این گزارش را سال ۹۲ نوشتم. امروز موفق به زیارت مزار مرحوم آقای دانش سخنور در بهشت ثامن شدم. رحمت الله علیه

شماره بسیار خوبی است با مقالاتی ارزشمند. کاش شماره های بعدی هم منتشر شود. سوال کردم، گفتند گویا هنوز برای شما بعدی کاری نشده است.

[توضیحی در باره یک عبارت در رجال نجاشی: «انما الهمز ریاضة»] (از استاد حسین مدرسی)
چهار سال پیش مجموعه ای از ایمیل های استاد مدرسی را در قالب کتابی منتشر کردم. نکات تحقیقی بدیعی در آنها بود، همین طور آگاهی هایی در باره برخی از کتابها و آثار. بعد از آن، ایمیل های دیگری هم بود که امیدوارم زمانی آنها را به آن کتاب ضمیمه کنم. یک نمونه را که نکته ای در باره عبارتی از نجاشی است، می آورم. مطمئن هستم برای دوستان اهل تحقیق مغتنم خواهد بود:

27 جولای
مجدداً باید عذرخواهی کنم که چند روزی فرصت باز کردن ای میل خود را نداشتم و پاسخ سؤال مولانا الاجلّ به تأخیر افتاد. اکنون مطلبی را که پیش تر ها خدمتتان عرض کرده بودم مجدداً بازگو می کنم:
در رجال نجاشی و فهرست شیخ در سرگذشت ابان بن تغلب ، ذیل سخن از قرائت قرآن مفردة مشهورة او، از ابن عقده نقل می کنند به سند واحد از محمد بن موسی بن ابی مریم صاحب اللؤلؤ که گفت : «سمعت أبان بن تغلب - وما رأیت أحداً أقرأ منه قطّ- یقول: إنّما الهمز ریاضة. - و ذکر قرائته إلی آخرها- ».
این جمله «إنّما الهمز ریاضة» سخن مشهوری است از حمزة بن حبیب زیّات ، از قرّاء سبعه قرآن، که در همه منابع علم قرائات و در بسیاری از کتب رجال و تراجم ذیل شرح حال او نقل شده، و گفته اند که در ارتباط با دشواری تمهّر در تلفظ درست همزه است. برخی هم نقل کرده اند که او اضافه کرد: « فإذا أحسنها الرجل سهّلها أي أتى بها سليمة»، امّا برخی دیگر این جمله اخیر را به ابان بن تغلب نسبت داده اند، به این صورت که : «فإذا أحسنها الرجل سلّها أی ترکها».
در معانی الاخبار صدوق، صفحة 345 چاپ مرحوم غفّاری و به نقل از آن در وسائل 4: 865-866 چاپ مرحوم ربّانی - با اندک اختلاف- روایتی است از حضرت صادق (ع) به این صورت : «الهمز زیادة فی القرآن إلاّ الهمز الأصلی مثل قوله ألاّ یسجدوا لله الذی یخرج الخبء ، و قوله لکم فیها دفء، و قوله فادّارءتم فیها».
این هم مطلب مشهوری است که همزه در لغت حجاز و قریش وجود نداشت، و قرّاء نیز در مورد ثبت و حذف آن اختلاف داشتند . حتی امروز هم در شرق و میانه جهان اسلام که قرآن را بر اساس قرائت حفص از عاصم می خوانیم همزه در سراسر متن قرآن هست ولی در شمال افریقا که قرائت ورش عن نافع متّبع است، همزه در آغاز کلمات نیست و همه الف ها از هر نوع ، چه وصل و چه قطع ، در درج کلام ساقط می شود.
«حمزه» معاصر جوان «ابان» بود که سی و پنج سالی پس از او درگذشت. این که کتاب ابان در قرائت با سخن معاصر جوان او «الهمز ریاضة» - در بیان دشواری تلفظ درست همزه- آغاز شود کمی غیر متعارف است.
بنده در آن عریضه پیشین و در مشافهه حضوری احتمال داده بودم که کتاب ابان با سخن امام صادق «الهمز زیادة فی القرآن» آغاز می شده و در دوره ای متأخرتر، در نقل ابن عقده ، یا یکی از حلقات پیش تر روایت، یا کتابی که منبع مشترک نجاشی و شیخ بوده است ( به خاطر الفت ذهنی ناشی از اشتهار وسیع سخن حمزه) به «الهمز ریاضة» تصحیف شده باشد.
تصحیف «ز» به «ر» ، و «دة» به «ضة» از اسهل تصحیفات است. این هم ممکن است که کسی به خاطر همان انس ذهنی ، عبارت منقول از ابان را «تصحیح» و با اضافه «إنّما» تکمیل کرده باشد. اشتباهی که شاید خود ماها هم در مواردی مشابه به گونة ناخودآگاه فراوان مرتکب شده باشیم. در هر دو صورت ، عبارت درست «الهمز زیادة» خواهد بود در اشاره به لغت قریش . والله العالم .
با تحیّات حسین مدرسی

این یکی از بهترین مقالاتی است که از مرحوم باستانی خوانده ام. تصویری از افسانه و خرافه در جامع التواریخ. این که مردی مثل رشیدالدین فضل الله، چطور مثل بسیاری دیگر، وقتی تاریخ به این مهمی را می نویسد، خرافات را هم تاریخ می پندارد.

مقاله پیشگفته باستانی در این مجموعه منتشر شده است.

ای زمان در طول تاریخ اینچنین داری سراغ
بی کفن، لب تشنه، بی سر، پادشاه دیگری ؟
ایام عزاداری حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام تسلیت

مجله خروس جنگی ۱۳۲۹

امروز در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، خدمت دو استاد بزرگوار استاد صفی نژاد و استاد فرید قاسمی بودیم. خیلی عزیزند، خیلی.

عزاداری در اردبیل در دوره رضاشاه (از کتاب اردبیل در گذرگاه تاریخ: 2/143)
قمه زدن و شبيه درآوردن و دسته راه انداختن در سال 1310 خورشيدى از طرف دولت ممنوع گرديد و در آنسال در دو محله عالى‏قاپو و آقا نقى خرمنى بر اثر تيراندازى مأمورين عده‏اى از پيراهن سفيدان زخمى گرديدند و على نام يكى از آنها كه بدان سبب «على عاشورا» لقب يافته بود تا اين اواخر زنده بود. سال بعد از آن زنهاى محلات سلطان‏ آباد و «ديك‏باشى» جمع شده دسته براه انداختند و تا محله اوچدكان پيش آمدند.
آنها پرچم و زنجيرزن و غيره نداشتند. بلكه متجاوز از سيصد نفر زن بودند كه چادر بسر انداخته ناله‏ كنان حركت مينمودند.
در نزديكى ميدان اوچدكان پاسبانها جلوى آنها را گرفتند و چون زنها اصرار داشتند كه بمسجد درآمده عزادارى كنند دست بسلاح برده با تيراندازى هوائى آنها را متفرق ساختند.
سردسته آنها شيرزنى بود بنام «نازى» يا «نازلى» و با آنكه آن زن امروز وجود ندارد بين بانوان اردبيل برشادت معروف و از حسن شهرت برخوردار است.
در آن سالها روضه‏ خوانى نيز قدغن گرديد و از برگزارى چنين مجالسى ولو بطور خصوصى در منازل هم جلوگيرى شد و گرچه بعد از شهريور 1320 عزادارى باز رونق گرفت ولى شبيه درآوردن و قمه‏زدن همچنان ممنوع گشت.

عکسهای روی دیوار یک مغازه در خیابان چهارمردان قم. الان. هوا هم گرمه.

JIHS_Volume 15_Issue 1_Pages 21-36

پایان سنت حد نامه نویسی توصیفی و سهم مهندس بغایری در نقشه برداری مدرن ایران /امید رضایی

حاکمیت صهیونیسم بر اراضی فلسطین که با حمایت غربی ها صورت گرفت، جدای از نابود کردن حرث و نسل و کشته شدن صدها هزار انسان، به نابودی شمار زیادی از آبادی های فلسطینی منجر شد، آبادی هایی که به کلی از میان رفتند و امروز فقط نامی از آنها باقی مانده است. مرکز الدراسات الفلسطینیه، کتابی با عنوان «کی لاننسی» = «تا فراموش نکنیم» در باره فهرست بلندی از این روستاهای نابود شده (418 روستا) و نشانه های آنها در منابع تاریخی و جغرافیایی نوشت. اکنون این کتاب توسط انتشارات حامیان آزادی قدس، در 764 صفحه در قطع دایره المعارفی و با کاغذ بسیار سبک و زیبا، منتشر شده است. این کتاب، از معدود تحقیقات خوبی است که در باره فلسطین در ایران منتشر می شود. کتاب یاد شده علاوه بر جنایات سیاسی صهیونیسم، نشانگر نقش ویرانگر این دولت در از میان بردن آثار تمدن بشری است، دولتی که با ادعاهای دروغ سعی کرد، خود اعراب را در واگذاری زمینهایشان به یهودیان مقصر نشان دهد، در حالی که تنها و تنها بر اساس این فهرست، 418 روستا را به زور تصرف کرد و از روی زمین محو نمود.مولف آن، ولید الخالدی، و مترجم امیر حسین بابالار است. تلفن ناشر: 66977903

قبض تأیید کمک به ساختمان مسجد اعظم (آیت الله بروجردی) در کنار حرم حضرت معصومه س.