https://pdf.tarikhema.org/
چند صد بلکه بیشتر، کتاب تاریخی را از وبسایت «کتابخانه تاریخ ما» می توانید دانلود کنید. حلال و حرومیش به عهده خودتون. لینک رو آقای فلور برای بنده فرستادند.
چند صد بلکه بیشتر، کتاب تاریخی را از وبسایت «کتابخانه تاریخ ما» می توانید دانلود کنید. حلال و حرومیش به عهده خودتون. لینک رو آقای فلور برای بنده فرستادند.
این گزارش را سال ۹۲ نوشتم. امروز موفق به زیارت مزار مرحوم آقای دانش سخنور در بهشت ثامن شدم. رحمت الله علیه
[توضیحی در باره یک عبارت در رجال نجاشی: «انما الهمز ریاضة»] (از استاد حسین مدرسی)
چهار سال پیش مجموعه ای از ایمیل های استاد مدرسی را در قالب کتابی منتشر کردم. نکات تحقیقی بدیعی در آنها بود، همین طور آگاهی هایی در باره برخی از کتابها و آثار. بعد از آن، ایمیل های دیگری هم بود که امیدوارم زمانی آنها را به آن کتاب ضمیمه کنم. یک نمونه را که نکته ای در باره عبارتی از نجاشی است، می آورم. مطمئن هستم برای دوستان اهل تحقیق مغتنم خواهد بود:
27 جولای
مجدداً باید عذرخواهی کنم که چند روزی فرصت باز کردن ای میل خود را نداشتم و پاسخ سؤال مولانا الاجلّ به تأخیر افتاد. اکنون مطلبی را که پیش تر ها خدمتتان عرض کرده بودم مجدداً بازگو می کنم:
در رجال نجاشی و فهرست شیخ در سرگذشت ابان بن تغلب ، ذیل سخن از قرائت قرآن مفردة مشهورة او، از ابن عقده نقل می کنند به سند واحد از محمد بن موسی بن ابی مریم صاحب اللؤلؤ که گفت : «سمعت أبان بن تغلب - وما رأیت أحداً أقرأ منه قطّ- یقول: إنّما الهمز ریاضة. - و ذکر قرائته إلی آخرها- ».
این جمله «إنّما الهمز ریاضة» سخن مشهوری است از حمزة بن حبیب زیّات ، از قرّاء سبعه قرآن، که در همه منابع علم قرائات و در بسیاری از کتب رجال و تراجم ذیل شرح حال او نقل شده، و گفته اند که در ارتباط با دشواری تمهّر در تلفظ درست همزه است. برخی هم نقل کرده اند که او اضافه کرد: « فإذا أحسنها الرجل سهّلها أي أتى بها سليمة»، امّا برخی دیگر این جمله اخیر را به ابان بن تغلب نسبت داده اند، به این صورت که : «فإذا أحسنها الرجل سلّها أی ترکها».
در معانی الاخبار صدوق، صفحة 345 چاپ مرحوم غفّاری و به نقل از آن در وسائل 4: 865-866 چاپ مرحوم ربّانی - با اندک اختلاف- روایتی است از حضرت صادق (ع) به این صورت : «الهمز زیادة فی القرآن إلاّ الهمز الأصلی مثل قوله ألاّ یسجدوا لله الذی یخرج الخبء ، و قوله لکم فیها دفء، و قوله فادّارءتم فیها».
این هم مطلب مشهوری است که همزه در لغت حجاز و قریش وجود نداشت، و قرّاء نیز در مورد ثبت و حذف آن اختلاف داشتند . حتی امروز هم در شرق و میانه جهان اسلام که قرآن را بر اساس قرائت حفص از عاصم می خوانیم همزه در سراسر متن قرآن هست ولی در شمال افریقا که قرائت ورش عن نافع متّبع است، همزه در آغاز کلمات نیست و همه الف ها از هر نوع ، چه وصل و چه قطع ، در درج کلام ساقط می شود.
«حمزه» معاصر جوان «ابان» بود که سی و پنج سالی پس از او درگذشت. این که کتاب ابان در قرائت با سخن معاصر جوان او «الهمز ریاضة» - در بیان دشواری تلفظ درست همزه- آغاز شود کمی غیر متعارف است.
بنده در آن عریضه پیشین و در مشافهه حضوری احتمال داده بودم که کتاب ابان با سخن امام صادق «الهمز زیادة فی القرآن» آغاز می شده و در دوره ای متأخرتر، در نقل ابن عقده ، یا یکی از حلقات پیش تر روایت، یا کتابی که منبع مشترک نجاشی و شیخ بوده است ( به خاطر الفت ذهنی ناشی از اشتهار وسیع سخن حمزه) به «الهمز ریاضة» تصحیف شده باشد.
تصحیف «ز» به «ر» ، و «دة» به «ضة» از اسهل تصحیفات است. این هم ممکن است که کسی به خاطر همان انس ذهنی ، عبارت منقول از ابان را «تصحیح» و با اضافه «إنّما» تکمیل کرده باشد. اشتباهی که شاید خود ماها هم در مواردی مشابه به گونة ناخودآگاه فراوان مرتکب شده باشیم. در هر دو صورت ، عبارت درست «الهمز زیادة» خواهد بود در اشاره به لغت قریش . والله العالم .
با تحیّات حسین مدرسی
چهار سال پیش مجموعه ای از ایمیل های استاد مدرسی را در قالب کتابی منتشر کردم. نکات تحقیقی بدیعی در آنها بود، همین طور آگاهی هایی در باره برخی از کتابها و آثار. بعد از آن، ایمیل های دیگری هم بود که امیدوارم زمانی آنها را به آن کتاب ضمیمه کنم. یک نمونه را که نکته ای در باره عبارتی از نجاشی است، می آورم. مطمئن هستم برای دوستان اهل تحقیق مغتنم خواهد بود:
27 جولای
مجدداً باید عذرخواهی کنم که چند روزی فرصت باز کردن ای میل خود را نداشتم و پاسخ سؤال مولانا الاجلّ به تأخیر افتاد. اکنون مطلبی را که پیش تر ها خدمتتان عرض کرده بودم مجدداً بازگو می کنم:
در رجال نجاشی و فهرست شیخ در سرگذشت ابان بن تغلب ، ذیل سخن از قرائت قرآن مفردة مشهورة او، از ابن عقده نقل می کنند به سند واحد از محمد بن موسی بن ابی مریم صاحب اللؤلؤ که گفت : «سمعت أبان بن تغلب - وما رأیت أحداً أقرأ منه قطّ- یقول: إنّما الهمز ریاضة. - و ذکر قرائته إلی آخرها- ».
این جمله «إنّما الهمز ریاضة» سخن مشهوری است از حمزة بن حبیب زیّات ، از قرّاء سبعه قرآن، که در همه منابع علم قرائات و در بسیاری از کتب رجال و تراجم ذیل شرح حال او نقل شده، و گفته اند که در ارتباط با دشواری تمهّر در تلفظ درست همزه است. برخی هم نقل کرده اند که او اضافه کرد: « فإذا أحسنها الرجل سهّلها أي أتى بها سليمة»، امّا برخی دیگر این جمله اخیر را به ابان بن تغلب نسبت داده اند، به این صورت که : «فإذا أحسنها الرجل سلّها أی ترکها».
در معانی الاخبار صدوق، صفحة 345 چاپ مرحوم غفّاری و به نقل از آن در وسائل 4: 865-866 چاپ مرحوم ربّانی - با اندک اختلاف- روایتی است از حضرت صادق (ع) به این صورت : «الهمز زیادة فی القرآن إلاّ الهمز الأصلی مثل قوله ألاّ یسجدوا لله الذی یخرج الخبء ، و قوله لکم فیها دفء، و قوله فادّارءتم فیها».
این هم مطلب مشهوری است که همزه در لغت حجاز و قریش وجود نداشت، و قرّاء نیز در مورد ثبت و حذف آن اختلاف داشتند . حتی امروز هم در شرق و میانه جهان اسلام که قرآن را بر اساس قرائت حفص از عاصم می خوانیم همزه در سراسر متن قرآن هست ولی در شمال افریقا که قرائت ورش عن نافع متّبع است، همزه در آغاز کلمات نیست و همه الف ها از هر نوع ، چه وصل و چه قطع ، در درج کلام ساقط می شود.
«حمزه» معاصر جوان «ابان» بود که سی و پنج سالی پس از او درگذشت. این که کتاب ابان در قرائت با سخن معاصر جوان او «الهمز ریاضة» - در بیان دشواری تلفظ درست همزه- آغاز شود کمی غیر متعارف است.
بنده در آن عریضه پیشین و در مشافهه حضوری احتمال داده بودم که کتاب ابان با سخن امام صادق «الهمز زیادة فی القرآن» آغاز می شده و در دوره ای متأخرتر، در نقل ابن عقده ، یا یکی از حلقات پیش تر روایت، یا کتابی که منبع مشترک نجاشی و شیخ بوده است ( به خاطر الفت ذهنی ناشی از اشتهار وسیع سخن حمزه) به «الهمز ریاضة» تصحیف شده باشد.
تصحیف «ز» به «ر» ، و «دة» به «ضة» از اسهل تصحیفات است. این هم ممکن است که کسی به خاطر همان انس ذهنی ، عبارت منقول از ابان را «تصحیح» و با اضافه «إنّما» تکمیل کرده باشد. اشتباهی که شاید خود ماها هم در مواردی مشابه به گونة ناخودآگاه فراوان مرتکب شده باشیم. در هر دو صورت ، عبارت درست «الهمز زیادة» خواهد بود در اشاره به لغت قریش . والله العالم .
با تحیّات حسین مدرسی