🖋افزایش بازده اوراق ایالات متحده آمریکا به علت جنگ یا رشد اقتصادی؟🖋
 
🖊نویسنده:سیدمجتبی بقائی اردکانی
 
اخیراً در فضای مجازی فارسی بحثی مطرح شده است با این مضمون که جنگ ایران عامل اصلی افزایش بازده اوراق دولتی آمریکا بوده است یا  اینکه رشد اقتصادی و رشد هوش مصنوعی موجب افزایش بازده اوراق ایالات متحده آمریکا شده است؟
 

 بازده اوراق ده‌ساله آمریکا که پیش از آغاز جنگ در اواخر فوریه حدود ۳.۹۷ درصد بود، در اول اکتبر به ۵.۳۴ درصد رسید؛ سطحی که از سال ۲۰۰۲ دیده نشده بود. این افزایش، هزینه تأمین مالی دولت، بنگاه‌ها و خریداران مسکن را تحت فشار قرار می‌دهد. اما اختلاف اصلی بر سر خود افزایش بازده نیست؛ بر سر علل توضیح دهنده این افزایش بازده می باشد!
 
در این بحث، دو روایت اصلی وجود دارد:

 روایت اول این است که سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی منابع مالی را جذب می‌کند. این روایت بر افزایش نیاز شرکت‌های فناوری به سرمایه تکیه دارد. ساخت مراکز داده، خرید تجهیزات و توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی به تأمین مالی گسترده نیاز دارد. شرکت‌ها با انتشار اوراق بلندمدت وارد بازاری می‌شوند که دولت نیز در آن منابع جذب می‌کند. سرمایه‌گذاران میان این اوراق انتخاب می‌کنند و افزایش عرضه می‌تواند بازده مورد مطالبه آنان را بالا ببرد. در اظهارات استراتژیست مکواری، رقابت اوراق خزانه‌داری با اوراق شرکت‌های دارای رتبه اعتباری بالا جایگاه مهمی دارد. او بر جذابیت وضعیت مالی برخی شرکت‌ها و کاهش فاصله بازده اوراق شرکتی و دولتی تأکید می‌کند. بنابراین، استدلال او مشخصاً درباره رقابت برای سرمایه بلندمدت است؛ نسبت دادن این ادعا به او که «تمام افزایش بازده نشانه رشد سالم اقتصاد است» دقیق نیست.

روایت دوم این است که کسری بودجه،اثرات جنگ و افزایش انتظارات تورمی فشار اصلی را ایجاد کرده است. این روایت بر نیاز مستمر دولت به استقراض تأکید دارد. دولت برای پوشش فاصله درآمد و مخارج خود باید منابع جذب کند؛ همزمان، سرمایه‌گذاران درباره تورم، مسیر بدهی و ارزش واقعی دریافتی‌های آینده تصمیم می‌گیرند.

روایت دوم چند دلیل برای اثبات ادعای خود دارد:

نخست، اندازه اثری که برای عرضه اوراق برآورد شده، با توضیح تمام جهش سازگار نیست. در گزارش سپتامبر مؤسسه مدیریت دارایی ارسته، به نقل از بانک آمریکا، اثر فشار عرضه اضافی اوراق بر بازده ده‌ساله حدود ۳۰ واحد پایه ذکر شده است. این رقم در برابر افزایش حدود ۱۳۷ واحدی از ۳.۹۷ به ۵.۳۴ درصد، معادل تقریباً ۲۲ درصد است. البته این نسبت، سهم علّی دقیق هوش مصنوعی نیست: تاریخ برآورد و دوره مقایسه یکسان نیستند و فشار عرضه نیز لزوماً فقط به هوش مصنوعی مربوط نمی‌شود.باقی افزایش نیز خودبه‌خود به کسری بودجه تعلق نمی‌گیرد؛ تورم، جنگ و سیاست پولی باید جداگانه بررسی شوند. دوم، زمان‌بندی اهمیت دارد. بازده ده‌ساله در فصل سوم حدود ۸۷ واحد پایه افزایش یافت؛ بزرگ‌ترین افزایش فصلی از سال ۱۹۹۴. اگر توضیح بر افزایش تدریجی انتشار اوراق فناوری استوار باشد، باید روشن کند چرا واکنش بازار در این مقطع چنین شتاب گرفته است. تغییر ناگهانی انتظارات و وقوع جنگ ایران می‌تواند این اختلاف را توضیح دهد.

سوم، مسئله محدود به آمریکا نیست. مقایسه بازده کشورها نشان می‌دهد شماری از اقتصادهای با بدهی بالا، از جمله فرانسه، ایتالیا، ژاپن و بریتانیا، نسبت به متوسط جهانی فشار بیشتری تجربه کرده‌اند. این الگو با نگرانی درباره بدهی عمومی سازگار است و تفسیر صرفاً مبتنی بر رونق فناوری را تضعیف می‌کند. البته بازارهای مالی جهانی به هم متصل‌اند؛ بنابراین، نبود شرکت‌های فناوری مشابه در یک کشور به معنای مصونیت آن از تحولات آمریکا نیست. شاهد مهم‌تر، تفاوت فشار بازار میان کشورهای دارای وضعیت مالی متفاوت است.

چهارم، افزایش بازده همواره با اخبار بهتر اقتصادی همراه نبوده است. بررسی منتشرشده در اول سپتامبر نشان می‌دهد طی ماه قبل، شماری از داده‌های اقتصادی آمریکا ضعیف‌تر از انتظار بودند، اما بازده افزایش یافت. این واگرایی، روایت ساده «رشد بهتر، نرخ بالاتر» را زیر سؤال می‌برد( فد آتلنتا پیش بینی خود را از رشد اقتصادی از حوالی ۶ به ۳ کاهش داده است اما همزمان بازده اوراق دولتی در حال افزایش است،این نیز شاهدی است که نمیتوان همه رشد بازده اوراق را به رشد اقتصادی و رشد هوش مصنوعی نسبت داد.)

پنجم، بازخرید اوراق بلندمدت خزانه‌داری نشان می‌دهد مدیریت بازار بدهی به مسئله مهمی تبدیل شده است. با این حال، از خود بازخرید نمی‌توان نتیجه گرفت که دولت حتماً در حال سقف‌گذاری بر بازده است. همچنین کاهش عرضه خالص بر اثر بازخرید، ذاتاً تحریف آمار نیست؛ برای ارزیابی آن باید منبع تأمین مالی بازخرید و تغییر سررسید بدهی را دید.
 
🔻بر اساس ادله روایت دوم، می‌توان نتیجه گرفت که روایت اول در تبیین نقش رشد هوش مصنوعی و رشد اقتصادی در افزایش بازده اوراق، دچار بزرگ‌نمایی و اغراق است و نمی‌توان سهم زیادی از افزایش بازده را به اوراق نسبت داد.

📱@suqona