بلبل نخون مره بیدار هاکردی/ مره فکر خیال یار هاکردی

تن خار مره نخار هاکردی/ مه صد سال عمره یک سال هاکردی

های برو سوری کیجا ساروی/ قد تسکی داینی روح ره بهیتی

با صدای مولود زهتاب

@History_Churat

جنگل‌های #هیرکانی یا موزه طبیعت!

این جنگل با قدمت ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال (دوره پالئوژن) یکی از ارزشمندترین جنگل‌های جهان به‌شمار می‌آید و از آن به عنوان موزه طبیعی یاد می‌شود. در آن زمان بیشتر مناطق معتدل شمالی کره زمین را این‌گونه جنگل‌ها پوشانده بودند. در عصر یخبندان، کواترنری این جنگل‌ها کوچکتر شدند اما با پایان عصر یخبندان دوباره گسترش یافتند. بنا بر اعلام دبیرکل کنونی کمیسیون ملی یونسکو در ایران: در چهل و سومین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در باکو پایتخت جمهوری آذربایجان، #جنگل‌های_هیرکانی که از جنگل فندقلو در شهرستان نمین در استان اردبیل تا گلیداغ در خاور استان گلستان کشیده شده‌است، با نظر موافق اعضای کمیته در ۱۴ تیر ۱۳۹۸ در فهرست میراث جهانی قرار گرفت. به گفته همین منبع، این بیست و چهارمین مورد از میراث تاریخی و طبیعی ایران است که در فهرست یونسکو جای می‌گیرد.

@History_Churat

بخشی از مستند در حال ساخت «زنان موسیقی مازندران» به کارگردانی #جعفر_آقابرارنیا.

#صبح_نسا_دهقان مشهور به #گوهر در سال ۱۳۳۴ در #ساری پا به عرصه‌ی هستی گذاشت. او با صدای خوشی که داشت، در هنگام کار در زمین‌های کشاورزی (شالی‌زار، پنبه‌زار و ...) برای دلش و دیگران می‌خواند تا به وسیله‌ی موسیقی، خستگی‌ها، دردها و آرزوهایی که در دل داشت را بیان کند و تسکین دهد. او بخاطر حرف و احادیث مردم سنتی آن دوران، اسم مستعار گوهر را برای خوانندگی برگزید. منتها این فشارهای جامعه سنتی باعث شد که او برای همیشه، این حرفه را کنار بگذارد و از صحنه خارج شود.

@History_Churat

ترانه‌ی مازندرانی قدیمی و زیبای "رعنا " از رشید مستقیم

این ترانه از برنامه‌ی "گل‌های صحرایی" شماره ۱٠ جدا شده است. با همکاری رضا ورزنده "سنتور " و امیرناصر افتتاح "ضرب".

@History_Churat

مردمان مازندران و بالاخص سرزمین‌های کوهستانی مانند #شهریارکوه (#چهاردانگه و #دودانگه قدیم) بسیار دیرتر از دیگر نقاط ایران، مسلمان شدند. اما عوامل متعددی دست به دست هم داد که به‌مرور، مردمان #طبرستان مسلمان شدند. اینکه دقیقا دین این مردمانِ موسم به #گبری چه بوده، اطلاعات خاصی موجود نیست. حداقل این را می‌دانیم که بطور کامل #زرتشتی نبوده؛ زیرا در کیش #زرتشت، دفن کردن جسد غیرقابل بخشش تلقی می‌شود. منتها این مردمان،جسد را دفن می‌کردند. از طرفی، بقایای آتشگاه خصوصا در منطقه چهاردانگه در دست نیست و اگر هم جایی موسوم به آتشگاه باشد، نمی‌توان به تمام منطقه تسرّی داد. به هرحال مدت‌زمانی #ساسانیان در این منطقه حکمرانانی داشتند و آنها مسلما برای خود و اطرافیان‌شان آتشگاهی هرچند کوچک بنا می‌کردند. آتشگاه هم در منطقه ما بصورت عمومی رایج نبوده. شاید اینها نزدیک به دین پیشاآریایی که در #شاهنامه به دین هوشنگی مشهور است، گرایش داشته‌اند. دینی که از سوی زرتشت، #دیو_پرستی نامیده شد. و در متون باستانی، طبرستان را بخاطر دین غیرزرتشتی خود، سرزمین دیوها می‌دانستند و عمدتا سمت شمال را بدترین حالت ممکن تصور می‌کردند.

اما متون زرتشتی که در دوره اسلامی نوشته می‌شد، در واقع مقابله‌ای بود در برابر مسلمان شدن تدریجی زرتشتیان. موبدموبدان که رئیس تمام جامعه زرتشتی محسوب می‌شد، به سوالات و ابهامات پیروان دین زرتشت پاسخ می‌گفت و آن جوابیه‌ها مکتوب می‌شد و در اختیار دیگران و آیندگان قرار می‌گرفت. چیزی که مشخص است، درگیری صریح بین زرتشتیان و مسلمانان خصوصا آنانی که زرتشتی بودند و از خانواده خود جدا شدند و مسلمان شدند، بود. مال و اموال آن کسی‌که زرتشتی بوده و مسلمان شده، از سوی زرتشتیان قابل تاراج بوده و عملا این شدت عمل، باعث رانده شدن اشخاصی می‌شد که با تمام پیوند خانوادگی، بایستی با تغییر دین جدا می‌شد و این به‌مرور دایره‌ی وسعت جامعه و کانون زرتشتیان را تنگ و تنگ‌تر می‌کرد؛ تا جایی‌که محو شدند.

اگر همین قاعده را برای گبریان منطقه خودمان در نظر بگیریم، به مرور که افراد از دین نیاکانشان به سمت اسلام (شیعه) گرایش پیدا می‌کردند، حلقه آنان باریک و باریک‌تر می‌شد؛ تا جایی‌که مسلمانان در اکثریت قرار گرفتند و گبریان در اقلیّت. اینجا بود که مسلمانان، این گبریان را ساقط نمودند و مالک تمام دارایی آنان شدند. البته این را بگویم که این مسلمانان، در واقع همان گبریان دیروز بودند که اکنون دین‌شان عوض شده و عمدتا بومی همان نقطه بودند. بدلیل همین طرد شدن‌ها، بعدها که قدرت دست‌شان آمد، انتقام‌جویی کردند. در واقع نوعی تلافی از سوی نومسلمانان از خاندان قبلی خود بود. در این گیرودار عقیدتی، بسیار از هردو جناح کشته شدند و بسیاری هم از گبریان مهاجرت کردند و رفتند. روند درگیری گبریان و مسلمانان، به‌نفع مسلمانان بود و باد بر بیرق آنان به‌خوبی وزیدن گرفت و خان‌ومان گبریان را در آتش سوزاند.

نمونه‌ای از فتوای زرتشتی درباره کسانی‌که از دین بِهی خارج شده و مسلمان می‌شدند👇👇

@History_Churat

پرسش: بر فرض که فرزند ذکوری به #اسلام گرایید، آیا حق تملک اموالی که او از والدینش در زمان زرتشتی بودنش دریافت کرده، اکنون پس از تغییر مذهبش هنوز معتبر خواهد بود؟


هرگاه مردی از دین زرتشتی به اسلام گرایید و مسلمان باقی ماند، در دم به‌عنوان گناهکار تناپوهل محسوب خواهد شد. اگر در عرض یک سال همچنان به اسلام پایبند بماند در آن صورت گناهش مرگ‌ارزان خواهد شد.

اگر به عضوی از اعضای بدن او ضایعه‌ای وارد آید (چنان‌چه رسم مسلمانان است بر بخش خاصی از بدن) و آن‌چه که از بدن او بریده شده در زمین بیاندازند و در زیر خاک، دور از چشم قرار گیرد و در نهایت به آتش و آب راه یافته باعث آلودگی آنها گردد، در آن صورت کمترین حد گناه او مرگ‌ارزان خواهد بود.

اگر صاحب اموالی باشد، قانون «انسان‌های بدوی» درباره‌اش مجری خواهد شد.

قانون «انسان‌های بدوی» این است که از میان زرتشتیان هرکسی‌که زودتر از دیگران به آن اموال دست یافت، آن اموال متعلق به وی خواهد شد.

در عصر ما اجرای این قانون بسیار دشوار است. هرگاه شرایط ایجاب نماید که این اقدام صورت پذیرد، و اجرای آن موفقیت‌آمیز باشد، عملی قانونی محسوب می‌شود؛ زیرا وضع او با شخصی که اجدادش مسلمان بوده‌اند متفاوت است.

اگر فرزند ذکور مسلمان‌شده در همان اک‌دینی (اسلام) باقی بماند و در طی یک‌سال، انصراف خود را اعلام ننماید، هیچ‌گونه حقی از مایملک فامیلی نخواهد داشت. به عبارت دیگر، تمام اموال متعلق به او به روشی که قبلا ذکر شد [قانون انسان‌های بدوی] از وی گرفته خواهد شد. یعنی از جمع ثروتی که متعلق به فامیل زرتشتی او بوده اگر بتوانند سهم آن #اک‌دین را طبق قانون مزبور ضبط نمایند و برای خود نگه دارند، عملی است کاملا قانونی و مجاز.

اگر امکان انجام این عمل میسر نبود و هیچ‌کس نتوانست اموال آن اک‌دین را به‌نفع خویش تصاحب نماید، در آن صورت چاره‌ای نیست و اموال در ید اک‌دین باقی خواهد ماند. بنابراین نهایت توجه را باید داشت که هرگاه قرار بود این عمل مجری گردد، باید به‌طرزی عاقلانه و دور از هرگونه خطر و بی‌احتیاطی انجام گیرد.

✍️ روایت اِمید اَشَوَهیشتان (متن متعلق به سده چهارم هجری)، تدوین و آوانویسی و ترجمه از متن پهلوی دکتر نزهت صفای اصفهانی، تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۶، صص ۱۵ تا ۱۹.

@IRAN_HISTORY2500

پرسش: اگر زرتشتی‌یی جهت استحمام به حمام مسلمان‌ها که آب آن از طریق آب روان تعبیه می‌شود برود، اشکالی دارد یا خیر؟

پاسخ: حمام مسلمانان به هر طریق که دایر باشد و کار کند و از هر جا که آب آن تعبیه شود به علت عدم رعایت‌های لازم از بابت مواد ناپاک، به‌طور قطع آلوده و ناپاک است زیرا در دین آن‌ها [مسلمانان] قوانین شرعی جهت حفظ و حراست آب و آتش از مدفوع و مواد ناپاک منظور نگردیده
است.

رفتن به حمام مسلمان‌ها و استحمام در آن حمام‌ها برای زرتشتیان جایز نیست.

هر کس اقدام به چنین کاری نماید حتی اگر به منظور معالجه باشد، تن او
آلوده محسوب می‌گردد و باید طبق موازین شرعی تطهیر گردد.

اگر ضرورت مطلق ایجاب نماید که زرتشتی‌ها حمام داشته باشند باید خودشان ترتیب آن را بدهند؛ زیرا حمّام چیزی نیست که مسلمانان مبتکر آن بوده باشند.

در دوران خجسته طلایی [احتمالا منظور دوران #ساسانی باشد]، ساختن حمام نزدیک آتشکده و مکان‌های گاهان‌بار امر متداولی بوده است.

✍️ روایت اِمید اَشَوَهیشتان (متن متعلق به سده چهارم هجری)، تدوین و آوانویسی و ترجمه از متن پهلوی دکتر نزهت صفای اصفهانی، تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۶، صص ۱۳۲ تا ۱۳۵.

@IRAN_HISTORY2500

اجرای خصوصی #دیلمان توسط استاد غلامحسین #بنان در گوشه دشتی.

چنان در قید مهرت پای بندم

که گویی آهوی سر در کمندم

گهی بر درد بی درمان بگریم

گهی بر حال بی سامان بخندم

نه مجنونم که دل بردارم از دوست

مده گر عاقلی بیهوده پندم

عجب از عقل کسانی که مرا پند دهند

برو ای خواجه که عاشق نبود پندپذیر

@History_Churat

سپیده (ایران ای سرای امید بر بامت سپیده دمید)

استاد محمدرضا #شجریان

@History_Churat

مصاحبه قدیمی و دیدنی زنده‌یاد استاد #ابوالحسن_خوشرو در ورزشگاه وطنی.

@History_Churat

#معاویه بن ابی‌سفیان، مصقله بن هبیره بن شبل از طایفه بنو ثعلبه بن شیبان بن ثعلبه بن عکابه را به فتح #طبرستان فرستاد. مردمان طبرستان همه جنگی و دلیرند و معاویه ده هزار، یا به قولی بیست هزار مرد به سپاه وی افزود. دشمنان با وی حیله کردند و چنان وانمودند که هیبت وی بر دلهاشان نشسته است تا مصقله سپاه را به درون آن دیار آورد، و چون نزديک گذرگاه‌های کوهستان رسید، دشمن در آن جای کمین کرده بود. پس سنگ‌های کوهستان را بر سر ایشان افکندند. چنان‌که آن لشکریان همه هلاک گردیدند و مصقله نیز کشته شد. از آن جای این مثل آوردند که: «تا مصقله از طبرستان بازگردد.»

✍️ بلاذری، احمد بن یحیی، فتوح البلدان (بخش مربوط به ایران)، ترجمه آذرتاش آذرنوش، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۴۶، صص ۱۸۳ و ۱۸۴.

@History_Churat

فیلمی کمتر دیده شده از زلزله مهیب ۱۱ تیرماه سال ۱۳۳۶ خورشیدی (۲ ژونیه ۱۹۵۷ میلادی) که افراد زیادی را به کام مرگ کشاند و روستاهای زیادی را از صحنه روزگار محو کرد. این فیلم مستند در همان سال‌ها تصویربرداری شد و قصه انتقال کمک‌های بین‌المللی و بشردوستانه به روستای #گلیا و مناطق بالادست #بندپی است. همان‌گونه که در فیلم پیداست، کمک‌ها با کامیون از #بابل به گلیا منتقل و از گلیا با اسب به سمت مناطق بالادست #گاوزن_محله منتقل شد. این فیلم علاوه بر به تصویر کشیدن اتفاقات مربوط به زلزله، بخشی از فرهنگ، پوشش مردم، راه‌ها و مناطق مختلف بندپی را به تصویر کشیده است و تقریبا تنها فیلم موجود از آن سال‌ها در منطقه است.

@History_Churat

لیلی لیلی

با صدای #وحید_حیدری و #جهانبخش_کرد

@History_Churat

اسم مرغ و کِرک هردو مترادف و از دوران باستان به ما رسیده؛ منتها اسم کرک بندرت از دایره لغات ما استفاده می‌شود. برخی فکر می‌کنند که مرغ فارسی است و کرک مازندرانی. باید بگویم که هردو کلمه فارسی است. در فرهنگ عامه فارسی‌زبانان، مرغ جا افتاده است. این یکی از لغاتی است که متاسفانه درحال رنگ باختن است. بهتر است که مازندرانی‌ها خصوصا، از فراموشی چنین اسامی قدمت‌دار جلوگیری نمایند.

📘متن‌های پهلوی، گردآورنده جاماسب جی دستور و منوچهر جی جاماسب آسانا، گزارش و پژوهش سعید عریان، تهران: انتشارات کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، چاپ نخست، ۱۳۷۱، ص ۷۴.

@History_Churat

شاید بتوان ادعا کرد که قدیم‌ترین اسم طبرستان، خننتی است که در وندیداد اوستا از آن اسم برده شده است:

نهمین کشور با نزهت که من #اهوره‌مزدا آفریدم خننتی khnenta که اقوام هیرکانی در آن سکونت دارند. اهریمن پرمرگ بر ضد آن گناه بی‌توبه پدید آورد.

📖 وندیداد (مجموعه قوانین دین زرتشت)، به‌کوشش جیمز دارمستتر، ترجمه موسی جوان، تهران: انتشارات دنیای کتاب، ۱۳۸۴، ص ۶۶.

@History_Churat

نمایی از دریاچه #چورت با صدای حضرت جان، استاد #شجریان

@History_Churat

تبصره الزائرین: سفرنامه حاج مصطفی‌خان سورتیجی (۱۲۶۲ هجری قمری)

این کتاب سفرنامه حاج #مصطفی_خان_سورتیج در سال ۱۲۶۲ هجری قمری است.

حاج مصطفی‌خان سورتیج ملقب به وکیل‌الرعایا، از صلحا و اخیار و از رجال پرهیزگار زمان #محمدشاه و #ناصرالدین_شاه قاجار در #مازندران از معدود کسانی است که در سال ۱۲۶۲ قمری با انگیزه‌های معنوی به منظور زیارت مشاهد متبرکه بیت‌الله الحرام و عتبات عالیات، از طریق شش کشور #ترکیه، #سوریه، #فلسطین، #اردن، #عربستان و #عراق سفر نموده و شرح خاطرات مسافرت خود را به رشته تحریر در آورده است.

@History_Churat

این سفر یازده ماه طول کشیده است و وقایع سفر با ذکر مسافت و فاصله تمامی شهرها و منازل در رساله «تبصره‌الزائرین» ثبت گردیده است. این اثر که از آن به عنوان یگانه سفرنامه شناخته شده از فردی مازندرانی در دوره قاجار به بیت الله الحرام و عتبات عالیات می‌توان نام برد، بخش دوم نسخه‌ای خطی است که قسمت نخست آن به عنوان «مجمل تاریخ پادشاهان عجم که در ملک ایران سلطنت کرده‌اند» ضبط شده و در مبحث نسخه‌شناسی تنها اشاراتی گذرا به آن می‌شود. نسخه خطی بازخوانی شده، مجلدی مشتمل بر دو بخش کاملاً‌ مجزا به نام‌های مجمل‌التاریخ و تبصره‌الزائرین است. همان‌طور که از نام نسخه پیداست، این دو بخش نه تنها در محتوا بلکه در کیفیت اوراق نیز از زمان پادشاهان اسطوره‌ای تا ذکر پادشاهان صفوی و بخش دوم شرح سفر حاج مصطفی‌خان سورتیج به مکه معظمه و عتبات عالیات است.

@History_Churat

#مصطفی‌خان_سورتیجی از خان‌های اهل روستای مخروبه #سورت بوده است. خان چهاردانگه که در درگیری بهاییان برادرش را از دست می‌دهد. ناصرالدین‌شاه بخاطر این جان‌نثاری به سرزمین تحت نظرش می‌افزاید. او و خان‌های بعدی ساکن زرین‌آباد #ساری بودند و نوچه‌هایشان در #چهاردانگه حکومت می‌کردند که اکثر ظالم بودند و مردم را آزار می‌زساندند.