🔴 فراخوان جذب اعضای کانون کیهان‌شناسی دانشگاه علم و صنعت 🔴

🔭 کانون کیهان‌شناسی، برای اولین بار در دانشگاه علم و صنعت و با هدف رشد علمی، کسب تجربه های رصدی و کشف افراد علاقه مند و مستعد در این زمینه پدید آمده است.

🌟 از این رو از علاقه مندان به کیهان‌شناسی و افراد توانمند در زمینه ی تولید محتوا دعوت به همکاری می کنیم.
کانال تلگرام و پیج رسمی اینستاگرام کانون کیهان‌شناسی:
@IUST_SSC

📌 لینک فرم عضویت کانون کیهان شناسی دانشگاه علم و صنعت ایران:

survey.porsline.ir/s/zhbFSSK/


👥 برای کسب اطلاعات بیشتر می توانید با آیدی زیر در ارتباط باشید:
@mrezasadeghi1

کانون کیهان‌شناسی دانشگاه علم و صنعت ایران در جلسه مجازی افتتاحیه خود، برگزار میکند
@IUST_SSC

🔴وبینار علمی پژوهشی

«از بیگ بنگ تا سیاهچاله»

سخنران:
👤 استاد عمران مرادی
▪️ مدرس و عضو شورای علمی مرکز نجوم ادیب اصفهان

🕝 زمان برگزاری:
چهارشنبه ۲۷ اسفند ماه ۱۳۹۹
ساعت ١٩

💻 وبینار مجازی در نرم افزار Adobe Connect

لینک ورود به وبینار
ocwvc.unreal.iust.ac.ir/radjjfom941i/

🔻ورود به وبینار برای عموم اساتید، دانشجویان و متخصصان آزاد است.🔺

🔹اطلاعات بیشتر
@FatiBorzoyy78
@mrezasadeghi1

بیگ بنگ: گروهی از دانشمندان سیاهچاله‌ای را کشف کردند که احتمالاً نزدیک‌ ترین و کوچک‌ ترین سیاهچاله به کره زمین است. این سیاهچاله فقط ۱۵۰۰ سال نوری با ما فاصله دارد!

#اخبار_نجومی
@IUST_SSC

بر اساس بیانیۀ مطبوعاتی دانشگاه اوهایو، این سیاهچاله به دلیل قرار گرفتن در صورت فلکی تک شاخ و نبود سیاهچاله‌ای مشابه آن «تک شاخ» نامگذاری شده است. آنچه آن را بسیار منحصر به فرد کرده، کوچک بودن آن است. تک‌شاخ از اکثر سیاهچاله‌های موجود در کیهان کوچک‌‌تر است و در گروه سیاهچاله‌های ستاره‌وار قرار می‌گیرد که جرم آنها معمولاً ۵ تا ۳۰ برابر جرم خورشید است. تک‌شاخ که جرم آن تنها سه برابر جرم خورشید است، در رده‌ای وجود دارد که تا همین اواخر، اخترشناسان حتی از نظر فیزیکی احتمال آن را پیش‌بینی نکرده بودند.

محققان به‌طور مستقیم از این سیاهچاله تصویربرداری نکرده‌اند، زیرا به نظر می‌رسد که یک ستاره غول سرخ در کنارش قرار دارد. در واقع دانشمندان از روی تغییراتی که بر روی همدم ستاره‌ای رخ داده بود به وجود این سیاهچاله پی بردند. آنها فهمیدند که چیزی در حال کشیدن این ستاره ی غول سرخ و تغییر شکل آن است. پژوهش اخترشناسان نشان داد که ستاره و همدم آن، توسط گرانش به یکدیگر متصل هستند و سیاهچاله کشش محکمی از خود اعمال می‌کند که در حال تغییر شکل فیزیکی ستاره در هنگام چرخش است.

مطابق گفتۀ اخترشناس «تاد تامسون»، «ساده‌ترین توضیح برای این پدیده وجود یک سیاهچاله است و ساده‌ترین توضیح محتمل‌ترین است.» جدا از عجیب بودن این موارد از لحاظ علمی، یافتن سیاهچاله‌‌هایی به نسبت کوچک مانند «تک شاخ» به کشف اسرار چگونگی تکامل و مرگ ستاره‌ها کمک می‌کند.

همچنین جرم کم سیاهچاله تک‌شاخ آن را در «شکاف جرمی» مرموز بین پرجرم‌ترین ستارگان نوترونی (با جرمی تقریباً ۲.۲ برابر جرم خورشید) و کوچکترین سیاهچاله‌ها (تقریبا پنج برابر جرم خورشید) قرار می‌دهد. بنا بر گفته اخترشناسان، به نظر می‌رسد حداکثر جرم یک ستاره نوترونی در حدود سه برابر جرم خورشید باشد، بنابراین تک‌شاخ یکی از کوچکترین سیاهچاله‌های کشف شده است. کشف این سیستم‌ها به دانشمندان کمک می‌کند تا مکانیسم‌های ایجاد سیاهچاله‌ها و ستاره‌های نوترونی را درک کنند.

منبع و جزئیات بیشتر:Journal of Monthly Notices of the Royal Astronomical Society
#اخبار_نجومی
@IUST_SSC

سقوط راکت چینی بر فراز اقیانوس هند!
موشک لانگ مارچ ۵B چین پس از پرتاب بخشی از ایستگاه فضایی جدید چین به شکل T در روز پنجشنبه به وقت محلی در ونچانگ به طرز غیرقابل پیش بینی در حال سقوط به زمین بود. به گفتۀ space.com، این یکی از بزرگ‌ترین موارد ورود مجدد کنترل نشده یک فضاپیما است و به طور بالقوه می‌توانست در یک منطقه مسکونی فرود بیاید.

در طی روز های گذشته ، جاناتان مک داول، اخترفیزیکدان دانشگاه هاروارد، نقشه بازگشت لانگ مارچ ۵B را با سایر حوادث بزرگ که مهم‌ترین آن‌ها بازگشت کنترل نشده ایستگاه فضایی ۷۶ تنی Skylab ناسا نزدیک به ۴۲ سال پیش بود، مقایسه کرد و گفت: «کنترل کننده‌های زمینی توانستند ایستگاه فضایی را تا حدی بالای نقطه برنامه ریزی شده خود برای عبور از اقیانوس هند هدایت کنند، اما مسیر آن بسیار بیشتر از حد انتظار کشیده شد.»

وی در ادامه گفت: «این می‌تواند یک اتفاق بزرگ در میان حوادث اخیر به حساب آید، اما بدون شک بزرگ‌تر از Skylab ناسا نیست.»
ایستگاه فضایی چین قرار است در مدار پایین زمین در ارتفاع ۲۱۱ مایل (۳۴۰ کیلومتر) تا ۲۸۰ مایل (۴۵۰ کیلومتر) کار کند. بر اساس گزارش‌ها طول عمر این ایستگاه ۱۰ سال است، اگرچه با نگهداری و تعمیرات مناسب می‌تواند بیش از ۱۵ سال دوام داشته باشد.

چین یک پروژۀ شلوغ ساخت و ساز در ایستگاه فضایی را برنامه ریزی کرده است که بر اساس گزارش رسانه‌های دولتی باید تا آخر سال ۲۰۲۲ پایان یابد. دقیقا مانند ایستگاه فضایی بین‌المللی، مجموعه چینی شامل چندین ماژول خواهد بود که به ۱۰ پرتاب دیگر نیاز دارد: دو پرتاب ماژول دیگر، چهار ماموریت پرتاپ خدمه و چهار پرتاپ فضاپیمای باری.
فیلم سقوط این راکت را می توانید در لینک زیر مشاهده نمایید
khabaronline.ir/amp/1512865/
#اخبار_نجومی
@IUST_SSC

🔷در هفته ی جهانی نجوم هر شب منتظر یکی از پست های هیجان انگیز کانون کیهان‌شناسی باشید! 😎
🔶به مناسبت فرا رسیدن هفته ی جهانی نجوم به تمامی علاقه مندان نجوم و کیهان‌شناسی این نوید رو می دهیم که هر شب قراره با یه پست هیجان انگیز و چالشی همراهتون باشیم... 🌚

⚡به امید آنکه سال آینده بتونیم به صورت حضوری این روزها رو جشن بگیریم. ⚡
#هفته_ی_نجوم
@IUST_SSC

ماه چطور ساخته شد؟

سال 2001 ( 1380) ، فرضیه ی برخورد عظیم که در دهه 1970 ( 1350) مطرح شده بود ، محتمل ترین توضیح برای شکل گیری ماه دانسته شد . این فرضیه می گوید کره ای نوزاد به نام «تیا» ، به اندازه ی مریخ ، در مدار پیش زمین ( زمین در حالت پیش سیاره ) شکل گرفت ، اما به خاطر اندازه و جرمش سرانجام حدود 4.5 میلیارد سال پیش با زاویه ای اریب به سیاره ما برخورد کرد . این برخورد نه تنها تیا را به کل نابود کرد ، بلکه بخشی از جُبه سیلیسی زمین را هم جدا می کند . هنگاهی که تکه های جداشده از زمین راهی فضا شدند ، گرانش بر آن ها حاکم شد و آن ها را در مداری دور زمین جمع کرد و بعد توده توده شان کرد . سرانجام از این توده ها جسمی به اندازه ماه شکل گرفت . در سال 2014 ( 1393 ) و در پشتیبانی از همین نظریه ، «دنیل هروارتس» از دانشگاه گوتینگن آلمان به همراه گروهش ، سنگ های ماه که فضانوردان آپولو به زمین آورده بودند را بررسی کرد و دریافت که اختلاف ها در ترکیبات ایزوتوپی زمین و ماه نشان می دهد که 40 درصد ماه از تیا ساخته شده است .

#هفته_ی_نجوم

@IUST_SSC

یافتن شبیه‌ترین سیاره به زمین

تعداد سیاره‌های شناخته شده در عالم از مرز سه هزار گذشته است؛ هرچند شیبه‌سازی‌های رایانه ای «اریک زگریسون» از دانشگاه اوپسالا»ی سوئد نشان می دهد که احتمالاً 700 میلیارد میلیارد (1020×7) سیاره در عالم وجود دارند. او می‌گوید که از آن تعداد، احتمالا هیچ یک دقیقا شبیه زمین نیست، اما اخترشناسان تا امروز چندین سیاره زمین مانند کشف کرده اند.

در سال 2007 (1386)، سیاره ای که به گرد ستاره «گلیس 581» در فاصله 20.4 سال نوری از زمین می گشت، کشف شد و نخستین «ابرزمین» نام گرفت. هر چند این کشف با اندکی شک و شبهه همراه بود، اما هیجان زیادی ایجاد کرد. معلوم شد این سیاره که به نظر می رسید جرمی زمین مانند داشته باشد و به «گلیس d581» معروف شد، جرمی حدود هفت برابر زمین دارد. در منطقه ای سکونت پذیر ستاره اش قرار گرفته است و بنابراین احتمالا دارای جو و شاید اقیانوس مایع باشد.

#هفته_ی_نجوم

@IUST_SSC

انسلادوس آب فشان دارد

فضاپیمای بی سرنشین «کاسینی» که در سال 1997 (1376) به سفری هفت ساله به زحل فرستاده شد ، نخستین بار در نوامبر سال 2005 (1384) روی «انسلادوس» قمر زحل ، آب فشان کشف کرد . منابع آب مایع در تصاویر دیده می شدند که از چهار عارضه خطی در ناحیه قطر جنوب این کره ، معروف به «خطوط ببری» ، به بیرون فوران می کردند . این جت های یخی ذراتی را با سرعت بالا به فضا پرتاب می کردند و در میان دانشمندان موجب هیجان شده بودند ، چرا که این کشف چه بسا تنوع محیط های احتمالا پشتیبان حیات را در منظومه شمسی گسترده تر می کرد . از زمان آن رصدها ، شواهدی به دست آمده است که نشان می دهد این آب فشان ها به سوی پایین تا اقیانوسی از آب نمک زیر پوسته یخی این قمر امتداد دارند .

درواقع ، نتایج بررسی های هفت ساله که در سال 2014 (1393) جمع بندی شد ، تعداد 101 آب فشان مجزا را شناسایی کرد که از شکاف های نوارهای ببری فوران می کردند و از آن جا که آن ها با نقاط داغ کوچکی - با اندازه مناسب که نشان می دهد نتیجه چگالش بخارند - متقارن بودند ، معلوم شد که ریشه های عمیقی دارند . جالب این که معلوم شده است طی 10 سال گذشته خروجی آب فشان ها 50 درصد افت داشته است .

#هفته_ی_نجوم

@IUST_SSC

کمی درباره انبساط عالم!

یکی از اولین موارد جالبی که علاقه‌مندان به نجوم آن را شنیده‌اند این جمله است : عالم در حال انبساط است .

مثالی که غالبا برای بیان انبساط عالم گفته می‌شود این است : یک بادکنک را فرض کنید که روی آن خال‌هایی کشیده شده است . اگر این بادکنک را باد کنید فاصله آن‌ خال‌ها از هم افزایش پیدا خواهد کرد . این مشابه جهان ماست ، کهکشان‌ها همان خال‌ها اند و البته باید ذکر کنیم درست مانند مثال بادکنک، چیزی در مثال بادکنک نیست که کهکشان‌ها نسبت به آن در حال حرکت باشند.

اما برای اینکه بتوانیم این جمله را به زبان بیاوریم راه بسیار پر پیچ و خمی طی شده که مرور آن خالی از لطف نیست. نقطه مقابل این نظریه نظریه عالم پایدار است، یعنی عالمی که در آن همه اجرام ساکن‌اند. هرچند این نظریه اشکال‌هایی داشت اما افراد بسیار معتبری به این نظریه باور داشتند و از آن دفاع هم می‌کردند مانند فیزیکدان معروف اینشتین که حتی در تلاش بود تا نظریه نسبیت عام خود را اصلاح کند تا بتواند با آن این مسئله را توجیح کند.
شاید بتوانیم بگوییم دو نام در راه رسیدن به این گزاره از بقیه نام ها بارز تر هستند : جناب آقای فریدمان و جناب آقای ادوین هابل.
فریدمان یک ریاضیدان روس بود که بعد از مطالعه نسبیت عام برای مطالعه عالم دو فرض ساده را پیش روی خود گذاشت : اول اینکه هر بخشی از جهان مشابه دیگر بخش‌های آن است و دومین فرقی نمیکند در کجای جهان ایستاده باشیم در هر صورت عبارت اول درست است. بعدا بحث پیرامون درستی این فرض ها گسترش یافت اما نهایتا او موفق شد با همین دو فرض مدل خود را برای گسترش کیهان ارائه دهد.

اما هابل رویکرد دیگری را برای اثبات انبساط کیهان در پیش گرفت. آغاز کار او با مشاهدات جالب کیهان‌شناس‌ها شکل گرفت.

کیهان‌شناس‌ها برای مطالعه ستاره‌ها نور رسیده از آن‌‌ها را مطالعه میکنند. نور رسیده از ستاره اگر به کمک منشور تجزیه شود می‌تواند اطلاعاتی از جنس مواد موجود در جو منشا خود بدهد.

کیهان‌شناس‌ها دیده بودند که طیف نور ستاره‌های دیگر کهکشان‌ها هرچند از لحاظ رنگ‌هایی که موجود نبود مشابه ستارگان کهکشان خودمان (راه شیری) بود اما طیف آن‌ها به طور نسبی به یک اندازه به سمت انتهای سرخ طیف جابجا شده بود.

طبق اثر دوپلر با دور یا نزدیک شدن منبع موج به ناظر تغییراتی در طول موج آن ایجاد می‌شود و در اینجا ما به جای صوت با نور کار می‌کنیم. در مورد نور اثر دوپلر به این شکل است : با دور شدن منبع نور از ما طیف آن به سمت قرمز متمایل می‌شود و با نزدیک شدن منبع نور طیف آن به آبی متمایل می‌شود.

با توجه به این نکات هابل دریافت که جهان در حال انبساط است. بدین ترتیب نطریه ریمان اثبات شد.

از آن زمان، نظریه های دیگری هم مطرح شده اند. مشاهدات کیهان‌شناختی به ما نشان داده است عالم نه تنها منبسط می شود، بلکه انبساطش شتاب دار هم هست. باور بر این است که به جای این که گرانش موجب کند شدن انبساط عالم شود، انرژی تاریک موجب شتاب گرفتنش شده است. البته هنوز مانده که کشف کنیم چرا و چطور

#هفته_ی_نجوم

@IUST_SSC

اختر شناسی رادیویی

طیف الکترومغناطیسی می‌تواند اطلاعات زیادی راجع به اخترشناسی را در اختیارمان قرار دهد. در بخش‌هایی از طیف که فرکانس اندک است، اختر شناسی رادیویی، ساطع شدن امواجی با طول موج های میلی‌متری و دکامتری را کشف می‌کند. گیرنده‌های رادیو تلسکوپی همانند گیرنده‌های رادیویی معمولی هستند اما حساسیت بسیار زیادی دارد. مایکرویوها بخش میلی‌متری طیف رادیویی را تشکیل می‌دهند و در مطالعات تشعشعات مایکروویو پس زمینه کیهان کاربرد وسیعی دارند.

100 سال پیش، آلبرت انیشتین وجود امواج گرانشی را به مثابه نتیجه نظریه نسبیت عام خود پیش بینی کرد. این فیزیکدان نظری متولد آلمان گفته بود هر جرم شتابداری باید در تار و پود فضازمان امواجی ایجاد کند که با سرعت نور گسترش پیدا می کنند. این حرف در اصل یعنی تغییرات گرانشی به صورت موجی در سراسر فضا پخش می شوند. اما ده ها سال جست و جو نتیجه ای نداشت جز پوچی ناامیدکننده.

اما در 11 فوریه 2016 (22 بهمن 1394) اعلام شد که فیزیکدانان «رصدخانه تداخل سنج لیزری امواج گرانشی» (لایگو) برای نخستین بار موجی را حس کرده اند که حاصل تصادمی به مدت کسری از ثانیه بین دو سیاهچاله در فاصله 1.3 میلیارد سال نوری از ما بوده است. نزدیک شدن این دو توده عظیم جرم- یکی 36 برابر و دیگری 29 برابر جرم خورشید- به یکدیگر اثباتی بر نسبیت عام بود و فرصتی را برای اخترشناسان ایجاد کرد که از این پس عالم را به روشی کاملا جدید نظاره کنند. همچنین نخستین بار بود که یک جفت سیاهچاله در حال برخورد رصد شدند.

امواج گرانشی- که اتفاقا هر چیزی که قادر به تاثیرگذاری بر محیط اطرافش باشد، مثل انفجار یک سیاره، ممکن است آن ها را تولید کند- درواقع نخستین بار در 14 سپتامبر سال 2015 (23 شهریور 1394) توجه دانشمندانی را به خود جلب کردند که از آشکارسازهای لایگو در لیوینگستون لوییزیانا و هنفورد واشنگتن استفاده می کردند.

به گفته دانشمندان، جرمی سه برابر جرم خورشید به امواج گرانشی تبدیل شده بود و اوج بیرون ده انرژی این رویداد حدود 50 برابر کل انرژی تابشی در عالم مرئی در آن بازه زمانی بود. با وجود این حقیقت، اثرات رصد شده بسیار ضعیف بود و به همین علت هم آشکارسازی امواج گرانشی این قدر دشوار است. این گونه است که تداخل سنج های لایگو قادرند تغییراند معادل کسری از قطر یک پروتون را آشکار کنند.

حالا این امیدواری وجود دارد که این کشف به دانشمندان امکان رصد نواحی پنهان فضا را بدهد و پنجره های تازه ای رو به عالم باز کند. با فراهم شدن امکان رصد بخش های تیره کیهان، حالا دیگر باید بتوانیم تا آغاز زمان، حدود 13.82 میلیارد سال پیش، عقب برویم و باید اطلاعات بیشتری درباره سیاهچاله ها به دست آوریم.

#هفته_ی_نجوم

@IUST_SSC

در سال ۱۹۲۰ ، آرتور ادینگتون ، برپایه اندازه‌گیری‌ های دقیق جرم‌ های اتمی توسط فرانسیس ویلیام آستون و پیشنهاد اولیه‌ ای از جانب ژان باتیست پرن ، چنین پیشنهاد نمود که ستارگان انرژی خود را از همجوشی هسته‌ ای هیدروژن برای تشکیل هلیم به دست می‌ آورند و این احتمال را مطرح نمود که عناصر سنگین‌ تر در درون ستاره‌ ها پدید می‌ آیند .

گام مهم بعدی انتشار مقاله‌ ای از هانس بته به نام آن « تولید انرژی در ستارگان » بود .

او این مقاله را در سال ۱۹۳۹ منتشر کرد و در آن واکنش‌ های احتمالی برای فرایند هم جوشی هسته‌ ای را تحلیل کرد .

در این مقاله ستاره‌ ها از لحاظ منبع اصلی انرژی به دو دسته تقسیم شده‌اند که دسته اول ستاره‌هایی با حدود جرم خورشید ما هستند .

راه اول برای تبدیل هیدروژن به هلیوم در ستاره‌ هایی هم جرم خورشید ما زنجیره پروتون - پروتون نام دارد و راه دوم برای ستاره‌ های بزرگ‌ تر منبع اصلی انرژی محسوب می‌ شود .

در اثر پیشروی در همجوشی در ستاره‌ها عناصر سنگین‌تری در کنار همجوشی تولید می‌شود. وقتی در یک ستاره هیدروژن مصرف شد و هلیوم جای آن را گرفت هسته ستاره باز هم داغتر و فشرده‌تر می‌شود. در چنین شرایطی هلیوم آماده فرایند همجوشی می‌شود که منجر به تولید اتم های سنگین‌تر می‌شود.

وقتی دمای هسته ستاره به حدود ۲۰۰ میلیون درجه سلسیوس رسید تولید اتم کربن از همجوشی اتم‌ های هلیوم آغاز می شود . وقتی دما به ۶۰۰ میلیون درجه رسیده باشد اتم های نیتروژن و اکسیژن هم تولید می‌ شوند . سنگین‌ ترین عنصری که می‌ تواند در ستاره تشکیل شود آهن است و با تولید آهن همجوشی متوقف می‌ شود و آهن انرژی را جذب می‌کند . دما می‌ تواند حتی تا ۱ میلیارد درجه هم بالا رود و ستاره به وضعیت انفجار ابرنواختر نزدیک می‌ شود .

در مورد روش دوم همجوشی فرایند به صورت زیر است :
C12+H=N13, N13=C13+∊+, C13+H=N14, N14+H=O15, O15=N15+∊+, N15+H=C12 +He4

نام این راه زنجیره CNO یا همان کربن - نیتروژن - اکسیژن است و در این روش عناصر کربن ، نیتروژن و اکسیژن به عنوان کاتالیزور وارد واکنش‌ هایی شده و نهایتا موجب تبدیل هیدروژن به هلیوم می‌ شوند .

#هفته_ی_نجوم

@IUST_SSC