چه بلایی سر ما آمده بود که اینقدر دیر متوجه میشدیم.

کتابی خواندنی برای این ایام. بخشی از علل نازایی فکری ما طی قرن های پنجم تا صفوی رو بویژه در آسیای میانه می شود از این کتاب بدست آورد.

با توجه به مشکلات ناشی از شیوع ویروس کرونا و عدم دسترسی پژوهشگران، دانشجویان و استادان گرامی به منابع علمی، مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران همه کتابهای الکترونیکی خود را از ابتدای فروردین 1399 به صورت رایگان در اختیار همه علاقه مندان قرار می دهد. برای دریافت کتابها میتوانید به اپلیکیشن فیدیبو یا به کتابخوان الکترونیکی مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران مراجعه فرمایید.
آدرس صفحه کتابخوان الکترونیکی مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران برای دانلود نسخه اندروید و نسخه ویندوز اپلیکیشن کتابخوان
https://press.ut.ac.ir/help?menu=14
#موسسهانتشاراتدانشگاه_تهران

با آرزوی صحت و سلامتی برای همه عزیزان در سال جدید، سالروز شهادت باب الحوائج امام موسی بن جعفر علیه السلام را تسلیت می گوییم.

اصول اخلاقی، معنوی و سیاسی امام کاظم علیه السلام
ابن واضح یعقوبی (مورخ شیعی و متوفای 284، یعنی درست 101 سال پس از شهادت امام کاظم علیه السلام) در باره امام نوشته است:
موسی بن جعفر بن محمد بن علی بن الحسین، مادرش «حمده» نام داشت، و در سال 183 هجری در سن 58 سالگی در بغداد، وقتی در زندان هارون، و نزد سندی بن شاهک [زندانبان] بود، رحلت کرد...
یعقوبی، آنگاه، چندین روایت از امام کاظم علیه السلام آورده که نکات معنوی و اخلاقی و سیاسی زیبایی است. عین آن را از ترجمه مرحوم آیتی (یعقوبی: 2/420 ـ 421) می آورم. ابتدا می گوید: موسى بن جعفر (ع) از پرعبادت‏ترين مردم بود، و از پدرش روايت مى ‏كرد.
سپس این روایات را نقل می کند:
حسن بن اسد گفت: از موسى بن جعفر شنيدم كه مى ‏گفت: ما اهان الدنيا قوم قط الا هناهم الله اياها و بارك لهم فيها، و ما اعزها قوم قط الا نغصهم الله اياها.
هرگز مردمى، دنيا را خوار نداشتند مگر آنكه خدا آن را بر آنان گوارا ساخت و ايشان را در آن بركت داد، و هرگز قومى دنيا را عزيز نداشتند مگر آنكه خدا آن را بر ايشان ناگوار ساخت.
و فرمود: إنّ قوما يصحبون السلطان يتخذهم المؤمنون كهوفا، فهم الآمنون يوم القيامة، ان كنت لأرى فلانا منهم.
" همانا مردانى همراه، شاه [سلطان وقت] مى‏شوند و مؤمنان آنان را پناه خود قرار مى ‏دهند، آنهايند كه روز رستاخيز در امانند، و فلانى را از ايشان گمان مى‏ برم.
و نزد وى نام بعضى ستمگران برده شد، پس گفت: اما و الله لئن عز بالظلم فى الدنيا ليذلن بالعدل فى الآخرة.
هان بخدا سوگند كه اگر در دنيا به ستمگرى عزيز شده است، البته در آخرت بعدالت (خداوندى) خوار گردد.
و در زندان به موسى بن جعفر گفته شد: كاش بفلانى نوشته بودى تا درباره تو با هارون سخن مى ‏گفت. پس گفت: حدّثنى ابى عن آبائه ان الله عز و جل اوحى الى داود: يا داود! انه ما اعتصم عبد من عبادى بأحدٍ من خلقى دونى عرفت ذلك منه الاّ و قطعت عنه أسباب السماء و اسحت [اسخت] الأرض من تحته.
" پدرم از پدرانش مرا خبر داد كه خداى عز و جل به داود وحى كرد: اى‏ داود! نشد كه بنده‏اى از بندگانم مرا رها كرده، به كسى از آفريده‏هاى من توسل جويد و او را چنان بشناسم مگر آنكه دست وى را از وسيله‏ هاى آسمانى كوتاه كردم و زمين را زير (پاى) او فروبردم.
و موسى بن جعفر گفت: حدثنى أبى، إنّ موسى بن عمران قال: يا رب اىّ عبادك شر؟ قال: الذى يتّهمنى. قال: يا رب و من عبادك من يتهمك؟ قال: نعم الذى يستجيرنى ثم لا يرضى بقضائى.
" پدرم مرا خبر داد كه موسى بن عمران گفت: اى پروردگار من، كدام يك از بندگانت بدتر است؟ گفت: آنكه مرا متهم مى‏ كند (بمن بدگمان است). گفت:
اى پروردگار من! مگر در بندگانت كسى هست كه تو را متهم كند؟ گفت: آرى آن كس كه از من فريادرسى مى ‏خواهد سپس بحكم من راضى نمى‏ شود.

با چاپ شدن این کتاب، یکی از آرزوهای دیرین من برای انتشار متن های ادب شیعی فارسی محقق شد. خدای را شکر. دیدید، مداح ها دفتری دارند و هرچه شعر خوب این طرف و اون طرف می بینند در اونجا یادداشت می کنند؟ این یکی از همانهاست که مشتمل بر اشعار شیعی فراوانی از قرون هفتم تا نهم و دهم است که حالا منتشر شده است. نسخه هم که جنگ نفیسی است، از دانشگاه تهران است.

شعر کمال لدین عبدالرزاق اصفهانی در وصف رسول خدا ص

اي از بر سدره شاهراهت
واي قبّه  عرش تكيه گاهت

اي طاق نهم رواق بالا
بشكسته ز گوشه  كلاهت


هم عقل دويده در ركابت
هم شرع خزيده در پناهت


اي چرخ كبود ژنده دلقي
در گردن پير خانقاهت


مه طاسك گردن سمندت   
شب طرّه ي پرچم سياهت


جبريل مقيم آستانت
افلاك حريم بارگاهت


چرخ ار چه رفيع، خاك پايت
عقل ارچه بزرگ، طفل راهت

خورده است خدا ز روي تعظيم
سوگند به روي همچو ماهت  

ايزد كه رقيب جان خرد كرد
نام تو رديف نام خود كرد

اي نام تو دستگير آدم
و اي خلق تو پايمرد عالم

فرّاش درت كليم عمران
چاووش رهت مسيح مريم

از نام محمّديت ميمي
حلقه شده اين بلند طارم  

تو در عدم و گرفته قدرت
اقطاع وجود زير خاتم

در خدمتت انبيا مشرّف
وز حرمتت آدمي مكرّم

از امر مبارك تو رفته
هم بر سر حرفت خود آدم

تا بود به وقت خلوت تو
نه عرش و نه جبرئيل محرم

نايافته عزّ التفاتي
پيش تو زمين و آسمان هم

كونين نواله اي   ز جودت
افلاك طفيلي وجودت

اي مسند تو وراي افلاك
صدر تو و خاك توده حاشاك

هرچ آن سمت حدوث دارد
در ديده ي همّت تو خاشاك

طغراي جلال تو لعمرك 
منشور ولايت تو لولاك  

نُه حقّه و هفت مهره پيشت
دست تو و دامن تو زان پاك

در راه تو زخم محض مرهم
بر ياد تو زهر عين ترياك

در عهد نبوّت تو آدم
پوشيده هنوز خرقه ي خاك

تو كرده اشارت از سر انگشت
مَه قرطه ي پرنيان زده چاك

نقش صفحات رايت تو
لولاك لما خلقت الافلاك  

خواب تو ولا يَنامُ قلبي
خوان تو اَبيتُ عِندَ رَبّي  

اي آرزوي قـََدَر لقايت
واي قبله ي آسمان سرايت

در عالم نطق، هيچ ناطق
ناگفته سزاي تو ثنايت

هر جاي كه خواجه اي غلامت
هر جاي كه خسروي گدايت

هم تابش اختران ز رويت
هم جنبش آسمان برايت

جانداروي عاشقان حديثت
قفل دل گمرهان دعايت

اندوخته ي سپهر و انجم
برنامده ده يك عطايت

بر شهپر جبرئيل نِه زين
تا لاف زند ز كبريايت

بر ديده ي آسمان قدم نِه
تا سرمه كشد ز خاك پايت

اي كرده بزير پاي كونين
بگذشته ز حد قاب قوسين

اي حجره ي دل به تو منوّر
واي عالم جان ز تو معطر

اي شخص تو عصمت مجسّم
واي ذات تو رحمت مصوّر

بي ياد تو ذكرها مزوَّر
بي نام تو وِردها مبتـَّر

خاك تو نهال شاخ طوبي
دست تو زهاب آب كوثر

اي از نفس نسيم خلقت
نُه گوي فلك چو گوي عنبر

از يَعصِمكَ الله اينت جوشن
وزيغفرك الله آنت مغفر  

تو ايمني از حدوث گو باش
عالم همه خشك يا همه تر

تو فارغي از وجود، گو شو
بطحا همه سنگ يا همه زر

طاووس ملائكه بَريدت
سرخيل مقرّبان مُريدت

اي شرع تو چيره چون به شب روز
واي خيل تو بر ستاره پيروز

اي عقلِ گره گشاي معني
در حلقه ي درس تو نوآموز

اي تيغ تو كفر را كفن باف
نعلين تو عرش را كُلـَه دوز

اي مذهب ها ز بعثت تو
چون مكتبها به عيد نوروز

از موي تو رنگ كسوت شب
وز روي تو نور چهره ي روز

حلم تو شگرف دوزخ آشام
خشم تو عظيم آسمان سوز

ماه سر خيمه ي جلالت
در عالم علو مجلس افروز

بنموده نشان روي فردا
آيينه ي معجز تو امروز

اي گفته صحيح و كرده تصريح
در دست تو سنگريزه تسبيح

هر آدميي كه او ثنا گفت
هرچ آن نه ثناي تو خطا گفت

خود خاطر شاعري چه سنجد؟
نعت تو سزاي تو خدا گفت

گرچه نه سزاي حضرت توست
بپذير هر آنچه اين گدا گفت

هر چند فضول گوي مردي است
آخر نه ثناي مصطفي گفت؟

در عمر هر آنچه گفت يا كرد
ناداني كرد و ناسزا گفت

زان گفته و كرده گر بپرسند
كز بهر چه كرد يا چرا گفت؟

اين خواهد بود عُدّت  او
كفاره ي هر چه كرد يا گفت

تو محو كن از جريده ي او
هر هرزه كه از سر هوا گفت

چون نيست بضاعتي ز طاعت
از ما گنه و ز تو شفاعت

تقویم تطبیقی 1400 ساله هجری ـ مسیحی که توسط میرزا عبدالغفار نجم الدوله اصفهانی تهیه شده و سال 1321ق به چاپ رسید. او می گوید برای آسان کردن کار مترجمین این کار را انجام داده است.

Just Published
Keys to the Sciences (Maqālīd al-ʿulūm): A Gift for the Muzaffarid Shāh Shujāʿ on the Definitions of Technical Terms
Editors: Gholamreza Dadkhah and Reza Pourjavady

Maqālīd al-ʿulūm (Keys to the Sciences) is a significant source on definitions of Arabic scientific terms in the post-classical period. Composed by an anonymous author, it contains over eighteen hundred definitions in the realm of twenty-one religious, literary, and rational sciences. The work was dedicated to the Muzaffarid Shāh Shujāʿ, who ruled over Shiraz and its neighbouring regions from 759/1358 to 786/1384. The present volume contains a critical edition of Maqālīd al-ʿulūm based on its three extant manuscripts. In the introduction, the editors review previous scholarship on the text, present an overview of patronage at the court of Shāh Shujāʿ and identify some of the sources used by the author of the work. They suggest that the work in its structure mirrors Abū ʿAbdullāh Khwārazmī’s Mafātīḥ al-ʿulūm, completed in 366/976.

5 فروردین سالروز درگذشت استاد باستانی پاریزی. و این عکس هم از همان اواخر در دفتر ایشان در گروه تاریخ.

نسخ خطی و منابع چاپ سنگی، چاپ سربی و پایان نامه های کتابخانه آیت الله العظمی بروجردی:

کتابخانه آیت الله العظمي بروجردی در راستای تسهیل دسترسی محققان به تمامی تصاویر نسخ خطی و چاپ سنگی و چاپ سربی و پایان نامه های حوزوی، امکان جستجو و مشاهده از طریق پرتال و کتابخانه دیجیتال را فراهم کرده است.

(https://b2n.ir/792374) پایگاه معرفی

( برای تسهیل مشاهده منابع دیجیتال نیاز به ثبت نام کابری و گذرواژه نیست).

مجموعه منابع دیجیتال کتابخانه از لینک زیر قابل جستجو و مشاهده است.
👇👇

Www.blib.ir

ماه من چهره بر افروز که آمد این عید
عید بر چهره چون ماه تو می باید دید
اَسعَداللّهُ لَکَ العید به شکرانه بیا
که مرا دیدن رخسار تو عیدیست سعید
ولادت با سعادت حضرت سیدالشهدا علیه السلام مبارک

تصویر شیخ ابراهیم زنجانی در سالنامه دبیرستان ایرانشهر طهران 1313 ـ 1314 ش. وی از قضات محکمه شهید شیخ فضل الله نوری بود.