📔سلسله نشست های تحولات اجتماعی و فرهنگی ایران معاصر

نشست ششم:
سنجش امر دینی؛ چالش ها و راهبردها

با حضور:
#محمد_منصور_نژاد
#علی_ملک_پور
#سید_محمود_نجاتی_حسینی

🗓 شنبه 21 آذر 1404 ساعت 14

🏡بلوار کشاورز، خیابان وصال، خیابان دکتر اسلامی ندوشن، پلاک 8، واحد 8، طبقه 5، موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران

💢خانه اندیشمندان علوم انسانی💢
💢موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی💢

🆔 @iranianhht

🆔 @ISSRUT

🎙دین و توسعه :
جنبه های دینی فرهنگ توسعه و جنبه های توسعه ای فرهنگ دینی 🔻

🎙ارائه‌کننده:
سیدمحمود نجاتی حسینی (خراسانی)
مدیر بخش جامعه‌شناسی دین، موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی

🗓جمعه 21 آذر ماه

🔹برگزار کننده :
گروه «اندیشکده اقتصاد، مدیریت منابع انسانی و توسعه»

🆔 @ISSRUT

🎵پوشه شنیداری نشست علمی
سنجش امر دینی؛ چالش ها و راهبردها

سخنرانان:
#محمد_منصور_نژاد
#علی_ملک_پور
#سید_محمود_نجاتی_حسینی

🗓 شنبه 22 آذر 1404

🏡موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران

💢انجمن علمی مطالعات صلح ایران💢

💢خانه اندیشمندان علوم انسانی💢

🆔 @ISSRUT

#یادداشت_تحلیلی
◻️بازی حاشیه‌نشینان و تهی‌دستان شهری با سیاست‌های اسکان و اشتغال

✍️دکتر اسدالله نقدی؛ استاد جامعه‌شناسی شهری و توسعه دانشگاه بوعلی سینا؛ مشاور بخش مطالعات شهری موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی

این یادداشت به بررسی راهبردهای بقا و کنش‌های عقلانی حاشیه‌نشینان و تهی‌دستان شهری در مواجهه با سیاست‌های رسمی اسکان و اشتغال می‌پردازد. متن نشان می‌دهد که مهاجرت، فقر شهری و سکونتگاه‌های غیررسمی پدیده‌هایی هم‌زیست و هم‌افزا هستند و گروه‌های فرودست، در شرایط ناتوانی اقتصاد رسمی از جذب آنان، با استفاده از مجموعه‌ای از «بازی‌ها» در حوزه اشتغال، اسکان، شبکه‌سازی اجتماعی و مشارکت سیاسی، تلاش می‌کنند بقای خود و محله‌هایشان را تضمین کنند. این کنش‌ها را می‌توان در چارچوب نظریه بازی‌ها تحلیل کرد؛ کنش‌هایی که اگرچه همواره به پیروزی منجر نمی‌شوند، اما در مجموع به کسب امتیاز و تثبیت موقعیت اجتماعی این گروه‌ها می‌انجامند.

🔗 [مطالعه یادداشت]

🆔 @ISSRUT | موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران

#یادداشت_تحلیلی
◻️«آخرین نامه»، مستندی تاثیرگذار با رویکردی متفاوت و تأمل‌برانگیز به پدیده خودکشی

✍️ دکتر محمدمهدی فتوره‌چی؛ پژوهشگر اجتماعی و مدیر گروه فناوری‌های نوین و فرهنگ موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی

در سال‌های اخیر، افزایش افسردگی، ناامیدی و سایر آسیب‌های روانی در جوامع معاصر، سلامت روان را به یکی از مسائل محوری خانواده‌ها و جامعه تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، رسانه‌ها و به‌ویژه مستندهای اجتماعی می‌توانند نقشی مؤثر در آگاه‌سازی عمومی، کاهش تابوها و ایجاد گفت‌وگوی اجتماعی پیرامون این آسیب‌ها ایفا کنند. مستند «آخرین نامه» تلاشی در همین راستاست؛ اثری که با روایتی انسانی و پژوهش‌محور، مسئله خودکشی را از زاویه‌ای اجتماعی و قابل فهم برای عموم مردم مورد توجه قرار می‌دهد.

این مستند توانسته است مسئله‌ای عمیق، تلخ و پیچیده را با نگاهی انسانی و زبانی قابل فهم بازگو کند، بی‌آنکه به ساده‌سازی افراطی یا تحریک صرف احساسات بسنده کند. حضور کاراکتری با پیش‌زمینه پژوهش اجتماعی، به روایت اثر عمق بیشتری داده و امکان همراهی هم‌زمان مخاطب با اندیشه و احساس را فراهم کرده است. چنین رویکردی، فهم خودکشی را از سطح یک کنش فردی فراتر می‌برد و آن را در بستر اجتماعی و خانوادگی‌اش قرار می‌دهد.

خودکشی، متأسفانه، به یکی از مسائل مبتلابه جوامع امروز تبدیل شده است و کمتر خانواده‌ای را می‌توان یافت که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم با آن مواجه نشده باشد؛ چه از طریق تجربه شخصی و چه از طریق اطرافیان. همین واقعیت، ضرورت پرداختن عمومی و رسانه‌ای به این موضوع را برجسته می‌کند. رسانه‌هایی با دامنه مخاطب گسترده‌تر، به‌ویژه رسانه ملی و شبکه‌های مستند، می‌توانند نقش مهمی در افزایش حساسیت اجتماعی، ارتقای آگاهی عمومی و کاهش انگ‌های مرتبط با آسیب‌های روانی ایفا کنند.

افزایش سواد روانی جامعه نیازمند بهره‌گیری از ابزارهای متنوع فرهنگی و رسانه‌ای است. اثرگذاری واقعی یک فیلم یا مستند زمانی محقق می‌شود که ذهن مخاطب پس از تماشای اثر همچنان درگیر موضوع باقی بماند. یک تولید اثر گذار باید بتواند ذهن مخاطب را وادار کند چند روز درباره آنچه دیده است مشغول کند تا در حد توانش گامی در پیشگیری از آسیب‌ها بردارد، در این صورت می‌توان گفت اثر، کارکرد اجتماعی اش محقق شده است. در واقع، مستند اجتماعی صرفاً یک محصول فرهنگی نیست، بلکه بستری برای تأمل، گفت‌وگو و کنش اجتماعی محسوب می‌شود.

در عین حال، آثار اجتماعی به‌ویژه در حوزه سلامت روان، بهتر است در بخش‌های پایانی خود با ارائه توصیه‌ها و راهکارهای عملی برای مواجهه با بحران‌ها همراه باشد. جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند گفت‌وگو با افرادی است که احساس ناامیدی، افسردگی دارند یا منزوی هستند. اگر رسانه‌ها بتوانند چنین گفت‌وگویی را احیا کرده و آن را به امری ضروری تبدیل کنند، می‌توان امیدوار بود که جامعه به‌تدریج به سمت سلامت روان بیشتری حرکت کند. در این چارچوب، آگاه‌سازی عمومی نه یک اقدام حاشیه‌ای، بلکه نخستین و ضروری‌ترین گام در مسیر پیشگیری از آسیب‌های روانی در خانواده و جامعه به شمار می‌آید.

🔗 [مطالعه یادداشت]

🆔 @ISSRUT | موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران

موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران
با مشارکت انجمن ترویج فرهنگ مسئولیت اجتماعی برگزار می‌کند:

🔻معرفی و بررسی کتاب:

💢 تعامل علوم انسانی و جامعه 💢
بررسی رویکردها و تجارب ملی و جهانی

با حضور:
◽️دکتر غلامرضا ذاکر صالحی | مؤلف کتاب و استاد موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی

دبیر نشست:
▫️ حسین حجت‌پناه


🗓 دوشنبه ۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ | ساعت ۲۰ الی ۲۱

پیوند نشست در گوگل‌میت:
meet.google.com/cdy-suam-wfw

🆔 @ISSRUT | موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران

#یادداشت_تحلیلی
◻️درباره ماکس وبر و امر دینی: از جامعه‌شناسی دین تا جامعه‌شناسی اسلام

✍️دکتر سید محمود نجاتی حسینی؛ مدیر بخش جامعه‌شناسی دین، موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران

این یادداشت با رویکردی تحلیلی و تطبیقی به بررسی جایگاه «امر دینی» در اندیشه جامعه‌شناسان کلاسیک، به‌ویژه ماکس وبر، می‌پردازد و آن را در نسبت با آرای اگوست کنت، کارل مارکس، امیل دورکیم و گئورگ زیمل صورت‌بندی می‌کند. متن نشان می‌دهد که چگونه مسئله دین در بستر تحولات مدرنیته به یکی از پرسش‌های محوری علوم اجتماعی تبدیل شد و هر یک از این متفکران، با پیش‌فرض‌ها و چارچوب‌های نظری متفاوت، به تبیین اجتماعی دین پرداختند. در این میان، وبر با بنیان‌گذاری جامعه‌شناسی تاریخی و تفهمی دین، کوشید امر دینی را نه به‌مثابه یک مقوله الهیاتی، بلکه به‌عنوان پدیده‌ای اجتماعی ـ تاریخی و معنادار در کنش انسانی تحلیل کند. یادداشت در نهایت بر این نکته تأکید دارد که دین، حتی در جهان مدرن، همچنان نقشی معنادار در سامان اجتماعی، هویت فرهنگی و زیست اخلاقی ایفا می‌کند و فهم جامعه‌شناختی آن برای تحلیل جامعه مدرن ضروری است.

🔗 [مطالعه یادداشت]

🆔 @ISSRUT | موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران

#یادداشت_دریافتی
◻️تعلیق میدان؛ نقدی بر زوال پژوهش میدانی در علوم اجتماعی ایران امروز

✍️ محمد محمدی؛ دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی توسعه اجتماعی دانشگاه تهران

آنچه امروز در افق پژوهش‌های علوم اجتماعی ایران بیش از هر امر دیگری خودنمایی می‌کند، نه تهی‌بودن میدان داده‌هاست و نه فقر چارچوب‌های نظری، بلکه پدیده‌ای است که می‌توان از آن با عنوان «تعلیق میدان» یاد کرد؛ وضعیتی که در آن، میدان پژوهش از جایگاه محوری خود در فرایند شناخت اجتماعی فروکاسته می‌شود و به امری پرهزینه، پرریسک و حاشیه‌ای بدل می‌گردد که یا به تعویق می‌افتد یا عملاً از دستور کار پژوهش حذف می‌شود. این تعلیق، صرفاً به معنای یک کاستی روش‌شناختی نیست، بلکه نشانه‌ای ژرف‌تر از فرسایش تجربه میدانی و عقب‌نشینی تدریجی علوم اجتماعی از مواجهه بی‌واسطه با واقعیت اجتماعی است.
.....

🔗 [مطالعه ادامه یادداشت]

🆔 @ISSRUT | موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران

◻️ مستند "زنده‌ام به جست‌و‌جو"

💢نگاهی به زندگی روانشاد استاد جواد صفی‌نژاد💢

جغرافی‌دان، مردم‌شناس و یکی از برجسته‌ترین پژوهشگران موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران

🔗 [پخش آنلاین]

🆔 @ISSRUT