خطاهای ذهنی در تصمیم گیری، انتخاب و قضاوت
خطای بیست و چهارم : سوگیری در توجه (Attentional Bias)
🔻
گونهای ازسوگیریهای شناختی است که فرد به صورت غیرارادی توجه ویژهای به یک محرک خاص و یا یک نشانه حسی دارد. چنین سوگیریهایی معمولاً به قضاوت ضعیف و نادرست و یا یادآوری ناقص از یک واقعه خاص میانجامند. از پیامدهای این سوگیری میتوان، ضعف در تصمیمگیری منطقی و گرایش به یک و یا چند مشخصه از کل مشخصههای یک پدیده را نام برد.
به موارد زیر دقت کنید:
1- شخصی که به ظاهر و لباس خود زیاد اهمیت می دهد ، توجه بیشتری به لباس و ظاهر افراد می کند و چه در محل کار و چه در اجتماع و ... بیشتر تمرکز خود را صرف لباس و ظاهر افراد کرده و ممکن است از دیگر جنبه ها غافل بماند .
2- فردی که به بدنسازی علاقه مند می شود وقتی به خیابان می رود سریع دنبال آدمهایی می گردد که هیکل ورزشکاری دارند و به قطر بازوها و شکم و ... توجه می کند . این شخص قبلاً که به بدنسازی علاقه مند نبود ، ممکن است به ندرت متوجه آدم هایی شده باشد که هیکل ورزشکاری داشتند .
🔺
@IEandManagement
خطای بیست و چهارم : سوگیری در توجه (Attentional Bias)
🔻
گونهای ازسوگیریهای شناختی است که فرد به صورت غیرارادی توجه ویژهای به یک محرک خاص و یا یک نشانه حسی دارد. چنین سوگیریهایی معمولاً به قضاوت ضعیف و نادرست و یا یادآوری ناقص از یک واقعه خاص میانجامند. از پیامدهای این سوگیری میتوان، ضعف در تصمیمگیری منطقی و گرایش به یک و یا چند مشخصه از کل مشخصههای یک پدیده را نام برد.
به موارد زیر دقت کنید:
1- شخصی که به ظاهر و لباس خود زیاد اهمیت می دهد ، توجه بیشتری به لباس و ظاهر افراد می کند و چه در محل کار و چه در اجتماع و ... بیشتر تمرکز خود را صرف لباس و ظاهر افراد کرده و ممکن است از دیگر جنبه ها غافل بماند .
2- فردی که به بدنسازی علاقه مند می شود وقتی به خیابان می رود سریع دنبال آدمهایی می گردد که هیکل ورزشکاری دارند و به قطر بازوها و شکم و ... توجه می کند . این شخص قبلاً که به بدنسازی علاقه مند نبود ، ممکن است به ندرت متوجه آدم هایی شده باشد که هیکل ورزشکاری داشتند .
🔺
@IEandManagement
كسي كه به بيرون مي نگرد؛خواب است و آن كه درون را مي نگرد؛ آگاه و بيدار است.
كارل گوستاوو يونگ
@IEandManagement
كارل گوستاوو يونگ
@IEandManagement
اهمیت فکر کردن بر کسی پوشیده نیست و همواره دعوت به تفکر بیشتر ، همه جا دیده و شنیده می شود. مدتی است به این مساله فکر می کنم که چجوری فکر کنیم؟! آیا اساسا بیشتر فکرکردن بهتر است یا درست فکر کردن؟ یا هردو؟ آیا فکر کردن مهارت است ؟
کم کم دارم به این نتیجه می رسم که حتی فکر کردن هم ساختار دارد و اینکه هر جوری دلت بخواد فکر کنی ، پروسه نتیجه گیری را پر هزینه می کنی!
بگذارید اول فکر کردن را تعریف کنیم：هر چیزی که در دنیای اطراف ما وجود دارد ، object نام دارد مثلا صندلی یک object است. معادل صندلی یا object در ذهن ما نیز وجود دارد که نقشه یا تصویری از آن است و اصطلاحا به آن subject می گویند. فکر کردن یعنی در کنار هم قراردادن یا آرایش subject ها به گونه ایکه تصویری ذهنی ایجاد شود که لزوما در دنیای خارج معادل نداشته باشد.
مشکلی که ما انسانها با آن مواجه هستیم آنست که مغز انسان در حین آنکه بسیار قدرتمند است ، بسیار نیز راحت طلب است و تا جایی که بتواند از تلاش کردن(فکر کردن) طفره می رود. تنها انسانهایی به کمال میرسند که این موجود راحت طلب رو به کار بکشند و اصطلاحا آن را به فکر کردن مجبور کنند. آنوقت است که تازه به قدرت ذهن پی می برند.
@IEandManagement
کم کم دارم به این نتیجه می رسم که حتی فکر کردن هم ساختار دارد و اینکه هر جوری دلت بخواد فکر کنی ، پروسه نتیجه گیری را پر هزینه می کنی!
بگذارید اول فکر کردن را تعریف کنیم：هر چیزی که در دنیای اطراف ما وجود دارد ، object نام دارد مثلا صندلی یک object است. معادل صندلی یا object در ذهن ما نیز وجود دارد که نقشه یا تصویری از آن است و اصطلاحا به آن subject می گویند. فکر کردن یعنی در کنار هم قراردادن یا آرایش subject ها به گونه ایکه تصویری ذهنی ایجاد شود که لزوما در دنیای خارج معادل نداشته باشد.
مشکلی که ما انسانها با آن مواجه هستیم آنست که مغز انسان در حین آنکه بسیار قدرتمند است ، بسیار نیز راحت طلب است و تا جایی که بتواند از تلاش کردن(فکر کردن) طفره می رود. تنها انسانهایی به کمال میرسند که این موجود راحت طلب رو به کار بکشند و اصطلاحا آن را به فکر کردن مجبور کنند. آنوقت است که تازه به قدرت ذهن پی می برند.
@IEandManagement
کسی که دندان درد دارد فکر می کند تمام کسانی که دندانشان سالم است خوشحال هستند . انسان فقیر هم همین اشتباه را در مورد افراد ثروتمند می کند .
جرج برنارد شاو
@IEandManagement
جرج برنارد شاو
@IEandManagement
استراتژی همچون نخ تسبیح میمونه که همه دانه ها(واحدهای سازمان) رو بهم وصل می کنه. هر تصمیمی و هر اقدامی در سازمان بایستی با نگاه به اون استراتژی(نخ) صورت پذیرد تا چشم انداز محقق بشه
@IEandManagement
@IEandManagement
سیاستهای تخصیص منابع سازمان به فرآیندها :
🔻
اگر بخواهیم از منظر ضرورت به فرآیندها نگاه کنیم ، می توانیم فرآیندهای موجود سازمان را به دو دسته ضروری و غیرضروری تقسیم کنیم و همچنین اگر بخواهیم از منظرهمسوئی با اهداف به آنها نگاه کنیم ؛ می توانیم آنها را به دو دسته استراتژیک و غیراستراتژیک تقسیم کنیم . حال اگر دو زوایه دید فوق را در کنار هم قرار دهیم با حالتهای زیر مواجه می شویم :
1) فرآیندهای غیراستراتژیک - فرآیندهای غیرضروری
همانند فرآیند حضوروغیاب در شرکتهایی که مجهز به تجهیزات دوربین مداربسته هستند .
2) فرآیندهای غیراستراتژیک – فرآیندهای ضروری
همانند ساخت قطعات یدکی تجهیزات در شرکتهای تولید صنایع غذایی
3) فرآیندهای استراتژیک – فرآیندهای غیرضروری
همانند مدیریت دانش،مدیریت استعدادها، ارتباطات خارج از سازمان، مدیریت ریسک و...
بیشتر این فرآیندها در حوزه پشتیبان قرار دارند. این فرآیندها اگر وجود نداشته باشند ، خللی در زنجیره ارزش ایجاد نمی کنند ، لیکن اگر وجود داشته باشند ، ارزش بیشتری ایجاد می کنند . همچنین اگر از منظر BSC به قضیه نگاه کنیم ، اکثر فرآیندهای وجه رشد و یادگیری در این دسته جای می گیرند .
4) فرآیندهای استراتژیک- فرآیندهای ضروری
همانند فرآیندهای تولید و فرآیندهایی که ارزش افزوده به محصول اضافه می کنند .
توصیه ای که به سازمانها می شود اینست که سازمانها بهتراست فرآیندهای نوع 1 را کنار بگذارند (مودا) ؛ فرآیندهای نوع 2 را برونسپاری کنند؛ برای فرآیندهای نوع 3 منابع کمتر اما تخصصی تر در نظر بگیرند و فرآیندهای نوع 4 را به سرحد اتوماسیون سازی برسانند و بیشترین هزینه و منابع ممکن به این دسته تعلق گیرد .
🔺
@IEandManagement
🔻
اگر بخواهیم از منظر ضرورت به فرآیندها نگاه کنیم ، می توانیم فرآیندهای موجود سازمان را به دو دسته ضروری و غیرضروری تقسیم کنیم و همچنین اگر بخواهیم از منظرهمسوئی با اهداف به آنها نگاه کنیم ؛ می توانیم آنها را به دو دسته استراتژیک و غیراستراتژیک تقسیم کنیم . حال اگر دو زوایه دید فوق را در کنار هم قرار دهیم با حالتهای زیر مواجه می شویم :
1) فرآیندهای غیراستراتژیک - فرآیندهای غیرضروری
همانند فرآیند حضوروغیاب در شرکتهایی که مجهز به تجهیزات دوربین مداربسته هستند .
2) فرآیندهای غیراستراتژیک – فرآیندهای ضروری
همانند ساخت قطعات یدکی تجهیزات در شرکتهای تولید صنایع غذایی
3) فرآیندهای استراتژیک – فرآیندهای غیرضروری
همانند مدیریت دانش،مدیریت استعدادها، ارتباطات خارج از سازمان، مدیریت ریسک و...
بیشتر این فرآیندها در حوزه پشتیبان قرار دارند. این فرآیندها اگر وجود نداشته باشند ، خللی در زنجیره ارزش ایجاد نمی کنند ، لیکن اگر وجود داشته باشند ، ارزش بیشتری ایجاد می کنند . همچنین اگر از منظر BSC به قضیه نگاه کنیم ، اکثر فرآیندهای وجه رشد و یادگیری در این دسته جای می گیرند .
4) فرآیندهای استراتژیک- فرآیندهای ضروری
همانند فرآیندهای تولید و فرآیندهایی که ارزش افزوده به محصول اضافه می کنند .
توصیه ای که به سازمانها می شود اینست که سازمانها بهتراست فرآیندهای نوع 1 را کنار بگذارند (مودا) ؛ فرآیندهای نوع 2 را برونسپاری کنند؛ برای فرآیندهای نوع 3 منابع کمتر اما تخصصی تر در نظر بگیرند و فرآیندهای نوع 4 را به سرحد اتوماسیون سازی برسانند و بیشترین هزینه و منابع ممکن به این دسته تعلق گیرد .
🔺
@IEandManagement
دو درصد مردم، فکر می کنند؛
سه درصد مردم، فکر می کنند که فکر می کنند؛
و نود و پنج درصد بقیه ترجیح می دهند بمیرند تا اینکه فکر کنند!
جرج برنارد شاو
@IEandManagement
سه درصد مردم، فکر می کنند که فکر می کنند؛
و نود و پنج درصد بقیه ترجیح می دهند بمیرند تا اینکه فکر کنند!
جرج برنارد شاو
@IEandManagement
صنایع و مدیریت
اهمیت فکر کردن بر کسی پوشیده نیست و همواره دعوت به تفکر بیشتر ، همه جا دیده و شنیده می شود. مدتی است به این مساله فکر می کنم که چجوری فکر کنیم؟! آیا اساسا بیشتر فکرکردن بهتر است یا درست فکر کردن؟ یا هردو؟ آیا فکر کردن مهارت است ؟ کم کم دارم به این نتیجه…
تمام مصنوعات و ساخته های دست بشر که تا به امروز به وجود آمده اند و به شکل object در آمده اند، قبلا subject ای بیش نبوده و در اثر تفکر و الهام از طبیعت به این شکل در آمده اند .
به عنوان مثال هواپیما که به شکل پیشرفته امروزی درآمده ؛ یک زمانی صرفاً سوژه یا Subject ذهنی و یا حتی آرزوئی بیش نبود که در ذهن برادران رایت شکل گرفت . کم کم و به مرور زمان شکل اولیه ای در دنیای خارج از ذهن به خود گرفت وبه مرور زمان و باز در اثر تفکرمستمر بهبود پیدا کرده و به شکل امروزی درآمد.
تبدیل Subject به Object و بالعکس آن در هر مقوله ای یک سیکل بسته به حساب می آید و در هربار چرخش این سیکل ، مدلها و سوژه های ذهنی و همچنین Object ها بهبود(کامل تر شده) پیدا کرده و اثرات این تغییر بر دیگر جنبه های زندگی انسان و سیکل های دیگر موضوعات نیز دراین دنیای دینامیک تاثیرمثبت یا منفی می گذارد . بدین معنا که درهر مقوله ای انسان بتواند تغییری (بهبود) ایجاد کند؛ همین تغییر به طورسیستماتیک بر بسیاری موضوعات دیگر تاثیرمی گذارد .
به عنوان مثال انسان توانست منابع زیرزمینی همچون نفت را کشف و استخراج کرده و مورد بهره برداری قرار دهد؛ یکی از تبعات منفی این تغییر، آلوده شدن هوا و محیط زیست بود و از پیامدهای مثبت آن، می توان به رفاه بیشتر انسان اشاره کرد .
در واقع فهم انسان ازهستی و مسائل پیرامون آن به مرور زمان کامل تر می شود و هر چه انسان بیشتر و درست تر تفکر کرده و مدلهای ذهنی خود را توسعه دهد ؛سرعت تکامل آن بیشتر می شود .
شاید به همین خاطر است که راسل ایکاف در جایی میگه که در یک محیط پویا ،هیچ مسئله ای به صورت همیشه حل شده باقی نمی ماند.
@IEandManagement
به عنوان مثال هواپیما که به شکل پیشرفته امروزی درآمده ؛ یک زمانی صرفاً سوژه یا Subject ذهنی و یا حتی آرزوئی بیش نبود که در ذهن برادران رایت شکل گرفت . کم کم و به مرور زمان شکل اولیه ای در دنیای خارج از ذهن به خود گرفت وبه مرور زمان و باز در اثر تفکرمستمر بهبود پیدا کرده و به شکل امروزی درآمد.
تبدیل Subject به Object و بالعکس آن در هر مقوله ای یک سیکل بسته به حساب می آید و در هربار چرخش این سیکل ، مدلها و سوژه های ذهنی و همچنین Object ها بهبود(کامل تر شده) پیدا کرده و اثرات این تغییر بر دیگر جنبه های زندگی انسان و سیکل های دیگر موضوعات نیز دراین دنیای دینامیک تاثیرمثبت یا منفی می گذارد . بدین معنا که درهر مقوله ای انسان بتواند تغییری (بهبود) ایجاد کند؛ همین تغییر به طورسیستماتیک بر بسیاری موضوعات دیگر تاثیرمی گذارد .
به عنوان مثال انسان توانست منابع زیرزمینی همچون نفت را کشف و استخراج کرده و مورد بهره برداری قرار دهد؛ یکی از تبعات منفی این تغییر، آلوده شدن هوا و محیط زیست بود و از پیامدهای مثبت آن، می توان به رفاه بیشتر انسان اشاره کرد .
در واقع فهم انسان ازهستی و مسائل پیرامون آن به مرور زمان کامل تر می شود و هر چه انسان بیشتر و درست تر تفکر کرده و مدلهای ذهنی خود را توسعه دهد ؛سرعت تکامل آن بیشتر می شود .
شاید به همین خاطر است که راسل ایکاف در جایی میگه که در یک محیط پویا ،هیچ مسئله ای به صورت همیشه حل شده باقی نمی ماند.
@IEandManagement
افراد کمی در سال، بیش از دو یا سه بارفکر می کنند ؛ من خودم باهفتهای یک بار یا دو بار فکر کردن به شهرت جهانی رسیدهام.
جرج برنارد شاو
@IEandManagement
جرج برنارد شاو
@IEandManagement
تبدیل Subject به Object و بالعکس یک سیکل بسته است که به مرور زمان و با توسعه مدلهای ذهنی ، بهبود پیدا کرده و کامل تر شده و بر سیکل های سایر موضوعات نیز تاثیر می گذارد .
@IEandManagement
@IEandManagement
دو قطره آب که بهم نزدیک شوند ، تشکیل یک قطره بزرگتر می دهند...
اما دو تکه سنگ هیچ گاه با هم یکی نمی شوند!
پس هرچه سخت تر و قالبی تر باشیم، فهم دیگران برایمان مشکل تر و در نتیجه امکان بزرگ شدنمان کاهش می یابد...
آب در مقایسه با سنگ در عین نرمی و لطافت ، به مراتب سرسخت تر و در رسیدن به هدف خود لجوج تر و مصمم تر است.
سنگ، پشت اولین مانع جدی می ایستد ، اما آب راه خود را به سمت دریا می یابد.
در زندگی ، معنای واقعی سرسختی، استواری و مصمم بودن را ، در دل نرمی و گذشت باید جستجو کرد...
گاهی لازم است کوتاه بیایی...
گاهی نمی توان بخشید و گذشت ، اما می توان چشمان را بست و عبور کرد...
گاهی مجبور می شوی نادیده بگیری...
گاهی نگاهت را به سمت دیگر بدوزی که نبینی...
ولی با آگاهی و شناخت ، در نهایت بخشیدن را خواهی آموخت.
@IEandManagement
اما دو تکه سنگ هیچ گاه با هم یکی نمی شوند!
پس هرچه سخت تر و قالبی تر باشیم، فهم دیگران برایمان مشکل تر و در نتیجه امکان بزرگ شدنمان کاهش می یابد...
آب در مقایسه با سنگ در عین نرمی و لطافت ، به مراتب سرسخت تر و در رسیدن به هدف خود لجوج تر و مصمم تر است.
سنگ، پشت اولین مانع جدی می ایستد ، اما آب راه خود را به سمت دریا می یابد.
در زندگی ، معنای واقعی سرسختی، استواری و مصمم بودن را ، در دل نرمی و گذشت باید جستجو کرد...
گاهی لازم است کوتاه بیایی...
گاهی نمی توان بخشید و گذشت ، اما می توان چشمان را بست و عبور کرد...
گاهی مجبور می شوی نادیده بگیری...
گاهی نگاهت را به سمت دیگر بدوزی که نبینی...
ولی با آگاهی و شناخت ، در نهایت بخشیدن را خواهی آموخت.
@IEandManagement
هروقت حس کردید خیلی میفهمید؛ یادتون بیاد که ۵ سال پیش هم، همین فکر رو میکردید...
ورخاوینسکی
@IEandManagement
ورخاوینسکی
@IEandManagement
ذهن Active در مقابل ذهن Proactive
🔻
به طور طبیعی ذهن انسان برای بهره گیری از پتانسیل خود از دو مفهوم بهره می برد: ذهن اکتیو و ذهن پرواکتیو .
ذهن اکتیو برای فعالیتهای جاری شبانه روزی مورد بهره برداری قرار می گیرد و اگر بخواهیم با تقسیم بندی راسل ایکاف به آن نگاه کنیم ، می توانیم بگوئیم که ذهن اکتیو مرکز فعالیت و کار با داده ها و اطلاعات جاری شبانه روزی است و ذهن پرواکتیو مخزن نگهداری دانش و خرد است .
انسانها هر روز صبح که از خواب بیدار می شوند ذهن اکتیوشان دربیشترین مقدار ظرفیت بهره گیری قرار دارد و هر چه زمان بیشتری سپری می شود ، از راندمان ذهن اکتیو کاسته می شود واحتمال بروز خطاهای ذهنی و تصمیم گیری نادرست بیشتر می شود .
ذهن پرواکتیو انسانها نیز مخزن تجارب ،دانش ،خرد و خاطره هاست و هر زمان که انسان سعی در تفکر دارد ، در واقع سعی می کند که از این مخزن استفاده کند . ذهن اکتیو انسان روزانه بارها و بارها به ذهن پرو اکتیو مراجعه می کند و حاصل آن تصمیم ها ،اقدامات و واکنش های مورد نیاز موقعیت هاست .
احتمالا برای شما هم پیش آمده که یک زمانی به صورت کامل بر روی دانش مربوط به یک موضوع تسلط کامل داشتید ولی به مرور زمان بسیاری از مفاهیم آن را به فراموشی سپردید. دلیل آن اینست که دانش هایی که در ذهن پرواکتیو بکارگیری نمی شوند جای خود را به دانش های جدیدی می دهند که از ذهن اکتیو به آن وارد شده اند . گنجایش ذهن انسان نامحدود است ، لکن در صورت عدم بکارگیری دانش و خرد موجود در ذهن پرواکتیو، ظرفیت برای دانش ها و خردهای جدید باز می شود .
🔺
بهترین زمان برای تصمیم های مهم کاری و زندگی ،صبح اول وقت یا بعد از یک استراحت مناسب است،چرا که هم ذهن اکتیو و هم ذهن پرواکتیو در بیشترین و بهترین زمان بازدهی قرار دارند . حتی الامکان سعی کنیم در اواخر وقت کاری و شبها موقع استراحت از جر و بحث کردن بپرهیزیم چرا که در این مواقع به دلیل کاهش راندمان ذهن اکتیو ، پتانسیل بروز خطاهای پرهزینه بالاست .البته در کل جر و بحث کردن خوب نیست!
@IEandManagement
🔻
به طور طبیعی ذهن انسان برای بهره گیری از پتانسیل خود از دو مفهوم بهره می برد: ذهن اکتیو و ذهن پرواکتیو .
ذهن اکتیو برای فعالیتهای جاری شبانه روزی مورد بهره برداری قرار می گیرد و اگر بخواهیم با تقسیم بندی راسل ایکاف به آن نگاه کنیم ، می توانیم بگوئیم که ذهن اکتیو مرکز فعالیت و کار با داده ها و اطلاعات جاری شبانه روزی است و ذهن پرواکتیو مخزن نگهداری دانش و خرد است .
انسانها هر روز صبح که از خواب بیدار می شوند ذهن اکتیوشان دربیشترین مقدار ظرفیت بهره گیری قرار دارد و هر چه زمان بیشتری سپری می شود ، از راندمان ذهن اکتیو کاسته می شود واحتمال بروز خطاهای ذهنی و تصمیم گیری نادرست بیشتر می شود .
ذهن پرواکتیو انسانها نیز مخزن تجارب ،دانش ،خرد و خاطره هاست و هر زمان که انسان سعی در تفکر دارد ، در واقع سعی می کند که از این مخزن استفاده کند . ذهن اکتیو انسان روزانه بارها و بارها به ذهن پرو اکتیو مراجعه می کند و حاصل آن تصمیم ها ،اقدامات و واکنش های مورد نیاز موقعیت هاست .
احتمالا برای شما هم پیش آمده که یک زمانی به صورت کامل بر روی دانش مربوط به یک موضوع تسلط کامل داشتید ولی به مرور زمان بسیاری از مفاهیم آن را به فراموشی سپردید. دلیل آن اینست که دانش هایی که در ذهن پرواکتیو بکارگیری نمی شوند جای خود را به دانش های جدیدی می دهند که از ذهن اکتیو به آن وارد شده اند . گنجایش ذهن انسان نامحدود است ، لکن در صورت عدم بکارگیری دانش و خرد موجود در ذهن پرواکتیو، ظرفیت برای دانش ها و خردهای جدید باز می شود .
🔺
بهترین زمان برای تصمیم های مهم کاری و زندگی ،صبح اول وقت یا بعد از یک استراحت مناسب است،چرا که هم ذهن اکتیو و هم ذهن پرواکتیو در بیشترین و بهترین زمان بازدهی قرار دارند . حتی الامکان سعی کنیم در اواخر وقت کاری و شبها موقع استراحت از جر و بحث کردن بپرهیزیم چرا که در این مواقع به دلیل کاهش راندمان ذهن اکتیو ، پتانسیل بروز خطاهای پرهزینه بالاست .البته در کل جر و بحث کردن خوب نیست!
@IEandManagement