#تاریخ_علم

🗓 ۱۱ شهریور مصادف با 2 September

سالروز درگذشت همیلتون

سر ویلیام روآن همیلتون،ریاضیدان و فیزیکدان ایرلندی که در هجده سالگی موفق به کشف قاعده همیلتون در مکانیک شد. با استفاده از حسابان تغییر می‌توان به وسیله این قاعده، در ریاضی معادله اویلر-لاگرانژ را که در مکانیک لاگرانژی مورد استفاده قرار می‌گیرد، اثبات کرد.
در سال ۱۸۲۷ (در ۲۲ سالگی)، پروفسور ستاره ‌شناسی و ستاره ‌شناس سلطنتی ایرلند، صدا زده شد. در ابتدا او به مطالعه فیزیک نور و خواص هندسی‌اش پرداخت و همچنین بعد‌ها خود را با چهارگان‌ها مشغول کرد، که امروزه به عنوان مثال در گرافیک کامپیوتری و نظریه نسبیت کاربرد دارد.


✍ حمیده بابائی
تیم تحریریه انجمن علمی فیزیک گیلان


@GuilanPhysics

#تاریخ_علم

🗓 ۱۲ شهریور مصادف با 3 September

فرود بر مریخ

در روز سوم سپتامبر سال 1976 فضاپیمای بدون سرنشین وایکینگ2 بر روی سطح مریخ فرود آمد و اولین تصاویر را از سطح مریخ گرفت. فضاپیمای جفت آن، یعنی وایکینگ1 اولین فضاپیمایی بود که در 20 ژوئیه 1976 به سطح مریخ رسید. هر فضاپیما دارای ابزارهایی بود که خصوصیات فیزیکی و مغناطیسی سطح خاک مریخ و همچنین جو و الگوهای آب و هوای مریخ را تجزیه و تحلیل می کرد. این فضاپیما هرگونه شواهد و مدرکی از وجود حیات در حال و یا گذشته بر روی مریخ را بررسی کرد. و سرانجام در 11 آوریل 1980 پروژه این فضاپیما به پایان رسید.


✍ حمیده بابائی
تیم تحریریه انجمن علمی فیزیک گیلان


@GuilanPhysics

#تاریخ_علم

🗓 ۱۵ شهریور مصادف با 6 September

زادروز جان دالتون

جان دالتون شیمی‌دان و فیزیک‌دان بریتانیایی بود که در 6 سپتامبر سال 1766 در انگلستان متولد شد. معروفیت او بیشتر بخاطر پیشگامی او در نظریه اتمی است. بر طبق این نظریه تمام مواد از ذرات ریزی تشکیل شده‌اند که غیرقابل تقسیم‌اند. او اولین ذرات را اتم نامید و شکل آن‌ها را کروی تصور می‌کرد. و همچنین شرح داد که اتم هر عنصر خاص، وزن و مشخصات خصوص به خود را دارد. دالتون که از کوررنگی رنج می‌برد، درباره‌ی این بیماری تحقیق کرد و نخستین مقاله‌ی علمی درباره‌ی این بیماری را که بعداً دالتونیسم نام گرفت، منتشر کرد.


✍ حمیده بابائی
تیم تحریریه انجمن علمی فیزیک گیلان


@GuilanPhysics

#تاریخ_علم

🗓 ۱۶ شهریور مصادف با 7 September

زادروز جیمز ون آلن

جیمز آلفرد ون آلن، دانشمند علوم فضایی اهل ایالات متحده آمریکا در دانشگاه آیووا بود. یکی از مهم‌ترین دستاوردهای سال بین‌المللی ژئوفیزیک (۱۹۵۷ و ۱۹۵۸) برنامه ماهواره اکتشافی (explorer) آمریکا، کمربند ون آلن بود. در ارتباط با تفسیر داده‌های این ماهواره، جیمز ون آلن کمربند وان آلن یا کمربند تشعشعی وان آلن را در اطراف کره زمین کشف کرد. این کمربند ذرات کیهانی مضری را که به سوی زمین می‌تابند، جذب می‌کند. پرتوهای جذب شده توسط این حلقه بعضاً برای موجودات زنده مرگبار است و به عبارت دیگر درصورت عدم وجود این دو کمربند هرگز در زمین حیات پدیدار نمی‌شد. هر ماهواره‌ای که در کمربند وان آلن قرار گیرد توسط ذرات باردار از بین می‌رود.


✍ حمیده بابائی
تیم تحریریه انجمن علمی فیزیک گیلان


@GuilanPhysics

#تاریخ_علم

🗓 ۱۷ شهریور مصادف با 8 September

سالروز درگذشت هیدکی یوکاوا

هیدکی یوکاوا، متولد 23 ژانویه در توکیو، فیزیک‌دان ژاپنی است که فرضیه مزون‌ها را بنیان نهاد. او پس از فارغ التحصیلی در دانشگاه کیوتو در مورد ذرات بنیادی تحقیق کرد و به این نتیجه رسید که باید ذراتی وجود داشته باشند که در نیروی قوی شرکت کنند تا هسته پایدار بماند. او این ذرات را مزون به معنی میانه نامید زیرا جرم آن‌ها بیشتر از الکترون و کمتر از پروتون است. ابتدا فکر کرد که میون عامل چنین نیرویی است اما بعداً مشخص شد که پیون چنین کاری می‌کند. وی در سال ۱۹۴۹ موفق به دریافت جایزه نوبل فیزیک شد.


✍ حمیده بابائی
تیم تحریریه انجمن علمی فیزیک گیلان


@GuilanPhysics

#خبر

مواد LED تحت فشار می‌درخشند

@GuilanPhysics

#خبر

مواد LED تحت فشار می‌درخشند

تلفن‌های هوشمند، لپتاپ‌ها و دیگر دستگاه‌های کاربردی روشنایی، برای درخشندگیِ زیاد به دیودهای ساطع کننده نور(LED) متکی هستند. اما هرچه این فناوری‌های LED درخشان‌تر باشند، ناکارآمدتر می‌شوند و به جای نور، انرژی بیشتری را به عنوان گرما آزاد می‌کنند.
اکنون، همان‌طور که در مجله Science گزارش شده است، رویکردی را برای دستیابی به راندمان انتشار ۱۰۰٪ نور در تمام سطوح روشنایی نشان داده‌اند. این ذرات گاهی با یکدیگر برخورد کرده و نابود می‌شوند و به جای تابش نور در این فرآیند، انرژی خود را به عنوان گرما از دست می‌دهند. تغییر ساختار الکترونیکی مواد احتمالِ نابودی را کاهش داده و منجر به تبدیلِ تقریباً کامل انرژی به نور، حتی در روشنایی بالا روز، می‌شود. عملکرد LED بستگی به اکسیتون ۱ دارد. این مواد نازک دارای ساختار بلوریِ منحصر به فردی هستند که باعث ایجاد ویژگی‌های منحصر به فرد الکترونیکی و نوری می‌شود. محرک‌ها می‌توانند انرژی خود را با انتشار نور یا گرما آزاد کنند. بازده اکسیتون‌ها معیار مهمی است که عملکرد نهایی LED ها را تعیین می‌کند.
محققان با قرار دادن یک فیلم نیمه هادی نازک  روی یک بستر پلاستیکی انعطاف پذیر شروع کردند. با خم کردن بستر پلاستیکی، آن‌ها مقدار کمی فشار به فیلم وارد کردند. در همان زمان، محققان یک پرتویِ لیزر با شدت‌های مختلف را روی فیلم متمرکز کردند، اندازه گیریِ دقیق میکروسکوپ نوری به محققان اجازه داد تا تعداد فوتون‌های ساطع شده از ماده را به عنوان کسری از فوتون‌هایی که از لیزر جذب کرده‌اند، مشاهده کنند. آن‌ها دریافتند که این ماده از طریق کرنش۲ مناسب، نور را با کارایی تقریباً کامل در تمام سطوح روشنایی ساطع می‌کند.آن‌ها دریافتند که برخورد گرمازدگی بین اکسیتون‌ها به دلیل نقاط زین۳ افزایش می‌یابد. اعمال کرنش مکانیکی باعث شد تا انرژی آن فرایند کمی تغییر کند و باعث برانگیختن برانگیزننده ها از نقاط زین شود. در نتیجه، تمایل ذرات به برخورد کاهش می‌یابد و کاهش بازده در غلظت بالای ذرات باردار دیگر مشکلی ایجاد نمی‌کند.

__________________________________
۱. اکسیتون
یک شبه ذره خنثی است که میتواند انرژی را حمل کند بدون این که بار خالص داشته باشد.که در نیمه رساناها، عایقها وبرخی از مایعات وجود دارد.
۲. کرنش
مقدار تغییر شکل ماده در جهت نیروی وارد شده تقسیم بر طول اولیه را کرنش گویند.
۳. نقاط زینی
سطحی است که در یک راستا به بالا و در راستای دیگر به پایین خم میشود.



✍ هانیه طاهری
تیم تحریریه انجمن علمی فیزیک دانشگاه گیلان

منبع خبر
Science.org


@GuilanPhysics

#تاریخ_علم

🗓 ۱۹ شهریور مصادف با 10 September

سالروز درگذشت جولیوس رابرت ترامپلر

رابرت جولیوس ترامپلر ستاره شناس سوئیسی - آمریکایی که در سال 1915 به ایالات متحده رفت و در رصدخانه لیک کار کرد. در سال 1922، با مشاهده خورشید گرفتگی، وی توانست نظریه نسبیت اینشتین را تأیید کند. او مطالعات گسترده‌ای روی خوشه‌های ستاره‌ای کهکشانی انجام داد. در حالی که هارلو شپلی، در سال 1918، فاصله تا مرکز راه شیری را 50000 سال نوری از ما تعیین کرد، تحقیقات ترامپلر آن را به 30000 سال نوری کاهش داد.


✍ حمیده بابائی
تیم تحریریه انجمن علمی فیزیک گیلان


@GuilanPhysics

#خبر

چگونه یک میدان مغناطیسی منجر به فوران خورشیدی می‌شود

@GuilanPhysics

#خبر

چگونه یک میدان مغناطیسی منجر به فوران خورشیدی می‌شود

فوران‌های خورشیدی، از جمله خروج جرم از تاج خورشیدی، از میدان مغناطیسیِ درونِ تاج خورشیدی تغذیه می‌کنند. چالشی که دانشمندان با آن مواجه هستند، ایجاد مکانیسمی برای تحریک این فوران‌هاست. بسیاری از مدل‌ها برای ایجاد فوران‌های خورشیدی از ساختار‌های پیچیده‌ی میدان مغناطیسی مانند طناب‌های پیچ خورده شار استفاده می‌کنند. اما ستاره‌شناس‌ها به ندرت چنین ساختارهایی را پیش از فوران در تاج خورشیدی مشاهده کرده‌اند.
چائویی جیانگ و همکارانش در موسسه فناوری هاربین در شنژن چین، از طریق سه مدلِ سه بعدی نشان داده‌اند که خطوط میدان مغناطیسی در یک پیکر‌بندی خاص در نزدیکیِ لکه‌های خورشیدی، می‌توانند یک فوران خورشیدی ایجاد کنند.
کار جیانگ و همکارانش مبتنی بر یک نظریه مربوط به سال 1980 است که نشان می‌دهد یک حلقه شار مغناطیسی که از دو طرف به لکه‌های خورشیدی سطح خورشید متصل است؛ می‌تواند ثبات تاج خورشیدی را مختل کرده و باعث ایجاد فوران شود. با استفاده از مرکز ابررایانه‌یِ ملی چین در تیانجین، محققان شبیه‌سازی‌ای را طراحی کردند که با جریان چرخشی آهسته‌یِ پلاسما در سطح خورشید همراه است.‌ آن‌ها متوجه شدند که حلقه‌های نعلی شکل شار مغناطیسی به سمت بیرون سطح خورشید حرکت می‌کنند در حالی که باقی حلقه‌ها به سطح خورشید متصل می‌مانند. این حلقه‌ها با قرار گرفتن در کنار هم ورقه‌هایی از جریان الکتریکی تشکیل می‌دهند. با نازک‌تر شدن این ورقه میدان الکتریکی، خطوط میدان به یکدیگر نزدیک شده و ناگهان به گونه‌ای تغییر شکل می‌دهند که انرژیِ مغناطیسی را به انرژی جنبشی تبدیل می‌کند. پروسه‌‌ای که طی آن انرژی مغناطیسی به انرژی جنبشی تبدیل می‌شود " اتصال مجدد" نام دارد. اتصال مجدد باعث فوران خورشیدی می‌شود. محققان یک طناب پیچ خورده از شار مغناطیسی را بلافاصله پس از وقوع فوران مشاهده کردند و این مشاهده این باور را که ایجاد آن پیش از فوران ضروری است را نقض می‌کند. با تحلیلِ دقیق‌تر، دانشمندان متوجه شدند انحنایی قوی در خطوط جدید میدان باعث ایجاد اثری تیر و کمان مانند می‌شود که باعث ایجاد یک کشش مغناطیسی قوی در خلاف جهت خورشید می‌شود. این نیروها وسیله‌ای کارآمد برای انتقال ذرات و تابش به فضا فراهم می‌کند.
محققان می‌گویند که دلیل موفقیت این شبیه‌سازی، حفظ اتصال یک حلقه شار پیچ نخورده به سطح خورشید تا زمان ایجاد یک صفحه جریان بود. نتایج این شبیه‌سازی می‌تواند به ایجاد یک مدل جهانی از فوران‌های خورشیدی بیانجامد و باعث دستیابی به درک بهتری از تاثیر این فوران‌ها بر آب و هوا شود.

✍ زهرا حبیب زاده
تیم تحریریه انجمن علمی فیزیک دانشگاه گیلان

@GuilanPhysics

#تاریخ_علم

🗓 ۲۱ شهریور مصادف با 12 September

زادروز ایرن ژولیو کوری

ایرن ژولیو کوری فیزیک‌دان و شیمی‌دان فرانسوی بود که به خاطر کشف رادیواکتیویته مصنوعی در سال ۱۹۳۵ جایزه نوبل شیمی را دریافت کرد. مادرش ماری کوری و پدرش پیر کوری هر دو فیزیک‌دان برجسته‌ای بودند. در سال ۱۹۳۴ ایرن و فردریک ژولیو توسط پرتو آلفا، آلومینیوم را بمباران کردند و نشان دادند با این عمل هسته‌ی آلومینیوم با انتشار یک نوترون به هسته‌ی فسفر تبدیل می‌شود؛ ولی فسفر به دست آمده رادیواکتیو بود و به انتشار پوزیترون ادامه می‌داد. آن‌ها در واقع رادیواکتیویته مصنوعی را کشف کرده بودند که باعث شد زوج ژولیو-کوری در 1935 جایزه نوبل شیمی را دریافت کنند.


✍ حمیده بابائی
تیم تحریریه انجمن علمی فیزیک گیلان


@GuilanPhysics

#تاریخ_علم

🗓 ۲۳ شهریور مصادف با 14 September

مشاهده امواج گرانشی

در 14 سپتامبر سال 2015، لایگو برای اولین بار امواج گرانشی را تشخیص داد، درست یک قرن بعد از پیش‌بینی آلبرت اینشتین.
لایگو این پیش‌بینی آلبرت اینشتین در نظریه عمومی نسبیتش را در نزدیکی صدمین سالگرد این نظریه تایید کرد. اعتقاد بر این است که این امواج گرانشی ناشی از یک رویداد فاجعه بار است که فاصله‌ی آن 1.3 میلیارد سال نوری از ما محاسبه شده است. وجود موج گرانشی یکی از عوارض ناوردایی لورنتز در نسبیت عام بشمار می‌رود. همچنین این باعث می‌شود که سرعت برهمکنش‌های گرانشی محدود باشد اما در فیزیک کلاسیک این‌گونه نیست. ردیابی امواج گرانشی در واقع دو نظریه مهم فیزیک و کیهان‌شناسی را ثابت کرده‌است؛ فرضیه‌ی نسبیت عام انیشتین که حدود صد سال پیش(۱۹۱۶) ارائه شد و نظریه دیگری به نام نظریه‌ی تورم کیهانی که در دهه‌ی هشتاد میلادی مطرح شد.


✍ حمیده بابائی
تیم تحریریه انجمن علمی فیزیک گیلان


@GuilanPhysics

#تاریخ_علم

🗓 ۲۴ شهریور مصادف با 15 September

زادروز مورای گِل مَن

مورای گل من از بزرگ ترین فیزیکدانان و دانشمندان قرن بیستم بوده که در 15 سپتامبر 1929 متولد شد. او به دلیل معرفی مفهوم کوارک، در سال ۱۹۶۹ موفق به کسب جایزه نوبل فیزیک شد و از این رو می‌توان او را پدر کوارک‌ها نامید. او در سال ۱۹۵۲ کار خود را در موسسه مطالعات هسته‌ای دانشگاه شیکاگو آغاز کرد و سپس عضو موسسه فناوری کالیفرنیا شد. وی در سال ۱۹۶۱ طرحی برای دسته‌بندی ذرات با برهمکنش‌ قوی که قبلا کشف شده بودند، پیشنهاد کرد. او فرض کرد ویژگی ذرات شناخته‌شده را می‌توان به کمک ذرات بنیادی‌تری توصیف کرد. گل من، این ذرات بنیادی را کوارک نامید که دارای شش نوع هستند. او به خاطر این کشف مهم خود در سال ۱۹۶۹، یعنی در سن ۴۰ سالگی موفق به کسب جایزه نوبل شد.


✍ حمیده بابائی
تیم تحریریه انجمن علمی فیزیک گیلان


@GuilanPhysics

#تاریخ_علم

🗓 ۲۷ شهریور مصادف با 18 September

زادروز ادوین مک‌میلان

ادوین متیسون مک‌میلان فیزیک‌دان آمریکایی بود که در سال ۱۹۴۰ در بمباران اورانیوم با نوترون، عنصر نپتونیوم، نخستین عنصر فرا اورانیوم را کشف کرد. او در سال ۱۹۵۱ همراه گلن سیبورگ به سبب کشف عناصر فرا اورانیوم و تحقیق در این زمینه به جایزۀ نوبل شیمی دست‌ یافت. در سال ۱۹۴۳، برای برطرف‌کردن محدودیت‌های سیکلوترون، نخستین شتاب‌دهندۀ ذرات، راه‌حلی ‌یافت. حدود بیست سال بعد به سبب ابداع این روش، به همراه وِکسلر به جایزۀ صلح اتم دست یافت.



✍ حمیده بابائی
تیم تحریریه انجمن علمی فیزیک گیلان


@GuilanPhysics

#تاریخ_علم

🗓 ۲۸ شهریور مصادف با 19 September

سالروز درگذشت چستر کارلسون

چستر کارلسون فیزیک‌دان و مخترع، ۸ فوریه ۱۹۰۶ در سیاتل به دنیا آمد. او همچون هزاران نفر دیگر در آرزوی اختراع چیزی بنیادی و ماندگار بود. کارلسون برای رسیدن به این هدف در مؤسسه فناوری کالیفرنیا ثبت‌نام کرد؛ اما اختراعات اولیه او چیزهای قابل اعتنایی نبودند. کارلسون به بیماری التهاب مفاصل دچار بود.
وی در بخش ثبت یک کارگاه الکترونیکی کار می‌کرد و به خاطر بیماری التهاب مفاصل، تهیه رونوشت از نمونه‌های طرح‌ها برایش مشکلی عمده بود. به همین دلیل به فکر اختراع دستگاهی افتاد؛ دستگاهی که یکی از کاربردی‌ترین اختراعات بشر به حساب می‌آید. او دستگاه کپی را اختراع کرد.
در سال 1947 میلادی شرکت «هالوید» از «رُچستر» در نیویورک که متوجه اهمیت این اختراع شده بود، پروانه این طرح را صادر کرد و میلیون‌ها دستگاه از روی اختراع او ساخت.


✍ حمیده بابائی
تیم تحریریه انجمن علمی فیزیک گیلان


@GuilanPhysics

#تاریخ_علم

🗓 ۲۹ شهریور مصادف با 20 September

اتمام ماموریت کاوشگر دیپ ایمپکت

فضاپیمای دیپ ایمپکت ناسا با بیش از یک دهه فعالیت اکتشافی، تنها فضاپیمایی است که بیشترین مسافت را برای شکار دنباله‌دارها طی کرده است. تاکنون این فضاپیما موفق شده از دو دنباله‌دار بازدید و تصاویر زیادی به زمین ارسال کند. از دیگر مأموریت‌های این فضاپیما می‌توان به شکار سیاره‌های فراخورشیدی و بررسی جوّی آن‌ها اشاره کرد. دیپ ایمپکت کمک زیادی به کشف آب روی ماه کرد و به عنوان ایستگاهی بازپخش برای مجموعه آزمایش‌های اینترنتی میان‌سیاره‌ای از آن استفاده شد.
سرانجام در 8 ‌آگوست 2013 ارتباط ناسا با فضاپیمای دیپ ایمپکت قطع شد. گروه دیپ ایمپکت متأسفانه در آن مرحله، هنوز موفق نشده بود تصاویر دنباله‌دار ISON را دریافت کند. اپراتورهای مأموریت پس از قطع ارتباط، چند هفته برای ارسال دستور و فعال‌سازی مجدد سیستم‌های دیپ ایمپکت تلاش کردند. مشکلی در زمان‌بندی کامپیوتری باعث قطع کنترل جهت‌گیری فضاپیما در فضا شده بود. درنتیجه، موقعیت آنتن‌های رادیویی و آرایه‌های خورشیدی این فضاپیما دچار مشکل شد و برقراری ارتباط و تولید توان را دشوار کرده بود. به این ترتیب در این روز پژوهشگران تشخیص دادند راهی برای بازیابی کنترل این فضاپیما وجود ندارد و از‌دست‌رفتن کامل این مأموریت را اعلام کردند.


✍ حمیده بابائی
تیم تحریریه انجمن علمی فیزیک گیلان


@GuilanPhysics

#تاریخ_علم

🗓 ۳۰ شهریور مصادف با 21 September

زادروز دونالد گلایزر

دونالد آرتور گلایزر فیزیک‌دان آمریکایی بود که به سبب اختراع اتاقک حباب در ۱۹۵۲، برای آشکارسازی ذرات بنیادی پرانرژی، به جایزۀ نوبل فیزیک ۱۹۶۰ دست‌یافت. او در کلیولند، واقع در اوهایو، زاده شد. در انستیتو فناوری کِیس و سپس در انستیتو تکنولوژی کالیفرنیا درس خواند. در ۱۹۵۷، استاد دانشگاه میشیگان شد و در ۱۹۵۹، به دانشگاه کالیفرنیا رفت. او در اوایل دهۀ ۱۹۶۰، از فیزیک دست کشید و به زیست‌شناسی مولکولی روی‌آورد.


✍ حمیده بابائی
تیم تحریریه انجمن علمی فیزیک گیلان


@GuilanPhysics