Raqamli So'rg'ich: Nega Biz "Elektron Enaga"ga Mukkasidan Ketdik?

Tasavvur qiling: Kechki ovqat payti. Dasturxon atrofida butun oila jam. Issiq osh suzilmoqda. Lekin 3 yoshli nabirangiz ovqat yemayapti, injiqlik qilyapti. Charchagan ona darrov sumkasidan telefonni olib, yorqin rangli videoni yoqib, bolaning qo'liga tutqazadi. Bola birdan jim bo'ladi. Uning ko'zlari ekranga mixlanadi, og'zi esa mexanik tarzda ochiladi. Uyda tinchlik hukm suradi. Lekin bu — aldamchi tinchlik.

Hurmatli ota-onalar, keling, haqiqatga tik qaraylik. Biz buni "zamonaviy tarbiya" deymiz, lekin aslida bu — raqamli so'rg'ichdir.

Tinch bola — yaxshi bola emas. Siz bolangizni telefon bilan ovutganingizda, uning miyasida nima sodir bo'layotganini bilasizmi? Ekranning tez almashinuvchi kadrlari va yorqin nurlari bolaning hali yetilmagan asab tizimiga "shirin zahar" kabi ta'sir qiladi. Bu — dofamin qopqoni. Bola ekrandan oson lazzat oladi, lekin bu soxta lazzatdir. Natijada, telefonni olib qo'ysangiz, bola o'zini boshqarolmay qoladi, chunki uning "Prefrontal Korteksi" — ya'ni hissiyotlarni jilovlovchi "bosh qo'mondoni" hali rivojlanmagan bo'ladi. Siz telefon berib, uning asab tizimi tormozini ishdan chiqarmoqdasiz.

Muammo shundaki, bizda raqamli tarbiya bo'yicha "buvilarimizning o'gitlari" yo'q. Texnologiya xuddi havo kabi hamma joyda bor. Lekin biz oson yo'lni tanlab, bolalarimizni "elektron enaga" qo'liga topshirib qo'ydik. Unutmang, ekran — bu devor. U siz va farzandingiz o'rtasidagi mehrli munosabatni to'sib qo'yadi.

Yechim: Raqamli Parhez. Mutaxassis sifatida aytaman: vahima qilishga hojat yo'q, lekin harakat qilish shart. Ekran vaqtiga xuddi ovqatga munosabatda bo'lgandek yondashishimiz kerak. Biz bolamizga kun bo'yi shokolad bermaymiz-ku, to'g'rimi? Xuddi shunday, "raqamli shirinlik" ham me'yorida bo'lishi kerak.

Mana sizga bugunoq qo'llashingiz mumkin bo'lgan amaliy maslahatlar:

Chegara — bu mehrdir. Ovqatlanish paytida va uxlashdan oldin telefonlar yig'ishtirilsin. Bu qoida nafaqat bolalar, balki kattalar uchun ham qonun bo'lishi shart. Ota-ona sifatida siz o'rnak bo'lishingiz kerak.

Birga iste'mol qiling. Bolaga telefon berib, o'zingiz ishingizni qilmang. Agar ekran qarshisida bo'lsangiz, birga o'tiring. "Bu ayiq nega yuguryapti?", "Ranglari qanaqa ekan?" deb savol bering. Jonli muloqotni ekran ichiga olib kiring.

Miya och qolishi kerak. Bolaning zerikishidan qo'rqmang. Zerikish — bu ijodkorlikning boshlanishi. Bola telefonsiz qolganda, u o'ynashni, xayol surishni va atrofni kuzatishni o'rganadi.

Bizning maqsadimiz — bolalarni texnologiyadan butunlay uzib qo'yish emas, balki ularni "raqamli autizm"dan asrab, haqiqiy insoniy tuyg'ular bilan tarbiyalashdir. Telefonni chetga suring va bolangizning ko'zlariga qarang. U yerda sizni kutayotgan butun bir dunyo bor.

@ekransiz

#ekran_vaqti #maqola

Ramazon muborak bo'lsin, hurmatli kitobxonlar!

@Abdurazzoq_Reads

🌙 Ramazon taqvimi-2026

Jadvalda Toshkent vaqti bilan ko’rsatilgan.

Quyosh chiqish va botish vaqtidagi tafovutlar (daqiqa hisobida):

◀ Toshkentdan oldin:

Angren – 3/4, Parkent – 2/2, Andijon – 12/13, Xonobod – 14/15, Shahrixon – 10/12, Xo‘jaobod – 12/14, Namangan – 9/10, Pop – 6/7, Chortoq – 10/11, Kosonsoy – 9/9, Farg‘ona – 7/9, Rishton – 6/9, Qo‘qon – 5/7, Marg‘ilon – 9/11.

▶ Toshkentdan keyin:

Bekobod – 2/1, Buxoro – 24/22, Gazli – 25/24, G‘ijduvon – 19/18;
Qorako‘l – 27/26, Guliston – 3/2, Sardoba – 3/2, Jizzax – 8/7, Zomin – 6/4, Forish – 9/8; G‘allaorol – 10/8, Navoiy – 20/21, Zarafshon – 20/18, Konimex – 19/18, Nurota – 15/14, Uchquduq – 10/9, Nukus – 38/39, Mo‘ynoq – 37/40, Taxtako‘pir – 31/33, Qo‘ng‘irot – 40/42, Samarqand – 15/13, Ishtixon – 13/11, Mirbozor – 16/14, Kattaqo‘rg‘on – 14/12, Urgut – 11/9, Termiz – 14/9, Boysun – 13/9, Sho‘rchi – 11/7, Qarshi – 18/15, Dehqonobod – 15/12, Koson – 17/15, Muborak – 19/17, Shahrisabz – 14/11, G‘uzor – 17/14.

👉 @xushnudbek 👈

Senga balki ayon balki noayon
Bir hayot hadisin aylayin bayon
Mayli suvlar kechgin mayli o'tda yon
Hargiz iltimosga kuning qolmasin!

Sargardon yo'llarda qolsang hamki och
Sabru qanoatni qilgil bowga toj
Notanti y6ldowga bölma hech muhtoj
Hargiz iltimosga kuning qolmasin!

Ta'nadir dunyoda yomondan yomon
Non berib rangingni etgaydir somon
Aqling butun b6lsa to'rt muchang omon
Hargiz iltimosga kuning qolmasin!

Bo'ri emas deysan odam odamga
Ko'zing kattaroq och boqqil olamga
Birov otamga der birov onamga
Hargiz iltimosga kuning qolmasin!

Sahovat ahliga garchi yuz burdim
Gohi dam hayratda lol qotib turdim
Norning it oldida cho'kkanin ko'rdim
Hargiz iltimosga kuning qolmasin!

OH, do'stim, demagil qaydam bu tuyg'u
She'rim sen uchun ham bo'lolsin ko'zgu
Mening bir jaydari falsafamdir bu:
Hargiz ILTIMOSGA KUNING QOLMASIN!

O'zim uchun yangi dunyoni kashf qildim

O'zbekistondan chiqib dunyoning bir-nechta rivojlangan davlatlarida muvaffaqiyatli biznes yuritish, hammasini kitobida yozilganidek qilish osonmi?

Mirshod aka bilan birinchi marta gaplashganimdayoq dunyo darjasida fikrlaydigan tadbirkor qanday bo'lishini ko'rgan edim

O'zim uchun umuman yangi dunyoni kashf qildim va podkast qilishga qaror qildim

• O'zbekistonda biznes qilishdagi muammo va kamchiliklar
• Cheklovlarsiz fikrlash
• O'sishga olib boruvchi yo'l

Juda qiziq podkast chiqdi, tomosha qiling:

https://youtu.be/Yhk01YQ72O8?si=tDBT0RKz7tRoTF99