❌ ساسانیان از آغاز تا پایان ❌


6⃣ قسمت ششم ✅


⚠️ بهرام سوم ساسانی. او پس از پدرش بهرام دوم به تخت نشست و پادشاهیش چهار ماه بیشتر دوام نیافت، زیرا نرسی(=نرسه) پسر شاهپور اول که عموی پدر بهرام سوم بود سر به طغیان برداشت و بهرام سوم را از سلطنت خلع کرد(293م). نزاع بر سر قدرت در درون خاندان ساسانی همواره یک واقعیت ملموس بوده. بهرام سوم لقب سکانشاه داشت زیرا در زمان پدرش بهرام دوم، فرمانروای سیستان(=سکستان) بود.

⚠️ نرسی. بهرام سوم بدست نرسی(به رومی نارسیس) از سلطنت خلع شد و تاج و تخت ساسانی به شعبه صغرای سلسله ساسانی انتقال یافت که موضوع سنگ نبشته بزرگ نرسی در پایکولی ذکر این قضیه است. بعلاوه نرسی کیفیت تاجگذاری و سلطنت خداداد خود را بر تخت سنگی در نقش رستم کنده است. حتی بین نرسی و برادرش هرمزد در آغاز سلطنت بر سر تاج و تخت نزاع درگرفت و سرانجام نرسی بر هرمزد پیروز شد که این ماجرا هم گویای نزاع و کشمکش دیگری در درون خاندان ساسانی برای تصاحب قدرت می باشد. میل جنگ طلبی نرسی باعث شد که او در سال 296 م به ارمنستان هجوم ببرد و تیرداد پسر خسرو پادشاه ارمنستان گریخت و به روم پناه برد. نکته اینکه ارمنستان از زمان اردشیر بابکان تابع ایران بود ولی ارمنی ها شاهزادگان ساسانی را نمی پذیرفتند، و علتش آن بُغضی بود که ساسانیان زرتشتی نسبت به آیین ارمنی ها داشتند. چنانکه، مجسمه رب النوع آفتاب و ماه را که چند قرن پیش "والارشک" پادشاه ارمنستان ساخته بود خراب کردند. "دیوکلسین" در این زمان امپراطور روم بود و در صدد اجرای نقشه کاروس برآمد. به گالریوس سردار روم در دانوب دستور داد که به شام رفته و سپاه روم را برای حمله به ایران قیادت(=رهبری) کند، از سویی دیگر نرسی هم به بین النهرین تاخت. در دو جنگی که بین ایران و روم اتفاق افتاد نتیجه قطعی حاصل نشد و در جنگ سوم نزدیک حرّان، رومیان کاملا شکست خوردند و تنها گروهی از فراریان از جمله گالریوس و تیرداد خود را به فرات انداخته و جان به در بردند. در زمستان سال بعد(297م) دیوکلسین مجدد گالریوس را به سرداری لژیونهای رومی گسیل داد تا شکست سابق خود را جبران کند. گالریوس با شبیخون و حمله ناگهانی بر سپاه ساسانی فاتح شد و نرسی زخم برداشت و با زحمت گریخت و همسرش را جا گذاشت. در این جنگ ارسان(=Arsan) زن نرسی گریزپا بدست رومیان اسیر شد. پس از آن نرسی سفیری نزد گالریوس فرستاد و خواستار صلح شد. سفیر مزبور جهت چاپلوسی و برای خوش آمد رومیان گفت: ایران و روم مانند دو چشم هستند و چنانکه دو چشم انسان قدر یکدیگر را می دانند این دو دولت هم باید قدر هم را بدانند. گالریوس به سفیر ایران پرخاش کرد و رفتار زشت شاهپور اول را با والرین بیاد آورد و او را مرخص کرد و گفت آقای او قیصر به موقع شرایط صلح را اطلاع خواهد داد.

⚠️ رومیان سفیری نزد نرسی فرستادند و نرسی ننگین ترین معاهده صلح بین ساسانیان و رومیان را پذیرفت که چیزی جز وطن فروشی نمیتوان ازین حرکت ساسانیان برداشت کرد. مفاد این معاهده به شرح ذیل می باشد:
1⃣ واگذاری پنج ولایت ماورای رود دجله به روم. بعضی از محققان این پنج ولایت را ارزون، مک، زاید، رحیمه و کردو دانسته اند ولی مارکوارت نام آنها را چنین نوشته است: ارزن، آنگل، سوفن، زایده و کردو
2⃣ دجله بجای فرات باید مرز ایران و روم باشد
3⃣ عدم دخالت ایران در ارمنستان و واگذاری دژ "زنتا" در آذربایجان
4⃣ ایبری(=گرجستان) باید تحت الحمایت روم قرار گیرد
5⃣ نصیبین باید یگانه محل برای مبادله مال التجاره ایران و روم باشد که این بند به خواهش نرسی حذف شد.

⚠️ باری به موجب این معاهده ننگین ایران از ارمنستان کوچک و مجموعه ایالات واقع در مشرق دجله محروم گردید و این سرزمینها به همراه ساکنانش در واقع بخاطر جنگ طلبی و نالایقی نرسی به روم، داده شد. در هیچ زمانی دولت روم چنین امتیازی در برابر ساسانیان بدست نیاورده بود. این صلح چهل سال طول کشید. نرسی بعد از این صلح ننگین دیگر نتوانست پادشاهی کند و ناچار به کناره گیری از سلطنت گردید و پس از چندی از اندوه مُرد(302م)


📚منبع:
ایران در عهد باستان، محمدجواد مشکور، صفحه 399 تا401

✅ ناگفته های ایران باستان

🆔 @IRRealHistory

👇👇👇👇👇👇👇

⚠️ ساسانیان از آغاز تا پایان. بهرام سوم و نرسی(=نرسه) ساسانی. ایران در عهد باستان، محمدجواد مشکور، ص 399 تا 401

✅ ناگفته های ایران باستان

🆔 @IRRealHistory

⚠️ تصویر کامل بهرام سوم بر روی سکه ساسانی

✅ ناگفته های ایران باستان

🆔 @IRRealHistory

⚠️ نگاره نیمرخ نرسی(=نرسه) بر روی سکه ساسانی و نقش آتشدان در پشت سکه

✅ ناگفته های ایران باستان

🆔 @IRRealHistory

⚠️ سکه بهرام سوم که نیمرخ کرتیر، موبد خشن و متعصب زرتشتی در گوشه سکه دیده میشود. به نماد سگ بر روی کلاه کرتیر توجه کنید، در دیانت زرتشتی سگ موجودی برتر و عزیز تر از انسان زرتشتی است، زیرا در منابع دینی زرتشتی به صراحت بیان شده که مجازات دادن غذای داغ به سگ اعدام است(وندیداد اوستا، شرح هاشم رضی، جلد3، صفحه 1478، فرگرد 15، شماره3) و نیز مجازات رماندن سگ حامله، اعدام بوده است(وندیداد اوستا، شرح هاشم رضی، جلد3، صفحه1478، فرگرد 15، شماره 5)
در حالیکه مجازات انسانی که با انسانی دیگر چنین کارهایی کند، اعدام نبوده !

✅ ناگفته های ایران باستان

🆔 @IRRealHistory

❌ ساسانیان از آغاز تا پایان ❌


7⃣ قسمت هفتم ✅


⚠️ هرمزد دوم هشتمین شاه ساسانی(302 _ 309 م). هرمزد پسر دوم و جانشین نرسی بود. در این زمان ایران، به علت شکست نرسی در برابر روم ضعیف شده و در مشرق نیز از عهده مقابله با کوشانیان بر نمی آمد. لذا ناگزیر گردید تا بوسیله ازدواج خطر را مرتفع سازد، ازینرو هرمزد دوم با شاهدختی کوشانی ازدواج کرد، و این کار به منزله گروگان برای حُسن نیت خانواده عروس نسبت به ساسانیان تلقی گردید. هرمزد دوم پادشاهی دادگر و آبادگر بود. و در جنگ با اعراب بحرین(احساء) کشته شد، سابقه این جنگها بین ساسانیان و اعراب بحرین طولانی بود.

⚠️ آذر نرسی نهمین پادشاه ساسانی. آذر نرسی یا آذر نرسه پس از پدرش به تخت نشست. وی یکی از پسران هرمزد دوم از زن اول او بود. وی شاهی بسیار ستمگر و خونریز بود. بحدی که بزرگان کشور انجمن کرده و او را پس از چند ماه از سلطنت انداختند و کشتند(310 م) و یکی از برادران آذر نرسی را کور کردند و برادر دیگرش که هرمزد نام داشت را به زندان افکندند. او از زندان گریخت و به رومیان پناه برد و اخلاق و آداب یونانی آموخت و ایرانیان نخواستند که او را پادشاه کنند. شاهان ساسانی به محض نزاع درون خاندانی به سلاطین روم یعنی به دشمن خود پناه می بردند و برای خیانت علیه ایران با روم دست دوستی می دادند و ملتمس حمایت رومیان بودند جهت پادشاهی در ایران. مقارن با این احوال، بزرگان، برادر آذرنرسی که کودکی خردسال بود و هنوز در شکم مادرش قرار داشت، و از زن دوم هرمزد دوم بود را برای پادشاهی انتخاب کردند، که نامش شاهپور دوم(ذو الاکتاف) بود و بزرگان او را قبل از تولد به پادشاهی برگزیدند.


📚منبع:
ایران در عهد باستان، محمدجواد مشکور، ص 399 تا 401

✅ ناگفته های ایران باستان

🆔 @IRRealHistory

👇👇👇👇👇👇👇

⚠️ ساسانیان از آغاز تا پایان. هرمزد دوم و آذر نرسی. ایران در عهد باستان، محمدجواد مشکور، ص 401 و 402

✅ ناگفته های ایران باستان

🆔 @IRRealHistory

⚠️ سکه منقوش به چهره هرمزد دوم هشتمین شاه ساسانی.

✅ ناگفته های ایران باستان

🆔 @IRRealHistory

⚠️ سکه منقوش به چهره آذر نرسی(=آذر نرسه) نهمین پادشاه ساسانی که بسیار خونریز و ستمگر بود و بدست خود ایرانیان کشته شد.

✅ ناگفته های ایران باستان

🆔 @IRRealHistory

❌ ساسانیان از آغاز تا پایان ❌


8⃣ قسمت هشتم ✅


⚠️شاهپور دوم، دهمین شاه ساسانی. او پسر هرمزد دوم از زن دومش بود. چون هرمزد برادر بزرگتر شاهپور در روم تربیت شده بود، بزرگان ساسانی او را از سلطنت محروم کردند و جنینی که در شکم ملکه بود را به پادشاهی برگزیدند و تاج را در خوابگاه شهبانو آویختند و چون کودک زاده شد نام شاهپور(شاپور) بر او نهادند. پادشاهی او 70 سال(310_379م) بطول انجامید. در زمان کودکی شاهپور، کوشانیان به ولایات شرقی دست اندازی کردند اما شاهپور وقتی بحد بلوغ رسید انتقام سختی از آنها گرفت و کشور کوشانیان ضمیمه قلمرو ساسانی شد. در مورد 30 سال از کل سلطنت شاهپور آگاهی کمی داریم، حدس زده میشود که او در این مدت مشغول کاستن قدرت ویسپوهرکان(اشراف ساسانی) بوده است که اقتدار زیادی داشتند. بنا به تاریخ، شاهپور مشغول دفاع از سرحدات عرب نشین نیز بوده است، شاهپور به بحرین(الاحساء) در ساحل غربی خلیج فارس هجوم برد و جنگهای سختی با اعراب کرد و شانه های آنها را سوراخ نمود، ازینرو به وی "ذوالاکتاف" گفتند. البته بعضی هم معتقدند ذوالاکتاف ارتباطی به جنگهای شاهپور با اعراب ندارد. نولدکه معتقد است: «کلمه ذوالاکتاف(صاحب شانه ها) در حقیقت لقبی است به معنی چهارشانه و مجازا به معنی کسیکه بارهای سنگین اداره کشور را تحمل میکند، است». حمزه اصفهانی و برخی دیگر، ذوالاکتاف را به سوراخ کننده شانه ها معنی کردند. شاهپور کشتیهایی به آب انداخت و از خلیج فارس گذشت و اعراب بحرین را منکوب و مخذول کرد(ریشه کن کرد). باری به استناد منابع دوره ساسانی، چون شاپور دوم شانزده ساله شد(325م) در آغاز به قبیله ایادِ ساکن شواد تاخت و سپس از خلیج فارس گذشت و به الخط، ناحیهٔ ساحلی بحرین و قطر رسید. پس از آن به هجر حمله کرد که مسکن قبایل بنی تمیم، بکر بن وائل و عبدالقیس بود. از این قبایل بسیاری را قتل عام کرد و برای تنبیه بیشتر آنها، چاه‌های آب را ویران کرد تا مانع دستیابی آنها به آب شود. سپس به شرق عربستان، سوریه و شهرهای یمامه، بکر و تغلب هجوم برد(2)

⚠️سپس شاهپور در ادامه جنگ طلبی هایش به فکر جبران شکست ننگین نرسی ساسانی از روم شد. در این زمان قیصر روم کنستانتین(قسطنطین) بود که مسیحی شده بود و از مسیحیان ایران و ارمنستان حمایت میکرد. از خوشبختی شاهپور این بود که کنستانتین که از برادرش هرمزد، شاهزاده فراری ساسانی حمایت میکرد در سال 337م درگذشت. جنگ بر سر ارمنستان مسیحی بین ایران و روم درگرفت و ارمنستان بدست ساسانیان افتاد. شاهپور در سیاستی جنگ افروزانه بت پرستان ارمنستان را بر ضدّ روم تازه مسیحی شده تحریک کرد و اعراب را مجبور کرد تا به خاک روم حمله کنند. در این زمان کنستانسیوس قیصر جدید روم بود و به جنگ لشکر متجاوز ساسانی رفت، این جنگ موقتا به نفع رومیان خاتمه یافت. در سال 338م شاهپور نصیبین را محاصره کرد اما نتوانست فتح نماید ولی لشکر روم را در دشت شکست داد. شاهپور در سال 341م با ارمنستان پیمان دوستی بست. بنا به روایتی شاهپور دوم، ارشک(ارزاس) پادشاه ارمنستان که پسر تیرداد بود و واساک سردار ارمنی را به حیله گری به ایران کشاند جهت مذاکرات صلح، وقتی به ایران آمدند ارشک را در دژ فراموشی زندانی کرد، دو چشمش را درآورد و کور کرد و واساک را به قتل رساند. البته شاهپور همسر ارشک که نامش فرندزم بود را به ایران آورد و او را بقتل رساند(3)

⚠️شاهپور سپس به جنگ کنستانسیوس رفت و رومیان را شکست داد و قتل عام نمود. شاهپور پس از مدتها جنگ با کوشانیان و هپتالیان(هفتالیان) خیونی و شکستشان در شرق ایران با آنها پیمان اتحاد بست و دوباره به روم هجوم برد که گروهی از هونها و شاهشان جزو لشکر شاهپور بودند. شاهپور پس از شکست رومیان به سرزمین هونها حمله برد تا آنها را مطیع خود کند!! شاهپور برای تحکیم قدرتش تقاضای مزاوجت با خاندان امپراطوری روم کرد و با دختر یک سردار که نام دختر "المپیا" بود ازدواج کرد و آن زن شهبانوی ارمنستان شد و ارمنستان دوباره زیر نفوذ روم رفت.
نام شاهپور دوم ساسانی در متون یهودی تلمود بابلی(متون فقهی یهود) آمده است، خصوصا که ایفرا مادر شاهپور گرایشات شدید یهودی داشته و به رسم یهود بهائم را قربانی میکرده و...(4)

📚منابع:
(1) ایران در عهد باستان، محمدجواد مشکور، صفحه 402 تا 404
(2) دانشنامه ایرانیکاŠĀPUR II – Encyclopaedia Iranica
http://www.iranicaonline.org/articles/shapur-ii
(3) ایران در زمان ساسانیان، پرفسور آرتور کریستین سن، ترجمه یاسمی چاپ 1368، صفحه 332 و 333 و 413 و 414. تاریخ ارمنستان، هراند پاسترماجیان، صفحه 125. تاریخ سیاسی ساسانیان، محمدجواد مشکور، صفحه 406
(4) شاهان ساسانی در تلمود، اسنون نتصر، دانشگاه عبری اورشلیم، ترجمه دانشگاه ادبیات و علوم انسانی تهران 1351، صفحه 17 و 18


✅ ناگفته های ایران باستان

🆔 @IRRealHistory

👇👇👇👇👇👇👇

⚠️ ساسانیان از آغاز تا پایان. شاهپور دوم، دهمین شاه ساسانی. ایران در عهد باستان، محمدجواد مشکور، ص 402 تا 404

✅ ناگفته های ایران باستان

🆔 @IRRealHistory

⚠️ شاهپور دوم، ارشک پسر تیرداد پادشاه ارمنستان را برای صلح به ایران کشاند و چشمانش را درآورد و او را در دژ فراموشی زندانی کرد و ارشک در نهایت خودکشی کرد. فرندزم زن ارشک هم به ایران برده شد و توسط ساسانیان کشته شد. ایران در زمان ساسانیان، کریستین سن، ترجمه یاسمی1368، ص332و333

✅ ناگفته های ایران باستان

🆔 @IRRealHistory

⚠️ سکه منقوش به چهره شاهپور دوم، دهمین پادشاه زرتشتی ساسانی با تصویر آتشکده در پشت سکه

✅ ناگفته های ایران باستان

🆔 @IRRealHistory

❌ خوی تجاوزگری و جنگ طلبی شاهپور دوم ساسانی ❌


⚠️شاهپور وقتی از تمشیت امور مشرق فارغ شد، سفیری با هدایای بسیار و نامه ای در پارچه سفید، به قیصر کنستانسیوس فرستاد. متن نامه چنین بود:
«شاهپور شاه شاهان، برادر مهر و ماه و همتای ستارگان به برادر خود کنستانسیوس سلام میرساند و خوشوقت است ازینکه امپراطور بر اثر تجربه به راه راست بازگشته است. نیاکان من قلمرو خود را تا رود "استریمون" و حدود مقدونیه بسط داده بودند و من در جلال و فضیلت بر همه نیاکانم برتری دارم و وظیفه خود میدادنم که ارمنستان و بین النهرین را که به تزویر و حیله از دست نیاکان من بدر کرده اید باز ستانم. این سرزمینهای کوچک را که فقط موجب نفاق و خونریزی است بمن پس دهید و به شما میگویم که اگر سفیر من بی جواب مثبت بازگردد، پس از گذشتن زمستان با همه نیروی خود به جنگ شما خواهم آمد».
❗️نکته: نامه شاهپور چیزی جز اعلان جنگ و تهدید نبود آنهم در زمان صلح بین ایران و روم. نباید نمک نشناسی شاهپور را فراموش کرد زیرا وقتیکه او برای تحکیم قدرتش قصد ازدواج با المپیا، دختر سردار رومی را داشت امپراطور کنستانسیوس مخالفتی نکرد اما شاهپور در ازای این خوبی، اکنون او را تهدید به جنگ میکند.

⚠️اما کنستانسیوس در پاسخ به تهدیدات شاهپور دوم نوشت: «اگر رومیان گاهی دفاع را بر حمله ترجیح میدهند، از ترس و بیم نیست، بلکه از راه مداراست. اگر چه رومیان گاهی در جنگ پیروز نشده اند، لکن نتیجه قطعی از جنگ هرگز به زیان آنان پایان نپذیرفته است». آمیانوس مارسلینوس مورخ مشهور، اصل این 2 نامه را دیده و در جنگ بین ایران و روم حضور داشته. در این احوال یک رومی پناهنده شده به شاهپور پیشنهاد میدهد بجای محاصره دژهای بین النهرین به سوریه بی دفاع حمله کند. شاهپور چنین کرد و بر دژ آمیدا که در دیاربکر کنونی حمله برد و قلعه را بسختی تصرف کرد، سپس دژ بزابد را تسخیر نمود. در این احوال کنستانسیوس در گذشت و یولیانُس امپراطور شد. یکی از سردارانش هرمزد شاهزاده ساسانی و برادر شاهپور دوم بود که به روم گریخته بود. امید داشت با کمک رومیان بر تخت ایران بنشیند. ارشک سوم شاه ارمنستان نیز از متحدان یولیانس بود. قیصر روم با متحدانش بسمت تیسفون حرکت کرد لکن یک سردار ساسانی به نام مهران مقابلشان جنگید و یولیانس کشته شد و جانشین او یوویانس لشکر را به روم بازگرداند و صلحی 30ساله بین طرفین بسته شد که بموجب این پیمان شهرهای نصیبین، سنجار و ارمنستان صغیر به ساسانیان رسید و قیصر روم متعهد شد که از ارشک شاه ارمنستان حمایت نکند. ممالک گرجستان و آلبانی از تصرف روم خارج شد و در قیومیت ساسانی درآمد. حتی رومیان در باسازی دروازه های خزر در تنگه داریال که مورد هجوم اقوام وحشی بود کمک کردند. پس از یوویانس، والنسی ین جانشین شد و روم را به دو بخش غربی شرقی تقسیم کرد و شرق را به برادرش والنس داد. شاهپور دوم که میخواست ارمنستان را تحت نفوذش باشد، ارشک شاه آنجا را فریب داد، او را به دربار خویش خواند و همانجا وی را به زنجیر نقره کشید، دو چشم او را کور کرد، در نتیجه ارشک در دژ فراموشی خودکشی نمود. البته شاهپور به همسر ارشک که نامش فرندزم بود رحم نکرد و او را به ایران آورد و به قتل رساند.

⚠️امپراطور والنس کوشید "پاپ" پسر ارشک سوم را پادشاه ارمنستان کند اما شاهپور در جنگ، پاپ را از ارمنستان بیرون راند. اما در نبرد دوم، موشل سردار ارمنی، ساسانیان که اشغالگر ارمنستان بودند را شکست داد. بروایت فوستوس بیزانسی، موشل اسیران ایرانی را پوست کنده و با کاه می انباشت و نزد پاپ می فرستاد، اما پاپ مورد سوءظن امپراطور قرار گرفت و کشته شد. سپس رومیها "ورازدات" شاهزاده ارمنی را پادشاه ارمنستان کردند و به ساسانیان نیز حق دخالت در تاج و تخت ارمنستان دادند. در 370م روم علنا در ایبری(گرجستان) دخالت کرد و "سااوروماس" را دوباره بتخت نشاند. شاهپور هم وارد ارمنستان شد و "اسپارکوس" را به تخت ارمنستان نشاند و پارا پسر ارشک از ارمنستان گریخت و به روم پناهنده شد و جنگ ایران و روم دوباره آغاز شد تا اینکه طرفین خسته شدند و در 376م قرار گذاشتند که در امور ارمنستان و ایبری دخالت نکنند. شاهپور دوم در 379م پس از 70سال سلطنت درگذشت. رسمی شدن آیین مسیحیت در روم بدست قسطنطین(کنستانتین) سبب گردید که شاهپور نسبت به کلیسای شرق بدبین شود و با همه مسیحیان دشمنی ورزد و چون مسیحیان بخاطر هم دینی طرفدار امپراطور روم بودند، شاهپور آنان را خائن نسبت به ایران می پنداشت. "نخستین حکمی که بر علیه مسیحیان ایران توسط شاهپور و با تحریک موبدان زرتشتی صادر شد این بود که، مسیحیان در عوض معافیت از جنگ باید 2برابر مالیات دهند. ازین تاریخ مسیحیان در ایران مورد شکنجه و کشتار دولت ساسانی و موبدان زرتشتی قرار گرفتند.


📚منبع:
ایران در عهد باستان، مشکور، ص405_407

✅ناگفته های ایران باستان

🆔 @IRRealHistory

👇👇👇👇👇👇