سلام و احترام

دوستی پرسیده‌اند: «موقعی که دارم مثلا از قسمت مقدمۀ یک مقاله مطلبی را استفاده می‌کنم و آن مطلب از مقالۀ دیگری استنتاج شده، باید موقع رفرنس دادن به مقالۀ اول رفرنس دهم یا دوم؟»

پاسخ:
مطلبی که شما می‌خواهید به آن رفرنس دهید، در مقالۀ اول آمده است و مقالۀ دوم صرفاً از آن استفاده کرده است. فرض کنید مقالۀ اول منتج از پژوهشی دربارۀ تاثیر ماساژ بر کمردرد است. در آن مقاله آمده است که ماساژ بر کمردرد تاثیر ندارد. حالا، فرض کنید مقالۀ دوم دربارۀ تاثیر ماساژ بر سردرد است و نتایج نشان داده ماساژ بر سردرد موثر است. اگر بخواهیم بگوییم ماساژ بر درد موثر نیست، به کدام مقاله باید رفرنس دهیم؟ مسلماً به مقالۀ اول. حالا فرض کنیم مقالۀ دوم آمده در مقدمه به مقالۀ اول رفرنس داده و گفته ماساژ بر درد موثر نیست و در نتیجه‌گیری انتهایی گفته ماساژ بر درد موثر است.
اگر شما بخواهید در مقالۀ خود بگویید ماساژ بر درد موثر نیست؛ به کدام مقاله باید رفرنس داد؟ جواب مشخص است.
ممکن است بگویید مطلبِ مقالۀ اول را در مقالۀ دوم دیده‌اید و اخلاقی نیست که به مقالۀ دوم رفرنس ندهیم و اخلاقی نیست که بخواهیم بدون بررسی کردنِ مقالۀ اول به آن رفرنس دهیم. شاید درست باشد. برای برطرف کردن این مشکل، باید زحمت بکشید و مقالۀ اول را بررسی کنید و سپس به آن رفرنس دهید.
بارها دیده‌ام که نویسندگان در ارجاع دادن به مقاله‌ای نتوانسته‌اند مطلب آن مقاله را به‌درستی بفهمند و منتقل کنند و حتی در فهم مطالب آن مقاله دچار اشتباه شده‌اند و مطلب را به‌صورت نادرست ترجمه/منتقل کرده‌اند.

با این مقدمه، پیشنهاد بنده این است که به‌جای رفرنس دادن به مقالۀ دوم، مقالۀ اول را پیدا و مطالعه کنید و به آن رفرنس دهید.
کلاً بهتر است همیشه از سرچشمه آب بخوریم؛ آب جو ممکن است گل‌آلود باشد!

با احترام فراوان

مرتضی رضایی آدریانی @HealthTranslation
🌻🌻🌻

سلام بزرگواران

(این مطلب کمی طولانی است؛ ولی امیدواریم خواندن آن به دانش ویرایش شما بیفزاید.)

در یکی از مطلب‌های قبلی کانال درزمینۀ ویرایش، دربارۀ اشکال‌های ویرایشی جملۀ «این موضوع یکی از موضوعاتی می باشد که توسط افراد مختلف مورد تایید قرار گرفته است.» سؤال کرده بودیم؛ یعنی اینجا:
https://t.me/HealthTranslation/20
و در مطلب بعد از آن، برخی اشکال‌ها را توضیح دادیم و ویرایش کردیم؛ یعنی اینجا:
https://t.me/HealthTranslation/21
نتیجۀ ویرایش‌های قبلی این شد:
«این موضوع یکی از موضوعاتی می باشد که افراد مختلف آن را تأیید کرده‌اند.»

اکنون، اشکال‌های دیگر را توضیح می‌دهیم و رفع می‌کنیم:
اشکال سوم: همان‌طور که می‌دانیم، در بیشترِ واژه‌های چندجزئی، باید اجزای واژه را با استفاده از «نیم‌فاصله» به هم نزدیک کرد. در این جمله، در واژۀ «می باشد»، باید بین «می» و «باشد» نیم‌فاصله بگذاریم تا دو جزء فعل از یکدیگر جدا نباشد. بنابراین، جمله به این صورت ویرایش می‌شود:
«این موضوع یکی از موضوعاتی می‌باشد که افراد مختلف آن را تأیید کرده‌اند.»

اشکال چهارم: اما موضوع اصلی دربارۀ فعل «می‌باشد» این است که بهتر است تاحدامکان از این فعل استفاده نشود و به‌جای آن «است» آورده شود. هرچند مثال‌هایی از استفاده از «می‌باشد» به‌جای «است» در ادبیات قدیم وجود دارد، ویراستاران استفاده از آن را پسندیده نمی‌دانند و اصرار دارند از به‌کار بردنِ آن بپرهیزند. پس جمله به این صورت ویرایش می‌شود:
«این موضوع یکی از موضوعاتی است که افراد مختلف آن را تأیید کرده‌اند.»

اشکال پنجم: اشکالِ دیگر جمله استفاده از نشانۀ جمعِ عربی، یعنی «ات» برای جمع بستنِ واژۀ «موضوع» است. ویراستاران پیشنهاد می‌کنند به‌جای نشانه‌های جمع عربی از نشانه‌های جمع فارسی استفاده شود. بنابراین، جمله به این صورت ویرایش می‌شود:
«این موضوع یکی از موضوع‌هایی است که افراد مختلف آن را تأیید کرده‌اند.»

اشکال ششم: اما باز هم جمله ناویراسته است و این بار، اشکال این است که این جمله کمی «دراز» است. جمله را خیلی راحت می‌توان کوتاه کرد:
«این موضوع را افراد مختلف تأیید کرده‌اند.»
حتی می‌توان جای فاعل و مفعول را عوض کرد تا جمله ویراسته‌تر شود:
«افراد مختلف این موضوع را تأیید کرده‌اند.»

بدین ترتیب، از جملۀ شانزده‌کلمه‌ای و ناویراستۀ «این موضوع یکی از موضوعاتی می باشد که توسط افراد مختلف مورد تایید قرار گرفته است» به جملۀ هفت‌کلمه‌ای و ویراستۀ «افراد مختلف این موضوع را تأیید کرده‌اند» رسیدیم.

جمله‌ای که در نگاه اول به نظر نمی‌رسید اشکالی داشته باشد، حداقل شش اشکال داشت که توضیح دادیم و ویرایش کردیم. یکی از اشکال‌ها را نیز بدون توضیح ویرایش کردیم! پس این جملۀ بسیار ساده هفت اشکال داشت.

پیشنهاد می‌شود برخی مقاله‌های مجله‌های فارسیِ رشتۀ تخصصی خودتان را بخوانید و ببینید چقدر این اشکال‌ها در مقاله‌ها رایج است. حتی می‌توانید مقاله‌های چاپ‌شده خودتان را بررسی کنید.

امیدواریم برای شما مفید بوده باشد.

با احترام فراوان

مرتضی رضایی آدریانی @HealthTranslation

.🌻🌻🌻

سلام بزرگواران

کدام ترکیب درست است؟
هیات علمی
هیأت علمی
هیئت علمی
هیات‌علمی
هیأت‌علمی
هیئت‌علمی


همزۀ واژۀ «هیئت» را همزۀ میانی می‌گویند. در بیشترِ واژه‌های عربی، همزۀ میانی برروی کرسی «ی» نوشته می‌شود؛ یعنی به این صورت: «ـئـ». مثال: جرئت، نشئت، مسئله، مسئول، مطمئن، و هیئت. البته این قاعده استثناهایی نیز دارد که به حرکتِ حرفِ ماقبلِ همزۀ میانی بستگی دارد.
بنابراین، پاسخ سؤال می‌شود «هیئت‌علمی».
ازآنجاکه واژۀ ترکیبیِ «هیئت‌علمی» در اصل یک واژه است، بین آنها نیم‌فاصله می‌گذاریم؛ یعنی به‌جای «هیئت علمی» می‌نویسیم «هیئت‌علمی».

پیروز باشید

مرتضی رضایی آدریانی @HealthTranslation

.🌻🌻🌻

سلام بزرگواران

گاهی‌اوقات می‌بینیم با وجود اینکه مقاله را چندبار ویرایش کرده‌ایم، باز هم داوران/مجله به مقاله ایراد می‌گیرند. یکی از دلایل این ایراد‌های مکرر ممکن است استفادۀ نادرست از تیره (بخوانید خط‌تیره) باشد.

حداقل چهار نوع تیره با استفاده از صفحه‌کلید می‌توان در متن انگلیسی تایپ کرد:

1. -
2. –
3. _
4. —

در مثال‌های زیر، هر چهار تیره را استفاده کرده‌ایم. در هر مثال، کدام تیره درست است؟
1. 20-30 minutes
2. 20–30 minutes
3. 20_30 minutes
4. 20—30 minutes

1. Follow-up assessment
2. Follow–up assessment
3. Follow_up assessment
4. Follow—up assessment

1. January-March 2020
2. January–March 2020
3. January_March 2020
4. January—March 2020

1. Tehran-Isfahan distance
2. Tehran–Isfahan distance
3. Tehran_Isfahan distance
4. Tehran—Isfahan distance

به‌زودی دربارۀ انواع تیره و کاربردِ درستِ هریک صحبت خواهیم کرد.

با احترام فراوان

مرتضی رضایی آدریانی @HealthTranslation

.🌻🌻🌻

سلام بزرگواران

در مطلب پیشین قول داده بودیم دربارۀ انواع تیره (بخوانید خط‌تیره) و کاربردِ درستِ هریک صحبت کنیم.

حداقل چهار نوع تیره با استفاده از صفحه‌کلید می‌توان در متن انگلیسی تایپ کرد:

*تیرۀ اول تیرۀ ساده است و در انگلیسی hyphen نام دارد و به این صورت نوشته می‌شود: «-»
این تیره پرکاربردترین تیره در زبان انگلیسی است و برای جدا کردنِ اجزای اسم‌ها و صفت‌های چندقسمتی از یکدیگر استفاده می‌شود.
مثال:
Thirty-minute interval
Nurse-patient ratio
Blame-free attitude
Follow-up assessment
User-Friendly
Rezaei-Adaryani

تقریباً بیشتر فارسی‌زبان‌ها «فقط» این تیره را می‌شناسند و هرجا تیره نیاز است، از آن استفاده می‌کنند. این استفادۀ عام باعث می‌شود داوران به مقاله‌ ایراد نگارشی بگیرند و البته خیلی‌وقت‌ها متوجه نمی‌شویم چرا ایراد می‌گیرند.

*تیرۀ دوم را در زبان انگلیسی underline می‌نامند و به این صورت نوشته می‌شود: «_». این تیره بیشتر در آدرس‌های اینترنتی کاربرد دارد و برای جداکردن اجزای آدرس از آن استفاده می‌شود.
مثال:
Rezaei_M@....com

*تیرۀ سوم en dash نام دارد؛ چون اندازۀ آن به اندازۀ حرف «n» است. اندازۀ این تیره دوبرابرِ تیرۀ ساده است. کاربرد آن برای نشان دادن فاصلۀ زمانی و مکانی است.
مثال:
20–30 minutes
January–March 2020
Tehran–Isfahan distance

در سه مثال‌ بالا، اگر از تیرۀ ساده، یعنی «-» استفاده کنیم، نادرست است و به مقاله ایراد خواهند گرفت. گفتنی است که استفادۀ نادرست از تیرۀ ساده به‌جای en dash بسیار شایع است. همان‌طور که گفته شد، بسیاری از فارسی‌زبان‌هایی که متن انگلیسی می‌نویسند، نمی‌دانند چنین تیره‌ای وجود دارد و به‌جای آن از تیرۀ ساده استفاده می‌کنند.

*تیرۀ چهارم em dash نام دارد؛ چون اندازۀ آن به اندازۀ حرف «m» است. اندازۀ این تیره تقریباً چهاربرابرِ تیرۀ ساده است. کاربرد آن برای جدا کردنِ جملۀ معترضه از جملۀ اصلی است.
مثال:
Thirty patients were recruited to each of the three groups of the study—45 in total.

امیدوارم این مطلب برای شما مفید باشد.

با احترام فراوان

(یادداشت: خواهش می‌کنم و ممنون می‌شوم هنگام استفاده کردن از مطالب این کانال، منبع را ذکر کنید.)

مرتضی رضایی آدریانی @HealthTranslation

🌻🌻🌻

.

سلام عزیزان

خوش‌آمد عرض می‌کنم خدمت شما بزرگواران که به کانال خود می‌پیوندید.

🌺حضورتان گرم و گرامی🌺

امیدوارم مطالب کانال برای شما سودمند باشد.

با احترام فراوان

مرتضی رضایی آدریانی @HealthTranslation
🌻🌻🌻

.

سلام خدمت همۀ شما بزرگواران 🌻🌻🌻

این پرسش‌ها را ببینید:
تفاوت پژوهش توصیفی با پژوهش مشاهده‌ای چیست؟
تفاوت پژوهش همبستگی با پژوهش تحلیلی چیست؟
تفاوت پژوهش مقطعی با توصیفی چیست؟

اینها از رایج‌ترین پرسش‌های پژوهشیِ دوستان در شبکه‌های اجتماعی است. اما...

شاید بشود گفت که این پرسش‌ها از اساس نادرست است!
ان‌شاء‌الله در مطلب بعدی دربارۀ این موضوع صحبت خواهیم کرد.

با احترام فراوان

مرتضی رضایی آدریانی @HealthTranslation
🌻🌻🌻

.

سلام و احترام خدمت شما که وقت می‌گذارید و این مطلب را می‌خوانید

در مطلب قبلی گفتیم:
برخی از پرسش‌های پژوهشیِ رایجِ دوستان در شبکه‌های اجتماعی عبارت است از:
تفاوت پژوهش توصیفی با پژوهش مشاهده‌ای چیست؟
تفاوت پژوهش همبستگی با پژوهش تحلیلی چیست؟
تفاوت پژوهش مقطعی با توصیفی چیست؟

شاید بشود گفت که این پرسش‌ها از اساس درست نیست!

در این مطلب، این موضوع را توضیح می‌دهیم.

پژوهش‌ها را به چند صورت و براساس چند معیار می‌توان تقسیم‌بندی کرد:
اول: یکی از معیار‌ها برای تقسیم‌بندی پژوهش‌ها، مداخله است. اگر پژوهشی مداخله داشته باشد و بررسیِ تأثیر مداخله مدنظر باشد، آن پژوهش را پژوهش مداخله‌ای می‌گویند؛ اما اگر مداخله نداشته باشد، آن پژوهش را پژوهش مشاهده‌ای (یا غیرمداخله‌ای یا غیر‌تجربی) می‌گویند. برخی از انواع پژوهش مشاهده‌ای عبارت است از پژوهش همبستگی و توصیفی. پژوهش‌های مداخله‌ای نیز به دو دستۀ کلیِ تجربی و نیمه‌تجربی تقسیم می‌شوند. پس، در تقسیم‌بندی پژوهش‌ها براساس مداخله، دو نوع پژوهش داریم: مداخله‌ای (تجربی و نیمه‌تجربی) و مشاهده‌ای (یا غیرمداخله‌ای یا غیر‌تجربی).

دوم: معیار دیگر برای تقسیم‌بندی پژوهش‌ها، نوع روش‌ آماری است که در پژوهش استفاده می‌شود. اگر در پژوهشی صرفاً از شاخص‌های آمار توصیفی استفاده شود، آن پژوهش را پژوهش توصیفی می‌نامند؛ اما اگر در پژوهشی از روش‌های آمار تحلیلی استفاده شود، آن پژوهش را پژوهش تحلیلی می‌نامند. اگر از هر دو روش استفاده شود، آن را پژوهش توصیفی‌ـ‌تحلیلی می‌نامند. پژوهش‌های تحلیلی انواع مختلفی دارند که برخی از آنها عبارت است از همبستگی، مداخله‌ای، و روش‌شناختی یا روان‌سنجی.

سوم: معیار دیگر برای تقسیم‌بندی پژوهش‌ها رابطۀ پژوهش با زمان است. اگر پژوهشی در مقطع خاصی از زمان انجام و تمام شود، آن را پژوهش مقطعی می‌نامند؛ اما اگر پژوهشی در طول زمان انجام شود، براساس نوع طراحی ممکن است مورد‌ـ‌شاهدی یا هم‌گروهی یا سایر انواع باشد.

با مثال پیش می‌روم که ملموس‌تر باشد.
فرض کنید می‌خواهیم وضعیت امید، استرس، و سلامت روانی در بین دانشجویان را بررسی کنیم، ولی نمی‌خواهیم ارتباط این متغیرها با یکدیگر یا ارتباط این متغیرها با متغیرهای دیگر (مانند متغیرهای دموگرافیک) را بررسی کنیم؛ یعنی هیچ تحلیل آماری نمی‌خواهیم انجام دهیم. به این پژوهش، پژوهش توصیفی گفته می‌شود؛ چون هدف آن صرفاً توصیف کردنِ پدیده است. از آنجا که در این پژوهش، مداخله‌ای انجام نمی‌شود، می‌توان به آن پژوهش مشاهده‌ای (از نوع توصیفی) گفت.

حال فرض کنید می‌خواهیم ارتباط این متغیرها با یکدیگر، یا ارتباط این متغیرها با متغیرهای دیگر (مانند متغیرهای دموگرافیک)، یا تاثیرِ پدیده یا مداخله‌ای را بر آنها بررسی کنیم. برای این کار نیاز است از روش‌های آمار تحلیلی استفاده کنیم. در این صورت، این پژوهش تحلیلی است. اگر هدف پژوهش بررسی کردنِ ارتباط متغیرها با یکدیگر باشد، آن پژوهش را تحلیلی از نوع همبستگی می‌نامند. اگر هدف پژوهش بررسی کردنِ تاثیرِ مداخله بر برخی متغیرها باشد، آن را پژوهش تحلیلی از نوع مداخله‌ای می‌نامند.


مثال‌هایی از پژوهش‌های توصیفی (یا مشاهده‌ایِ توصیفی)
بررسی میزان شیوع افسردگی در بین دانشجویان
بررسی وضعیت سلامت روان بیماران
بررسی ویژگی‌های جمعیت‌شناختی بیماران ساکنان شهرک‌های سازمانی
بررسی عوامل خطر بیماری‌های قلبی‌ـ‌عروقی در بین بیماران بستری در بخش مراقبت‌های ویژۀ قلبی

مثال‌هایی از پژوهش‌های تحلیلی از نوع همبستگی (یا مشاهده‌ایِ تحلیلی)
بررسی عوامل مؤثر بر اضطراب امتحان در بین دانشجویان پرستاری
بررسی ارتباط عوامل خطر بیماری‌های قلبی‌ـ‌عروقی با ویژگی‌های دموگرافیک در بین بیماران قلبی
پیش‌بینیِ وضعیت سلامت روان بیماران براساس ویژگی‌های دموگرافیک آنها

مثال‌هایی از پژوهش‌های تحلیلی از نوع مداخله‌ای
بررسی تأثیر طب فشاری بر سردرد بیماران مبتلا‌به میگرن
بررسی تأثیر پرستار رابط بر اضطراب بیماران کاندید آنژیوگرافی
بررسی تأثیر بابونه بر کیفیت خواب دانشجویان در دوران امتحان

امیدوارم با این توضیح مشخص شده باشد که چرا آن پرسش‌های ابتدای این مطلب از اساس نادرست است. اگر خیلی ساده بخواهیم بگوییم، جنس این پرسش‌ها مانند این است که بپرسیم: «گربه با حیوان چه تفاوتی دارد؟» یا «انار با میوه چه تفاوتی دارد»؛ اگر مشخص نشده است، در قسمت «کامنت» بفرمایید تا در مطلب بعدی توضیح بیشتری عرض کنم.

امیدوارم این مطلب برای شما مفید بوده باشد.

(یادداشت: خواهش می‌کنم و ممنون می‌شوم هنگام استفاده کردن از مطالب این کانال، منبع را ذکر کنید.)

با احترام فراوان

مرتضی رضایی آدریانی @HealthTranslation
🌻🌻🌻

.

سلام بزرگواران

سال‌هاست اچ ایندکس یکی از رایج‌ترین شاخص‌های سنجیدنِ اعتبارِ افرادِ دانشگاهی است. این شاخص را جورج هیرش پیشنهاد کرد و به همین دلیل است که آن را هیرش ایندکس یا به‌اختصار اچ ایندکس می‌نامند. میزان این ایندکس براساس تعداد مقاله‌های یک فرد و تعداد یادکردِ آنها در مقاله‌های دیگر تعیین می‌شود. بیش از این قصد ندارم وارد جزئیات این شاخص شوم.

این روزها پیوسته به این فکر می‌کنم که دانشگاهیان را چه شده است که اعتبارِ یکدیگر را براساس تعداد مقاله می‌سنجند. چه شده است که یکی از مهم‌ترین ارزش‌ها، یا شاید مهم‌ترین ارزش، در محیط دانشگاهی، تعداد مقاله‌ها و تعداد یادکردِ آنها است؟ آیا نباید اخلاق و انسانیت نیز سهمی در تعیین ارزش و اعتبارِ افرادِ دانشگاهی داشته باشد؟

شاید بهتر باشد به‌جای هیرش ایندکس، که اعتبار دانشگاهیان را با معیاری بسیار محدود می‌سنجد و به آفت‌های بسیاری منجر می‌شود، شاخصی اخلاقی و انسانی برای اعتبارسنجی تدوین شود؛ شاید بتوان نام این شاخص را «شاخص انسانیت» (Humanity index) گذاشت.

H index: Humanity index
به‌جایِ
H index: Hirsh index



🌻🌻🌻اگر اشتباه فکر می‌کنم، بنده را راهنمایی کنید.🌻🌻🌻

(یادداشت: خواهش می‌کنم و ممنون می‌شوم هنگام استفاده کردن از مطالب این کانال، منبع را ذکر کنید.)

با احترام فراوان

مرتضی رضایی آدریانی https://t.me/HealthTranslation


🌻🌻🌻

.

.
🌻🌻🌻
سلام خدمت همۀ اعضا و بازدیدگنندگانِ محترم کانال «آموزشِ اصولِ مقاله‌نویسی، ویرایش، و ترجمه در علوم سلامت»

یکی از بدیهی‌ترین و اصلی‌ترین اصولِ مقاله‌نویسی، ساده‌نویسی است. هرچقدر زبان مقاله ساده‌تر باشد، فهمیدنِ آن نیز راحت‌تر است، و برعکس. در منابعِ مقاله‌نویسی آمده است مقاله باید آن‌قدر ساده باشد که نوجوانان نیز بتوانند به‌راحتی آن را بخوانند و بفهمند.
برای ساده‌نویسی از روش‌های مختلفی می‌توان استفاده کرد که یکی از آنها، کوتاه‌نویسی است. پیشنهاد می‌شود که طول استاندارد جمله‌ها در متن علمی بهتر است به‌طور میانگین حدود 25 کلمه باشد. شاید بتوان گفت که بین کوتاه‌نویسی و سادگی همبستگیِ مستقیم (با ضریب همبستگیِ نزدیک به 1!) برقرار است. کلاً، هرچقدر طول جمله کمتر باشد، برقرار کردنِ ارتباط بین اجزای مختلف آن نیز راحت‌تر می‌شود و برای فهمیدنِ منظورِ آن به کوششِ کمتری نیاز است. این کوششِ کمتر برای فهمیدن متن را اصلِ کم‌کوشی می‌نامند.

در نگارش مقاله، سه اصلِ سادۀ «ساده‌نویسی»، «کوتاه‌نویسی»، و «کم‌کوشی» را در نظر داشته باشیم تا خوانندگان (ازجمله داوران) راحت‌تر مقاله را بفهمند و کمتر به نگارشِ آن ایراد بگیرند. رعایت کردنِ این سه اصل، سبک نگارشی شما را جذاب‌تر و خواننده را به خواندن متن شما مشتاق‌تر می‌کند.

(یادداشت: ممنون می‌شوم هنگام استفاده کردن از مطالب این کانال، منبع را ذکر کنید و دربارۀ مطالب کانال به بنده بازخورد دهید.)

با احترام فراوان

مرتضی رضایی آدریانی https://t.me/HealthTranslation


🌻🌻🌻

.

سلام بزرگواران

این جمله را ببینید:
«نمونه‌ها به‌صورت دردسترس و براساس معیارهای ورود انتخاب شدند.»

این جمله یکی از شایع‌ترین «خطاهای علمی» در نگارشِ پایان‌نامه‌ها و مقاله‌ها است و داورانِ هوشیار به‌راحتی به آن ایراد می‌گیرند.

ان‌شاء‌الله در مطلب بعدی دربارۀ آن توضیح خواهیم داد.

پیش از توضیح بنده، اگر تمایل داشتید، شما دربارۀ اشکال جمله توضیح دهید.

با احترام فراوان

مرتضی رضایی آدریانی https://t.me/HealthTranslation


🌻🌻🌻

.

سلام بر شما بزرگواران و همراهان

در مطلب قبلی گفتیم جملۀ «نمونه‌ها به‌صورت دردسترس و براساس معیارهای ورود انتخاب شدند» یکی از شایع‌ترین «خطاهای علمی» در نگارشِ پایان‌نامه‌ها و مقاله‌ها است و داورانِ هوشیار به‌راحتی به آن ایراد می‌گیرند.

با وجود این، در بسیاری از مقاله‌هایی که برای ترجمه به بنده می‌رسد، این جمله دیده می‌شود.

در این مطلب دربارۀ اشکال این جمله توضیح می‌دهیم.

نمونه‌گیریِ دردسترس یکی از روش‌های نمونه‌گیری غیرتصادفی است که در آن، «معیار خاصی برای انتخاب نمونه‌ها وجود ندارد» و «دردسترس‌ترین افراد انتخاب می‌شوند». بنابراین، اگر «دردسترس‌ترین افراد» را نخواهیم انتخاب کنیم و برای انتخاب نمونه‌ها «معیار نمونه‌گیری» یا «معیار ورود» در نظر بگیریم، به آن روش نمی‌توان گفت نمونه‌گیری در‌دسترس.
برای فهمِ بهتر این مفهوم، مثالی از زندگی روزمره کمک‌کننده است.
فرض کنید می‌خواهیم کمی سیب بخریم. اگر برای سیب‌هایی که از جعبه برمی‌داریم، هیچ معیاری نداشته باشیم و هر سیبی که «دمِ دست» است را انتخاب کنیم، روش انتخاب ما روش «از دَم» یا روش «دردسترس» است. اما اگر تصمیم بگیریم سیب‌های «متوسط» و «بدونِ لکه» را انتخاب کنیم، برای انتخاب‌مان دو معیار «اندازۀ متوسط» و «لکه نداشتن» را در نظر گرفته‌ایم و دیگر سراغِ «دردسترس‌ترین سیب‌ها» نمی‌رویم و از روشِ «انتخاب از دم» استفاده نمی‌کنیم؛ بلکه سیب‌هایی را انتخاب می‌کنیم که آن دو معیار را دارند. این روش نمونه‌گیری را می‌توان «نمونه‌گیری هدفمند» در نظر گرفت.

حال اگر در پژوهشی با روش نمونه‌گیری غیرتصادفی از هیچ معیاری برای انتخاب نمونه‌ها استفاده نکنیم و «افراد در‌دسترس» را «از دَم» انتخاب کنیم، نمونه‌گیری ما «دردسترس» است؛ اما اگر به‌جای «افرادِ دردسترس»، سراغ افرادی برویم که معیار‌های خاصی دارند، روش نمونه‌گیری ما «هدفمند» خواهد بود. اگر با عبارت «نمونه‌گیری هدفمند» برای این روش نمونه‌گیری موافق نیستید و ازطرفی نمی‌خواهید با ایراد داوران مواجه شوید، می‌توانید از عبارت «نمونه‌گیری مستمر» استفاده کنید.

تا جایی که بررسی کردم، در منابع رسمی پژوهش پرستاری به این موضوع اشارۀ واضحی نشده است؛ اما داوران مجله‌ها به آن ایراد می‌گیرند.


(یادداشت: ممنون می‌شوم هنگام استفاده کردن از مطالب این کانال، منبع را ذکر کنید و دربارۀ مطالب کانال به بنده بازخورد دهید.)

با احترام فراوان

مرتضی رضایی آدریانی
https://t.me/HealthTranslation


🌻🌻🌻
.

سلام بزرگواران
P value (1)
با توجه به اینکه بسیاری از دانشجویان دربارۀ مفهوم «مقدار پی» سؤال دارند و این مفهوم برای آنها خوب جا نیفتاده است، در مطلب بعدی قصد دارم این موضوع را به بیان خیلی ساده توضیح دهم.

مایلم نظر شما بزرگواران را نیز بدانم. شاید بهتر باشد موضوع مطالب کانال را براساس نظرها و پرسش‌های شما بزرگواران تعیین کنم.

ممنون می‌شوم نظر خود را بفرمایید.

با احترام فراوان

مرتضی رضایی آدریانی

🌻🌻🌻
.

P value (2)


سلام همراهان بزرگوار

در مطلب قبلی قول دادیم دربارۀ مفهوم «مقدار پی» به زبانِ ساده صحبت کنیم. با توجه به گستردگیِ موضوع، مطالب را در چند پست خدمت شما تقدیم می‌کنیم. مثال زیر را ببینید:

در پژوهشی با هدف بررسی ویژگی‌های جمعیت‌شناختی و شغلی «تمام پرستاران ایرانی»، میانگین سن پرستاران مرد و زن به ترتیب 27 و 23 سال بوده است. آزمون تی مستقل نشان داده است که میانگین سن مردان به‌طور معنی‌داری از میانگین سن زنان بیشتر است (مقدار پی = 0.03).

مطلب فوق ازنظر علمی اشکال دارد. شما بفرمایید اشکال چیست.
ان‌شاء‌الله در مطالب بعدی، با استفاده از همین مثال و پاسخ‌های شما، دربارۀ مفهوم مقدار پی توضیح خواهیم داد.


(یادداشت: ممنون می‌شوم هنگام استفاده کردن از مطالب این کانال، منبع را ذکر کنید و دربارۀ مطالب کانال به بنده بازخورد دهید.)

با احترام فراوان

مرتضی رضایی آدریانی
https://t.me/HealthTranslation

🌻🌻🌻
🌻🌻🌻
🌻🌻🌻

.

سلام و احترام
تا ظهر دوشنبه، نزدیک دویست نفر این پرسش را دیده‌اند.
از سه بزرگواری که زحمت کشیدند و پاسخ دادند، تشکر می‌کنم.

برای بنده سؤال پیش آمده که پاسخ ندادنِ بازدیدکنندگان کانال به این پرسش به‌دلیل این بوده است که واقعاً پاسخ را نمی‌دانستند یا اینکه تمایلی به پاسخ دادن نداشتند.

؟؟؟

.

سلام و احترام خدمت شما همراهان

در پست قبلی، مطلبی آوردیم و گفتیم: «این مطلب ازنظر علمی اشکال دارد. شما بفرمایید اشکال چیست.» مطلب این بود:
«در پژوهشی با هدف بررسی ویژگی‌های جمعیت‌شناختی و شغلی «تمام پرستاران ایرانی»، میانگین سن پرستاران مرد و زن به ترتیب 27 و 23 سال بوده است. آزمون تی مستقل نشان داده است که میانگین سن مردان به‌طور معنی‌داری از میانگین سن زنان بیشتر است (مقدار پی = 0.03).»

برخی دوستان گرامی بزرگواری کردند و پاسخ دادند. از همۀ آنها سپاسگزارم.
کوشیدم در حد توان، پاسخ‌های آنها را پاسخ دادم.

اما اشکال علمی جمله:
«مقدار پی»، یا همان «مقدار احتمال»، نشان می‌دهد در «برآورد»‌های‌مان از «وضعیت واقعیِ یک پدیده» «در جامعه» چقدر خطا داشته‌ایم. «برآورد» وقتی است که «وضعیت واقعیِ پدیده» را «در جامعه» نمی‌دانیم و «کل جامعه» را نیز نمی‌توانیم بررسی کنیم. به همین دلیل، «نمونه‌گیری» می‌کنیم و براساس داده‌های حاصل از «نمونه»، «وضعیت پدیده» را «در جامعه» با استفاده از «روش‌های آماری» «برآورد می‌کنیم». قطعاً در این «برآورد کردن»، احتمال دارد به «خطا» دچار شویم. برای همین است که از «مقدار پی» استفاده می‌کنیم تا میزان «احتمالِ بروز کردنِ خطا» در «برآورد»مان از «وضعیت پدیده» «در جامعه» را گزارش کنیم. مثلاً اگر مقدار پی برابر با 0.01 باشد، معنای آن این است که در «برآورد»مان از «وضعیت واقعیِ پدیده» «در جامعه»، احتمال خطا به میزانِ یک‌صدم بوده است.
با این توضیح، اشکال علمیِ موجود در مطلب فوق مشخص می‌شود. اشکال آن این است که وقتی «کل جامعه» را به پژوهش وارد و «وضعیت واقعیِ پدیده» را بررسی می‌کنیم، دیگر نیازی نداریم از «روش‌های آماری» استفاده کنیم تا «وضعیت واقعیِ پدیده» را «در جامعه» «برآورد کنیم».

براساس این مقدمه، ان‌شاء‌الله در مطلب بعدی «مقدار پی» را توضیح خواهیم داد.

(یادداشت: ممنون می‌شوم هنگام استفاده کردن از مطالب این کانال، منبع را ذکر کنید و دربارۀ مطالب کانال به بنده بازخورد دهید.)

با احترام فراوان

مرتضی رضایی آدریانی
https://t.me/HealthTranslation


🌻🌻🌻
🌻🌻🌻
🌻🌻🌻
.

P value (4)

سلام و احترام خدمت شما همراهان بزرگوار

در چند مطلب قبلی دربارۀ مفهوم «مقدار پی» صحبت کردیم. حال ببینیم وقتی می‌گوییم مقدار پی از 0.05 کمتر بود، معنای آن چیست و اصلاً چرا مقدار پذیرفتنیِ مقدار پی، کمتر از 0.05 است.

فرض کنید می‌خواهیم فردی را برای شمارش تعداد خودکار تولید‌شده در یک کارخانه استخدام کنیم. از آنجا که نمی‌توان انتظار داشت این فرد بتواند بدون هیچ‌گونه خطا کار خود را انجام دهد، به او اعلام می‌کنیم که از هر صد بار که محصول را شمارش می‌کند، پنج بار می‌تواند خطا داشته باشد؛ یعنی مقدار پذیرفتنی خطا را 0.05 در نظر می‌گیریم. حال اگر این فرد، سه بار خطا داشته باشد، وقتی می‌خواهیم نتایج شمارش وی را اعلام کنیم، می‌گوییم این نتایج 0.03 خطا دارد و این مقدار خطا از نظر ما پذیرفتنی است؛ چون خود ما مقدار خطای پذیرفتنی را زیر 0.05 تنظیم کرده بودیم.

پس از این مثال بسیار ساده، به توضیح مقدار پی در بافت علمی می‌پردازیم.

در مطلب قبلی گفتیم:
«مقدار پی»، یا همان «مقدار احتمال»، نشان می‌دهد در «برآورد»‌های‌مان از «وضعیت واقعیِ یک پدیده» «در جامعه» چقدر خطا داشته‌ایم. «برآورد» وقتی است که «وضعیت واقعیِ پدیده» را «در جامعه» نمی‌دانیم و «کل جامعه» را نیز نمی‌توانیم بررسی کنیم. به همین دلیل، «نمونه‌گیری» می‌کنیم و براساس داده‌های حاصل از «نمونه»، «وضعیت پدیده» را «در جامعه» با استفاده از «روش‌های آماری» «برآورد می‌کنیم». قطعاً در این «برآورد کردن»، احتمال دارد به «خطا» دچار شویم. برای همین است که از «مقدار پی» استفاده می‌کنیم تا میزان «احتمالِ بروز کردنِ خطا» در «برآورد»مان از «وضعیت پدیده» «در جامعه» را گزارش کنیم.

حال فرض کنیم می‌خواهیم میانگین سن مردان و زنان ایرانی را با هم مقایسه کنیم. از آنجا که نمی‌توانیم همۀ ایرانی‌ها را بررسی کنیم، از نمونه‌گیری استفاده می‌کنیم. فرض کنید نمونه‌گیری را صد بار انجام می‌دهیم. در 96 بار از این صد بار می‌بینیم که میانگین سن مردان ایرانی دو سال از میانگین سن زنان ایرانی کمتر است و در چهار بار از این صد بار می‌بینیم که میانگین سن مردان ایرانی از میانگین سن زنان ایرانی بیشتر است یا یکسان است. نتیجه‌ای که گزارش می‌کنیم این است که «میانگین سن مردان ایرانی به‌طور معنی‌داری از میانگین سن زنان ایرانی کمتر است (پی = 0.04)». مطلب داخل پرانتز نشان می‌دهد که در 96 بار نمونه‌گیری، تفاوت وجود داشته و در چهار بار نمونه‌گیری نتیجه‌ای دیگر (یعنی نبود تفاوت یا بیشتر بودن سن مردان از سن زنان) به دست آمده است. این نتیجۀ دیگر دلایل مختلفی ممکن است داشته باشد. در اینجا برای ما مهم نیست دلیل آن چیست و صرفا اعلام می‌کنیم که در چهار بار از این صد بار، احتمالاً خطا کرده‌ایم؛ پس احتمال خطا (یا همان مقدار پی)، چهار بار از صد بار بوده است؛ یعنی 0.04.

از آنجا که در عرصۀ بهداشت و سلامت با جان انسان سروکار داریم، کار‌های پژوهشی باید با دقت بسیار زیاد و با مقدار خطای بسیار کم انجام شود. توافق کرده‌اند که دقت کار باید بیش از 95 بار در صد بار باشد؛ یعنی مقدار خطای کمتر از پنج بار در صد بار. به همین دلیل است که اگر مقدار احتمال خطا از پنج بار در صد بار کمتر باشد، نتیجه را «معنی‌دار» اعلام می‌کنیم. «معنی‌داری» در اینجا به این دلیل است که اگر کل جامعه را بررسی کنیم، با دقت بیش از 95 بار در هر صد بار نمونه‌گیری (یعنی کمتر از پنج خطا در صد بار نمونه‌گیری)، تفاوت واقعی وجود دارد.

تلاش شد مفهوم «مقدار پی» با زبان بسیار ساده توضیح داده شود. اگر پرسشی باشد، امیدوارم مطلب را به‌خوبی منتقل کرده باشم. خوشحال می‌شوم نظرتان را بفرمایید.

(یادداشت: ممنون می‌شوم هنگام استفاده کردن از مطالب این کانال، منبع را ذکر کنید و دربارۀ مطالب کانال به بنده بازخورد دهید.)

با احترام فراوان

مرتضی رضایی آدریانی
https://t.me/HealthTranslation


🌻🌻🌻
🌻🌻🌻
🌻🌻🌻

سلام و احترام خدمت شما همراهان بزرگوار

یکی از اصول اخلاقی پژوهش تعهد داشتن به محرمانه نگه داشتن داده‌ها است. در مقاله‌هایی که برای داوری یا ترجمه به دست بنده می‌رسد، بار‌ها با این جمله مواجه می‌شوم: «داده‌ها به‌صورت بی‌نام و محرمانه مدیریت/تحلیل/گزارش شد».
این جمله از نظر علمی اشکال دارد و داوران هوشیار گاهی به آن ایراد می‌گیرند.

به نظر شما اشکال علمی این جمله چیست؟

(یادداشت: ممنون می‌شوم هنگام استفاده کردن از مطالب این کانال، منبع را ذکر کنید.)

با احترام فراوان

مرتضی رضایی آدریانی
https://t.me/HealthTranslation


🌻🌻🌻
🌻🌻🌻
🌻🌻🌻

سلام و احترام خدمت شما همراهان بزرگوار

در مطلب قبلی گفتیم جملۀ «داده‌ها به‌صورت بی‌نام و محرمانه مدیریت/تحلیل/گزارش شد» از نظر علمی اشکال دارد و داوران هوشیار گاهی به آن ایراد می‌گیرند. در این مطلب، دلیل آن را توضیح می‌دهیم.

داده‌ها یا بی‌نام است یا محرمانه؛ یعنی نمی‌تواند هم بی‌نام باشد، هم محرمانه.
محرمانه نگه‌داشتنِ داده‌ها وقتی مصداق دارد که داده‌ها بانام باشد و بتوان براساس آنها هویت مشارکت‌کنندگان را تشخیص داد. در این شرایط، باید داده‌ها را محرمانه نگه‌داشت تا هویت مشارکت‌کنندگان مشخص نشود. اما وقتی داده‌ها به‌صورت بی‌نام جمع‌آوری شده باشد، نیازی نیست به‌صورت محرمانه نگه‌داشته شود؛ چون هویت مشارکت‌کنندگان را نمی‌توان براساس داده‌ها تشخیص داد.
پس اگر داده‌ها را به‌صورت بانام جمع‌آوری کرده‌ایم، باید محرمانه نگه‌داری شود و اگر بی‌نام جمع‌آوری کرده‌ایم، محرمانه نگه‌داشتن آنها معنایی ندارد.

(یادداشت: ممنون می‌شوم هنگام استفاده کردن از مطالب این کانال، منبع را ذکر کنید.)

با احترام فراوان

مرتضی رضایی آدریانی
https://t.me/HealthTranslation


🌻🌻🌻
🌻🌻🌻
🌻🌻🌻

ای برگ قوت یافتی تا شاخ را بشکافتی
چون رستی از زندان بگو تا ما در این حبس آن کنیم

سلام بر شما همراهان بزرگوار
سال نو را خدمت شما تبریک عرض می‌کنم
امیدوارم لحظه‌لحظۀ این سال برای شما پُر خیر و برکت باشد.

با احترام فراوان

مرتضی رضایی آدریانی
https://t.me/HealthTranslation

🌻🌻🌻
🌻🌻🌻
🌻🌻🌻

سلام خدمت شما بزرگواران

خوش‌آمد عرض می‌کنم خدمت عزیزانی که به‌تازگی به کانال خود پیوسته‌اند.

🌺حضورتان گرم و گرامی🌺

امیدوارم مطالب کانال برای شما سودمند باشد.

با احترام فراوان

مرتضی رضایی آدریانی    @HealthTranslation
🌻🌻🌻

.