👆🔥 እሳትን በእሳት ማጥፋት ይቻላል? ... ኢስላምን በስድብና በማንቋሸሽ መከላከልስ ይቻላልን ?

አንዳንዴ በማህበራዊ ሚዲያም ሆነ በእለታዊ መስተጋብራችን የምናያቸው አዝማሚያዎች በእጅጉ ያሳዝናሉ። ከእኛ የተለየ እይታ፣ አካሄድ ወይም አስተሳሰብ ያለውን አካል ወይም ግሩፕ፣ "እስልምናን እየተከላከልኩ ነው" በሚል የተሳሳተ ትርክት በስድብ እና በማግለል ስንፈርጀው እንታያለን።

ነገር ግን ቆም ብለን ስናስበው... ይህ ጥራዝ ነጠቅ አካሄድ ከኢስላም እውነተኛ አስተምህሮም ሆነ ከማህበራዊ ሳይንስ (ስነ-ልቦና) እውነታዎች ጋር ፊት ለፊት ይጋጫል።

💧 ቁርኣን ምን ይላል?
እስልምና "የሰደበህን መልሰህ ስደብ፣ የጠላህን ጥላ" አይልም። ይልቁንም፣ የሰው ልጅን ስነ-ልቦና በሚገዛ ጥልቅ ጥበብ፡- "መልካሚቱና ክፉይቱ ጸባይ አይተካከሉም፤ ክፉይቱን በመልካሚቱ ገፍትር፤ ያኔ ጠላትህ እንደ አዛኝ ዘመድ ይሆናል" ነው የሚለው። እሳት በውሃ እንጂ በእሳት አይጠፋም!

🧠 ከስነ-ልቦና እና ማህበራዊ ሳይንስ አንጻርስ?
አንድን ሰው ስንሰድበው እና ስናንቋሽሸው፣ ማህበራዊ ሳይንስ እንደሚያረጋግጠው፣ ግለሰቡ ስህተት ቢሆንም እንኳ ወደ እውነት ከመምጣት ይልቅ "የመከላከል ስነ-ልቦናው" (Defensive mechanism) ውስጥ ይገባል። ሀሳቡን አጥብቆ እንዲይዝ፣ እንዲያፈገፍግ እና እልህ ውስጥ እንዲገባ እናደርገዋለን።

ይህ ማለት፣ "እየተከላከልን ነው" ብለን የምናስበው አካሄድ፣ በተቃራኒው ሰዎችን ከእስልምና እንዲርቁ (Polarization እንዲፈጠር) እያደረገ ነው።

የኢስላም ውበት የሚንጸባረቀው በደረቅ ክርክር፣ በመፈራረጅ ወይም በማንቋሸሽ ሳይሆን፤ በተግባር በሚታይ ርህራሄ፣ መቻቻል እና ውብ ስነ-ምግባር (አኽላቅ) ነው! የተለየ አመለካከት ያላቸውንም ሆነ ሙስሊም ያልሆኑ ወገኖችን ልንማርክ የምንችለው እኛ ራሳችን የዚህ ውብ አስተምህሮ ህያው ማሳያ (Living examples) ስንሆን ብቻ ነው።

እስኪ ራሳችንን እንገምግም! የዕለት ተዕለት ቃላቶቻችን እና ድርጊቶቻችን ሰዎችን ወደ እውነት እያቀረቡ ነው ወይስ እያራቁ? የኢስላምን ውበት እያሳየን ነው ወይስ እየጋረድን?

#እስልምና #ስነምግባር #አኽላቅ #መቻቻል #ማህበራዊ_ግንኙነት #ሙሃሰባ #እይታ

@HabibiMediaNetwork

👆👇
ክቡር ዶክተር Zeleke Redi በመጀመሪያ ደረጃ አገራችን ኢትዮጵያ የተሻለች አገር እንድትሆን፣ አገራዊ ምክክሩ እንዲሰምር እና አዲሱ ትውልድ በሰላምና በእኩልነት እንዲኖር የሚያሳዩትን ጥልቅ ተነሳሽነትና በጎ ምኞት ከልብ እናደንቃለን።

"ታሪክ ለመማርና የዛሬን ሰላም ለማጎልበት እንጂ ለማወክ መዋል የለበትም" የሚለው መነሻ ሐሳብዎ በማኅበረሰብ ሳይንስም ሆነ በሞራል ሚዛን ፍጹም ትክክል ነው።

ነገር ግን የኡስታዝ አሕመዲን ጀበልን ጽሑፍ ተከትሎ ያነሱት "ይህ ጉዳይ አሁን ለምን ተነሳ? አገራዊ ምክክር ባለበት ሰዓት 1700 ዓመት ወደኋላ መመለስ ምን ፋይዳ አለው?" የሚለው ጥያቄዎ፣ የችግሩን ውጫዊ ገጽታ እንጂ መዋቅራዊ ስር-መሰረቱን ያላገናዘበ ሆኖ አግኝተነዋል።

በመሆኑም ይህንን ጉዳይ ከስሜታዊነት በጸዳና በጥልቀት ተመልከተን በማህበራዊ እይታ (ምናብ) እንደሚከተለው እንመልሳለን፦

1. የጊዜው አግባብነት (Timing)፡ አሕመዲን ጀበል ጉዳዩን "አሁን" ለምን አነሳው?

ክቡርነተዎ ሆይ! የኡስታዝ አሕመዲን ጽሑፍ በባዶ ሜዳ ላይ የተነሳ "የታሪክ ትርክት ፈጠራ" (Historical Provocation) አይደለም። ይልቁንም አሁን በአገራችን የፖለቲካ እና የማኅበራዊ ሚዲያ ዲስኩር ላይ በስፋት እየተቀነቀነ ላለው "እኛ ነባር (ባለቤት) ነን፤ እናንተ መጤ (እንግዳ) ናችሁ" ለሚለው አደገኛና የተንሻፈፈ ትርክት የተሰጠ አመክንዮአዊ ምላሽ ነው።

በማኅበረሰብ ጥናት ውስጥ አንድን የታመመ ትርክት ለማከም፣ በሽታው ከተመሰረተበት የታሪክ መቼት መጀመር ግድ ይላል። አሕመዲን 1700 ዓመታት ወደ ኋላ የተመለሰው ታሪክ ለመቆፈር ፈልጎ ሳይሆን፣ "መጤ እና ነባር" የሚለው የድንቁርና ፖለቲካ የሚመዘዘው ከዚያ ዘመን ታሪክ አፈጣጠር ላይ በመሆኑ፣ እዚያው ሥሩ ላይ ሄዶ ለማምከን ነው። አንድ ማኅበረሰብ "መጤ" እየተባለ ከዜግነት ክብር ሲገፋ ዝም ብሎ ማየት እንጂ፣ የታሪክን እውነታ በማቅረብ የተዛባውን ሚዛን ማስተካከል መቼም ቢሆን "ጊዜው አይደለም" ሊባል አይችልም።

2. አገራዊ ምክክርና "የውሸት ሰላም"

አገራዊ ምክክሩ ስኬታማ እንዲሆን የሁላችንም ምኞት ነው። ነገር ግን እውነተኛ አገራዊ መግባባት (National Consensus) ሊገነባ የሚችለው በእኩልነት፣ በእውነት እና በመከባበር ላይ እንጂ፣ የአንዱን ወገን ታሪካዊ ህልውና በመካድ በተገነባ "የውሸት ሰላም" (Negative Peace) ላይ አይደለም።

√ "ዛሬ እንዴት እርስ በርሳችን በእኩልነት እንኑር?" ብለው ለጠየቁት ጥያቄ፣ ትልቁ እንቅፋት ይሄው "የመጤነት ፍረጃ" ነው።

√ አንድን ማኅበረሰብ "እምነትህ መጤ ስለሆነ አንተም መጤ ነህ" ብሎ እያገለሉ፣ በሌላ በኩል ደግሞ "ኑ ስለ አገራዊ ሰላም እንመክር" ማለት ራስን ማታለል ነው።

√ ስለዚህ አሕመዲን ያነሳው ሐሳብ ለአገራዊ ምክክሩ እንቅፋት ሳይሆን፣ ምክክሩ ትክክለኛውን የታሪክ ስብራት ጠግኖ፣ እኩል የዜግነት ክብር ላይ እንዲመሰረት የሚያግዝ ትልቅ ግብዓት ነው።

3. "እኛ አስተናጋጅ፣ እናንተ እንግዳ" የሚል ሐሳብ ተነስቷል ወይ?

ዶክተር ዘለቀ፣ የጽሑፉን ይዘት በድጋሚ ቢመረምሩት፣ አሕመዲን "ክርስቲያኖች እንግዳ፣ ሙስሊሞች አስተናጋጅ" የሚል የፉክክር ሐሳብ አላነሳም። የጽሑፉ ዋነኛ ማጠንጠኛ፣ "ሁሉም አብርሃማዊ ሃይማኖቶች (ክርስትናም፣ እስልምናም፣ አይሁድም) ከውጭ የመጡ ናቸው። እኛ ኢትዮጵያውያን ደግሞ እነዚህን እምነቶች የተቀበልን ነባር ዜጎች ነን" የሚል ነው።

ይህ ትንታኔ ዜግነትንና ሃይማኖትን ይለያል። "የእኔ እምነት አገር በቀል ስለሆነ እኔ የአገሪቱ ብቸኛ ባለቤት ነኝ" ለሚለው ጽንፈኛ አስተሳሰብ፣ ሳይንሳዊ እና ታሪካዊ ማስተባበያ ነው። የጋራ ታሪካችን የመከፋፈያ መሣሪያ እንዳይሆን ከፈለግን፣ ታሪካችንን በትክክል መረዳትና አንዳችን የአንዳችንን አገር-በቀልነት (Indigeneity) ማክበር አለብን።

#ማጠቃለያ

በመሆኑም ክቡር ዶክተር፣ ይህ ጽሑፍ "በዚህ ወቅት መነሳቱ ምን ለማትረፍ ነው?" ለሚለው ጥያቄዎ ምላሹ አጭር ነው፡ **እኩልነትን ለማትረፍ፣ የተዛባን የታሪክ ትርክት ለማረም እና እውነተኛ አገራዊ መግባባትን በጽኑ መሰረት ላይ እንዲቆም ለማድረግ ነው።

ዝምታ ሁልጊዜ ሰላምን አያመጣም፤ በተለይም ዝምታው የሌላውን ህልውና በሚያጠፋ ትርክት ላይ ሲሆን። ሥለዚህ ይህንን የሐሳብ ልውውጥ የምናየው፣ ጤናማና ምክንያታዊ ወደሆነ የዜግነት ፖለቲካ ለመሸጋገር እንደሚያስችል የህሊና ንቃት (Critical Awakening) እንጂ እንደ ጭቅጭቅ መነሻ አይደለም።

ከአፍታ ቆይታ በኋላ ደግሞ "የእምነት መጤነትና የዜግነት ነባርነት" የምትልን ጽሑፍ አስዳስሳችኋለሁ።

✍ @HabibiMediaNetwork

🌹"ለምን አልደነገጥክልኝም?"🌹
🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹
በዚህ ቪዲዮ ላይ የምናየው ትዕይንት ምንም እንኳን ለፈገግታ እና ለማዝናናት የቀረበ ቢመስልም፣ በውስጡ ግን ጥልቅ የሆነ የትዳር እና የሰው ልጅ ስነ-ልቦና እውነትን አዝሏል።

እኛም ከሐምሌ 13/ ከ2017  ጀምሮ በገነባነው ትዳር፣ ከውድ ባለቤቴ ኡሙ_ረይሐን ጋር በዕለት ተዕለት ህይወታችን በትክክል እና በአንክሮ እንዳስተዋልኩት፤ የሴት ልጅ ስሜት በትልልቅ ቁሳዊ ስጦታዎች ብቻ ሳይሆን (የኔማ ስጦታ አትወድም ማለቴ ከስጦታ ይልቅ ማደግ ላይ ነው ትኩረቷ-ይህንን ወደፊት በሰፊው አስቃኛችኋለሁ)፣ ከምትወደው ሰው በምታገኘው ትንሿ ትኩረት፣ እውቅና እና አድናቆት በእጅጉ ይገነባል። በቃ ሴት ልጅ ትንሽ ነገር የሚያታልላት (የሚያስደስታት)፣ ትንሽም ነገር የሚያስከፋት ፍጡር ናት።

ይህን ውብ እና አዝናኝ የሆነ የትዳር ውስጥ መስተጋብር ከኢስላማዊ አስተምህሮ እና ከስነ-ልቦና ሳይንስ አንጻር አነስ ያለችን ጽሑፍ አዘጋጅቸ ራቅ ሳልል በቅርቡ እመለሳለሁ (ኢንሻ አሏህ)።

@HabibiMediaNetwork

🌹"አድናቆትህ የልቤ ምግብ ነው" በትናንሽ ቅጽበቶች ውስጥ የተደበቀው የፍቅር እና የትዳር ስነ-ልቦና ጥበብ 🌹

የሴት ልጅ ልብ በቃላት ጋጋታ እና በውድ ቁሳቁሶች ክምችት ሳይሆን፣ ከምትወደው ወንድ በምታገኘው ጥልቅ እይታ፣ እውቅና እና አድናቆት ይረካል።

በቪዲዮው ላይ የምናየው https://t.me/HabibiMediaNetwork/667 ያ አጭር ቅጽበት—አምራና ተውባ የበሩ አክሊል ሆና ስትጠበቀው፣ እሱ ሳይደነግጥ ሲያልፍ ፊቷ ላይ ያበበው የቅሬታ ጥላ፣ እና ድጋሚ ተመልሶ በድንጋጤ ሲያቀፋት የፈነጠቀው የህፃን ልጅ ያህል የሆነ ደስታ—የቀልድ ትዕይንት ብቻ አይደለም። የነፍስና የልብ ጥልቅ መስተጋብር እንጂ!

ይህን ህጻን መሰል የዋህ የፍቅር መሻት (Emotional Need) ከኢስላማዊ አስተምህሮ እና ከማህበራዊ ሳይንስ አንጻር ስንቃኘው እጅግ ጥልቅ የሆነ ትርጉም ይሰጠናል።

🥇. የነፍስን ጥማት የሚያረካው ነብያዊ የፍቅር አስተምህሮ

በኢስላማዊ አስተምህሮ የትዳር አጋርን ስሜት በቅጽበት መረዳትና ልቧን ደስ በሚል መንገድ መጠገን ታላቅ እሴት ነው። ነቢዩ ሙሐመድ (ሰ.ዐ.ወ) ከባለቤቶቻቸው ጋር በነበራቸው ፍቅርና ተጫዋችነት፣ የሴትን ልጅ ስሜታዊ ፍላጎት መሙላት እና ፊቷ ላይ ፈገግታን መሳል ትልቅ መንፈሳዊ ምንዳ ያለው ሶደቃ መሆኑን አስተምረውናል (Sunan al-Tirmidhi, Hadith 3895)።

በቪዲዮው ላይ ባልየው ያሳየው ፈጣን የመንፈስ ምላሽ፣ የባለቤቱን የልብ መሰበር ታዝቦ ወዲያውኑ ፈገግታን የመተካት የነብያዊ ሱና ውብ መገለጫ ነው።

🥈. "የግንኙነት ጥሪዎች" በስነ-ልቦና እና በማህበራዊ ሳይንስ መነጽር
አንድን ግላዊ እና አነስተኛ የሚመስል ክስተት ከሰፊው ማህበራዊ እና ስነ-ልቦናዊ መዋቅር ጋር አያይዞ መመልከት (Sociological Imagination)፣ የሰዎችን የዕለት ተዕለት መስተጋብር በሚገባ እንድንረዳ ያደርገናል።

🌹ድምጽ አልባ የፍቅር ጥያቄዎች፦ በስነ-ልቦናው ዘርፍ የትዳር እና ግንኙነት ሊቅ የሆኑት ዶ/ር ጆን ጎትማን ይህንን የሴትዮዋን ድርጊት "Bids for Connection" (የግንኙነት ጥሪ) ይሉታል። እሷ አምራና ተውባ በሩ ላይ መቆሟ "እባክህ እወደድልሃለሁ ወይ? አይተኸኛል ወይ?" የሚል ድምጽ አልባ ጥሪ ነው። (Gottman & Silver, 1999)።

🌹ጥሪን መቀበል (Turning Towards)፦ ባልየው ተመልሶ ሲመጣና በአድናቆት "ሲደነግጥላት"፣ ጥሪዋን ተቀበለ ማለት ነው። ደስተኛ እና ዘላቂ ትዳር የሚገነባው እንደዚህ ባሉ ትናንሽ የዕለት ተዕለት የትኩረት ልውውጦች ነው። እሷ የፈለገችው መደነቁን ብቻ ሳይሆን፣ "አንቺ ለእኔ ትርጉም አለሽ፤ ስሜትሽ ያስጨንቀኛል" የሚለውን የስነ-ልቦና ማረጋገጫ (Validation) ነው።

ይህን ግላዊ እና አነስተኛ የሚመስል ቅጽበት ከሰፊው ማህበራዊ መዋቅር ጋር አያይዞ መመልከት (Sociological Imagination) ደግሞ፣ የሰው ልጅ የስሜት መረጋጋትና የትዳር ህልውና የተመሰረተው በእንደዚህ ባሉ ጥቃቅን ማህበራዊ መስተጋብሮች ላይ መሆኑን ያሳያል (Mills, 1959)።

🥉. የልብን በር የሚያንኳኳው ምስጢር...
"ትፍ በሚል አንዲት ቅጽበት ውስጥ የፍቅር መንግስት ሊፈርስ... ወይም ለዘላለም ሊፀና ይችላል!

እሷ የፈለገችው ያን የሚያምር አለባበሷን ብቻ እንዲያላት አልነበረም። የፈለገችው "በአለም ላይ ካሉ ሰዎች ሁሉ በላይ ለእኔ ልዩ ነሽ!" የሚለውን ድምጽ አልባ ምስክርነት ነበር። እሱ ያንን ያወቀበት እና ደነግጦ ተመልሶ ያቀፋት ቅጽበት ደግሞ የፍቅር እውነተኛ ተአምር ነው!

ነገር ግን... በሚቀጥለው ጊዜ ባልየው ያንን የልቧን ጥሪ ሳይሰማ አልፎ ቢሄድስ? ያ በሩ ላይ የቆመው የፍቅር ተስፋ በዝምታ ተሰብሮ ቢቀርስ?

የፍቅር ትልቁ አደጋ አለመግባባት ብቻ አይደለም... ያቺን ትንሿን የልብ ጥሪ ሳያዩ ማለፍም ጭምር እንጅ!

ሴት ልጅ ለምትወደው ሰው ልክ እንደ ህጻን የምትሆነው፣ ከእሱ የምታገኘው ትኩረት የደህንነት፣ የመወደድ እና የ"አለሁልሽ" ስሜት ስለሚሰጣት ነው። በትዳር ውስጥ ትንሹ አድናቆት፣ ትልቁን የፍቅር ድልድይ ይገነባል!

ሃሳባችሁን አጋሩን

@HabibiMediaNetwork

ባለ ሁለት ፓስፖርቱ ጋዜጠኛ
==================

በ @HabibiMediaNetwork  (HMN) የትንታኔ ዴስክ

በዲሞክራሲያዊ ሥርዓት እና በነፃ ሚዲያ ግንባታ ውስጥ ጋዜጠኝነት የማኅበረሰብ ድምፅ፣ የሥልጣን ባለቤቶችን የመሞገቻ እና የእውነት ማሳወቂያ መሣሪያ ነው። ነገር ግን ጋዜጠኝነት የፖለቲካ ፓርቲ አጀንዳዎችን ማስፈጸሚያ፣ የፓርቲ መሪዎችን ከመዋቅራዊ ተጠያቂነት መከለያ እና የሕዝብን የመጠየቅ መብት ማነቆ ሲደረግ ሙያው ክብሩን ያጣል።

የኑሪያ ልጅ ጋዜጠኛ አብድልወሃብ በቅርቡ (June 30/2026) የትምህርት ሚኒስትሩን ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋን አስመልክቶ፦ "ፕሮፌሰር ብርሃኑን ለመተቸት ቢያንስ ማስተርስ ዲግሪ ያስፈልጋል... ሚኒስትሩ ፖለቲካዊ ውሳኔ ከመስጠት ውጭ በየትምህርት ቤቱ የሚደረገውን ቁጥጥር አይመራም፤ ተጠያቂው መንግሥት ነው" በማለት ያቀረበው ጽሑፍ፣ ከጋዜጠኝነት ሙያ ሥነ-ምግባር፣ ከፖለቲካል ሳይንስ፣ ከሶሲዮሎጂ እና ከሎጂክ ሕጎች አኳያ ከባድ መዋቅራዊ ስብራት አለበት።

ይህ ትንታኔ የጸሐፊውን የተምታቱ መከራከሪያዎች እና የቋመጠበትን "ባለ ሁለት ፓስፖርት" (ጋዜጠኛ እና የፓርቲ አክቲቪስት) በሳይንሳዊ አመክንዮ ከዚህ በታች ተፈትሾ ቀርቧል።

1⃣. የሁለትዮሽ መለኪያ (Double Standard) እና አስገራሚው የአመክንዮ ስብራት

ጸሐፊው ትናንት (July 28/2026) ባወጣው መግለጫ፦ "Ahmedin Jebel-አሕመዲን ጀበል የማይነካ አላህ አይደለም፤ እኔ ጠቅላይ ሚኒስትሩንም   እተቻለሁ" ሲል ነበረ። በሌላ በኩል ደግሞ፦ "ብርሃኑ ነጋን ለመተቸት ቢያንስ ማስተርስ ዲግሪ ወይም የመጀመሪያ ዲግሪ ያስፈልጋል" ይላል።  ይህ ግልጽ የሎጂክ ስብራትና የሁለትዮሽ መለኪያ ነው፦

     √ የጋራ መብት ወይስ የአካዳሚክ መደብኝነት (Elitism)?
ሀገሪቱን የሚያስተዳድሩት ጠቅላይ ሚኒስትሩ Abiy Ahmed Ali ሆኑ ሚኒስትሮቹ በግብር ከፋዩ ሕዝብ ገንዘብ የሚከፈላቸው የሕዝብ አገልጋዮች (Public Servants) ናቸው። የትምህርት ፖሊሲው የሚጎዳው ወይም የሚጠቅመው ደግሞ ደረጃቸው ምንም ይሁን ምን ሙሉውን ማኅበረሰብ ነው።

     √ የሎጂክ ስህተት (Appeal to Authority፦
በፖለቲካል ሳይንስ እና በማኅበራዊ ሳይንስ አንድን የሕዝብ ባለሥልጣን ለመተቸት የዲግሪ መስፈርት ማስቀመጥ Gatekeeping (የሕዝብን ድምፅ የመቀማት አካሄድ) እና "Appeal to Authority" የሚባል የሎጂክ ስህተት ነው። አንድ ገበሬ ወይም የ2ኛ ክፍል ተማሪ የተበላሸ የትምህርት ሥርዓት ሲገጥመው ለመሞገት "ማስተርስ ዲግሪ" ሊኖረው ይገባል ማለት የዜግነት መብትንና የዲሞክራሲን መሠረታዊ መርህ አለመረዳት ነው።

2⃣. የጋዜጠኝነት ሙያዊ ሥነ-ምግባር እና የ"ጥቅም ግጭት" (Conflict of Interest)

ጋዜጠኝነት እና የፖለቲካ ፓርቲ አክቲቪዝም የተያያዙ ነገር ግን ፍጹም የተለያዩ ወሰኖች አሏቸው። ጸሐፊው በማኅበራዊ ሚዲያ እንደ "ነፃና ገለልተኛ ጋዜጠኛ" ሆኖ እየቀረበ፣ በተግባር ግን የኢትዮጵያ ዜጎች ለወገኔ መስመር (ኢዜማ) የተሰኘው የፖለቲካ ፓርቲ መድረክ ላይ በመቆም የፓርቲውን አመራሮች ሲከላከል ይታያል።

      √ የጥቅም ግጭት አለማስታወቅ (Failure to Declare Conflict of Interest)፦ አንድ ጋዜጠኛ የጥቅም ቁርኝት ያለበትን የፖለቲካ ፓርቲ መሪ (ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋን) ሲከላከል፣ አስቀድሞ ለሕዝቡ "እኔ የዚህ ፓርቲ አባል/ደጋፊ ነኝ" ብሎ ግልጽ ማድረግ (Transparency) የሙያ ሥነ-ምግባር ግዴታው ነበር።

     √ ሕዝብን ማጨበረበር፦ የፓርቲ መሪን በጋዜጠኝነት ሽፋን ከአደባባይ ትችት ለመሸፈን መሞከር፣ የጋዜጠኝነትን ሙያዊ ሚዛን ያፈረሰ እና አየር ላይ የተቀመጠ የፓርቲ PR (Public Relations) ሥራ እንጂ ጋዜጠኝነት አይደለም። በአንድ ጊዜ የጋዜጠኛነትን ገለልተኝነት እና የፓርቲ አክቲቪስትነትን "ሁለት ፓስፖርት" ይዞ መጓዝ የሙያ ብልግና ነው።

3⃣. የመዋቅራዊ ተጠያቂነት (Ministerial Accountability) እና የፖለቲካል ሳይንስ ክሽፈት

ይህ ጋዜጠኛ "ብርሃኑ ነጋ የሀገሪቱ መሪ አይደለም፤ በሀገሪቱ ለሚፈጸመው የመብት ጥሰት ተጠያቂው መንግሥት ብቻ ነው፤ ሚኒስትሩ ፖለቲካዊ ውሳኔ ከመስጠት ውጪ እያንዳንዱን ቁጥጥር አይመራም" በሚል ያቀረበው መከራከሪያ የካቢኔ አስተዳደርን ሀሁ አለመረዳት ነው።

     √ የሚኒስትሩ መዋቅራዊ ተጠያቂነት፦ በፖለቲካል ሳይንስና በመንግሥት አስተዳደር ሕግ፣ ሚኒስትር ማለት የሥራ መስኩ ከፍተኛ አስፈጻሚ (Chief Executive of the Sector) ነው። የትምህርት ሚኒስቴር የሚያወጣቸው መመሪያዎች፣ የሚፈጽማቸው ስህተቶች እና የመብት ጥሰቶች በሙሉ የመጀመሪያ ተጠያቂው ራሱ ሚኒስትሩ ነው።

      √ ተጠያቂነትን ማሸሽ፦ "ሚኒስትሩ አይጠየቅም፣ መንግሥት ነው የሚጠየቀው" ማለት "የሕክምና ስህተት ለሰራው ሐኪም ተጠያቂው ሐኪሙ ሳይሆን የጤና ሚኒስቴር ነው" ብሎ እንደመከራከር ያለ የሕጻናት ጨዋታ አመክንዮ ነው። ይህ መከራከሪያ ሚኒስትሩን ከሥራው ኃላፊነት ነፃ ለማውጣት የተደረገ የፓርቲ ካድሬዎች የተለመደ የመከላከያ ስልት ነው።

4⃣. የሶሲዮሎጂ ምልከታ፦ የእውቀት የበላይነት (Epistemic Violence) እና የሕዝብ ንቀት

ጸሐፊው፦ "የዓለም አቀፍ ፕሮፌሰር ጭንቅላት በመሀይም* አይለካም... አልቅስ የሶፍት ወጪ ስፖንሰር እናደርጋለን" እያለ የተጠቀመባቸው ቃላት በማኅበራዊ ሳይንስ "Epistemic Violence" (የእውቀት የበላይነትን በመጠቀም ማኅበረሰብን ማሳነስ) ይባላሉ።

     √ የሕዝብ አገልጋይነት ምልከታ፦ ፕሮፌሰርነት የአካዳሚክ ማዕረግ እንጂ የፖለቲካ ከለላ አይደለም። በፖለቲካ ወንበር ላይ የተቀመጠ አካዳሚክ ምሁር፣ የሚዳኘው ባለው የትምህርት ደረጃ ሳይሆን ለሕዝብ በሚሰጠው አገልግሎት እና በፖሊሲዎቹ ውጤታማነት ነው።

     √ የተጠቂነትና የንቀት ቋንቋ፦ ዜጎችን "መሐይም" ፣ "የሶፍት ወጪ ስፖንሰር እናደርጋለን" እያሉ ማፌዝ፣ ጸሐፊው የሙያዊ ትንታኔ አቅም እንደሌለው እና በስሜት ታውሮ የሕዝብን ብሶት እያናናቀ መሆኑን ማሳያ ነው።

ለጋዜጠኛው የቀረቡ  ጥያቄዎች

ይህንን የተንሸዋረረ እይታንና የጸሐፊውን የእውቀት ክፍተት ለማሳየት የሚከተሉትን ጥያቄዎች ልንጠይቀው እንገደዳለን፦

     1. ስለ ዲሞክራሲያዊ ተጠያቂነት፦
በየትኛው የፖለቲካል ሳይንስ ወይም የዲሞክራሲ መርህ ነው፣ የሕዝብ አገልግሎት የሚሰጥን ሚኒስትር ለመተቸት "የማስተርስ ዲግሪ" መስፈርት የተደነገገው?

     2. ስለ ጥቅም ግጭት፦
የኢዜማ ፓርቲ መድረክ ላይ ቆመህ የፓርቲህን መሪ እያሞገስክ፣ ማኅበራዊ ሚዲያ ላይ ግን እንደ "ገለልተኛ ጋዜጠኛ" ሆነህ ብቅ ማለትህ የጋዜጠኝነት ሙያ ሥነ-ምግባርን መጣስ አይደለምን?

     3. ስለ መዋቅራዊ ተጠያቂነት፦
የትምህርት ሚኒስትሩ በስሩ ባሉ ተቋማት እና ፖሊሲዎች ተጠያቂ ካልሆነ፣ የሥልጣን ወንበሩን፣ ጥቅማጥቅሙን እና ሚኒስትርነቱን ለምን ያዘው፣ መንግስትስ ሃላፊነቱን ለምን ሰጠው ?

     4. ስለ ሁለትዮሽ መለኪያ፦
ጠቅላይ ሚኒስትሩን እና ሌሎች ምሁራንን እና የሃይማኖት አባቶችን ለመተቸት ምንም ዓይነት የትምህርት መስፈርት ሳታስቀምጥ፣ የራስህ የፓርቲ መሪ ዘንድ ሲደረስ ግን "ማስተርስ ዲግሪ" ማስፈለጉ፣ ጋዜጠኝነትህን ለፓርቲ ውግንና አሳልፈህ መስጠትህን አያሳይምን? (እንደማትመልሳቸው ብናውቅም ምላሽህን ግን እፈልጋለን)

#ማጠቃለያ
እውነተኛ ጋዜጠኝነት የሕዝብን መብት ማስከበር እንጂ፣ የፖለቲካ ፓርቲ መሪዎችን የትምህርት ማዕረግ ሽፋን በማድረግ ከሕዝብ ትችት መከላከል አይደለም። ጋዜጠኛ አብደል ወሐብ የያዘውን "የጋዜጠኛነት" እና "የኢዜማ አክቲቪስትነት" ሁለት ፓስፖርቶች ለይቶ ማወቅ አለበት። ሕዝቡም እንዲህ ያሉ የቃላት ጨዋታዎችን፣ የሁለትዮሽ መለኪያዎችን እና በጋዜጠኝነት ስም የሚደረጉ የፖለቲካ ማታለያዎችን ነቅቶ ሊገነዘባቸው እና በምሁራዊ አመክንዮ ሊሞግታቸው ይገባል።

ይችንም አንብቧት 👇
https://www.facebook.com/share/p/1DHoRJVjeN/

✍ Habib Beshir

🕊️ "ይቅር በል ግን አትርሳ" 🤔፡
ማህበራዊ ሳይንሱ ምን ይላል? በጥልቀት እንመርምረው! 📜✨

ሰላም የተከበራችሁ የማህበራዊ ሚዲያ ቤተሰቦቻችን! 👋 ዛሬ በህይወታችን ውስጥ ትልቅ ቦታ ስላላት እና ብዙ ጊዜ እንደ መፈክር ስለምንጠቀማት አባባል "ይቅር በል፣ ግን አትርሳ" (Forgive but don't forget) በጥቂቱ በምሁራዊ እይታ እና በጥልቅ ስሜት እንወያይ። 🧠❤️

ይች አባባል ከግል ስሜት ባለፈ ለማህበረሰብ ጥንካሬ እና ለፍትህ ስርአት ያላትን ሚና በማህበራዊ ሳይንስ መነጽር ስንቃኘው እጅግ አስገራሚ እውነታዎችን እናገኛለን።🧠

1⃣. የስነ-ልቦና እይታ፡ለራስ ፈውስ እና ለደህንነት መከለያ (Psychology of Healing & Safety)

• ይቅርታ (Forgiveness) 🙏 = የራስ ነጻነት፦  በስነ-ልቦና ጥናት ይቅርታ ማለት የቂም እና የቁጣ ሸክምን (Cognitive load) ከራስ ላይ ማራገፍ ነው። ሸክሙ ሲወርድ ጭንቀት ይቀንሳል፣ የልብ ምት ይስተካከላል። ይቅርታ ሌላውን ሰው ነጻ ከማውጣት ይልቅ፣ የራስን አእምሮ ከቂም እስር ቤት ነጻ የማውጣት ሂደት ነው። 🔓✨

• አለመርሳት (Not Forgetting) 🛑 = ጥንቃቄ፦  አለመርሳት ማለት ቂም በቀል ወይም ቂም መያዝ ማለት አይደለም። ይልቁንም ተሞክሮን ወደ ትምህርት መቀየር እና ራስን ከቀጣይ የስነ-ልቦና እና አካላዊ ጉዳት የመጠበቅ ሂደት ነው። አእምሯችን መጥፎ ነገሮችን የማስታወስ ተፈጥሯዊ ዝንባሌ ያለው (Negativity bias)፣ ለወደፊት ህልውናችን (Survival) ስጋት የሆኑ ነገሮችን ተጠንቅቀን እንድናልፍ እና ጠንካራ ድንበር (Boundary) እንድናበጅ ነው። 🛡️👁️

2⃣. የሶሺዮሎጂ እይታ፡ ማህበራዊ ትስስር እና ተጠያቂነት (Sociology of Cohesion & Accountability)

• ይቅርታ 🤝 = ማህበራዊ ሙጫ፦ ሰዎች አብረው ሲኖሩ ግጭት አይቀሬ ነው። ማህበረሰቡ እንደቀድሞው አብሮ እንዲኖር፣ እንዲነግድ፣ እና እንዲጋባ ከተፈለገ ይቅርታ የማህበራዊ ትስስሩን ክሮች መልሶ የመጠገኛ ሙጫ ነው። ❤️🔗

• አለመርሳት ⚖️ = ተጠያቂነት፦ ስህተቱን መርሳት ማለት አጥፊው ግለሰብም ሆነ ማህበረሰቡ ከድርጊቱ አልተማረም ማለት ነው። አለመርሳት የማህበረሰቡን የሞራል እና የህግ ድንበሮች የሚያጠናክር ሲሆን፣ ወደፊት ተመሳሳይ ጥፋት እንዳይከሰት እንደ ማህበራዊ ማስጠንቀቂያ ያገለግላል። ❌🚫

⚖️ 3⃣. የፖለቲካ ሳይንስ እይታ፡ "መቼም አይደገምም!" (Political Science & Transitional Justice)

በተለይ ከጦርነት ወይም ከጭቆና በኋላ ባሉ ማህበረሰቦች ውስጥ ይህ መርህ የ"ሽግግር ፍትህ" መሰረት ነው።

• ይቅርታ 👉 ለብሔራዊ እርቅ፦ ሀገራት ወደፊት መጓዝ እና ሰላም መገንባት ከፈለጉ፣ ህዝቦች አብረው መኖር ስላለባቸው (ለምሳሌ በሩዋንዳ እና በደቡብ አፍሪካ እንደታየው) ይቅር መባባል አስፈላጊ ነው። 🇷🇼🇿🇦🕊️

• አለመርሳት 🏛️ 👉 ለታሪክ እና ለፍትህ፦ የዚህ ዋነኛ አላማ "መቼም አይደገምም!" (Never Again) የሚለውን ጽኑ ፖለቲካዊ እና ሰብዓዊ አቋም ለትውልድ ለማስተላለፍ ነው።🕯️📚

🌍 የዓለም ታሪክ ትልቅ ትምህርት፦ ይቅር ብለው የረሱት መዘዝ 🤦‍♂️🤦‍♀️

በዓለም ታሪክ ውስጥ ይቅር ብለው ነገር ግን በመርሳታቸው ምክንያት እንደገና ትልቅ ችግር ያጋጠማቸው አጋጣሚዎች አሉ። ለምሳሌ ከአንደኛው የዓለም ጦርነት በኋላ፣ አሸናፊዎቹ ሀገራት የጀርመንን ወታደራዊ እንቅስቃሴ በቸልታ በማለፋቸው (Aggressionን ይቅር ብለው በመርሳታቸው/Appeasement policy)፣ ሁለተኛው የዓለም ጦርነት እጅግ በከፋ ሁኔታ እንዲቀሰቀስ ምክንያት ሆኗል። ታሪክን አለመርሳት ለዚህ ነበር የሚያስፈልገው! ⚔️📉

🔥 አስቡት (Assume)... 👀💭
አንድ በጣም የምታምኑት የቅርብ ጓደኛችሁ ትልቅ ክህደት ፈጸመባችሁ። እጅግ አዘናችሁ፣ ግን በመጨረሻ "ለራሴ ሰላም ስል ይቅር ብዬዋለሁ" አላችሁ። ❤️ ይሁን እንጂ፣ ያደረገውን ነገር ሙሉ በሙሉ ረሳችሁት። ከጥቂት ጊዜ በኋላ ያንኑ ጓደኛችሁ እንደቀድሞው አምናችሁ ትልቅ ምስጢር አጋራችሁት። እሱ ግን በድጋሚ ምስጢራችሁን አሳልፎ ሰጠው፣ ይህ ጊዜ ግን ጉዳቱ የከፋ ሆነ። 😭💔ይህንን ክህደት መርሳታችሁ እንጂ ይቅር ማለታችሁ አልነበረም የጎዳችሁ። ይቅር ብላችሁ ነገር ግን ባታረሱት ኖሮ፣ ሁለተኛ ምስጢር አታጋሩትም ነበር። አለመርሳት ጥበቃችሁ ነበር።

👉 ተራው የእናንተ ነው! 👇ውድ ቤተሰቦቻችን፣ እናንተስ በዚህ ርዕስ ላይ ምን ታስባላችሁ?"ይቅር ብላችሁ" ነገር ግን በመርሳታችሁ ምክንያት በድጋሚ ተመሳሳይ (ወይም የከፋ) ጉዳት የደረሰባችሁ ገጠመኝ አለ? 😢  ለሌሎች ትምህርት ይሆን ዘንድ ታሪካችሁን በአስተያየት መስጫው ላይ አካፍሉን። 💬

@HabibiMediaNetwork

"የሙስሊሙ አጀንዳ እየከሸፈ መሆኑ" ተገለጸ።

በሀገራዊ ምክክሩ ላይ በሚደረጉ ውይይቶች የሙስሊሙ አጀንዳ በአንድ ኡስታዝ አማካኝነት እየከሸፈ መሆኑን ከምክክር ኮሚሽኑ ሾልኮ የወጣ መረጃ አመለከተ።

ኡስታዝ ነዚፍ ከእነ ኡስታዝ ወሒድ ዑመር ጋር በማኅበራዊ ሚዲያ በቀጥታ ስርጭት ባደረጉት ውይይት ይፋ እንዳደረጉት፤ በምክክር መድረኩ ውስጥ የተገኘ ለጊዜው አንድ ስሙ ያልተጠቀሰና በፖለቲካው የገነነ ግለሰብ የሕዝበ ሙስሊሙን መሠረታዊ ጥያቄዎች በማጣጣል የውክልና ሚናውን (በእርግጥ ማን እንደወከለው አልታወቀም)  ወደ ጎን ትቷል።

በመረጃው መሠረት፣ ይህ ግለሰብ የቀረቡትን አምስት የሙስሊሙን መሠረታዊ ጥያቄዎች በመድረኩ ላይ ውድቅ አድርጓል። በተለይም ለረጅም ጊዜ መስዋዕትነት የተከፈለበትንና በትምህርት ቤቶች አካባቢ ሰፊ ትግል የተደረገበትን የኒቃብ ጉዳይ "እዚህ ግባ የማይባል" አድርጎ ማቅረቡ ታውቋል። በዚህም የተነሳ የሌላ እምነት ተከታዮች በጉዳዩ ላይ እንዲያሾፉና ኡስታዙንም "ትክክለኛ ኢትዮጵያዊ እሱ ነው" በማለት እንዲያወድሱ በር መክፈቱም ተገልጿል።

ማኅበራዊ እና መዋቅራዊ ትንታኔ

ይህ ክስተት ከአንድ ግለሰብ የአደባባይ ንግግር (Public Discourse) ባለፈ፣ በማኅበረሰብ ውክልና (Social Representation) መነጽር ሲታይ ከባድ መዋቅራዊ ስብራትን ያሳያል።

አንድ ግለሰብ የማኅበረሰብ መሪ (Public Figure) ሚናን ይዞ አደባባይ ሲወጣ፣ ግላዊ አተያዩን በማኅበረሰብ የጋራ እሴት ላይ መጫኑ ተቋማዊ ህልውናን (Institutional Integrity) ይፈታተናል። ይህ ዓይነቱ የውስጥ ክፍተትን በአደባባይ ማሳየት ማኅበረሰቡን ለተቃራኒ ትርክቶች የሚያጋልጥና የመብት ጥያቄዎችን መዋቅራዊ መሠረት የሚያናጋ ነው።

ሊወሰዱ የሚገባቸው የመፍትሔ እርምጃዎች

ይህ ድርጊት ወደፊት የከፋ ማኅበራዊ ቀውስ ከመፍጠሩ በፊት፣ የሚከተሉት አፋጣኝ መዋቅራዊ እርምጃዎች ሊወሰዱ ይገባል፦

1.  የውክልና ድንበርን ማሳመር (Demarcation of Representation)፦ የሚመለከታቸው አካላት፣ ኡስታዞች እና የሙስሊሙ ማኅበረሰብ ይህ ግለሰብ ማኅበረሰቡን እንደማይወክል እና አቋሙም ከኢስላማዊ መሠረቶች ጋር የሚቃረን መሆኑን በይፋ ማሳወቅ እና ከሙስሊሙ አጀንዳ ላይ "እጅህን አንሳ፤ ሙስሊሙ አልወከለህም!" የሚል ግልጽ የሕዝብ ግንኙነት ሥራ መሥራት።

2. ለመንግሥትና ለኮሚሽኑ ግልጽ መልእክት ማስተላለፍ፦ መንግሥትም ሆነ ሀገራዊ የምክክር ኮሚሽኑ ከእንደዚህ ዓይነት ግለሰቦች ጋር የሚያደርጉት ውይይት የሙስሊሙን ተቋማዊ ድምጽ እንደማይወክል በተደራጀ መልኩ ማሳሰብና ማስጠንቀቅ።

መዋቅራዊ የሚዲያ ሥራዎችን ማስፋፋት፦ አጫጭር ስሜታዊ ምላሾችን ከመስጠት ይልቅ፣ ጉዳዩን ከሥሩ የሚመረምሩ ጥልቅ ትንታኔ ያላቸውን መዋቅራዊ ዘገባዎች (Structural Reporting) እና የድምጽ ፕሮግራሞችን (Audio Features) በማስፋፋት ትክክለኛውን መረጃ ለሕዝብ ማድረስ ያስፈልጋል።

በቀጣይ ደግሞ ይህ ኡስታዝ አመተ ምህረትን እና ሌሎች ጉዳዮችን አስመልክቶ በምክክር ኮሚሽኑ ውይይት ላይ ያነሳቸውን ነጥቦች ይዘን እንመለሳለ።

የቪዲዎው መረጃ እዚህ 👇 ይገኛል
https://www.facebook.com/share/v/1Btd52H64W/

✍ @HabibiMediaNetwork

"አመተ_ምህረት እየሱስ የተወለደበት ስለሆነ ምንም ችግር የለውም"

ፋይሉ ረዘም ስላለ ሙሉውን እዚህ መጫን አልቻልኩም። ስለዚህ የፈለገ እዚህ ገብቶ መመልከት ይችላል 👇

https://www.facebook.com/share/v/19JmkmQpCD/

@HabibiMediaNetwork

"ሒጃብ ከተፈቀደ በቂ ነው" - የኒቃብ ጉዳይ በሀገራዊ ምክክሩ፡ የተዳፈነ አጀንዳ ወይስ የስትራቴጂካዊ ትግል ጥሪ?

(HMN - ልዩ የዜና ትንታኔ እና የፖሊሲ ማሳሰቢያ)

በማኅበራዊ ሚዲያ በቀጥታ ስርጭት በተካሄደውና እነ ኡስታዝ ሙዓዝ ነዚፍን ጨምሮ በርካታ ታዋቂ አካላት በተሳተፉበት የውይይት መድረክ ላይ፣ የንጽጽር ምሁሩ ኡስታዝ ወሒድ ዑመር ያቀረበው መረጃ የሙስሊሙን ማኅበረሰብ በተለይም የኒቃብ ጉዳይን አስመልክቶ አዲስ አገራዊ መነጋገሪያ መሆኑ አልቀረም።

ኡስታዝ ወሒድ "ያለውን ሂደት ደርሼበታለሁ" ባለው መረጃ መሠረት፣ በሀገራዊ የምክክር ኮሚሽኑ ውይይቶች ላይ የኒቃብ ጉዳይ ተገቢውን ትኩረት እንዳላገኘና እንዲያውም "ጭራሽ አታስቡት" ወደሚል ድምዳሜ እየተገፋ መሆኑ ተገልጿል። ለዚህም እንደ ምክንያት የቀረበው "ኒቃብ ግዴታ (ፈርﺽ) ነው ወይስ ሱና?" የሚለው የፊቅህ (የእስልምና ሕግጋት) ልዩነት ሲሆን፣ "አብዛኛው ሰው ሒጃብ ከተፈቀደ በቂ ነው" የሚል እምነት አለው በሚል የተሳሳተ ውክልና አጀንዳው ውድቅ እየተደረገ መሆኑን ኡስታዙ በጥልቅ ስሜት ውስጥ ሆኖ ሃሳቡን አጋርቷል።

የጸጥታና ፍተሻን ጉዳይ በተመለከተም በሴት የጸጥታ አስከባሪዎች መፈተሽ እንደሚቻል መፍትሔ ቢቀርብም፣ ጉዳዩ ሆን ተብሎ ወደ ጎን እየተገፋ መሆኑ ተነግሯል።

•••
#የማኅበራዊ_ሳይንስ_እና_የፖሊሲ_ምልከታ
ይህ መረጃ አሳዛኝ እና ልብ ሰባሪ ቢሆንም፣ የሀገራዊ ምክክር ሂደቱ ገና ያልተቋጨ በመሆኑ ተስፋ ከመቁረጥ ይልቅ ወደ ስትራቴጂካዊ የፖሊሲ ሙግት መሸጋገርን ይጠይቃል። ሐቢቢ ሚዲያ ኔትወርክ (HMN) ይህንን ጉዳይ ከተለያዩ አንግሎች አንጻር ሲተነትነው የሚከተሉትን መዋቅራዊ ስብራቶችን እና የመፍትሔ አቅጣጫዎችን ያስቀምጣል፦

1⃣. መንግሥት የሥነ-መለኮት (Theology) ዳኛ አይደለም።

በአንድ ሀገራዊ የፖሊሲ መድረክ ላይ ትልቁ ስህተት "ኒቃብ ሱና ነው ወይስ ፈርﺽ?" የሚለውን የሃይማኖት ውስጣዊ ክርክር መነሻ ማድረግ ነው። በዘመናዊ የፖለቲካ ሳይንስ መንግሥት ወይም የሲቪክ ኮሚሽን የሃይማኖት ሕግጋትን የመተርጎም ሥልጣን የለውም። አንድ ዜጋ (ሙስሊም ሴት) ኒቃብ መልበስ የሃይማኖቷ አካል መሆኑን አምና ከተገበረችው፣ የመንግሥት ኃላፊነት ይህንን ሕገ-መንግሥታዊ የእምነትና ራስን የመግለጽ መብት (Freedom of Expression and Religion) ማክበር እንጂ፣ የሃይማኖት አዋቂዎችን ጠቅሶ "ግዴታ ስላልሆነ ተዉት" ማለት የብዙኃን ማንነቶች ተከታይ ከሆነ ህዝብ መሪ ወይም መንግስት የሚጠበቅ አይደለም።

2⃣. የጸጥታ ስጋት የሰብዓዊ መብት መግፈፊያ ሊሆን አይችልም

የሃይማኖት ንፅፅር ምሁሩ ኡስታዝ ወሒድ ዑመር በሰአቱ *መፍትሄው ይሆናል" ብሎ እንዳስቀመጡት፣ ማናቸውንም የጸጥታ ሥጋቶች (ማንነትን ከማረጋገጥ አኳያ) በሴት የጸጥታ አካላት ፍተሻ ማካሄድ የሚቻልበት "ምክንያታዊ መስተንግዶ" (Reasonable Accommodation) በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚሰራበት አሠራር ነው። የጸጥታ ፍተሻን ምክንያት በማድረግ በአለባበሳቸው ምክንያት ብቻ ዜጎችን ከትምህርት እና ከሥራ ገበታ ማግለል መዋቅራዊ መድልዎ (Structural Discrimination) ነው።

3⃣. "ሒጃብ ይበቃል" የሚለው አደገኛ የድርድር ፖለቲካ

የአብዛኛው ሰው ጥያቄ ሂጃብ ስለሆነ ኒቃብን መተው እንችላለን" የሚለው አስተሳሰብ፣ አናሳዎችን የመጨፍለቅ አደገኛ አካሄድ ነው። መብት በቁጥር ብዛት ወይም በጥቂቶች ፈቃድ የሚቸር ሳይሆን፣ ለሁሉም እኩል የሚረጋገጥ ዴሞክራሲያዊ እሴት ነው።

•••

📌 ለባለድርሻ አካላት የቀረበ ጥብቅ የፖሊሲ ማሳሰቢያ

HMN በዚህ ሀገራዊ ምክክር አጀንዳ ላይ ትልቅ ታሪካዊ ስህተት እንዳይሰራ ለሚመለከታቸው አካላት የሚከተለውን ጥብቅ ማሳሰቢያ ያቀርባል፦

🔹 ለኢትዮጵያ እስልምና ጉዳዮች ጠቅላይ ምክር ቤት (መጅሊስ) እና የኡለማ ምክር ቤት፦

የኒቃብ ጉዳይ የግለሰቦች የትርክት መጫወቻ ከመሆን ወጥቶ፣ ተቋማዊ ባለቤትነት ሊወስድበት ይገባል። "ኒቃብ የእስልምናው አካልና የሙስሊም ሴቶች ሕገ-መንግሥታዊ መብት ነው" የሚል ግልጽ የፖሊሲ ሰነድ ለምክክር ኮሚሽኑ በአስቸኳይ ማቅረብ ታሪካዊ ኃላፊነት ነው። @Ethiopian Islamic Affairs Supreme Council

🔹 በምክክር ኮሚሽኑ ውስጥ ለሚሳተፉ የሙስሊሙ ማኅበረሰብ ተወካዮች፦

በመድረኩ ላይ የምትወክሉት የራሳችሁን የፊቅህ ግንዛቤ ሳይሆን፣ የኒቃብ መብት ተነፍጎ ለዓመታት ከትምህርት ቤት የተባረረችውን፣ እንባዋ የፈሰሰውን እና ከሥራ ገበታ የተገለለችውን ሙስሊም ሴት ነው። ስለዚህ ጥያቄውን ከ"ሱና እና ግዴታ" ክርክር አውጥታችሁ "የዜግነት እኩልነትና የሰብዓዊ መብት" ጥያቄ አድርጋችሁ በጽናት ልትሞግቱ ይገባል።

🔹 ለሀገራዊ የምክክር ኮሚሽን፦

እውነተኛ አገራዊ መግባባት የሚፈጠረው ሁሉም ዜጋ (አለባበሱንና እምነቱን ጨምሮ) በመንግሥት መዋቅር ውስጥ ተቀባይነት ሲኖረው ነው።  የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን ኒቃብን ማግለል የአንድን ማኅበረሰብ አካል ከሀገራዊው ሥዕል መገንጠል መሆኑን ተገንዝቦ፣ አሳታፊ (Inclusive) የሆነ ውሳኔ ላይ እንዲደርስ እናሳስባለን።
@Ethiopian National Dialogue Commission -

🔹 ለሚዲያ ባለሙያዎች እና አክቲቪስቶች፦
ከዛሬ ጀምሮ የኒቃብን ጉዳይ ከስሜታዊ ልቅሶ አውጥተን፣ በሰብዓዊ መብት፣ በሕገ-መንግሥት እና በአካዳሚያዊ መከራከሪያዎች በማጀብ ትክክለኛውን ጫና (Advocacy) መፍጠር አለብን።

🔹 ለማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች፦

መሰል ጉዳዮችን እየተቀባበልን (ሼር እየተደራረግን) በማህበራዊ ሚዲያ ተጽዕኖ መፍጠር መቻል ምርጫ ሳይሆን ግዴታ ነው።

ይህ ጉዳይ የሙስሊም ሴቶች ብቻ ሳይሆን፣ የሀገሪቱ የፍትህ፣ የእኩልነት እና የዴሞክራሲ ሥርዓት መለኪያ ሚዛንም ነው።

እነ ኡስታዝ ወሒድ ኒቃብን በማስመልከት የተናገሩበት የቪዲዮ መረጃ እዚህ ጋር አለ 👇
https://www.facebook.com/share/v/1MVajarSVC/

በሽር#ኒቃብ_መብቴ_ነው #ሀገራዊምክክር #የሃይማኖትነፃነት #ኢትዮጵያ #NiqabIsMyRight #FreedomOfReligion #EthiopianMuslims #HumanRights #NationalDialogueEthiopia #HMN #HabibBeshir #UstazWahidOmer #UstazMuazNezif

ሼር ይደረግ 🔄

✍️ ሐቢብ በሽር

@HabibiMediaNetwork

🔴 የኒቃብ መብት በሀገራዊ ምክክሩ፡ የተጠለፈው አጀንዳ እና ሊወሰድ የሚገባው መዋቅራዊ የትግል መስመር!

🔴በሐቢቢ ሚዲያ ኔትወርክ (HMN) የትንታኔ ዴስክ
✅✅✅✅✅✅

በሀገራዊ የምክክር ኮሚሽን መድረኮች ላይ የሙስሊሙ ማኅበረሰብ መሠረታዊ ጥያቄዎች (በተለይም የኒቃብ ጉዳይ) የውክልናን ትርጉም ባልተረዱ ግለሰቦች እየተኮላሸ መሆኑን የሚያሳዩ መረጃዎች አደባባይ መውጣታቸው ይታወቃል። ይህ ክስተት ስሜትን የሚነካ ቢሆንም፣ እኛ እንደ ማኅበረሰብ ከስሜታዊ ልቅሶ እና እርስ በርስ ከመወነጃጀል ወጥተን፣ ትግላችንን ወደ ምሁራዊ፣ ሕገ-መንግሥታዊ እና አመክንዮአዊ የፖሊሲ ሙግት ከፍ ማድረግ አለብን። ጉዳዩን በተለያዩ መዋቅራዊ ትንታኔ መነጽር ስንፈትሸው፣ አጀንዳው ለምንና እንዴት መስተካከል እንዳለበት የሚከተሉትን ዐበይት እውነታዎች እናገኛለን፦

1⃣. መንግሥት የሥነ-መለኮት ዳኛ አይደለም!

በምክክር መድረኩ ላይ የኒቃብን ጉዳይ ውድቅ ለማድረግ የተሞከረበት ዋነኛው ሰበብ "ኒቃብ በእስልምና ግዴታ (ፈርﺽ) አይደለም፤ ሱና ነው" የሚል የሃይማኖት ውስጣዊ የፊቅህ ክርክር ነው። ይህ በፖለቲካል ሳይንስ እጅግ አደገኛ የሆነ የአውድ ስብራት (Contextual Fallacy) ነው።

√ ሕገ-መንግሥታዊ አመክንዮ፦ ዘመናዊ መንግሥትም ሆነ ሀገራዊ የምክክር ኮሚሽን፣ የሃይማኖት ሕግጋትን የመተርጎም (Theological Interpretation) ሥልጣን የላቸውም። "የትኛው ልብስ ፈርﺽ ነው፣ የትኛው ሱና ነው" የሚለው የመጅሊስ እና የኡለማዎች ድርሻ ነው።

√ የፖሊሲው ትክክለኛ መልክ፦ አንዲት ሙስሊም ሴት ኒቃብ መልበስ የሃይማኖቷ እና የማንነቷ መገለጫ መሆኑን አምና ከተገበረችው፣ የመንግሥትና የተቋማት ብቸኛ ኃላፊነት ይህንን ሕገ-መንግሥታዊ የእምነትና ራስን የመግለጽ መብት (Freedom of Expression and Religion) ማክበር ብቻ ነው። ስለዚህ የውክልና ቦታ ላይ የተቀመጡ አካላት ጉዳዩን የፊቅህ ክርክር ከማድረግ አውጥተው፣ "የዜግነት እኩልነትና የሰብዓዊ መብት ጥያቄ" መሆኑን በአመክንዮ ማስረዳት አለባቸው።

2⃣. "የጸጥታ ስጋት" የመዋቅራዊ መድልዎ ሽፋን ሊሆን አይችልም

ኒቃብን ከተቋማት (ትምህርት ቤቶች እና መሥሪያ ቤቶች) ለማግለል የሚቀርበው ሁለተኛው ሰበብ "የማንነት ማረጋገጥና የጸጥታ" ጉዳይ ነው።

√ ምክንያታዊ መስተንግዶ (Reasonable Accommodation)፦ በዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብት ድንጋጌዎች መሠረት፣ የጸጥታ ፍተሻ እና የእምነት ነጻነት ሳይጋጩ አብረው ሊሄዱ የሚችሉ ጉዳዩች ናቸው። ማንነትን ማረጋገጥ ሲያስፈልግ በሴት የጸጥታ አካላት አማካይነት በተዘጋጀ ክፍት ቦታ (Private Screening) መፈተሽ እጅግ ቀላልና ዘመናዊ አሠራር ነው።

√ ይህንን አማራጭ ወደ ጎን ትቶ፣ የጸጥታ ፍተሻን ሰበብ በማድረግ ዜጎችን በአለባበሳቸው ምክንያት ብቻ ከትምህርት እና ከሥራ ገበታ ማግለል፣ በአካዳሚያዊ ቋንቋ መዋቅራዊ መድልዎ (Structural Discrimination) ይባላል። እውነተኛ አገራዊ መግባባት የሁሉንም ዜጋ ማንነት ባካተተ (Inclusive) ሥርዓት እንጂ፣ አንዱን በማግለል አይመጣም።

3⃣. አብዛኛው ሰው "ሂጃብ በቂ ነው" የሚለው የተሳሳተ የውክልና ፖለቲካ"

ብዙኃኑ ሙስሊም ሂጃብ ከተፈቀደለት በቂ ነው፣ ስለዚህ ኒቃብን እንደ አጀንዳ መተው እንችላለን" የሚለው የኡስታዝ ተብዬዎች የድርድር አቀራረብ መሠረታዊ የሰብዓዊ መብት ጽንሰ-ሐሳብን የካደ ነው።

√ የመብት የማይከፋፈልነት (Indivisibility of Rights)፦ የሰብዓዊ መብት በቁጥር ብዛት (Majority rule) ወይም "ይህ ይበቃችኋል" በሚል የጥቂቶች ችሮታ የሚሰጥ አይደለም። የሺህ ሴቶች ሂጃብ የመልበስ መብት መከበሩ፣ የአንዲት ኒቃብ ለባሽ እህታችንን መብት ለመግፈፍ ምክንያት ሊሆን አይችልም መብት ለሁሉም እኩል ሲረጋገጥ ብቻ ነው ፍትህ የሚባለው።

ለሕዝበ ሙስሊሙ፣ ለምሁራን እና ለዲጂታል አክቲቪስቶች የቀረበ ጥሪ!

የማኅበራዊ ሚዲያ ጩኸት አጀንዳ ሊያቀጣጥል ይችላል፤ ነገር ግን መዋቅራዊ ለውጥ የሚያመጣው የተደራጀ ምሁራዊ ተጽዕኖ (Digital Intellectual Advocacy) ብቻ ነው። ስለዚህ፦

1. ስሜትን ወደ አመክንዮ እንቀይር፦
ከዛሬ ጀምሮ የኒቃብን ጉዳይ ስናነሳ የግለሰቦችን ስም ከማጥፋትና ከመነታረክ እንውጣ። ትኩረታችንን ሕገ-መንግሥታዊ አንቀጾችን፣ ሰብዓዊ መብቶችን እና ማኅበራዊ እኩልነትን ዋቢ ባደረጉ አሳማኝ ጽሑፎችና ቪዲዮዎች ላይ ብቻ እናድርግ።

2. ተቋማዊ ባለቤትነትን እንጠይቅ፦
ጉዳዩ ከግለሰቦች እጅ ወጥቶ፣ የኢትዮጵያ እስልምና ጉዳዮች ጠቅላይ ምክር ቤት (መጅሊስ) እና የዑለማ ምክር ቤት ተቋማዊ አቋም (Policy Brief) ወስደው ለሀገራዊ የምክክር ኮሚሽኑ በይፋ እንዲያስገቡ ጫና እንፍጠር።

3. የተሳሳቱ ውክልናዎችን በአደባባይ እንሻር፦
ማኅበረሰቡን የማይወክሉ፣ ተቋማዊ አጀንዳን በግል ስሜት የሚቀለብሱ ግለሰቦች፣ በየትኛውም መድረክ የሙስሊሙ ድምጽ እንዳልሆኑ በግልጽ እናሳውቅ።

ኢትዮጵያ የሁላችንም ናት። የሁላችንም የምትሆነው ደግሞ ማንነታችን፣ እምነታችን እና መብታችን ያለ ምንም መሸራረፍ በሕግ እና በመዋቅር ሲከበርልን ብቻ ነው! መብት በምክንያት እና በጽናት እንጂ በስሜት አይመለስም!

HMN - እውነትን በመረጃ እና በአመክንዮ እንተነትናለን!

✍ @HabibiMediaNetwork

🇪🇹 የብሔር ወይስ የእምነት ማንነት?

🇪🇹 ማህበራዊ ተቋማት (Social Institutions) የሰዎችን የእለት ተዕለት ህይወት እንዴት እንደሚቀርፁ እና አንዳንዴም እንዴት እንደሚያገልሉ ማየት ሁሌም አሳሳቢ ነው። ዛሬ የታሪክ ምሁሩ ኡስታዝ አሕመዲን ጀበል ያነሳው ሀሳብ፣ ከአንድ ተራ የግለሰብ መብት ጥያቄ አልፎ የሀገራችንን መዋቅራዊ መሰረት (Structural foundation) የሚፈትሽ ጥልቅ ጉዳይ ነው።

Sociological Imagination እንደሚነግረን፣ በየአካባቢው በግለሰቦች እና በእምነት ተቋማት ላይ የሚደርሱ ጫናዎች የትልቁ ማህበራዊ እና ፖለቲካዊ መዋቅር (Public Issue) ነፀብራቆች ናቸው። ኡስታዝ አሕመዲን በጥልቀት እንዳብራራው፣ የኢትዮጵያ ሕገ-መንግስት መግቢያ ሀገራዊ ባለቤትነትን በ"ብሔር፣ ብሔረሰቦች እና ህዝቦች" ላይ ብቻ መገደቡ፣ የእምነት ማህበረሰቦችን በሀገር ግንባታው ውስጥ ሁለተኛ ደረጃ (Secondary status) እንዲይዙ አድርጓቸዋል።

ይህ መዋቅራዊ ማዕቀፍ ምን አመጣ?

🔍 1⃣. መዋቅራዊ ተጋላጭነት (Structural Vulnerability)፦ በአንቀጽ 39 የተረጋገጠው የብሔር ብሔረሰቦች መብት በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የማይገደብ ሲሆን፣ የእምነት መብት ግን ሊታገድ የሚችል ሆኖ ተቀምጧል። ይህ ህጋዊ ክፍተት የእምነት ተቋማትን በቀላሉ ለጥቃት ክፍትና  ተጋላጭና  ያደርጋቸዋል።

🔍 2⃣. የታሪክ እና የባለቤትነት መነጠል፦ ዜጎች ሀገሪቱን ያቆሟት በእምነት እና በሞራል እሴቶቻቸው ጭምር መሆኑን በመዘንጋት፣ ማንነትን በቋንቋ እና በጂኦግራፊ ብቻ በማጠር የእምነት ተቋማትን እንደ "መጤ" የመቁጠር አዝማሚያዎችን ፈጥሯል።

🔍 3⃣. ፍትሃዊ ያልሆነ ውክልና፦ በፖለቲካው መድረክ እውቅና የሚሰጠው ለብሔር ስብጥር ብቻ መሆኑ፣ የእምነት ማህበረሰቦች እንደ አንድ ትልቅ ማህበራዊ ሃይል ድምፃቸውን እንዳያሰሙ አድርጓል።

💡 የመፍትሄው አቅጣጫ ምንድነው?

ኡስታዝ አሕመዲን እንዳስቀመጠው ጥያቄው የመንግስት ሃይማኖት ይኑረን ሳይሆን፣ ሕገ-መንግስቱ ሲሻሻል የሀገሪቱ ባለቤቶች ብሔሮች ብቻ ሳይሆኑ የተለያዩ የእምነት ማህበረሰቦችም ጭምር መሆናቸው በመግቢያው ላይ በግልጽ ይካተት የሚል ነው። ይህ ሲሆን፦
√ እውነተኛ እና ሁሉን አሳታፊ የሆነ ሀገራዊ ውል (Social Contract) ይፈጠራል።

√ የትኛውም የእምነት ማህበረሰብ በማንኛውም የሀገሪቱ ክፍል በነፃነት የመኖር ህገ-መንግስታዊ ዋስትና ያገኛል።

√ መስጊዶች፣ አብያተ ክርስቲያናት እና ታሪካዊ ቅርሶች ከመዋቅራዊ ጥቃት ይድናሉ።

የሀገራችን የፖለቲካ ትርክት ከብሔር አጥር ወጥቶ፣ የሁላችንንም እሴት ወደሚያከብር ሰፋ ያለ መዋቅር መሸጋገር አለበት።

ይህንን ሀሳብ እናንተስ እንዴት ታዩታላችሁ? የብሔር ፖለቲካው የእምነት ነፃነትን እና አብሮነትን እየጋረደው ነው ብላችሁ ታምናላችሁ? ሀሳባችሁን ከስር አጋሩኝ።

👇 ሙሉውን ጽሑፍ እዚህ ያገኙታል።
https://www.facebook.com/share/p/1EKJMLK1fN/

#HabibiMediaNetwork #HMN #Ethiopia #Sociology #MediaAnalysis #SocialStructure

@HabibiMediaNetwork

የኔ ውዶች ወቅታዊ ሃገራዊ እና አለም አቀፋዊ ሙስሊም ነክ ዜናወችን ከፈለጋችሁ፣ ወደዚህ ነጃሺ ማህበራዊ ድህረ-ገጾች ጎራ በሉ።

FB: 👇
https://www.facebook.com/share/p/1BogGsiopX/

Telegram: 👇
https://t.me/nejashitvofficial/12587

YouTube: 👇
https://youtu.be/JbThkoW_iIs?si=tpseWI3liZ6a4aDA

@HabibiMediaNetwork