Zafar Khashimov

a biting, hech bo'lmasa, kichik bir hikoyani o'zbek tiliga tarjima qiling va o'sha telegram, Facebook yoki boshqa ijtimoiy tarmoq orqali tarqating. Shu ish ona tilimiz uchun uttiz yil hammaga "o'zbecha yozila , o'zbecha gapirila" deb yurgandan afzalroqdir.(Ushbu tanbex luqmalar mualliflari imlosida keltirilganim uchun uzur so'rayman).
3) Tilning axborot va mafkura vositasi roliga kelsak, aminmanki, bu alohida e'tiborga loyiq mavzu. Sababi, bugungi kunda dunyoda propaganda juda kuchli. Davrimizning borliq va hodisalari haqida atroflicha, holis va to'liq ahborot olishimiz nafaqat hozirgi kunimiz, balki, kelajagimizni belgilaydigan eng muhim omillardan biridir. Shu borada aytmoqchimanki, yaqin yaqinlargacha mamlakatimiz ichki xolati va tashqi hodisalarni o'zbek tilida milliy ommaviy axborot vositalarida yoritilishi juda sust va zaif edi. O'zbek televideniyesi, radiosi, gazetalari habarlarni ancha yuzaki va chala yoritar edilar. Hatto dunyoda yoki vatanimizda bo'layotgan muxim hodisa va jarayonlar kechikib berilar, ba'zan chala yoritilsa, ba'zan mutlaqo sukutga sazovor bo'lar edi. Bu informatsion vakuumni albatta chet el, va, birinchi navbatda, tili tushunarli bo'lgani sababli, Rossiya OAV egallab boshlagan edilar. Bu, albatta, milliy mafkuraga qator hollarda salbiy ta'sir ko'rsatish havfi bor ahvoldir. Ammo ohirgi vaqtlarda, shukurlar bulsin, bu hol asta o'zgarayapti: milliy telekanallar, axborot ko'rsatuvlari va muhokamalar rivojlanib, milliy televideniyeni ko'rish tobora qiziqarli bo'lib borayapti. Albatta bu omil ham tilimizning mavqei va unga bo'lgan halq orasidagi talabni oshiradi.
4) Endi kishilar orasidagi muloqotga keladigan bo'lsak, yuqorida qayd etilgan jarayonlar rivojlangani sari bu vohada ham ijobiy o'zgarishlar oshaveradi. Axir hamma eshitgan o'qiganlari haqida o'sha eshitgan, o'qigan tilda otamlashishi tabiiy. Ya'ni, qancha ko'p habar o'zbek tilida bo'lsa, uning muhokamasi ham shu qadar o'zbek tilida bo'lishi aniq .

Ushbu fikrlarim yakunida aytmoqchi bo'lgan asosiy g'oyalar:
- chet tillarini, rus tili bundan aslo mustasno emas, chuqur o'rganaverishimiz kerak, zeroki, bu tillar bizga bilimlar hazinasiga kalit deb qarashimiz maqsadga muvoffiq bo'ladi.
- shu bilan bir qatorda o'zbek tilida ko'p va sifatli content tayyorlash, hoh u yangi kitob, jurnal, gazeta, internetda, shu jumladan ijtimoiy tarmoqlardagi content bo'lsin, hoh jahon adabiyoti, san'ati, she'riyati hazinasi durdonalari bo'lsin va hoh ilmiy ommabop nashrlar, ko'rsatuv yoki darsliklar bo'lsin.
- Ommaviy axborot vositalarida mavjud qonun bilan belgilangan conceptual va strategik cheklov va yo'nalishlarga rioya qilgan xolda, boshqa barcha cheklanishlarni olib, OAVlar rivoji yo'lida hech qanday to'siqlar qoldirmaslik kerak. Masalan, OAV millatlar, halqlar, irq va din asosida odamlarning orasida ziddiyat va qarama-qarshilik uyg'otmasligi, extremizm va terrorizmning har qanday ko'rinishiga qarshi bo'lishi, milliy mustaqilligimiz g'oyasini qo'llab quvvatlashi va inson huquqlari va qadriyatlarini hurmat qilishi kabi asosiy tamoyillarga rioya qilishini talab qilish kifoya. Shu principlarni qo'llagan holda OAVlari har sohada o'z auditoriyalariga monand har xil qiziqarli xabarlar berib yursa, ularning soni ko'p va xilma xil bo'lsa, albatta, odamlarda ona tiliga bo'lgan xojat yanada oshadi.
Masalan, kuzatishim bo'yicha Xalqaro Press Klub ko'rsatuvlari, Uzreport, Zo'r TV, Milliy TV va yangi barpo bo'lgan O'zbekiston telekanali qatorida, daryo, kun.uz, kommersant.uz jurnalistlari bu masalada shu onda katta ijobiy qadamlar bosishayapti. Yaqinda do'stlarimiz asos solgan Mfactor loyihasi ham shu qatorda, sababi, loyiha ijodkorlari va qatnashchilari o'zbek tilida yetuk tadbirkorlardan muvaffaqiyat sir va omillari haqida interviu olib keng ommaga uzatishni oldilariga maqsad qilib qo'yganlar.

Shu aytilgan mulohazalarni e'tiborga olib, o'zbek tilimiz kelajagi va rivoji uchun jon kuydirayotgan aziz vatandoshlar, iltimos, bir- birimizni bu muhabbat qalbimizda kimda ko'p, kimda kamligi haqida talashmaylik, bir-birimizni hoyinlikda ayblamab yengmaylik, balki shu g'ay

3.69K views15:42