۱۳۵۱

بررسی چگونگی تبدیل داستان شهادت امام حسین (ع) در کربلا به یک اسطوره‌ی الگووار در تشیع نخستین
🔹 تحلیل عمیق و مقایسه‌ی تاریخی سه نسخه‌ی اولیه از داستان کربلا
🔹 بررسی داستان توابین (کسانی که برای انتقام خون امام حسین (ع) قیام کردند) و تحول تصویر امام حسین (ع) در لایه‌های مختلف این روایت
🔹 مطالعه‌ی روند شکل‌گیری تصویر امام حسین (ع) و آیین‌های مرتبط با او در تاریخ‌نگاری، شعر و حدیث شیعه تا قرن چهارم هجری / دهم میلادی
🔹 کاربرد نظریه‌های اسطوره و آیین برای بررسی نقش داستان کربلا و مناسک مرتبط با آن در شکل‌گیری هویت شیعه‌ی امامی
این روایت، به نمادی از درد و رنجی تبدیل شد که در مرکز هویت شیعی قرار دارد: خیانت جامعه‌ی غیرشیعه به خاندان پیامبر.
این کتاب به بررسی روند شکل‌گیری این روایت از قرن هفتم تا دهم میلادی و اهمیت آن در هویت نوظهور شیعه در اوایل اسلام می‌پردازد.
https://edinburghuniversitypress.com/book-the-karbala-story-and-early-shi-ite-identity.html

گزارش اجمالی محتوای کتاب "The Karbala Story and Early Shi'ite Identity" و فصول آن به این شرح است:
محتوای کلی کتاب:
به نظر می‌رسد کتاب به بررسی داستان کربلا و نقش آن در شکل‌گیری هویت شیعی اولیه می‌پردازد. کتاب با تحلیل روایات تاریخی، متون کلامی و آیین‌های مرتبط، به دنبال درک چگونگی تبدیل شدن واقعه کربلا به یک عنصر محوری در جهان‌بینی و خودشناسی شیعیان است. این بررسی شامل مطالعه گروه‌های شیعی اولیه مانند توابین و کیسانیه، تحول مفهوم امامت، و ظهور باورهایی مانند غیبت و رجعت می‌شود. کتاب همچنین به تحلیل روایات مختلف از واقعه کربلا، از جمله روایت ابومخنف و روایات منسوب به امام باقر (ع) و ابن عبدالرحمن، و بررسی اهداف و انگیزه‌های شخصیت‌های درگیر می‌پردازد.
محتوای فصول (بر اساس ساختار کتاب در منابع):
کتاب از سه بخش تشکیل شده است:
بخش اول: مقدمه
این بخش احتمالاً به معرفی اهمیت داستان کربلا و زمینه تاریخی و مذهبی شکل‌گیری هویت شیعی می‌پردازد.
در این بخش به مناسک محرم در پاکستان به عنوان نمونه‌ای از تداوم اهمیت واقعه کربلا در جوامع شیعی معاصر اشاره شده است.
همچنین، به دیدگاه‌های اولیه نسبت به حضرت علی (ع) و شکل‌گیری گروه‌های شیعی در زمان حیات ایشان و پس از شهادتشان، از جمله اعتقاد به رجعت ایشان در میان گروه سبائیه، اشاره شده است.
رویکردهای مختلف پژوهشگران به بررسی شیعه اولیه، از جمله دیدگاه‌های مادلونگ، امیرمعزی و آنتونی، معرفی شده است.
بررسی انتقادی پژوهش‌های پیشین درباره داستان کربلا، مانند دیدگاه‌های جانبدارانه و قدرت‌محور ژولیوس ولهوزن، نیز در این بخش ارائه شده است.
مفهوم "اسطوره‌سازی" به عنوان یک فرایند اجتماعی برای درک اهمیت داستان کربلا در شکل‌گیری هویت شیعی مطرح شده است. در این دیدگاه، صحت تاریخی یک داستان در مقایسه با اهمیت آن برای جهان‌بینی یک گروه در درجه دوم اهمیت قرار می‌گیرد.
بخش دوم: انتقام یا شهادت: داستان توابین
فصل پنجم: معرفی داستان توابین: این فصل احتمالاً به زمینه‌های تاریخی و اجتماعی قیام توابین پس از واقعه کربلا می‌پردازد.
فصل ششم: خیانت و گناه در سخنرانی‌ها و نامه‌های توابین: این فصل به تحلیل محتوای سخنرانی‌ها و نامه‌های رهبران توابین مانند مسيب بن نجبه و سلیمان بن صرد می‌پردازد و بر احساس گناه و خیانت آن‌ها به دلیل عدم یاری امام حسین (ع) در کربلا تاکید می‌کند.
چهار متن محوری (سه سخنرانی و یک نامه) از رهبران توابین مورد بررسی قرار گرفته‌اند که در آن‌ها بر مواردی چون احساس گناه شدید، لزوم توبه، مسئولیت در قبال خون امام حسین (ع)، و هدف از قیام (انتقام یا شهادت) تاکید شده است.
احتمال وجود یک سنت شفاهی اولیه در شکل‌گیری این سخنرانی‌ها مطرح شده است.
استفاده سلیمان از آیه توبه بنی‌اسرائیل در قرآن و ارتباط آن با مفهوم توبه در میان توابین بررسی شده است.
فصل هفتم: زیارت قبر امام حسین (ع): این فصل به شرح زیارت قبر امام حسین (ع) توسط توابین و تحلیل روایات مربوط به آن می‌پردازد.
روایات مختلفی از این زیارت، با تفاوت‌هایی در جزئیات و اسناد، مورد بررسی قرار گرفته‌اند.
در این روایات، توابین به گناه خود اعتراف کرده و برای امام حسین (ع) و یارانشان طلب رحمت و مغفرت می‌کنند. این نکته با مفهوم عصمت ائمه در شیعه بعدی در تضاد است و نشان‌دهنده قدمت احتمالی برخی از این روایات است.
اشاره به امام حسین (ع)، پدر و برادرشان به عنوان "بهترین امت محمد" و واسطه در روز قیامت در برخی روایات زیارت تحلیل شده است.
مقایسه قبر امام حسین (ع) با حجرالاسود کعبه در یکی از روایات، از منظر اهمیت نمادین قداست امام حسین (ع)، مورد توجه قرار گرفته است.
فصل هشتم: داستان توابین: تاریخ و ملاحظات پایانی: این فصل احتمالاً به جمع‌بندی رویدادهای مربوط به قیام توابین، بررسی تاریخ دقیق آن و ارائه ملاحظات نهایی درباره اهمیت این جنبش در شکل‌گیری هویت شیعی اولیه می‌پردازد.
منحصر به فرد بودن حس گناه در داستان توابین، در مقایسه با داستان مختار، مورد تاکید قرار گرفته است.
بخش سوم: از درگیری کوچک تا نبرد کیهانی
فصل نهم: مختار و مهدی: این فصل به بررسی قیام مختار ثقفی و نقش او در انتقام خون شهدای کربلا و ارتباط احتمالی او با مفهوم مهدی موعود در میان شیعیان اولیه می‌پردازد.
اگرچه نقش داستان کربلا در قیام مختار در مقایسه با نقش حضرت علی (ع) و محمد بن حنفیه کم‌رنگ‌تر است، اما این قیام به عنوان بستری برای شکل‌گیری ایده‌های اولیه در مورد امامت و ظهور یک شخصیت فرابشری در نظر گرفته می‌شود.
ایده‌های مربوط به غیبت امام و بازگشت او برای برقراری عدالت، که بعدها در جنبش کیسانیه برجسته شد، در این دوره ریشه می‌گیرند.
تفاوت دیدگاه‌های مختلف نسبت به مختار در میان گروه‌های شیعی و غیرشیعی مورد اشاره قرار گرفته است.

فصل دهم: رقابت بر سر ائمه در شیعه اولیه: این فصل به بررسی اختلافات و رقابت‌های موجود در میان گروه‌های شیعی اولیه بر سر جانشینی پیامبر (ص) و مفهوم امامت می‌پردازد.
ظهور دو جریان متفاوت در شیعه در دوره اموی، یکی با درجه بالاتری از بیگانگی با حکومت و دیگری با رویکردی مداراگرانه‌تر، مورد بحث قرار گرفته است.
به دیدگاه‌های مربوط به امامت پس از امام حسین (ع)، از جمله دیدگاه‌های مرتبط با علی بن حسین (زین‌العابدین) و زید بن علی، اشاره شده است.
تأثیرات فرقه‌های غالی و باورهای دوگانه‌گرایانه در شکل‌گیری تصورات اولیه درباره امامان بررسی شده است.
تمایز بین امام ظاهری (ائمه تاریخی) و امام باطنی (امام کیهانی) در الهیات شیعی اولیه تبیین شده است.
فصل یازدهم: امام حسین (ع) در میان ائمه: این فصل به بررسی جایگاه و نقش امام حسین (ع) در تحول مفهوم امامت در شیعه اولیه می‌پردازد.
تبدیل شدن امام حسین (ع) از یک رهبر سیاسی شکست‌خورده به یک چهره مقدس و نمادین در روایات، اشعار و الهیات شیعی مورد بررسی قرار گرفته است.
اشعار اولیه در سوگ امام حسین (ع) و اشاره به مظلومیت و شهادت ایشان تحلیل شده است.
نقش داستان کربلا در ارائه یک چارچوب کیهانی برای درک رنج‌های شیعیان و تبدیل شکست ظاهری امام حسین (ع) به یک پیروزی معنوی و نهایی برای پیروان حق تبیین شده است.
اشاره به باورهای مربوط به انتقام نهایی از قاتلان امام حسین (ع) در آخرالزمان و نقش مهدی موعود در این انتقام شده است.
نتیجه‌گیری (بر اساس مطالب موجود):
در بخش پایانی کتاب احتمالاً به جمع‌بندی مباحث مطرح شده و تاکید بر اهمیت داستان کربلا به عنوان یک عامل محوری در شکل‌گیری و تحول هویت شیعی پرداخته می‌شود. نقش مناسک و آیین‌های مربوط به امام حسین (ع)، به ویژه عزاداری و زیارت، در تقویت این هویت مورد تاکید قرار می‌گیرد. همچنین، به تداوم تنش بین اختیار انسان و تقدیر الهی در درک واقعه کربلا و سرنوشت شیعیان اشاره می‌شود.
این گزارش بر اساس اطلاعات موجود در منابع ارائه شده تنظیم شده است و ممکن است شامل تمام جزئیات و مباحث کتاب نباشد. برای درک کامل محتوای کتاب، مطالعه متن کامل آن ضروری است.

از اسناد کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران
سند بسیار مهمی است و درست مربوط به فروردین 1300 یعنی ماه بعد از کودتای سید ضیاء و رضاخان در اسفند 1299ش

https://t.me/UT_Central_Library

این روزها که سخن از نامه ترامپ است، بد نیست متن نامه تیمور لنگ را به سلطان برقوق ـ از ممالیک مصر ـ مرور کنیم:

نامه تیمورلنگ به سلطان برقوق (سال ۷۹۶ هـ.ق):
«بگو: خدایا، ای پدیدآورنده آسمان‌ها و زمین، ای دانای نهان و آشکار، تو در میان بندگانت در آنچه اختلاف می‌کردند حکم می‌کنی.» (زمر: ۴۶)
بدانید که ما لشکر خداوندیم؛ آفریده‌شدگان از خشم او، و مأمور بر کسانی که غضبش بر آنان فرود آمده است. نه بر نالنده‌ای دل می‌سوزانیم و نه بر گریه‌کننده‌ای رحم می‌کنیم. خداوند، مهر را از دل‌های ما برکنده است. پس وای، آری وای بر آن‌که از حزب ما و در جبهه ما نباشد!
ما شهرها را ویران کردیم، کودکان را یتیم ساختیم، و فساد را در زمین آشکار نمودیم. عزیزترین مردمان در برابر ما خوار شدند و زمام امورشان را با قدرت در دست گرفتیم. اگر کسی در این سخن شک کند و آن را دشوار یابد، بگو:
«پادشاهان هرگاه وارد شهری شوند، آن را تباه می‌سازند و عزیزان آن را خوار می‌کنند.» (نمل: ۳۴)
این امر به‌سبب فراوانی سپاه ما و شدت نیروی ماست. اسب‌های ما پیش‌تاز، نیزه‌های ما شکافنده، نوک‌های آن درخشان و شمشیرهای‌مان همچون صاعقه‌اند. دل‌های ما چون کوه‌هاست و سپاه ما به شمار ریگ‌ها. ما دلاوران و سالارانیم. پادشاهی‌مان شکست‌ناپذیر، و هم‌پیمانی‌مان محترم است. شکوه ما همواره پایدار است.
پس هرکه با ما آشتی کند، در امان است، و هرکه با ما بجنگد، پشیمان خواهد شد. و هرکه دربارة ما چیزی بگوید که نداند، نادان است.
و شما، اگر فرمان ما را بپذیرید و شرط ما را قبول کنید، آنچه ما داریم شما هم دارید، و آنچه بر ماست، بر شما نیز خواهد بود. ولی اگر سر باز زنید و بر ستم خود ادامه دهید، جز خود را ملامت نکنید. دژها با همه استحکامشان ما را باز نمی‌دارند، و شهرها با همه سختی‌شان در برابر ما تاب مقاومت ندارند و سودی ندارند. دعای شما علیه ما، در حق ما مستجاب نیست و شنیده نمی‌شود.
چگونه خداوند دعای شما را بشنود در حالی که از حرام خورده‌اید، و به همه بندگان ظلم کرده‌اید، اموال یتیمان را گرفته‌اید و از حاکمان رشوه گرفته‌اید؟ پس جهنم برای شما آماده شده، و چه بد سرانجامی است:
«بی‌گمان کسانی که اموال یتیمان را به ناحق می‌خورند، آتشی در شکم‌های خود می‌ریزند و در آتش شعله‌ور خواهند سوخت.» (نساء: ۱۰)
چون چنین کردید، خود را در مهلکه انداختید.
شما علما را کشتید، پروردگار زمین و آسمان را نافرمانی کردید، خون بزرگان را ریختید؛ و این، به خدا قسم، نهایت طغیان و اسراف است؛ و به همین سبب، جایگاه شما دوزخ است و در آن جاودان خواهید ماند.
و فردا چنین بر شما بانگ زده خواهد شد:
«امروز شما را به عذاب خواری کیفر می‌دهند، چون در زمین به ناحق سرکشی می‌کردید و نافرمانی می‌ورزیدید.» (احقاف: ۲۰)
پس بشارت باد بر شما، ای اهل ظلم و ستم، به خواری و زبونی!
شاید شما گمان برده‌اید که ما کافریم، اما یقین داریم –به خدا سوگند– که شما کافران و فاجران‌اید، و خداوند ما را بر شما مسلط کرده، با تقدیراتی خاص و احکامی قطعی.
عزیزترین شما نزد ما خوار است، و بسیاری‌تان در نظر ما اندک. زیرا ما بر شرق و غرب زمین چیره شده‌ایم و همه کشتی‌ها را از شما به زور گرفته‌ایم.
اکنون سخن خود را روشن کردیم. پس در پاسخ شتاب کنید، پیش از آنکه پرده کنار رود، و آتش جنگ برافروخته شود، و بار آن فرو نهاده گردد، و هر چشمی بر شما اشک بریزد، و بانگ جدایی برخیزد:
«آیا هیچ‌کس از آنان باقی ماند؟» (حاقه: ۸)
و فریاد فنا را خواهید شنید، آن‌گاه که شما را سخت بلرزاند:
«آیا هیچ‌کس از آنان را احساس می‌کنی یا آوازی ضعیف از آنان می‌شنوی؟» (مریم: ۹۸)
ما با شما انصاف کردیم که نامه نوشتیم، پس مانند پیشینیان، فرستادگان را نکشید و سنت امت‌های گذشته را در مخالفت و نافرمانی خدا تکرار نکنید.
«بر پیامبر جز رساندن آشکار پیام نیست.»
سخن را برای شما روشن کردیم، پس پاسخ دهید. و السلام.
النجوم الزاهره، 12/49
https://t.me/Historylibrary

ترجمه متن را بالا نگاه کنید

فایل را پایین ملاحظه فرمایید
https://t.me/UT_Central_Library