29-dars. Regular and irregular verbs
Bizga ma'lumki, oddiy o'tgan zamon hamda tugallangan hozirgi zamonda to'g'ri fe'llarga "ed" qo'shiladi, noto'g'ri fe'llar birida 2-formatda, yana birida 3-formatda yoziladi.
Past participle ikkiga bo'linyapdi, harakatni bajaruvchisiga ishora bo'lsa present perfect, bajaruvchi noma'lum bo'lsa present passive bo'ladi. Har ikkisida ham noto'g'ri fe'llar 3-formatda yoziladi.
Noto'gri fe'llar besh xil turga bo'linadi.
1. Uchchala formati ham bir xil:
cost, hit, hurt, let, put, read, shut.
2. Ikkinchi va uchinchi formatlar bir xil:
build - built - built
buy - bought - bought
find - found - found
get - got - got
have - had - had
3. Birinchi va uchinchi formatlar bir xil:
become - became - become
come - came - come
run - ran - run
4. Uchchala format uch xil:
be - was/were - been
choose - chose - chosen
do - did - done
drink - drank - drunk
drive - drove - driven
eat - ate - eaten
fall - fell - fallen
fly - flew - flown
forget - forgot - forgotten
write - wrote - written
5. Birinchi va ikkinchi format bir xil:
beat - beat - beaten
(va boshqalar).
Quyidagi so'zlarda esa past simple'da "ed" qo'shiladi, past participle'da t harfi qo'shiladi:
burn - burned - burnt
learn - learned - learnt
dream - dreamed - dreamt
smell - smelted - smelt.
@HelpwithIelts
Bizga ma'lumki, oddiy o'tgan zamon hamda tugallangan hozirgi zamonda to'g'ri fe'llarga "ed" qo'shiladi, noto'g'ri fe'llar birida 2-formatda, yana birida 3-formatda yoziladi.
Past participle ikkiga bo'linyapdi, harakatni bajaruvchisiga ishora bo'lsa present perfect, bajaruvchi noma'lum bo'lsa present passive bo'ladi. Har ikkisida ham noto'g'ri fe'llar 3-formatda yoziladi.
Noto'gri fe'llar besh xil turga bo'linadi.
1. Uchchala formati ham bir xil:
cost, hit, hurt, let, put, read, shut.
2. Ikkinchi va uchinchi formatlar bir xil:
build - built - built
buy - bought - bought
find - found - found
get - got - got
have - had - had
3. Birinchi va uchinchi formatlar bir xil:
become - became - become
come - came - come
run - ran - run
4. Uchchala format uch xil:
be - was/were - been
choose - chose - chosen
do - did - done
drink - drank - drunk
drive - drove - driven
eat - ate - eaten
fall - fell - fallen
fly - flew - flown
forget - forgot - forgotten
write - wrote - written
5. Birinchi va ikkinchi format bir xil:
beat - beat - beaten
(va boshqalar).
Quyidagi so'zlarda esa past simple'da "ed" qo'shiladi, past participle'da t harfi qo'shiladi:
burn - burned - burnt
learn - learned - learnt
dream - dreamed - dreamt
smell - smelted - smelt.
@HelpwithIelts
Present simple+go+play
@ingliztili_audio
Present Simple+go+play
30-dars. Present and past tenses
O'tgan darslarda kelgan shu mavzudagi qoidalarni takrorlab, bir biridan ajratib olishimiz kerak bo'ladi.
Present continius - davomli hozirgi zamon.
Past continius - davomli o'tgan zamon.
Ikkalasida ham harakat so'zlariga "ing" qo'shiladi. Egadan so'ng present continiusda am/is/are, past continiusda was/were, ya'ni "To be" qo'yiladi.
Bir ish sodir bo'lgan, lekin uni kim qilgani noma'lum. Yoki gapda unga ishora qilinmagan. Bu holat passiv deb atalib, u ikkiga bo'linadi:
1. Present passive - hozirda ham davom etayotgan ish.
The room is cleaned every day - Bu xona har kuni tozalanadi.
Kim tozalashi noma'lum, lekin hozirda ham tozalanadi.
2. Past passive - o'tgan zamonda qolib ketgan ish.
The room was cleaned yesterday - Bu xona kecha tozalangan.
Ikkala passive'ga ham "To be" qo'yiladi, doimgidek presentga am/is/are, pastga was/were. Ikkalasida ham to'g'ri fe'llarga "ed" qo'shiladi, noto'g'ri fe'llar 3-formatda yoziladi.
Agar ish bajaruvchiga ishora bor bo'lsa, "passive" emas, "active" bo'ladi, "To be" qo'yilmaydi.
Somebody cleaned the room yesterday - Bu xonani kecha kimdir tozaladi. [active]
Have/has + past participle = present perfect.
Present perfect - ish o'tgan zamonda sodir bo'lganini biz hozir ko'rib turgan holat. Buni have/has bilan ifoda qilamiz.
I have cleaned my room - Men xonamni tozaladim.
Biz tozalayotganini ko'rmadik, lekin tozalangan xonani ko'rib turibmiz. Mana shu holat "present perfect" bo'ladi. Bunda "To be" qo'yilmaydi, to'g'ri fe'lga "ed" qo'yiladi, noto'g'ri fe'l 3-formatda yoziladi.
Present simple - oddiy hozirgi zamon. Savol berishda do/does, inkor qilishda don't/doesn't ishlatiladi.
Past simple - oddiy o'tgan zamon. Savol berishda did, inkor qilishda didn't ishlatiladi. To'g'ri fe'lga "ed" qo'yiladi, no'to'g'ri fe'l 2-formatda yoziladi. Did/didn't ishlatilganda "ed" qo'yilmaydi, noto'g'ri fe'l 1-formatda yoziladi.
@HelpwithIelts
O'tgan darslarda kelgan shu mavzudagi qoidalarni takrorlab, bir biridan ajratib olishimiz kerak bo'ladi.
Present continius - davomli hozirgi zamon.
Past continius - davomli o'tgan zamon.
Ikkalasida ham harakat so'zlariga "ing" qo'shiladi. Egadan so'ng present continiusda am/is/are, past continiusda was/were, ya'ni "To be" qo'yiladi.
Bir ish sodir bo'lgan, lekin uni kim qilgani noma'lum. Yoki gapda unga ishora qilinmagan. Bu holat passiv deb atalib, u ikkiga bo'linadi:
1. Present passive - hozirda ham davom etayotgan ish.
The room is cleaned every day - Bu xona har kuni tozalanadi.
Kim tozalashi noma'lum, lekin hozirda ham tozalanadi.
2. Past passive - o'tgan zamonda qolib ketgan ish.
The room was cleaned yesterday - Bu xona kecha tozalangan.
Ikkala passive'ga ham "To be" qo'yiladi, doimgidek presentga am/is/are, pastga was/were. Ikkalasida ham to'g'ri fe'llarga "ed" qo'shiladi, noto'g'ri fe'llar 3-formatda yoziladi.
Agar ish bajaruvchiga ishora bor bo'lsa, "passive" emas, "active" bo'ladi, "To be" qo'yilmaydi.
Somebody cleaned the room yesterday - Bu xonani kecha kimdir tozaladi. [active]
Have/has + past participle = present perfect.
Present perfect - ish o'tgan zamonda sodir bo'lganini biz hozir ko'rib turgan holat. Buni have/has bilan ifoda qilamiz.
I have cleaned my room - Men xonamni tozaladim.
Biz tozalayotganini ko'rmadik, lekin tozalangan xonani ko'rib turibmiz. Mana shu holat "present perfect" bo'ladi. Bunda "To be" qo'yilmaydi, to'g'ri fe'lga "ed" qo'yiladi, noto'g'ri fe'l 3-formatda yoziladi.
Present simple - oddiy hozirgi zamon. Savol berishda do/does, inkor qilishda don't/doesn't ishlatiladi.
Past simple - oddiy o'tgan zamon. Savol berishda did, inkor qilishda didn't ishlatiladi. To'g'ri fe'lga "ed" qo'yiladi, no'to'g'ri fe'l 2-formatda yoziladi. Did/didn't ishlatilganda "ed" qo'yilmaydi, noto'g'ri fe'l 1-formatda yoziladi.
@HelpwithIelts
31-dars. Questions (1)
Oddiy gapni savolga aylantirish uchun "To be" yoki yordamchi harakat (have, can, will va hokazo) so'zlarini gapning egasidan oldinga o'tkazamiz. Agar gapda who - kim, what - nima, how - qancha, when - qachon, where - qayer, why - nimaga, which - qaysi kabi so'zlari bo'lsa bular gapning eng avvalida keladi.
"To be" questions:
1. Hozirgi zamon (am/is/are).
You are working - Siz ishlayapsiz.
Are you working? - Siz ishlayapsizmi?
2. O'tgan zamon (was/were)
She was angry - U jahli chiqqan edi.
Was she angry - U jahli chiqqanmidi?
Yordamchi harakat so'zlari: have/has, will, would, can/could.
David has gone - David (biroz avval) ketdi.
Where has David gone - David qayerga ketdi?
You have got a car - Sizning mashinangiz bor.
Have you got a car - Sizning mashinangiz bormi?
They will be here - Ular shu yerda bo'lishadi.
When will they be here - Ular qachon shu yerda bo'lishadi?
Tom can swim - Tom suzishni biladi.
Can Tom swim - Tom suzishni biladimi?
You would like a drink - Siz ichimlik xohlaysiz.
Would you like a drink - Siz ichimlik xohlaysizmi?
Oddiy hozirgi zamondagi gapni savolga aylantirish uchun do/does ishlatamiz:
He lives in London - U Londonda yashaydi.
Does he in London - U Londonda yashaydimi?
He/she/it da "live" kabi harakat so'zlariga "s" qo'shiladi, savol berganda esa doim "does" ishlatamiz va "s" qo'shmaymiz. Boshqa holatlarda faqat "do" ishlatiladi.
They smoke - Ular chekishadi.
Do they smoke - Ular chekishadimi?
Oddiy o'tgan zamonda did ishlatamiz:
They worked hard - Ular qattiq ishlashdi.
Did they work hard - Ular qattiq ishlashdimi?
O'tgan zamonda "worked" kabi harakat so'zlariga qo'yiladigan "ed" qo'shimchasi "did" ishlatilganda qo'yilmaydi.
"And you?" - sizchi degani bo'ladi.
I don't smoke, and you? - Men chekmayman, sizchi?
@HelpwithIelts
Oddiy gapni savolga aylantirish uchun "To be" yoki yordamchi harakat (have, can, will va hokazo) so'zlarini gapning egasidan oldinga o'tkazamiz. Agar gapda who - kim, what - nima, how - qancha, when - qachon, where - qayer, why - nimaga, which - qaysi kabi so'zlari bo'lsa bular gapning eng avvalida keladi.
"To be" questions:
1. Hozirgi zamon (am/is/are).
You are working - Siz ishlayapsiz.
Are you working? - Siz ishlayapsizmi?
2. O'tgan zamon (was/were)
She was angry - U jahli chiqqan edi.
Was she angry - U jahli chiqqanmidi?
Yordamchi harakat so'zlari: have/has, will, would, can/could.
David has gone - David (biroz avval) ketdi.
Where has David gone - David qayerga ketdi?
You have got a car - Sizning mashinangiz bor.
Have you got a car - Sizning mashinangiz bormi?
They will be here - Ular shu yerda bo'lishadi.
When will they be here - Ular qachon shu yerda bo'lishadi?
Tom can swim - Tom suzishni biladi.
Can Tom swim - Tom suzishni biladimi?
You would like a drink - Siz ichimlik xohlaysiz.
Would you like a drink - Siz ichimlik xohlaysizmi?
Oddiy hozirgi zamondagi gapni savolga aylantirish uchun do/does ishlatamiz:
He lives in London - U Londonda yashaydi.
Does he in London - U Londonda yashaydimi?
He/she/it da "live" kabi harakat so'zlariga "s" qo'shiladi, savol berganda esa doim "does" ishlatamiz va "s" qo'shmaymiz. Boshqa holatlarda faqat "do" ishlatiladi.
They smoke - Ular chekishadi.
Do they smoke - Ular chekishadimi?
Oddiy o'tgan zamonda did ishlatamiz:
They worked hard - Ular qattiq ishlashdi.
Did they work hard - Ular qattiq ishlashdimi?
O'tgan zamonda "worked" kabi harakat so'zlariga qo'yiladigan "ed" qo'shimchasi "did" ishlatilganda qo'yilmaydi.
"And you?" - sizchi degani bo'ladi.
I don't smoke, and you? - Men chekmayman, sizchi?
@HelpwithIelts
32-dars. Questions (2)
Question - savol.
Questions - savollar.
So'roq so'zi gapda ega bo'lib kelsa, bunday yoziladi:
Who saw you? - Kim sizni ko'rdi? (Bu yerda "Who" ega).
So'roq so'zi gapda ega bo'lib kelmasa, bunday yoziladi:
Who did you see? - Siz kimni ko'rdingiz? (Bu yerda "you" ega).
Odamlarga Who - kim, narsalarga What - nima ishlatiladi.
Who va What so'zlari ega bo'lib kelganda did, do, does qo'yilmaydi:
Who lives in that house? - O'sha hovlida kim yashaydi?
What happened? - Nima sodir bo'ldi?
Who has got my key? - Meni kalitimni kim oldi?
Who va What so'zlari gapda ega bo'lib kelmasa, did, do, does va "To be" fe'li ishlatiladi:
Who did you meet yesterday? - Siz kecha kim bilan uchrashdingiz?
Who are you phoning? - Sizga kim qo'ng'iroq qilyapdi?
What was he wearing? - U nima kiyib olgan edi?
What does Aziz like? - Aziz nimani yoqtiradi?
@HelpwithIelts
Question - savol.
Questions - savollar.
So'roq so'zi gapda ega bo'lib kelsa, bunday yoziladi:
Who saw you? - Kim sizni ko'rdi? (Bu yerda "Who" ega).
So'roq so'zi gapda ega bo'lib kelmasa, bunday yoziladi:
Who did you see? - Siz kimni ko'rdingiz? (Bu yerda "you" ega).
Odamlarga Who - kim, narsalarga What - nima ishlatiladi.
Who va What so'zlari ega bo'lib kelganda did, do, does qo'yilmaydi:
Who lives in that house? - O'sha hovlida kim yashaydi?
What happened? - Nima sodir bo'ldi?
Who has got my key? - Meni kalitimni kim oldi?
Who va What so'zlari gapda ega bo'lib kelmasa, did, do, does va "To be" fe'li ishlatiladi:
Who did you meet yesterday? - Siz kecha kim bilan uchrashdingiz?
Who are you phoning? - Sizga kim qo'ng'iroq qilyapdi?
What was he wearing? - U nima kiyib olgan edi?
What does Aziz like? - Aziz nimani yoqtiradi?
@HelpwithIelts
33-dars. Questions (3)
What is it like? - U qanaqa?
What so'zi like bilan birga kelganda yuqoridagidek ma'noda tarjima qilinadi. What gapning boshida, like oxirida keladi.
What was the hotel like? - Mehmonxona qanaqa edi?
Who (kim), What (nima), Where (qayer), Which (qaysi) so'roqlari bilan to/for/about/with/from/of kabi (preposition) so'zlar ham bitta gapda ko'p uchraydi. So'roq so'zlari gapning boshida, preposition gapning oxirida keladi.
Who did she go on holiday with? - U dam olishga kim bilan borgan edi?
Where is your friend from? - Sizning do'stingiz qayerlik?
So'roq emas oddiy gap bo'lsa preposition so'z gapning oxirida kelmaydi, savol berayotganda oxiriga o'tadi:
- I am waiting for somebody (Men kimnidir kutyapman)
- Who are you waiting for? (Siz kimni kutyapsiz?).
Alisher is talking to someone - Alisher bittasi bilan gaplashyapdi.
Who is Asror talking to? - Asror kim bilan gaplashyapdi?
@HelpwithIelts
What is it like? - U qanaqa?
What so'zi like bilan birga kelganda yuqoridagidek ma'noda tarjima qilinadi. What gapning boshida, like oxirida keladi.
What was the hotel like? - Mehmonxona qanaqa edi?
Who (kim), What (nima), Where (qayer), Which (qaysi) so'roqlari bilan to/for/about/with/from/of kabi (preposition) so'zlar ham bitta gapda ko'p uchraydi. So'roq so'zlari gapning boshida, preposition gapning oxirida keladi.
Who did she go on holiday with? - U dam olishga kim bilan borgan edi?
Where is your friend from? - Sizning do'stingiz qayerlik?
So'roq emas oddiy gap bo'lsa preposition so'z gapning oxirida kelmaydi, savol berayotganda oxiriga o'tadi:
- I am waiting for somebody (Men kimnidir kutyapman)
- Who are you waiting for? (Siz kimni kutyapsiz?).
Alisher is talking to someone - Alisher bittasi bilan gaplashyapdi.
Who is Asror talking to? - Asror kim bilan gaplashyapdi?
@HelpwithIelts