❌ جنایات شاه اسماعیل صفوی و قزلباشان در ایران❌


9⃣1⃣ قسمت نوزده ✅


⚠️قزلباشان پس از مرو به هرات حمله کردند. هرات در آن زمان از مراکز مهم فرهنگی ایران و پرجمعیت ترین شهر خراسان بود. مدارس پر رونقی داشت که علمای معروفی چون "علّامه تفتازانی" در آنها تدریس میکرد و دانشجویان بسیاری از ماوراءالنهر و هندوستان و عثمانی در آنها تحصیل میکردند. استاد بهزاد هم در هرات به آموزش نقاشی می پرداخت. جامی، عارف نامدار ایرانی اهل هرات بود و یکی از بزرگترین کتابخانه های ایران در هرات بود. گرچه حاکمیت هرات به دست ترکان زیدی مذهب افتاده بود ولی عموم مردم هرات در آن زمان "سُنّی حنفی" بودند و چنانکه میدانیم مذهب سنی حنفی با مذهب شیعه زیدی نزدیکی بسیار داشت. "روضه خوانی" با روی کار آمدن صفویه برای نخستین بار توسط تبرّائیان و به تقلید از قزلباشان در ایران مرسوم شد. عقیده همه سُنّیان ایران درباره اولاد پیامبر و امام حسین مانند ملاحسین که سُنّی حنفی بود، می باشد و سرشار از احترام و محبت به اهل بیت بود تا جاییکه که ملاحسین برای شهیدان کربلا و امام حسین اشعاری سرود. ولی قزلباشان و شاه اسماعیل با افسانه هایی که شنیده بودند فکر میکردند سُنّی ها دشمنان پیامبر و اهل بیت پیامبرند و پیروان ابوبکر و عمر و یزیدند که دشمنان پیامبر و اسلام بوده اند. یک گروه قزلباش به فرماندهی قلی جان که نوکر نجم زرگر(=نجم الدین رشتی) بود به هرات گسیل داده شد. مردم از ترس، شهر را تسلیم کردند تا کشتار، تجاوز و غارت انجام نشود. اما قلی جان بر آن شد که کارهای شاه اسماعیل را هنگام تصرف تبریز بر سر مردم هرات پیاده کند. ماه رمضان بود و مردم شهر روزه بودند. قلی جان، فقها و علما و کلانتران را به مسجد جامع هرات فراخواند سپس به قاضی القضات هرات دستور داد که "شیعه" شود و بر فراز منبر رفته، تبرّا کند و به ابوبکر و عمر و عثمان لعنت فرستد و فتوا دهد که سُنّی ها کافرند. فقیه بیچاره در عین شهامت چنین فرمانی را نپذیرفت و کنار منبر بدست قزلباشان شکمش پاره شد و امعا و احشایش را پای منبر ریختند و بقتل رسید. قزلباشان از دومین فقیه که مفتی اعظم هرات بود همان چیزی را خواستند که از فقیه اولی خواسته بودند، اما او(=حافظ زین الدین علی) هم نپذیرفت، قلی جان بدست خودش شکم وی را درید و امعا و احشایش را بیرون کشید و به میان مردم حاضر در مسجد افکند، سپس سرش را از تن جدا کرد. سومین شخص که به همین شکل کشته شد کلانتر بزرگ هرات بود. پس از آن قلی جان به قزلباشان دستور داد تا همه حضّار در مسجد را که نمیخواستند مانند قزلباشان شیعه دوازده امامی شوند، کشتار کنند. جسد قاضی القضات و حافظ زین الدین را با جسد چندین تن از اعیان و بزرگان هرات در مرکز شهر به آتش کشیدند، باقی بزرگان بازداشت شدند تا شاه اسماعیل درباره آنها تصمیم بگیرد.


⚠️شاه اسماعیل در آذرماه 889 وارد هرات شد و "حکم ولایی" برای کشتار، انهدام و تاراج صادر کرد. "علامه تفتازانی" که بزرگترین فقیه جهان اسلام در آن زمان بود و مرجع مسلّم دینی در ایران بود و سلاطین هندوستان و ترکستان و عثمانی او را "مولانا الاعظم" خطاب میکردند در حبس قلی جان بود. وقایع نگاران صفوی، علامه تفتازانی را بزرگترین فقیه زمانه میدانستند که او را افضل علما میشناختند که "سی سال منصب شیخ الاسلامی" داشته و در خراسان لوازم تقویت شریعت بجا می آورده است. میرخواند نوشته: «مصنّفات شریفش در جمیع علوم تا آخر الزمان منسوخ نخواهد شد». تالیفات علامه تفتازانی در بیرون از هرات هنوز به عنوان منبع در جهان اسلام غیرشیعی مورد استفاده است. قزلباشان علامه تفتازانی که سُنّی متعصب و پایبند عقاید توحیدی بود و نمی خواست شیعه دوازده امامی شود را بدستور شاه اسماعیل تکه پاره کردند تا مذهب اهل سنت از جهان برافتد و مذهب حق قزلباشی که شیعه دوازده امامی بود، عالمگیر شود. شاه اسماعیل دستور داد که علامه تفتازانی را با دهان روزه آوردند و به او حکم کرد که تبرّا کند و دست از مذهب باطل(به ظنّ قزلباشان) بکشد و شیعه شود. چون علّامه حاضر نبود به فرمان جوانکی گردن نهد که به نظر او از اسلام بیگانه بود، شاه اسماعیل فرمود تا وی را قطعه قطعه کردند، سپس پاره های جسدش را به آتش کشیدند و خاکسترش را در کوچه ها پراکندند تا لگدکوب عوام شود. کشتار مردم هرات و انهدام مساجد و مدارس و بناهای تاریخی چندین روز ادامه یافت. قبور بزرگان هرات شکافته شد و اجساد را از گورها برآوردند و آتش زدند. مولانا نورالدین جامی از جمله کسانی بود که گورش را شکافتند و جسدش را بیرون کشیدند و به جرم سُنّی بودن بر استخوانهایش تازیانه زدند و پراکندند. معلوم نشد که در ماه رمضان قزلباشان مست چه کرده بودند با مردم هرات که شاه اسماعیل آنها را سرنگون آویخت و به شمشیر زد.


📚منبع:
نقش قزلباشان صفوی درتاریخ ایران زمین، امیرحسین خنجی،ص 135تا138


🆔 @IRRealHistory

👇👇👇👇👇

❌ جنایات شاه اسماعیل صفوی و قزلباشان در ایران ❌


0⃣2⃣ قسمت بیستم ✅


⚠️ شاه اسماعیل 4 ماه در هرات ماند و در تمام این مدت زنان و دختران و پسران هرات مورد تجاوز جنسی قرار گرفتند و اموالشان غارت میشد. از بزرگان هرات فقط بهزاد نقاش که شیعه زیدی بود که شاید شیعه دوازده امامی شده بود یا چون او را مست مانند قزلباشان شیعه صفوی پیدا کردند زنده ماند و میرغیاث الدین که به شاه اسماعیل فهماند که شیعه(زیدی) بوده ولی در نهایت مذلّت تقیّه میکرده هم زنده ماند. شاه اسماعیل کاسه سر شیبک خان ازبک را به زرگران هرات سپرد تا یک جام شراب بسازند. این جام موسوم به "کاسه جمجمه" بود و شاه اسماعیل تا آخر عمرش در همه مجالس میگساریش در این جام، شراب می نوشید و یاد پیروزی شاه نیرومند سُنّی مذهب را همواره زنده نگاه میداشت. شاه اسماعیل در اوایل سال 890 از هرات خارج شد. او شکارکنان و غارتگران تا میهنه و فاریاب و بلخ پیش رفت و در بلخ و دیگر شهرها کشتارها و تخریب ها برای گسترش مذهب تشیع دوازده امامی قزلباشان تکرار گردید. شاه اسماعیل هرات و مرو را به حسین بیک لله شاملو بخشید و بلخ و خراسان شرقی را به به بیرام بیک قره مانی داد و میرغیاث الدین که شیعه زیدی بود را به ریاست دستگاه دینی خراسان برگزید و به سمت آبادیهای مرکزی ایران که هنوز تحت سیطره قزلباشان نبود، حرکت کرد تا به تاراج و تخریب بپردازد و مذهب تشیع را در ایران گسترش دهد. شاه اسماعیل زمستان را به قم رفت و بساط عیش و شراب گستراند. شبها شرابخواری میکرد و روزها به شکار میرفت. او از سرهای جانورانی که شکار میکرد چندین مناره ساخت. او هرگاه فرصتی برای کشتار انسانها نمی دید به کشتار حیوانات می پرداخت. بزمهای شراب شاه اسماعیل در قم حکایت از آن دارد که بزرگان قم نیز مانند قزلباشان اهل شرابخواری بودند.

⚠️ قزلباشان در سال 891 از جیحون گذشتند و دژ خراز در نزدیکی بخارا را محاصره کردند. عربهای خراز مانند عربهای خراسان و ماوراءالنهر برای خود صفت "سادات" را حفظ کردند. بابر همراه سپاه قزلباشان بود و امید داشت که ماوراءالنهر را برایش بگیرند. بابر با حاکم خراز مذاکره کرد و دژ بدون مقاومت تسلیم شد، قزلباشان عرف سیاسی و نظامی را زیر پا گذاشتند و بدون توجه به نظر بابر، حاکم خراز و افرادش را به جرم سُنّی بودن کشتند. آنها سپس قلعه قرشی را در منطقه خراز گشودند و امیرنجم دستور کشتار مردم خراز را صادر کرد، بابر نمیخواست رعایای خودش را بکشد ولی امیرنجم قزلباش تشنه خونریزی بود. چندتن از بزرگان خراز به نزد میرغیاث الدین رفته و گفتند که ما مانند تو ساداتیم و عموزادگان هم هستیم، برایمان نزد امیرنجم شفاعت کن تا کشتار و غارت نکند. وقتی میرغیاث الدین با امیرنجم درباره اینها سخن گفت، امیرنجم پاسخ داد مگر میشود یک نفر شیعه نباشد و ادعای سیّد بودن کند? سنیان همه دشمن اولاد پیامبرند و اینها که میگویند سیّدند دروغ میگویند. چون غیاث الدین اصرار ورزید که اینها را همه میشناسند و سادات اولاد پیامبرند و نزد مردم احترام دارند، امیرنجم گفت: «ما سیّد سُنّی را سیّد نمیدانیم». قزلباشان در خراز پانزده هزار تن را با زن و فرزند از صغیر و کبیر کشتار کردند. جمعی از سیّدهای سُنّی به مساجد پناه بردند اما قزلباشان شیعه، مساجد را بر سر آنها به آتش کشیدند و همه را نابود کردند. جنایتهایی که قزلباشان در خراز انجام دادند بابر را از همراهی با آنان پشیمان کرد و قصد داشت مانع از حرکت امیرنجم به غجدوان شود. اما امیرنجم گفته بود: «به سمرقند خواهم رفت و سمرقند را ویران خواهم کرد و در جای خانه هایشان خربزه خواهم کاشت». غجدوان توسط قزلباشان محاصر شد و مقاومت کرد و از عبیدالله خان کمک خواست. عبیدالله خان به قزلباشان حمله کرد و بابر، که از جنایات قزلباشان به ستوه آمده بود با سپاهش از آنها جدا شد. میرغیاث الدین هم بخاطر مغایرت اعمال و مذهب قزلباشان با مذهب شیعه زیدی و بخاطر جنایات قزلباشان در کشتار سادات از آنها جدا شد و به بابر پیوست. قزلباشان شکست سختی خوردند و حسین بیک لله با گروهی قزلباش به هرات گریخت، بیرام بیک کشته شد و امیرنجم دستگیر شد و بدستور عبیدالله خان بخاطر کشتار مسلمانان و سادات سرش را بریدند.


📚منبع:
نقش قزلباشان صفوی در تاریخ ایران زمین، امیرحسین خنجی، صفحه 139 تا 143

✅ ناگفته های ایران باستان

🆔 @IRRealHistory

👇👇👇👇👇👇👇

❌ جنایات شاه اسماعیل صفوی و قزلباشان در ایران ❌


1⃣2⃣قسمت بیستو یک✅


⚠️ ناگفته نماند که قزلباشان در مسیر حمله به غجدوان، اموال بسیاری از ایرانیان خراسان را تاراج کردند، که شامل زر و زیورها و اموال گرانبها بود. پس از پیروزی عبیدالله خان ازبک، تمام این اموال تاراجی قزلباشان که از مردم سُنّی مذهب خراسان غارت شده بود، بازپس گرفته شد. عبیدالله خان پس از پیروزی در غجدوان بر قزلباشان بر سراسر خراسان دست یافت و گروهی از ازبکان را به قصد تصرف هرات از دست قزلباشان، به آنجا گسیل داد. پیش از آنکه سپاهیان عبیدالله خان به هرات رسیده باشند، حسین بیک لله و قزلباشان از هرات گریختند و از راههای بیابانهای سیستان و طبس راهی نواحی مرکزی ایران شدند و در یکی از شکارگاههای اطراف اصفهان به اردوی شاه اسماعیل پیوستند تا خبر شکست بزرگ قزلباشان را به او برسانند. عبیدالله خان سُنّی مذهب در میان سرور و شادی مردم هرات وارد این شهر شد. مردم هرات تبرّائیان بزهکار را مورد تعقیب قرار دادند و بر هرکه از آنها دست یافتند کشتند. عبیدالله خان خود را شاه ایران میدانست و به شکرانه این پیروزی راهی مشهد و زیارت امام رضا شد و در جوار بارگاه امام رضا، تاج شاهی را بر سر نهاد(آذرماه 891). چون زمستان سپری شد شاه اسماعیل، قزلباشانش را برای حرکت به خراسان آماده کرد. او جشن بهار را برپا داشت و چند روزی به عیش و عشرت گذراند و قزلباشان از دختران و پسران اسیر شده ایرانی کام دل ستاندند و به شکرانه پیروزیها و نعمتهایی که نصیبشان شده، شراب نوشیدند و به سمت خراسان حرکت کردند. عبیدالله خان در مشهد بود و چون بخش اعظم نیروهایش در مرو و هرات قرار داشت، مشهد را رها کرد و به ماوراءالنهر رفت. قزلباشان شیعه وارد مشهد شدند و مردم سُنّی مذهب مشهد را بخاطر آنکه از عبیدالله خان هواداری نموده بودند، مورد انتقام قرار دادند و هزاران تن را قتل عام کردند.

⚠️ شاه اسماعیل سپس به قصد هرات حرکت کرد و سپاه ازبک را در نزدیک هرات شکست داد. او به انتقام خون تبرّائیان بزهکار که بدست مردم هرات کشته شده بودند، دست به کشتار زد و بخش اعظم مردم شهر را کشتار کرد و هزاران خانه را در آتش سوزاند حتی مزارع و باغستانهای هرات را به آتش کشید تا بقایای مردم از قحطی تلف شوند. او پس از تخریب هرات به بادغیس حمله کرد، مردم بادغیس مانند هرات، تبرّائیان بزهکار را کشته بودند. شاه اسماعیل هزاران تن از مردم بادغیس را قتل عام کرد و به کشتار و تخریب در نواحی مختلف خراسان ادامه داد تا انتقام خون بیرام بیک و امیرنجم را از سنّیانی که از عبیدالله خان سُنّی هواداری کرده بودند، گرفته شود. پس از آن کشتارها و تخریبها و تجاوز و غارتهای شاه اسماعیل، سراسر خوارزم، سغد، فرغانه و بخش اعظم پارت و گرگان در دست عبیدالله خان ماند و خودش را شاه ایران نامید و تا زنده بود برای بیرون کشیدن بقیه ایران از چنگال قزلباشان، تلاش نمود. او در ادبیات فارسی تحصیلات عالی داشت و به فارسی شعر می سرود و در شعرهایش علاقه به ایران و ایرانی را ابراز می داشت. شماری از فقها و ادبا و بزرگان سرزمینهای درونی ایران که از تیغ قزلباشان رهیده و به خراسان و سغد گریخته بودند مورد حمایت عبیدالله خان قرار گرفتند. نامدارترین اینها فضل الله روزبهان خنجی است که کتاب معروف "سلوک الملوک" در فقه سیاسی و "مهمان نامه بخارا" را برای عبیدالله خان به فارسی تحریر کرد. کتاب سلوک الملوک که از منابع بسیار مهم در نظریه سیاسی اسلام است را به عبیدالله خان تدریس میکرد. داستان تلاشهای عبیدالله خان برای آزادسازی ایران از دست قزلباشان داستان درازی است و وقایع این جنگها را مورخان صفوی با عنوان جنگهای ازبکان با شاه اسماعیل و شاه تهماسب به تفصیل آورده اند.
«و اینگونه بود که مردم مسلمان سُنّی مذهب نواحی زیادی از ایران به زور شمشیر و کشتار و تجاوزات قزلباشان، مذهبشان به شیعه دوازده امامی تغییر پیدا کرد و ایرانیان تا امروز به مذهب قزلباشان گذران می کنند بدون اینکه اطلاع چندانی از تاریخ صفویه و قزلباشان داشته باشند که چه بر سر ایرانیان آوردند».


📚منبع:
نقش قزلباشان صفوی در تاریخ ایران زمین، امیرحسین خنجی، صفحه 144 تا 146

✅ ناگفته های ایران باستان

🆔 @IRRealHistory

👇👇👇👇👇👇👇

⚠️ جنایات شاه اسماعیل صفوی و قزلباشان در ایران. نقش قزلباشان صفوی در تاریخ ایران زمین، امیرحسین خنجی، ص 144 تا 146

✅ ناگفته های ایران باستان

🆔 @IRRealHistory

❌ نظام طبقاتی تبعیض آمیز در دوره ساسانی و پیش از ورود اسلام به ایران❌



⚠️در دوره ساسانیان اکثریت مردم یعنی کشاورزان و تولیدکنندگان در طبقه چهارم که پایین ترین طبقه جامعه بود، قرار داشتند که باید بار مالیات سایر طبقات را به دوش می کشیدند. در عهد ساسانیان به نقل از نامه تنسر مردم به چهار طبقه تقسیم میشدند:
1⃣ طبقه اول، اصحاب دین که شامل موبدان، مغان، مغان اندرزید، هیربدان، دستوران، حکام و عباد و زهّاد و معلمان بودند.
2⃣ طبقه دوم، جنگجویان و مردان کارزار که به دو قسمت سواره و پیاده تقسیم میشدند و از حیث مراتب و اعمال بین آنان تفاوتهای فراوان وجود داشت.
3⃣ طبقه سوم شامل دبیران و محاسبان یا کتّاب رسائل و حسابدران و قضات و دادوران و وقایع نگاران و اطباء و شعرا و منجمان بود.
4⃣ طبقه چهارم "که در حقیقت اکثریت زحمتکش جامعه را تشکیل میداد" شامل کشاورزان و پیشه وران و صنعتگران و بازرگانان بود که نیروی تولید جامعه محسوب میشدند و بار سنگین مالیاتهای گوناگونی را بدوش می کشیدند.

⚠️ نامه تنسر بهترین معرف حدود و قیود طبقاتی در آن روزگار است. او می گوید: «فساد بیوتات و درجات دو نوع است: یکی آنکه خانه را هدم کنند و درجه به غیر حق وضع روا دارند(یعنی به کسی مقام و درجه داده شود که باتوجه به وضع و طبقه اش نباید به او چنین درجه ای داده شود). یا آنکه روزگار، خود، بدون سعی دیگری عزوبها و جلالت قدر ایشان باز گیرد. و اعقاب(=فرزندان) ناخلف در میان افتد، اخلاف اجلاف(فرزندان فرومایگان و طبقات پایین) را شعار(روش و شیوه) خود سازند و شیوه تکرم(=بزرگ منشی) فروگذارند و وقار ایشان بین عامه مردم از بین برود. چون به مهنت و رنج به کسب مال مشغول شوند و از ادخار فخر(= بدست آوردن غرور و تفاخر) باز ایستند و مصاهره(=ازدواج) با فرومایه و نه کفو(=همانند) خویش کنند، از آن توالد و تناسل فرومایگان پدید آیند که به تهجین(=پست کردن) مراتب ادا کنند. شاهنشاه برای تشریف و ترفیع مراتب ایشان آن فرمود که از هیچ آفریده نشنیدیم، و آن، آنست که میان اهل درجات(مقام داران) و عامه مردم، تمیزی(=فرق و تمایز) ظاهر و عام بادید آورد. به مرکب(=اسب) و لباس و سرای(=خانه) و بستان و زن و خدمتکار، بعد از آن میان ارباب درجات(=صاحب منصبان) هم تفاوت نهاد به مدخل و مشرب و مجلس و موقف و جامه و حلیه و ابنیه بر قدر درجه هریک تا خانهاء خویش نگهدارند».


⚠️ در ایران قبل از اسلام، حدود و مقررات طبقاتی بشدت حکومت میکرد. انتقال طبقات و تغییر موقعیت اجتماعی و اقتصادی تقریبا محال و غیر ممکن بود. اردشیر بابکان در وصیتنامه خود تاکید کرده بود که مقام و موقعیت هر یک از طبقات را ثابت و پابرجا نگاهدارند: «بترسید از سری که دُم گشته یا دُمی که سر گشته». این حدود و قیود با نهضت مزدکی(کمونیسم باستان) و قیام مردم در عصر قباد اندکی سستی گرفت. ولی با روی کار آمدن انوشیروان و کشتار بیرحمانه وی از مزدکیان بار دیگر وضع سابق(=نظام طبقاتی تبعیض آمیز) تجدید گردید. «در اواخر حکومت ساسانیان، بیش از هر موقع آثار ظلم و تبعیض و اختلاف طبقاتی در بین ملل تابع امپراطوری ساسانی به چشم می خورد».


📚منبع:
تاریخ اجتماعی ایران، مرتضی راوندی، جلد سوم، صفحه 19 و 31

✅ ناگفته های ایران باستان

🆔 @IRRealHistory

👇👇👇👇👇👇👇