ساختمان كتابخانه هاي تخصصي وابسته به دفتر حضرت آیت الله العظمی سیستانی در قم. امروز

🔷 خلاصه مصاحبه با پروفسور عبدالعزیز ساجدینا

این مصاحبه بلند که در سال ۲۰۱۶ انجام و در ۲۰۲۳ به‌روزرسانی شده، زندگی علمی، مسیر فکری و تجربیات پروفسور عبدالعزیز ساجدینا، یکی از برجسته‌ترین پژوهشگران مطالعات اسلامی در غرب، را روایت می‌کند.

زمینه شخصی و آموزشی
ساجدینا در خانواده‌ای خوجه-هندی در تانزانیا به دنیا آمد. پس از دیپلم در ۱۹۵۹، ابتدا در بانک کار کرد و سپس به دانشگاه اسلامی علیگره در هند رفت و لیسانس فلسفه، علوم سیاسی و مطالعات اسلامی گرفت. در علیگره با اساتید بزرگ سنی و شیعه درس خواند. به‌خاطر مشکلات مالی نتوانست به مک‌گیل برود و در ۱۹۶۶ به ایران آمد، زبان پارسی را از صفر آموخت، در دانشگاه مشهد لیسانس دوم زبان و ادبیات پارسی گرفت و همزمان در حوزه علمیه مشهد تحت تعلیم آیت‌الله میلانی و اساتید دیگر، آموزش سنتی فقه، کلام، تفسیر و حدیث (هم شیعه و هم سنی) دید. در ۱۹۷۱ به دانشگاه تورنتو رفت و دکتری مطالعات اسلامی گرفت.

تأثیر ایران و تجربه دوگانه سنتی–مدرن
ساجدینا ایرانِ پیش از انقلاب را «گنجینه مطالعات اسلامی» می‌داند. پنج سال زندگی در مشهد و ارتباط نزدیک با دکتر علی شریعتی، آیت‌الله میلانی و اساتید دانشگاه، او را هم در سنت کلاسیک عربی-فارسی عمیق کرد و هم با نقد مدرن شریعتی و روش‌شناسی انتقادی آشنا ساخت. او معتقد است بدون پایه قوی سنتی، پژوهش آکادمیک در غرب سطحی می‌ماند.

رساله دکتری و جنجال مهدویت
رساله دکتری او در تورنتو با عنوان «تکامل دکترین مهدویت در شیعه امامیه (قرن نهم و دهم میلادی)» بود که بعداً به کتاب معروف Islamic Messianism (۱۹۸۱) تبدیل شد. استفاده از کلمه «تکامل» (evolution) و رویکرد تاریخی-انتقادی به متون غیبت و ظهور، در جوامع شیعه آمریکای شمالی و برخی محافل سنتی واکنش شدید و حتی محکومیت به همراه داشت.

۳۵ سال در دانشگاه ویرجینیا (۱۹۷۶–۲۰۱۱)
ساجدینا از تاریخ‌نگار خاورمیانه به یکی از مهم‌ترین اساتید مطالعات دینی در آمریکا تبدیل شد. ابتدا در چارچوب دپارتمان خاور نزدیک کار می‌کرد، اما به‌تدریج به مطالعات دینی منتقل شد و با همکارانی چون دیوید لیتل و جیمز چایلدرس در زمینه حقوق بشر، آزادی دین و اخلاق زیستی همکاری کرد. آثار مهم این دوره:
- The Just Ruler in Shi‘ite Islam (۱۹۸۸)
- کتاب مشترک درباره آزادی دین و تعارض فرهنگ‌ها
- The Islamic Roots of Democratic Pluralism (۲۰۰۲)
- آثار متعدد در اخلاق زیستی اسلامی

انقلاب ایران و نقش روشنفکر عمومی
پس از انقلاب ۵۷–۵۸ و گروگان‌گیری سفارت آمریکا، ساجدینا به یکی از مفسران اصلی رسانه‌های آمریکایی درباره شیعه، ولایت فقیه و اسلام سیاسی تبدیل شد. او از تجربه تلخ کار با رسانه‌ها (سی‌ان‌ان، بی‌بی‌سی، نیویورک تایمز) می‌گوید که اغلب فقط به دنبال تأیید تزهای از پیش تعیین‌شده خود بودند و کارشناسان مستقل را کنار می‌گذاشتند.

رویکرد آموزشی (Pedagogy)
- تأکید شدید بر تسلط بر زبان‌های اصلی (عربی، پارسی، اردو) و مطالعه مستقیم منابع کلاسیک
- تربیت دانشجویان عمدتاً غیرمسلمان (اغلب مسیحی) و تشویق به استقلال فکری و انتقاد از استاد
- ترکیب آموزش سنتی و روش‌شناسی انتقادی مدرن
- کار میدانی طولانی در کشورهای اسلامی را ضروری می‌داند

تجربه تدریس در حوزه‌های علمیه ایران و عراق
در دهه‌های اخیر بارها به قم و نجف دعوت شده و برای علمای سنتی درباره روش‌شناسی آکادمیک، پلورالیسم دینی، حقوق بشر و اخلاق زیستی سخنرانی کرده است. درس‌هایش در قم به پارسی منتشر شده و به‌عنوان کتاب درسی استفاده می‌شود. معتقد است هنوز راه طولانی در پیش است، اما جنبشی آرام برای پذیرش روش‌های انتقادی در حوزه‌ها آغاز شده.

نگاه به آینده مطالعات اسلامی
ساجدینا معتقد است مطالعات اسلامی در غرب از سه مشکل بزرگ رنج می‌برد:
۱. کمبود پژوهشگرانی که واقعاً به زبان‌های اصلی و متون کلاسیک مسلط باشند
۲. سیاست‌زده شدن رشته پس از ۱۱ سپتامبر و سلطه گفتمان «نمایندگی»
۳. ادعای صلاحیت برای تدریس اسلام تنها با تحصیلات حاشیه‌ای خاورمیانه‌شناسی

او امیدوار است نسل جدید دانشجویان با رویکرد میان‌رشته‌ای، همدلی انسانی و تسلط بر منابع اصلی بتواند این رشته را از بحران هویت و اعتبار خارج کند.

در یک کلام، زندگی علمی ساجدینا پلی است میان دو جهان: سنت حوزه‌های ایران و عراق از یک سو و آکادمی انتقادی غرب از سوی دیگر؛ پلی که او با صداقت، شجاعت فکری و تسلط بی‌نظیر بر منابع اصلی ساخته و هنوز در حال گسترش آن است.
https://themaydan.com/2017/09/interview-abdulaziz-sachedina-life-scholarship/

https://x.com/FGhoddoussi/status/1996589326176538667?t=mK1ZNaD1mWF5Gv62_QyoFA&s=19

@BetweenDichotomies

خاطرات امیر عباس هویدا، سالنامه دنیا، نوروز 1345 ش

عبدالعزیز ساجدینا گزارش می‌دهد که در سال ۱۹۹۸ برای پاسخ‌گویی به انتقاداتی که برخی افراد دربارهٔ عقاید و نوشته‌هایش مطرح کرده بودند، همراه با سید محمد رضوی در نجف با آیت‌الله سیستانی دیدار کرده است. پیش از جلسه، منتقدان مجموعه‌ای از بخش‌های سخنرانی‌ها و نوشته‌های او را در قالب یک «بایندر» به عنوان مطالب عقیدتی «مشکوک» برای بررسی به دفتر مرجعیت فرستاده بودند.

در دیدار نخست، آیت‌الله سیستانی توضیح می‌دهد که قصد محاکمهٔ عقیدتی او را ندارد و ایمانش را زیر سؤال نمی‌برد؛ اما برخی دیدگاه‌های او—از جمله دربارهٔ مهدویت، پلورالیسم دینی، تفسیر اسلام، و اختلاف‌نظرش با مرحوم آیت‌الله خوئی—به نظر ایشان موجب سردرگمی در جامعه می‌شود. آیت‌الله سیستانی پیشنهاد می‌کند ساجدینا از سخنرانی و نوشتن دربارهٔ مسائل دینی خودداری کند، هرچند تأکید دارد که این درخواست از باب تقلید نیست، بلکه توصیه‌ای اخلاقی است.

در جلسات بعدی، بحث به جزئیات بیشتری کشیده می‌شود؛ از جمله موضوع شهادت یک زن در برخی موارد، دیدگاه‌های او دربارهٔ پیامبر، و نقش او به‌عنوان استاد دانشگاه. اختلاف اصلی این بود که ساجدینا می‌گفت ناتوان است چنین تعهدی بدهد، زیرا هم وظایف آکادمیک دارد و هم این کار نقض آزادی وجدان و بیان اوست. آیت‌الله سیستانی نیز حاضر به ارائهٔ حکم کتبی نبود و می‌خواست او خود به‌صورت داوطلبانه تعهد دهد.

پس از دو روز جلسه، به نتیجهٔ مشترک نرسیدند. نهایتاً آیت‌الله سیستانی در پاسخی که به نامهٔ رئیس جامعهٔ تورنتو ارائه شد، توصیه می‌کند ساجدینا برای جلوگیری از اختلاف، در امور اعتقادی جامعه سخنرانی نکند. ساجدینا در پایان گزارش می‌گوید این تصمیم نه بر اساس بحث‌های علمی، بلکه تحت تأثیر گزارش‌های دیگر اتخاذ شد و این‌که داوری نهایی دربارهٔ نیت و ایمان افراد فقط در اختیار خداست.
http://ijtihadnet.com/happend-meeting-ayatollah-sistani-sachedina/

🔸کتاب رشحات سمائی در احوال شیخ بهائی از تألیفات چاپ نشده مرحوم میرزا محمد علی معلّم حبیب آبادی صاحب مکارم الآثار، تصویر نسخه اصل و منحصر به فرد، تقدیمی بزم قدسیان.

https://t.me/bazmeghodsian2

این متن یک نقد و بررسی جامع است که توسط حسین مدرسی در مورد کتاب عبدالعزیز عبدالحسین ساچدینا با عنوان حاکم عادل در اسلام شیعه نوشته شده است. منتقد بر آن است که نویسنده اغلب با استفاده از اصطلاحات تاریخی اشتباه، دیدگاه‌ها و اعمال شیعه مدرن را به دوره‌های تاریخی اولیه تعمیم داده است. بخش قابل توجهی به ارائه شواهد برای اشتباهات متعدد واقعی و مفهومی در جزئیات زندگینامه‌ای، گاه‌شماری‌ها، و سوءتعبیر اصطلاحات حقوقی شیعه، مانند قیاس و اجماع، اختصاص یافته است. مدرسی نتیجه می‌گیرد که هرچند این کتاب خلأ مطالعاتی مهمی را پر می‌کند، اما به دلیل مشکلات گسترده در دقت و روش‌شناسی، نیازمند بازنگری گسترده و کامل است.
این نقد، که توسط حسین مدرسی (Hossein Modarressi) و با عنوان «حاکم عادل یا فقیه نگهبان: تلاشی برای پیوند دادن دو مفهوم متفاوت شیعه» (The Just Ruler or the Guardian Jurist: An Attempt to Link Two Different Shiʿite Concepts) نوشته شده است، در سال ۱۹۹۱ میلادی در «نشریه انجمن خاورشناسی آمریکا» (Journal of the American Oriental Society) است (جلد ۱۱۱، شماره ۳، (American Oriental Society) منتشر شده است.
@Historylibrary

ورکشاپ ،نگارش صلوات حضرت زهراءسلام الله علیها و زیارتنامه حضرت بخط رقاع جلی رنگی نویسی
شهر خمین ،خانه امام بمناسبت تولد حضرت زهرا ء سلام الله علیها

ارج نامه استاد محمدعلی مهدوی راد به اهتمام نشر ادبیات، امروز منتشر شد.


•┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈•
@OstadRad

۱۳ آذر ۱۴۰۴
قم
خیابان جعفر طیار

دیدار دانشجویان دکتری با گرایش تاریخ اسلام از کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران
با حضور آقای دکتر منتظر القائم

يادداشتی از حسين کمالی با عنوان «فهم تاريخ عرصۀ کشمکش‌‌هاست». (چهارشنبه، 20 آذر 1404)


اينکه بنيان‌گذاران تاريخ‌نگاریِ علمی حکم می‌کردند که تاريخ‌نگار بايد واقعيت را «آنچنان‌که حقيقةً بوده است» گزارش کند، همچنان شنيدنی است. آن توصيه امّا تکمله و تصفيه لازم دارد. انديشه‌ورزان و تاريخ‌نگارانِ دقيق‌نگر پنج نسل از پی هم به صد زبان گواهی داده‌اند و می‌دهند که در شناخت تاريخی از بسيار ظرائف ديگر بايد آگاهی داشت. ...