مسئله اراده آزاد هیچ‌وقت چگونگی شکل‌گیری اندیشه نبوده!

مسئله اراده آزاد نقش فاعل در انجام یک فعل و امکان انتخاب بین گزینه‌های فکریه! این‌که آیا انسان می‌تواند به عنوان یک موجود آگاه و دارای اختیار عرض اندام کند یا خیر...

قطعا عوامل متعددی نظیر طبیعت و جامعه در این اراده تاثیر میذاره و این بر هیچ‌کس پوشیده نیست ولی این‌ها نباید باعث بشه که اساس آگاهی و دخالت خود شخص در تصمیماتش رو منکر شد و هیچ‌ شخص آگاهی نمی‌تونه منکر بشه! برای همین پراگماتیست‌هایی مثل ویلیام جیمز با مفهوم «پشیمانی» سعی در اثبات اراده آزاد داشتند.

تعلیق این اراده آزاد و استناد فعل انسان به طبیعت منجر به شکل‌گیری تعارضی هم میشه! فرآیند طبیعی قیاس منطقی نیست که بشه «آگاهی» و «اندیشه» انسان رو به اون نسبت داد! طبیعت خودش نهایتا با گذر از دروازه‌ای به نام «ذهن» درک میشه.
اگر این موضوع رو بالعکس فهمید، نسبت دادن «حقیقت» به هر گزاره‌‌ای مِن جمله به این گزاره که: «تصمیمات انسان چیزی جز فرآیند‌های الکتروشیمیایی مغز نیست» ناروا میشه...

حالا من می‌پرسم:

آیا پذیرش جبرگرایی به این نحو، خودْمتناقض یا خودشکن(self-defeating) نیست؟؟

شکل قیاسی ذهن این نویسنده‌ها که منجر به همچین نتیجه‌ای میشه ایجوریه که از همون ابتدا یک اصل متعارف و یک مقدمه ثانی رو پذیرفتن؛ یعنی

مقدمه اول: هر معلولی دارای علت است.

مقدمه دوم: آگاهی انسان معلول است.

پس دارای علت است؛ خواه این علت طبیعی باشد، خواه ماوراطبیعی.

میشه به مقدمات و مواد خام استدلالشون حمله کرد:

مثلا کانت تحت‌تاثیر هیوم با تعیین محدودیت‌های فکر، مفهوم علیت رو یکی از صور ذهنی تعریف کرد(این جمله از هیوم مشهور هست که در طبیعت جز توالی و تعاقب "علت"ی نمیبیند) و ازین طریق بداهت مقدمه اول رو زیر سوال برد.
کانت از علل اربعه ارسطو، فقط علت غایی رو در حکمت عملیش پذیرفت.

حتی اگر ما فرض بگیریم این شکل از استدلال هم صورت و هم ماده درستی داشته باشه، بازهم نمیشه از نتیجه‌ش به جبرگرایی رسید!

میشه علت بودن انسان در طول اراده خدا باشه:
مثلا بگیم انسان علت افعالشه و خدا هم علت انسان ولی اختیار انسان در تصمیماتش، در عرض علیت خدا تعریف نشه!
این راه‌حل شاید یکم سخت باشه فهمش ولی کاملا جوابه.

در تاریخ فلسفه اسلامی، اولین‌بار ملاصدرا بود که این نظریه بدیع حد وسط امر بین‌ الامرین(نه جبر و نه تفویض) رو مطرح کرد.

اول باید نشون بدید که چطور از موجودی بیشعور، یک موجود ذی‌شعور به وجود میاد تا با این تناقض مواجه نشید!!

...

برداشت شهید آوینی از متافیزیک غربی کاملا درست بوده!

البته این‌که ایشون اروس رو مظهر شهوت و آزادی میدونه هم اشتباهه!
حتی در یونان باستان اروس مظهر عشق روانیه تا شهوی و اون جوری که از سیاق متنش برمیاد، این لقب بیشتر برازنده آفرودیت هست...

پی نوشت: واقعا افسانه ها بازتاب‌کننده وجهی از حقیقت هستند... آفرودیت همواره با کمربندش، مردان سست عنصر و ضعیف را فریب می‌دهد...

مفهوم شهادت رو نباید صرفا با خوانش دینی‌‌ش درک کرد
شهادت یعنی فداکاری
و مرگ فداکاری یعنی مرگ ارزش‌های اخلاقی...
مثل مرگ عشق حقیقی/اروسی در مقابل زندگی عشق شهوی/آفرودیتی
مرگ دیگر دوستی در مقابل زندگی خودخواهانه به معنای خاصش...

چرا برخورد با یک کنش اجتماعی مثل بلایند دیت که کاملا به فرهنگ و هویت خانواده ایرانی تاثیر اخلاقی منفی‌ میذاره رو به سلیقه شخصی و احساسات تقلیل میدن؟
مثال گالیله هم قیاس مع الفارق هست.

و بعد مخالفینش رو متهم به جهل می‌کنه؟!

خوب یادمه ایشون چقدر به حق از تاثیر زبان نوشتاری در فرهنگ و هویت ایرانی حرف می‌زد...
اصلا باورم نمیشه که چیشد الان در مقام دفاع از همچین چیز ناصحیحی دیگران رو متهم می‌کنه...

تحلیل من اینه که به آزادی اجتماعی(و نه آزادی فردی و آزادی بیان در ابعاد صحیحش) چونان حق انکارناپذیر هر فرد جامعه نگاه می‌کنه.
در این صورت ای کاش هرچه سریع‌تر وارد مباحث فلسفه حقوق و نقد‌ها و چالش‌های جدی مکتب حقوق طبیعی بشه...

دقیقا به‌خاطر همین موضوع هست که هگل میگه:
« اسپینوزا جهان رو نفی کرد! »

هگل اسپینوزا رو کاملا در قامت یک ایدئالیست می‌دید.

من همیشه سعیم این بوده که "شخص"ی رو قضاوت نکنم.(متاسفانه تو زندگی واقعیم زیاد در رسیدن به این هدف موفق نبودم...) این چنل هم صرفا به این خاطر زدم که کنش‌های اشخاص رو نقد کنم نه خود فرد رو!
مشکلی با هیچ‌کس ندارم!
پیام‌های من رو با غضب نخونید! به عنوان دوستی بخونید که تلاش می‌کنه خطا‌های دوستانش رو اصلاح کنه❤️