شجره طیّبه
به مناسبت 21 آذر سالروز ارتحال مرحوم آيت الله العظمی آخوند خراساني قدس سره
آیت الله العظمی صافی گلپایگانی دامت برکاته

بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله رب العالمين و الصلاة و السلام علي سيد الاولين و الآخرين و خاتم الانبياء و المرسلين سيدنا ابي القاسم محمد و علی آله الطيبين الطاهرين المعصومين المظلومين سيما بقية الله في الأرضين و اللعن علی اعدائهم اجمعين إلي يوم الدين.
قال الله تعالی: «أُولئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللهُ فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ.»
و قال رسول الله صلی الله عليه و آله: في كُلِّ خَلفٍ مِنْ أمَّتِي عُدُولٌ يَنْفَوْنَ عَنْ هذَا الدّينِ تَحْريفَ الغَالِين وَ ابْطَالَ الْمُبْطِلين.
و قال الإمام الباقر عليه الصلاة و السلام: سَاعَةٌ مِنْ‏ عَالِمٍ‏ يَتَّكِي‏ عَلَى فِرَاشِهِ يَنْظُرُ فِي عِلْمِهِ خَيْرٌ مِنْ عِبَادَةِ الْعَابِدِين سَبْعِينَ عَاماً.

بنده - با اينكه الحمدلله اطلاعاتم در اطراف عظمت شخصيت و مواضع حضرت آیة الله العظمی آقای آخوند خراسانی کم نيست- ولي واقعاً خودم را در مقام تجليل از مقام بزرگ آن شخصيت قاصر مي‌بينم. شخصيتي كه بيش از يك صد سال يعني بيش از يك قرن است كه حوزه‌هاي علميه بر اساس فضايل، تأليفات، تحقيقات و تصنيفات ايشان سير دارد.
همه علماءِ بعد از ايشان، و نيز شاگرداني كه داشتند - كه بسياري از آنها از مجتهدين عظام بودند- تا زمان ما و به بعد هم، همه مديون خدمات علمي اين مرد بزرگ هستند.
حركت علمي كه در اثر وجود مبارك ايشان و تدريس و مواضع اين بزرگوار فراهم شد، حركتي بسيار ارزنده است كه ما بايد قدرشناس اين مواضع و مقامات باشيم.

در رشته‌ها و شعب مختلف، مواضع بسيار بالايي داشتند كه نسبت به هر كدام از اينها اگر انسان بخواهد توضيح بدهد مجال كلام، بايد خيلي وسيع باشد. ابعاد شخصيتي آن مرحوم، مانند مكارم اخلاقي، زهد و پارسائي و عبادات، مسأله بسيار با اهميتي است، ولي همه اينها در جنب مقامات علمي آن بزرگوار تحت الشعاع است، يعني آن چيزي كه ايشان را در عالم درخشنده كرده است، آثار و بركات علمي آن دانشمند فقيد است.

كتاب كفاية الاصول، كتاب شرح مكاسب و كتاب‌هاي ديگري كه در فقه نوشته‌اند- كه بعضي از آن كتاب‌ها در سال 1331 قمري چاپ شده است و پيش بنده است- اللمعات النيرة و كتاب‌هاي ديگر، همه آثاري است كه علما، فضلا، مدرسين و اساتيد را مديون خدمات علمي ايشان قرار داده است و الان هم كه مي‌بينيم محور مطالب و تحقيقات در اصول، كتاب كفايه ايشان است؛ كتابي كه اين همه شروح از بزرگاني، مثل مرحوم استاد اعظم آيت الله العظمي آقاي بروجردي اعلی الله مقامه الشريف - كه يك جلد حاشيه بسيار بسيار بلند و با ارزش مي‌باشد- بر آن نوشته شده است.
وقتي انسان چنين موقعيتي را مي‌بيند كه محور همه مطالب علمي و گردش حوزه‌هاي علميه قرار گرفته است، پي مي‌برد كه چيز كمي نيست. روز به روز هم بر عظمت و مقام علمي ايشان افزوده مي‌شود و توجه فضلا و علما به تصنيفات ايشان بيشتر مي‌گردد.

البته ما در عالم تشيع، شخصيت‌ها و نوابغ علمي زيادي داشتيم، ولي در حوزه‌هاي علميه در يك صد سال اخير يك نفر نيست كه به مقامي از مقامات علمي رسيده باشد و مديون مرحوم آيت الله العظمی آقاي آخوند نباشد.
ما شخصيت‌هاي بزرگي داشتيم؛ شخصيت‌هايي كه هزار سال است نامشان، كتابشان و آثارشان هست. اينها از مفاخر تشيع هستند. ما بايد بر خودمان بباليم و به اين ذوات مقدسه افتخار كنيم.
مرحوم شيخ مفيد، كليني، صدوق، شيخ طوسي و كتاب‌هاي ايشان، همه براي ما افتخار است. هزار سال است كه نامشان به عظمت برده مي‌شود و همه از آثار و بركات علوم اينها استفاده مي‌كنند و بعدها هم اين رشته ان شاء الله تعالی ادامه پيدا مي‌كند.

در عالم تشيع، شخصيت‌هايي بوده‌اند كه در هر دوره درخشش خاصي داشته‌اند كه حضرت رسول اكرم صلي الله عليه و آله به آنها بشارت داده‌اند فرمودند: في كُلِّ خَلفٍ مِنْ أمَّتِي عُدُولٌ يَنْفَوْنَ عَنْ هذَا الدّينِ تَحْريفَ الغَالِين وَ ابْطَالَ الْمُبْطِلين. كه خلف را ترجمه مي‌كنند به قرن و دهر و عصر كه در هر عصر، در هر دهر و هر زماني از امّت من، عدولي هستند كه نگهدار اين دين مي‌باشند و تحريفاتي را كه گمراهان بخواهند در اين دين وارد بكنند و يا در مقام اشكال و ابطال مسأله و موضوعي باشند، آن را نفي كرده و از دين دفاع مي‌كنند. حضرت بشارت مي‌دهد به وجود اين ذوات مقدسه كه يكي از آنها مرحوم آيت الله آقاي آخوند است.

اين بزرگان همه براي ما، مايه افتخار بودند. مرحوم محقق اعلي الله مقامه هم از آن بزرگواران است كه هميشه از كتاب شرايع ايشان استفاده مي‌كنيم و اين همه شروحي كه بر آن نوشته شده است دليل بر اين است كه اينها چه بركات و چه ذوات مقدسه‌اي بوده‌اند.
اينها براي ما درس است كه ببينيم ما در مقابل خدماتي كه اين بزرگان داشته‌اند چه مي‌كنيم. و هم‌چنين علامه حلي رحمة الله عليه با آن جامعيت و با آن كتاب‌هاي بسيار ارزنده تا برسد به زمان علامه مجلسي رحمة‌ الله عليه. كتاب بحار الأنوار ايشان كه بيش از صد جلد كتاب با اين كيفيت و بسيار عالي، و با اين محتوا و مطالبي كه حاوي همه چيز است دائرة المعارفي است كه مثلش نيست.

به هر حال، اين ذوات مقدسه، مفاخر ما هستند و مرحوم آيت الله آقاي آخوند خراساني افتخار قرن ما است. ما همه به وجود اين بزرگ و بزرگاني كه از مكتب و مدرسه ايشان خارج شده‌اند - كه بعضی از اينها از مراجع بزرگ شيعه بوده‌اند- افتخار مي‌كنيم.
اين چه مدرسه‌اي است، و اين چه تأثير نفس و درس و بياني بوده است كه اين همه بزرگي آفريده است؟ اينها نشان غناء مكتب اهل بيت عليهم السلام است،‌ و همه ريزه‌خوار خوان نعمت ائمه طاهرين عليهم السلام هستيم.

ما واقعاً مكتب اهل بيت عليهم السلام را آن‌طور كه بايد نشناختيم. هرچه ما بخواهيم در اين مكتب هست. همه علوم را بايد از اين مكتب فرابگيريم؛ از اميرالمؤمنين و ائمه طاهرين، از امام محمد باقر، از امام جعفر صادق عليهم‌السلام.
مطلبي نيست كه آنها نگفته باشند، و موضوعي نيست كه ما محتاج باشيم تا از جايي ديگر، از مكتب‌هايي ديگر و از كساني ديگر سؤال كنيم. هر سؤالي كه ما در امر دين و دنياي خودمان داشته باشيم، جواب آن را از مكتب اهل بيت عليهم‌السلام مي‌توانيم بگيريم، و هر چه بيشتر در اين مكتب زحمت بكشيم و آشنايي خودمان را بيشتر كنيم، حوزه‌هاي ما غني‌تر مي‌شوند.

اين بزرگاني كه ما داشتيم همين‌طور بوده‌اند. مرحوم شيخ طوسي رحمة الله عليه در كتاب‌هايي كه نوشته‌اند، همه، قول و گفتار همين مكتب اهل بيت عليهم السلام است و از جاي ديگر و خارج، مطلبي ندارند.
تهذيب ايشان را ملاحظه كنيد. استبصارشان را ملاحظه كنيد، مبسوط و تفسير و رجالشان را نيز ملاحظه كنيد. همه‌ي تحقيقات و زحماتشان حول خدمت به اهل بيت، ترويج امر اهل بيت و رساندن پيام‌هاي مكتب ايشان به دنيا بوده است.
وقتي بزرگان ما احساس مي‌كردند كه شيعه و انديشه تشيع در خطر است همه به ميدان مي‌آمدند و در مقابل آن وضعيت و آن هجوم، مثل سدّ سديدي مي‌شدند و جلوي همه آن مطالب را مي‌گرفتند و حيات ديني ما را حفظ كردند.

مسأله همين بود، مسأله اعلاي دين، مسأله مبارزه با ظلم و ستم، مسأله ترويج دين و معارف اهل بيت عليهم السلام. اين شئون بايد اصل باشند و اصالت، با آنها باشد. مسأله وَ لَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولاً أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ است.
اينها برنامه‌هاي مرحوم آيت‌الله آقاي آخوند و ديگران بوده است. همه علما همين را مي‌خواستند. الان هم همين‌طور است. همه، همين مطلب را مي‌خواهیم. مي‌خواهند همه جا قرآن باشد، همه جا احكام اسلام باشد، و مملكت همه بر اساس دستورات دين و هدايت‌ها و تعليمات ائمه طاهرين صلوات الله عليهم اجمعين باشد.

درباره حالات و مواضع مرحوم آيت الله آقاي آخوند خراساني در اين مدت كتاب‌هاي زيادي نوشته شده است. البته بعضي كتاب‌ها را اشخاصي مغرض نوشته‌اند و در جاهايي هم اشتباه كرده‌اند و ‌نظرهاي خلافي اظهار نموده‌اند، ولي آن چيزي كه محور تمام اين مطالب است كه انسان از آن استفاده مي‌كند اين است كه ايشان يك مرد خدايي و الهي بوده است، و تمام توجهش اين بوده كه رضاي خدا را كسب كند و پرچم اسلام را در دنيا هر چه بهتر و بيشتر بتواند به اهتزار دربياورد.
مسأله، مسأله خدا، قرآن، اهل بيت عليهم‌السلام، نهج البلاغة، صحيفه سجاديه، كتب اربعه متقدمه و متأخره و بالاخره معارف اهل بيت عليهم السلام است.

غرض اینکه حوزه‌ها يك همچنين سوابقي دارند. بايد اين را بشناسيم، هويت‌مان را بشناسيم و درس بگيريم. سيره آنها را از آنان ياد بگيريم و اشراف پيدا كنيم. ياد بگيريم كه چطور بايد در مقام ترويج دين فداكاري كرد؟ چطور بايد از دنيا و زخارف دنيا صرف نظر كرد؟ همه اين ها براي ما اسباب پند و آموزش و عبرت است ان شاء الله تعالي. اميدوارم كه عنايات خاصه حضرت ولي عصر عجل الله تعالی فرجه الشريف شامل حال همه باشد.

در باره معماری بناهای آسیای میانه و آذربایجان و آران.

📚 تمام متن بیش از دو هزار نسخه خطی دانشگاه آنکارا در شبکه اینترنت

👈 دانشکده الهیات دانشگاه آنکارا واقع در کشور ترکیه، تمام متن بیش از دو هزار نسخه خطی موجود در کتابخانه خود را در شبکه اینترنت قرار داده است. برای استفاده از این نسخه ها به این لینک مراجعه کنید.

#ایران_شناسی #شیعه_شناسی

کانال جامعه و فرهنگ | پیمان اسحاقی
https://t.me/peymaneshaghi110

انتشارات میراثبان

یک منبع عالی برای تاریخ معارف اصفهان

خبرگزاری ایسنا یادداشتی را از من دربارهٔ «پویش دسترسی عمومی به پیکرهٔ متون فرهنگستان» منتشر کرده‌است. این توضیح ضروری را باید بیفزایم که کسانی که برای پیش بردن این پویش زحمات بسیار کشیده‌اند دوستان پرتلاش و خوش‌فکر من هستند. من جز همفکر و نهایتاً حامی ایشان نیستم و در توفیق این دوستان در جلب نظر پژوهشگران ادبی، و به امید فراوان جلب نظر متولیان فرهنگستان و رسیدن به نتیجه، نقشم از همین «یک» همفکر و حامی بیشتر نیست.

https://www.isna.ir/news/99092115924/