رسانه تاریخی Historium
4.61K subscribers
1.33K photos
59 videos
26 files
128 links
در رسانه Historium مطالب تاریخی را با منبع بخوانید، از جدیدترین اخبار حوزه باستان‌شناسی ایران و جهان آگاهی یابید.




راه ارتباطی:
@Nima_SheikhSaadi
@Hgfhset
Download Telegram
🔺از کهن‌ترین اسناد انتظار مردم، برای بازگشت یک منجی
👍17💔1
رسانه تاریخی Historium
🔺از کهن‌ترین اسناد انتظار مردم، برای بازگشت یک منجی
آیا بابلی‌ها منتظر بازگشت «داریوش سوم» بودند؟

🔺پس از فتح بابل به‌دست اسکندر مقدونی و فروپاشی امپراتوری هخامنشی، معمولا چنین تصور می‌شود که نظم جدید به‌سرعت تثبیت شد و مردم بین‌النهرین با قدرت تازه کنار آمدند.

▪️اما این لوح گلی بابلی که تصویر آن را در بالا مشاهده می‌کنید، تصویری پیچیده‌تر و انسانی‌تر از آن روزگار ارائه می‌دهد. این متن که با نام «پیشگویی دودمانی» (Dynastic Prophecy) شناخته می‌شود، به خط میخی نوشته شده، در بابل کشف شده و امروز در British Museum نگهداری می‌شود.

▫️این متن پیشگویی، به پایان یک دودمان، آشوب، مرگ داریوش سوم و سپس ظهور دوبارهٔ فرمانروایی پیروز اشاره می‌کند. در بخش‌هایی از لوح آمده است که این شاهزاده شورشی، تخت را تصاحب و پنج سال پادشاهی خواهد کرد، به جنگ خواهد رفت، مورد حمایت خدایان بابلی (انلیل، شمش و مردوک) قرار می‌گیرد، دشمنان هانیایی (مقدونی) را شکست می‌دهد و برای مردم بابل رفاه، شادی و حتی معافیت مالیاتی به ارمغان می‌آورد.

▪️نکتهٔ بحث‌برانگیز اینجاست:
بخش مهمی از متن آسیب دیده و نام شاه مشخص نیست. به همین دلیل، برخی پژوهشگران احتمال داده‌اند که منظور متن می‌تواند داریوش سوم باشد؛ واپسین شاه هخامنشی که پس از شکست از اسکندر به شکلی تراژیک کشته شد.

▫️در مقابل، گروهی دیگر این توصیف را به خود اسکندر، رهبران محلی، یا حتی سلوکوس نیکاتور نسبت داده‌اند. قطعیتی در کار نیست. اما اهمیت این لوح در چیز دیگری است.

▪️این متن نشان می‌دهد که حداقل در ذهن بخشی از جامعهٔ بابلی، اندیشهٔ «بازگشت شاه نجات‌بخش» پس از فروپاشی یک امپراتوری زنده بوده است؛ الگویی که در تاریخ بارها تکرار شده و معمولا در دوره‌های اشغال، شکست و بی‌ثباتی سیاسی شکل می‌گیرد.

▫️داریوش سوم باشد یا نباشد، «پیشگویی دودمانی» سندی کم‌نظیر از امید، تردید و نیاز روانی مردمی‌ست که شاهد فروپاشی نظم کهن خود بودند؛ مردمی که آینده را نه در وضعیت موجود، بلکه در بازگشت یک منجی سیاسی تصور می‌کردند.


برگرفته از لوح بابلی: Dynastic Prophecy

ترجمه انگلیسی: Bert van der Spek
نگهداری در: British Museum


▪️ @HistoriumClub ▪️
👍151
رسانه تاریخی Historium
منسیوس به دیدار پادشاه لیانگ شیانگ رفت. وقتی از محضر او مرخص شد و بیرون آمد، به مردم گفت: «از دور که او را دیدم، نشانی از پادشاهی در او نیافتم و به او نزدیک که شدم اندکی وقار و عظمت در او نیافتم.» ▫️او ناگهان از من پرسید: «چطور می‌توان در امپراتوری آرامش…
🔺منسیوس گفت: «امروز به‌واقع می‌دانم چه عقوبت سختی در انتظار کسی است که جان خویشان دیگران را می‌گیرد. اگر کسی جان پدر دیگری را بگیرد، آن دیگری نیز پدرش را خواهد کشت. کسی که جان برادران دیگری را می‌گیرد، دیگری نیز جان برادران او را می‌گیرد، بنابراین هرچند او پدر و برادران خویش را نکشته، اما اسباب قتل‌شان را فراهم کرده


📕کتاب "منسیوس"
🖊ترجمه: احسان دوست‌محمدی
📄 صفحه ۱۷۳


▪️ @HistoriumClub ▪️
8👍8
رسانه تاریخی Historium pinned «آیا بابلی‌ها منتظر بازگشت «داریوش سوم» بودند؟ 🔺پس از فتح بابل به‌دست اسکندر مقدونی و فروپاشی امپراتوری هخامنشی، معمولا چنین تصور می‌شود که نظم جدید به‌سرعت تثبیت شد و مردم بین‌النهرین با قدرت تازه کنار آمدند. ▪️اما این لوح گلی بابلی که تصویر آن را در بالا…»
#خبر
#باستان‌شناسی


🔺باستان‌شناسان در رقابتی نفس‌گیر با جزر و مد دریا، مجموعه‌ای منحصربه‌فرد از ردپاهایی را ثبت کردند که ۲ هزار سال پیش، بر ساحلی در اسکاتلند بر جای مانده بود.

▪️پس از یک طوفان شدید، زوجی هنگام قدم زدن با سگ‌هایشان در ساحلی در اسکاتلند که با صخره‌ها احاطه شده بود، به مجموعه‌ای از نشانه‌های غیرعادی روی زمین مرطوب برخوردند. الگوهایی که شبیه ردپاهای باستانی انسان و حیوان به نظر می‌رسید.


ادامه...👇


🔻 @HistoriumClub 🔻
👍62
رسانه تاریخی Historium
#خبر #باستان‌شناسی 🔺باستان‌شناسان در رقابتی نفس‌گیر با جزر و مد دریا، مجموعه‌ای منحصربه‌فرد از ردپاهایی را ثبت کردند که ۲ هزار سال پیش، بر ساحلی در اسکاتلند بر جای مانده بود. ▪️پس از یک طوفان شدید، زوجی هنگام قدم زدن با سگ‌هایشان در ساحلی در اسکاتلند که…
در ساحل «خلیج لونان (Lunan Bay)» در شرق اسکاتلند، ایور کمپبل و جنی اسندن به همراه سگ‌هایشان زیگی و جونو، لایه‌ای تازه از رس را در میان تپه‌های شنی آسیب‌دیده از طوفان مشاهده کردند که به نظر می‌رسید دارای ردپا باشد.

🔹آن‌ها موضوع را به «بروس‌ من (Bruce Mann)»، باستان‌شناس اطلاع دادند و او نیز تیمش را برای کاوش محل فراخواند تا پیش از نابودی کامل، این محوطه تازه آشکارشده ثبت و بررسی شود.

🔸تیم باستان‌شناسان در میان تندبادهایی با سرعتی تا ۸۸ کیلومتر در ساعت کار کردند و با هر مد دریا که بخشی از ساحل را فرسایش می‌داد، با زمان رقابت می‌کردند تا ردپاها را مستندسازی کنند.

🔹آن‌ها با استفاده از پهپاد، دوربین و سپس نرم‌افزارهای مدل‌سازی سه‌بعدی در آزمایشگاه، تصاویر دقیقی از محوطه ثبت کردند. همچنین با گچ از برخی ردپاهای سالم‌تر قالب تهیه کردند. این ردپاها متعلق به انسان‌هایی پابرهنه و چند گونه حیوان، از جمله گوزن سرخ (Cervus elaphus) و شوکا (Capreolus capreolus) بود. «بریتون» باستان‌شناس دانشگاه ابردین گفت: «هرگز در اسکاتلند سایتی مانند این ندیده بودم. از همان ابتدا مشخص بود که با چیزی ویژه روبه‌رو هستیم.»

🔸باستان‌شناسان در زیر لایه ردپاها بقایای سوخته گیاهان را یافتند. تاریخ‌گذاری کربنی این بقایا نشان داد که قدمت آن‌ها به حدود ۲ هزار سال پیش، یعنی اواخر عصر آهن، بازمی‌گردد. «گوردون نوبل»، دیگر باستان‌شناس دانشگاه ابردین، گفت: «بسیار هیجان‌انگیز است که تصور کنیم این ردپاها در زمان یورش‌های رومیان به اسکاتلند و در سده‌های پیش از ظهور قوم پیکتی‌ها ایجاد شده‌اند.»

🔹«ویلیام میلز»، دیگر باستان‌شناس دانشگاه ابردین، نیز توضیح داد که این محوطه نشان می‌دهد ساحل شنی امروز، زمانی یک خور گل‌آلود بوده و انسان‌ها احتمالا از این محیط برای شکار گوزن یا گردآوری گیاهان خوراکی وحشی استفاده می‌کرده‌اند.

🔸تیم به مدت دو روز در محل کاوش کردند و هر آنچه ممکن بود ثبت کردند. اما وقتی یک هفته بعد بازگشتند، ردپاها کاملا از بین رفته بودند. «بریتون» گفت: «ردپاهایی که بازتاب چند دقیقه از زندگی انسان‌ها در هزاران سال پیش بودند، تنها در عرض چند روز نابود شدند.»

🔹با وجود اینکه محوطه لونان در اسکاتلند منحصربه‌فرد است، بریتون تأکید کرد که این کشف نشان می‌دهد احتمالا مکان‌های مشابه دیگری نیز وجود دارند که هنوز شناسایی نشده‌اند.

🔺پ.ن:
کشف ردپاهای لونان نمونه‌ای روشن از شکنندگی شواهد باستان‌شناختی در محیط‌های ساحلی است. این آثار احتمالا در زیر لایه‌های رسوبی مدفون بوده و تنها پس از فرسایش ناشی از طوفان اخیر برای مدت کوتاهی آشکار شده‌اند. چنین محوطه‌هایی نشان می‌دهند که بسیاری از داده‌های گذشته ممکن است تنها در «پنجره‌های زمانی بسیار محدود» قابل مشاهده باشند.

در این میان، نقش باستان‌شناسی نجات‌بخش (rescue archaeology) اهمیت می‌یابد. هرچند کاوش ذاتا سبب تخریب است، اما در مواردی مانند لونان، ثبت سریع، مستندسازی سه‌بعدی و نمونه‌برداری علمی، امکان حفظ داده‌ها را پیش از نابودی طبیعی فراهم می‌کند. بدین ترتیب، حتی اگر اثر فیزیکی از میان برود، اطلاعات آن در حافظه علمی باقی می‌ماند.


منبع: Live Sicence
تاریخ خبر: February 19, 2026


▪️ @HistoriumClub ▪️
👍91
▪️ درگذشت دکتر عبدالمجید ارفعی، پژوهشگر زبان‌های باستانی، را به جامعه باستان‌شناسی و ایران‌شناسی تسلیت می‌گوییم.
35💔17
#خبر
#باستان‌شناسی


🔺فولادِ حاوی کروم در ایران قرن یازدهم؛ بازنگری در تاریخ یک فناوری🔺


پژوهشی که در سال ۲۰۲۰ در ژورنال Journal of Archaeological Science منتشر شد، نشان می‌دهد که در جنوب ایران و در محوطه‌ای به نام چاهک، شواهدی از تولید فولاد بوته‌ای حاوی کروم در قرون یازدهم تا دوازدهم میلادی به دست آمده است؛ موضوعی که می‌تواند بخشی از تاریخ فناوری فلزات را به شکل معناداری بازخوانی کند.


ادامه...👇

▪️ @HistoriumClub ▪️
👍81
رسانه تاریخی Historium
#خبر #باستان‌شناسی 🔺فولادِ حاوی کروم در ایران قرن یازدهم؛ بازنگری در تاریخ یک فناوری🔺 پژوهشی که در سال ۲۰۲۰ در ژورنال Journal of Archaeological Science منتشر شد، نشان می‌دهد که در جنوب ایران و در محوطه‌ای به نام چاهک، شواهدی از تولید فولاد بوته‌ای حاوی…
در روایت رایج تاریخ صنعت، افزودن کروم به فولاد معمولا پدیده‌ای متعلق به قرن نوزدهم و بیستم دانسته می‌شود. با این حال، بررسی سرباره‌های به‌دست‌آمده از محوطه چاهک نشان داده است که فولاد تولیدشده در این مرکز حاوی حدود ۱ تا ۲ درصد وزنی کروم بوده؛ میزانی که از افزودن عامدانه یک کانی کروم‌دار حکایت دارد.

🔹تاریخ‌گذاری رادیوکربن بر بقایای زغال موجود در این سرباره‌ها، فعالیت کارگاه‌های فلزکاری چاهک را به قرن یازدهم و دوازدهم میلادی نسبت می‌دهد. همچنین تحلیل با میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) وجود کانی کرومیت را تأیید کرده است؛ ماده‌ای که به نظر می‌رسد آگاهانه در فرایند تولید افزوده می‌شده و نه به‌صورت تصادفی.

🔸وجه قابل تأمل این پژوهش، پیوند میان داده‌های آزمایشگاهی و منابع مکتوب است. در رساله «الجماهر فی معرفة الجواهر» اثر ابوریحان بیرونی، به ماده‌ای در دستور ساخت فولاد بوته‌ای اشاره شده که پژوهشگران آن را با کرومیت تطبیق داده‌اند. این هم‌نشینی متن و ماده، تصویری کم‌سابقه از تعامل دانش نظری و تجربه صنعتی در قرون میانه ارائه می‌کند.

🔹بر اساس نتایج مقاله، سنت تولید فولاد در چاهک احتمالاً ویژگی‌هایی متمایز از مراکز شناخته‌شده آسیای مرکزی داشته است. برخی منابع متأخر نیز از شهرت فولاد این منطقه سخن گفته‌اند، هرچند اشاره کرده‌اند که شکنندگی برخی محصولات می‌توانسته بر ارزش تجاری آن تأثیر بگذارد.

🔸این کشف به معنای تولید فولاد ضدزنگ مدرن در قرون میانه نیست؛ اما نشان می‌دهد که صنعتگران ایرانی در آن دوره، به‌طور تجربی در حال آزمون و کنترل ترکیب آلیاژها بوده‌اند. چنین شواهدی، درک ما از سطح پیچیدگی فناوری فلزکاری در ایران میانه را عمیق‌تر می‌کند و یادآور می‌شود که تاریخ فناوری، خطی و ساده نبوده است.


منبع: Science Daily
تاریخ خبر: September 27, 2020


▪️ @HistoriumClub ▪️
👍103
#خبر
#باستان‌شناسی
#هگمتانه


🔺هگمتانه پس از ۴۰ سال کاوش؛ هنوز دو پرسش بنیادین بی‌پاسخ‌اند🔺


🔹هگمتانه، محوطه‌ای که سال‌هاست آن را به عنوان یکی از گزینه‌های پایتخت مادها می‌شناسیم، هنوز به دو پرسش بنیادین پاسخ نداده است: این معماری منظم دقیقا متعلق به چه دوره‌ای است؟ و اساسا چه کارکردی داشته است؟


ادامه...👇

▪️ @HistoriumClub ▪️
👍65
رسانه تاریخی Historium
Photo
به گفته «مهرداد ملک‌زاده»، سرپرست فصل بیست‌وچهارم کاوش‌های این محوطه، با وجود بیش از چهار دهه حفاری مستمر، هنوز لایه‌نگاری نظام‌مند و رسیدن به «خاک بکر» در هگمتانه تحقق نیافته است؛ مسئله‌ای که تعیین توالی استقراری و تاریخ‌گذاری دقیق مجموعه را با ابهام روبه‌رو کرده است.

🔹بخش عمده معماری منظم و شناخته‌شده تپه حاصل کاوش‌های دهه ۶۰ و ۷۰ خورشیدی است؛ سازه‌هایی با ابعاد تقریبا ۱۷.۵ در ۱۷.۵ متر که بر اساس پیمونی مشخص طراحی شده‌اند. اما کارکرد این فضاها همچنان محل اختلاف است. آیا با یک شهر مواجهیم؟ یک سربازخانه؟ یا مرکزی برای مدیریت فعالیت‌های اقتصادی؟

🔸نکته قابل تأمل آن است که در این واحدهای معماری، نشانه‌های روشنی از زندگی روزمره مانند مطبخ یا سازه‌های حرارتی مشاهده نشده؛ موضوعی که فرضیه «شهر مسکونی» را با چالش مواجه می‌کند.

🔹در عین حال، ثبت جهانی هگمتانه نگاه جامعه علمی بین‌المللی را بیش از گذشته متوجه این محوطه کرده است. اکنون انتظار می‌رود داده‌های دقیق لایه‌نگاری، مستندات مستدل و چارچوب زمانی روشن‌تری برای این سایت ارائه شود.

🔸هگمتانه نه‌فقط یک محوطه باستانی، بلکه آزمونی برای روش‌مندی و شفافیت پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران است. پاسخ به این پرسش‌ها می‌تواند جایگاه این مجموعه را در تاریخ ایران و حتی در مطالعات شهری جهان باستان بازتعریف کند.


منبع: میراث آریا
تاریخ خبر: ۶ اسفند ۱۴۰۴


▪️ @HistoriumClub ▪️
👍131