rgatish, mustaqil fikrlash ko‘nikmasini shakllantirish.
Siz undan yordam so‘rasangiz, u sizga javobni emas, javobni topish kalitini beradi.

@Nursaidovuz

Bir nomdor universitetda kontrakt to'lagan talabalar, 12 varoqli daftarga, sun'iy intellekt fanidan innovatsion "konspekt" yozishdan boshqa ishga o'tishmayapti...

Nurmuhammad Nursaidov

#iqtibos

Ilmga tashnalik paygʻambarlarning axloqidir.

🌙 Husayn Buxoriy

​​Windows tizimida, papkani ko'pchilik topa olmaydigan qilib berkitamiz

Fayl va papkalarni "Скрыть" degan imkoniyati bor, bu orqali ularni berkitish mumkin, lekin istalgan odam "Показать скрытые элементы" orqali uni topib olishi mumkin.

Hozir ko'rsatadigan usulni oddiy kompyuter foydalanuvchisi topaolmaydi, demak D disk ichidagi Secret degan papkani berkitami(D:\secret).

1. Buyruqlar qatorini ochamiz:
Пуск -> Выполнить -> cmd
yoki
Win + R -> cmd

2. Ochilgan qora oynaga quyidagini yozamiz:
attrib +h +s +r "D:\secret"
va Enter tugmasini bosamiz, qarabsizki papka ko'zdan g'oyib bo'ldi, bu papkani qandaydir "Показать скрытые элементы" orqali topaolmaysiz.

Berkitilgan papkani ochamiz:
1. Win + R -> cmd
2. attrib -h -s -r "D:\secret"
va Enter.
"D" disk ichidagi secret papkasi ko'rinarli holga keladi.

☝️Eng asosiysi, papka qayerda joylashganini eslab qoling, aks holda uni topish qiyib bo'ladi. Agar topaolmasangiz, sizga yordamga TotalCommander kelishi mumkin, bu dastur o'sha berkitilgan faylni ko'ra oladi.

Bu kod Windows 10 tizimida tekshirildi.

Akmal Xudayberganov

👉 t.me/informatika

#TEZKOR

Nursaidov.uz AI KONSTRUKTOR tizimini bir kishiga 571 ming so'm evaziga o'rnatib beramiz. Duo qilish sharti ham bor.!

Asl narxi: 500$

Murojaat uchun: @Nursaidovman

Bron qilindi!

Dars davomida guruhlar bo'yicha talabalarni bilimini sinash hamda darsni sifatli qiluvchi raqamli metodni 2 kishiga 271 ming so'mdan o'rnatib beramiz. Duo sharti bilan!

Murojaat uchun: @Nursaidovman

Chegirma tugagan

Men ogohlantirgan edim...

Ilon Maskga tegishli xAI kompaniyasi Grok’da tasvirlar yaratishni bepul akkauntlar uchun chekladi. Endi rasm yaratish va tahrirlash faqat pullik obunachilar uchun mavjud.

The Guardian nashri ma’lumotlariga ko‘ra, Grok ayollarning roziligisiz ochiq-sochiq tasvirlar va videolar, shuningdek zo‘ravonlik sahnalari yaratishda ishlatilgan.

Kir Starmer bunday kontentni sharmandali deb atab, agar X vaziyatni nazoratga olmasa, keskin choralar ko‘rilishini va’da qildi. Avvalroq Mask bu funksiyani cheklash chaqiriqlarini e’tiborsiz qoldirgan edi, biroq endi baribir qoidalar keskinlashtirildi.

Qaytaraman. O'zingiz va oila a'zolaringizni rasmlarini barcha tarmoqlardan tozalang!

@Nursaidovuz

Dars jarayonida talabalar bilimini raqamli metodlar yordamida telefon orqali sinovdan o‘tkazish, dars vaqtida talabalarni ijtimoiy tarmoqlardan chalg‘imasligini ta’minlash, shuningdek yangi metodlarni ishlab chiqib, ularni eng minimal narxlarda ustozlarga o‘rnatib berish bo‘yicha qilayotgan ishlarimiz o‘z samarasini bermoqda. Alhamdulillah!

Rasmda ko‘rib turganingizdek, 5 ta raqamli metodimizdan faol foydalanib kelayotgan ustozimiz bizdan yana yangi metodni o‘rnatib berishimizni so‘rashdi.

@Nursaidovuz

Nursaidov.uz konstruktor AI tizimini yana bir ustozga o'rnatib berdik.

Tez orada platformamiz katta yangilanish oladi. In shaa Alloh!

https://t.me/Nursaidovuz/752

@Nursaidovuz

Yana bir ustozimizga talabalarni guruhlar bo'yicha bilimini sinashga mo'ljallangan raqamli metodimizni o'rnatib berdik.

@Nursaidovuz