Week two summary of social and mainstream media information disorder during the month of October.

https://haqcheck.org/october-week-two-summary/

A Facebook page with over a hundred thousand followers shared a post on Oct 23, 2022, with the caption "American flag being burned in the streets of Addis Ababa."
However, HaqCheck examined the image and determined it to be False.

https://haqcheck.org/does-the-image-show-the-american-flag-being-burnt-on-the-streets-of-addis-ababa/

#HaqCheck_AfaanOromo

Fuuli feesbuukii hordoftoota hedduu qabu,gaafa onkolooleessa 23,2022,mata duree "Alabaan Ameerikaa magaalaa finfinne keessatii gubatte" jedhun gabaase ture.Haa ta'u malee akka qorannaan haqCheck mirkanneessetti suuraan raabsame soba ta’unsaa Mirkanaaweera።

https://bit.ly/3D7vVap

HaqCheck debunked an image-backed social media post with a claim that Eritrean soldiers were torturing and killing civilians in Tigray.

https://haqcheck.org/false-the-image-doesnt-prove-eritrean-soldiers-torturing-civilians-in-shire-tigray/

Does the image show the new national palace being built in Addis Ababa?

ከ40 ሺህ በላይ ተከታይ ያለው የትዊተር አካውንትን ጨምሮ የተለያዩ የማህበራዊ ገፆች የኦሮሞ ነጻነት ሰራዊት (ኦነግ ሸኔ) እየተባለ የሚጠራውን ቡድን ባንዲራ የተሸከሙ አዛውንትን ምስል ነው ተብሎ ሲያጋሩ ቆይተዋል።

ይህ ምስል ከዚህ ቀደምም በሌሎች ሀገሮችም ሰራጭቶ የነበረ ሲሆን ለምሳሌ ያክል ከዚህ ቀደም በአፍጋኒስታን በታሊባን ታጣቂዎች እና በአፍጋኒስታን መንግስት መካከል ተከስቶ በነበረው ግጭት ላይ እኚህ አዛውንት የአፍጋኒስታን መንግስትን ብሄራዊ ባንዲራን እንደተሸከሙ ተደርጎ በስፋት ሲዘዋወር ነበር።

ነገር ግን ሀቅቼክ ምስሉን ለማጣራት ባደረገው ጥረት ትክክለኛ ምስሉን በአንድ የትዊተር አካውንት ላይ ተጋርቶ ያገኘው ሲሆን የያዙት ባንዲራም የታሊባን (በነጭ ባንዲራ ላይ በጥቁር ፅሁፍ ያረፈበት) እንደሆነ የተረጋገጠ ሲሆን በምስሉ ላይ የታዩት ግለሰብ ከተሸከሙት ነጭ ባንዲራ ጋር የሚያሳይ እና በትክክል የት ቦታ እንደተቀረጸ የማይታወቅ ቪድዮ ተገኝቷል። https://bit.ly/3Un5J2Z

በእነዚህ ምክንያቶች ሀቅቼክ በማህበራዊ ሚድያ ላይ ሲዘዋወር የነበረውን ምስል በፎቶሾፕ የተቀናበረ መሆኑን አረጋግጦ ሀሰት ብሎታል።

ሀቅቼክ የህወሓት ታጣቂዎች ያስረከቡት መሳሪያ ተብሎ የተጋራውን ምስል ህዳር 23 ፤ 2013 ዓ.ም በፋና ይፋዊ የፌስቡክ ገፅ ላይ በተጋራ እና “በመቐለ ከተማ በተደረገ ብርበራ የጥፋት ቡድኑ የጦር መሳሪያ ማከማቻ ዴፖ ተይዟል” የሚል ፅሁፍ ባለው ቪድዮ ውስጥ አግኝቶታል።

bit.ly/3Tsc5g5

ከሰሞኑ በተለያዩ የማህበራዊ ገፆች ላይ “ከእንግሊዝ ኤንባሲ ጀርባ ያለውን ተራራማ ጫካ ይዞ ፣ እንጦጦን አካሎ ፣ የሱሉልታን ግርጌ ይዞ ፣ ጣፎ ደርሶ ወዲህ የሚመለስ ግዙፍ ፕሮጀክት” በሚል የፅሁፍ መግለጫ ስር የተለያዩ ምስሎች በስፋት ሲዘዋወሩ ቆይተዋል።

ባሳለፍነው የኢትዮጵያውያን 2014 ዓ.ም የጠቅላይ ሚኒስትር ፅ/ቤት 49 ቢልዮን ብር የሚፈጅ አዲስ ቤተመንግስት ሊገነባ በዝግጅት ላይ መሆኑ ተገልፆ የነበረ ሲሆን ከታላቁ የህዳሴ ግድብ በመቀጠል ብዙ ወጪ የሚወጣበት ይህ ፕሮጀክት መንግስት ባስቀመጠው የ10 አመት መሪ የልማት ዕቅድ ውስጥ “የጫካ ፕሮጀክት” በሚል ፕሮጀክት ስር የሚገነባ መሆኑን የሚያሳዩ መረጃዎች ወጥተው ነበር።

ይሁን እንጂ ከሰሞኑ የቤተመንግስቱ እና በዙሪያው የሚሰራው ፕሮጀክት እንደሆነ ያሳያል በሚል ሲዘዋወር የቆየው ምስል እውን የተባለውን ቤተ መንግስት የሚያሳይ ሳይሆን ስቴፋኖ ቦአሪ በተባለ የጣልያን አርክቴክት በሜክሲኮ ውስጥ የምትገኝና ካንኩን ለምትባል ከተማ (Smart city) ለመገንባት የተነደፈ ንድፍ ሲሆን የሚገነባው ከተማ ወደ 557 ሄክታር እንደሚሸፍን በአርክቴክቱ የተገለፀ ሲሆን በውስጡ ወደ 7.5 ሚልዮን ዛፎች እንዲሁም እፅዋቶች እንዲኖረውም ታስቦ የወጣ ንድፍ ነው።

በዚህም መሰረት ከሰሞኑን በአዲስ አበባ ከተማ ውስጥ የሚገነባ ግዙፍ ፕሮጀክት ተብሎ ሲዘዋወር የነበረውን ምስል ሀቅቼክ በመርመር የተሳሳተ እንደሆነ አረጋግጧል።

የትዊተር ተጠቃሚዎች የተሳሳተ መረጃን እንዲያርሙ የሚያስችል አሰራር አስጀመረ

የማህበራዊ መገናኛ ድርጅቱ ትዊተር የትስስሩ ተጠቃሚዎች የተሳሳተ መረጃን እንዲያርሙ የሚያስችል አሰራር አስጀምሯል። አሰራሩ ትዊተር ላይ የሚለቀቁ መረጃዎችን እውነትነት በፍቃደኛ ተጠቃሚዎች እንዲጣራ የሚፈቅድ ነው።

በአዲሱ አሰራር መሠረት የትዊተር ተጠቃሚዎች በማህበራዊ ትስስሩ ገፅ የሚለጠፉ መረጃዎች ስር አጭር የአውድ ማስታወሻ ወይም ተጨማሪ የማስተካከያ መረጃ እንዲፅፉና እንዲፃፍ ሀሳብ እንዲሰጡ ያስችላቸዋል። አንድ ማስታወሻ ከተፃፈ በኋላ ደግሞ አጋዥ መሆኑ እና አለመሆኑ በፍቃደኛ አባላቶቹ በሚሰጥ ደረጃ ወይም ሬቲንግ ይወሰናል።

እሄን በተጠቃሚዎች አጭር የአውድ ማስታወሻ በመፃፍ የመረጃን እውነትነት የማጣራት ዘዴ በተለይ በአሜሪካን ሀገር እያደገ እየመጣ ያለው መረጃ-አጣሪዎችን ያለማመን ሁኔታ መልስ ይሆናል ተብሏል።

አሜሪካዊዊው ቱጃሩ ባለሀብት ኤሎን ማስክ ትዊተርን በ44 ቢልየን ዶላር ከገዙት በኋላ የተለያዩ ማሻሻያዎች እንዳደረጉ ሲዘገብ ቆይቷል።

እሄንን አሰራር ከአንድ አመት በፊት የተጠነሰሰ ቢሆንም በቅርቡ ትዊተር ላው ተግባራዊ ሆኗል።

Did you come across social media posts that claim the TPLF is hiding its weapons and ammunition? A Facebook post shared four images to prove the same claim but confirmed by HaqCheck to be False.

https://haqcheck.org/false-the-images-dont-show-tplf-burying-weapons-and-ammunition/

ከሰሞኑ በተለያዩ የማህበራዊ ሚድያ አውታሮች ላይ “የፈረንሳዩ ፕሬዝዳንት ኢማኑኤል ማክሮን ለሁለተኛ ጊዜ በህዝብ ፊት በጥፊ እንደተመቱ እንደሚያሳይ ተነግሮ አንድ ቪድዮ ሲዘዋወር ነበር።”

አንዳንድ በውጭ ሀገር የሚገኙ የፌስቡክ ገፆችን ጨምሮ በሀገራችን ከ30ሺህ በላይ ተከታይ እስካላቸው ገፆች ድረስ ፕሬዝዳንቱን በድጋሚ በጥፊ የተመታችው በአንዲት እንስት እንደሆነ በመናገር ሲዘግቡ ቆይተዋል።
(https://t.me/alzarkawihabib/5235 ,
https://fb.watch/gZMgzjg4BJ/)

ሰኔ 8 ቀን 2021 እ.አ.አ የፈረንሳዩ ፕሬዝዳንት ኢማኑኤል ማክሮን በደቡባዊ ፈረንሳይ ጉብኝት በሚያደርጉበት ወቅት እርሳቸውን ለመመልከት ከተሰበሰቡ ህዝቦች መሃል ዴምየን ታረል የተባለ ግለሰብ ፕሬዝዳንቱን በጥፊ እንደመታቸው የሚያሳዩ የተለያዩ ተንቀሳቃሽ ምስሎች ተለቀዋል ( https://fb.watch/gZM8Ozj0SD/ ) ። የዚህን ግለሰብ ድርጊት ተከትሎ የፈረንሳይ ፍ/ቤት በግለሰቡ ላይ የ18 ወራት እስር ፈርዶበት የነበረ ቢሆንም ፍ/ቤቱ የእስር ጊዜውን ወደ 4 ወራት ቀንሶለት ነበር።

ሀቅቼክ በቅርቡ የተሰራጨውን ቪድዮ ለማጣራት ባደረገው ጥረት ቪድዮው የዛሬ አመት በፕሬዝዳንቱ ላይ የተፈፀመው ድርጊት መሆኑን አረጋግጧል። ሃቅቼክ በሁለቱ ቪድዮዎች ውስጥ ያሉትን ግለሰቦች፣ የነበሩበትን አካባቢ እና በቦታው የነበሩ ነገሮችን አጥንቶ ቪድዮው በወቅቱ በተለየ አቅጣጫ የተቀረፀ እንደሆነ ማረጋገጥ ችሏል።

A Facebook page with more than 38 thousand followers shared a post, claiming that the pictures are of a design of a satellite town to be built in Addis Ababa. The post also states that the satellite town (aka the Chaka Project) covers a large swath of land stretching from around Entoto to Tafo.

However, HaqCheck inspected the images and rendered them as False.

http://bit.ly/3gwo0Ms

A Twitter account shared a post claiming that TPLF militants in Maytsemri surrendered their weapons to local authorities and gathered in temporary camps.

Yet, HaqCheck inspected the post and confirmed the images don't support the claim.

http://bit.ly/3tXlhyD

#Alert: The image doesn't show a donkey looted by Eritrean troops from Tigray

On Nov 28, 2022, a Facebook post was made sharing a tweet screenshot with an image that shows a donkey in a minivan and a short text implicitly claiming that Eritrean troops looted the donkey in the minivan from Tigray.

The text on the screenshot picture reads, “When there is nothing left to take…” and it used an emoji indicating the minivan’s license plate.

However, HaqCheck confirmed that the image doesn't prove the claim that the donkey shown in the minivan was looted by Eritrean soldiers from Tigray. The license plate of the car was intentionally altered to support the claim.

The image was first published on Reddit with the description, “This donkey getting a ride home in a minivan” on 24 August 2019.

The same image with a similar claim was debunked by HaqCheck back in January 2021. Here is the previous fact-checking article.