اینان بە رهبرشان شیفتەاند،
زیرا کە
#آپـــــــــــو
حقیقت است،
احساس واقعیت و بودنشان است؛
با نور و گرمی‌اش
مفهوم بی ریای رفاقت است و
با تابناکی‌اش مفهوم بی فریبِ
صداقت....

📹 پایان دوره‌ای از آموزش مبارزان دموکراتیک

▪️زندەباد انقلاب آپوئیستی روژآوا
▪️زنده‌باد برابری و برادری خلق‌ها
▪️زنده‌باد سوسیالیسم ✌️

◾️انقلاب روژآوا
https://telegram.me/joinchat/AAAAAEGYUdkL2XwKROwoLQ

🆔 @anfpersian

🔹جمیل باییک در مقاله‌ای به واشنگتن پست: برای دستیابی به صلح در برهه‌ای مهم قرار داریم
🔻جمیل باییک ریاست مشترک ک.ج.ک در مقاله‌ای که به روزنامه‌ی واشنگتن پست نوشته است اعلام کرد: اگر مسئله‌ی کرد را حل نماییم، می‌توانیم در پیشرفت دمکراسی، صلح و آرامش در ترکیه و خاورمیانه نقشی تعیین کننده ایفا نماییم. متاسفانه ترکیه این را قبول نمی‌کند.

🔻 جمیل باییک ریاست مشترک کنگره‌ی جوامع کردستان در مقاله‌ای که به روزنامه‌ی واشنگتن پست نوشته است اعلام کرد، "این برهه برای کردها و ترک‌ها در دستیابی به صلح بسیار مهم است. آن را از دست ندهیم".

🔻 جمیل باییک در مقالە خویش اعلام کرده است، " درگیری در میان کردها و دولت ترکیه در برهه‌ای بحرانی قرار دارند. برای توافقی بلند مدت فرصتی چاره‌یابی در پیش روی ما قرار دارد. زمانیکه این فرصت را از دست دادیم، ممکن است برای نسل‌های آینده چنین فرصتی بدست نیاید.

🔻 با تاسیس جمهوری ترکیه در سال ۱۹۲۳ تاکنون کردها برای به رسمیت شناختن حقوق شهروندیشان مبارزه می‌کنند. آن‌ها به شکلی مداوم تحت ستم و تبعیض قرار دارند. برای پیشرفت‌هایی در زمینه‌ی سیاسی، با تلاش‌های بدون نتیجه‌ی ۳۰ ساله، بجز مبارزات مسلحانه راه دیگری باقی نمانده بود. با تاسیس حزب کارگران کردستان در سال ۱۹۷۸، مبارزات گریلا در سال ۱۹۸۴ آغاز شد. دولت ترکیه با هدف نابود ساختن مبارزاتمان اسلام سیاسی و نژاد پرستی را بکار می‌گیرد، در حالیکه حزبمان از ابتدا خواستار آزادی برای تمامی قومیت‌ها و باوری‌ها بوده است.

🔻 ترک‌ها با همکاری آمریکا در طی عملیاتی در سال ۱۹۹۹ رهبر خلق کرد عبدالله اوجالان را در کنیا به اسارت درآوردند. او بمدت ۲۰ است که به تنهایی در زندان امرالی محکوم به حبس ابد است.

🔻 اسارت و دستگیری اوجالان با قدرتمند شدن حزب عدالت و توسعه آ.ک.پ، با رهبری اردوغان، همزمان بود. اردوغان و حزب او با تأکید بر دموکراسی، حقوق بشر و عدالت، حمایت اولیه مردم را به دست آوردند. چند سال بعد، زمانی که در مورد مسئله‌ی کردی سوال ‌شد، اردوغان پاسخ داد: "اگر شما در مورد آن فکر نکنید، وجود ندارد."

🔻 اما در عین حال وجود دارد، چون اردوغان مجبور شد به آن اذعان نماید. با حسن نیت تلاش‌های زیادی، از جمله آتش بس‌های مربوطه ‌را برای مذاکره انجام دادیم. تعهد حزب حاکم برای صلح همیشه تا زمانی که با شرایط سیاسی مطابقت داشت، ادامه داشته است.

🔻 پ.ک.ک در سال ۲۰۱۲ با وجود تمامی موانع آتش بس اعلام کرد. پ.ک.ک تمامی افسران پلیس و سربازان را که دستگیر کرده بود آزاد کرد. رفقایمان عقب نشینی را آغاز کردند. این زمینە را برای مذاکرات آماده کرد.

🔻 در ۲۸ فوریه ۲۰۱۵ پس از ۲ سال مذاکره نمایندگان کردها و دولت ترکیه به توافقی دست یافتند که به امیدی برای صلح مبدل شد. اما هنگامیکه اردوغان دید این برهه در انتخابات به نفع وی نخواهد بود بار دیگر جنگ را آغاز کرد.

🔻 نشست‌های منظمی که در میان رهبر اوجالان و نمایندگان دولت ترک برگزار می‌شدند متوقف شد. نسبت به قبل نبردهای بیشتری آغاز شدند. تانک‌ها و هواپیماهای جنگنده ده‌ها شهر کردها را ویران کردند. ارتش ترک صدها غیرنظامی که در میان آن‌ها زن، کودک، پیر قرار داشتند را به قتل رساند. نیروهای امنیتی جنازه‌ی افراد را به خانواده‌هایشان تحویل ندادند.

🔻 بار دیگر دولت ترکیه خواهان وارد کردن ضربه‌ای مرگ آور به کردهاست. حزب حاکمیت آ.ک.پ با ترویج نژاد پرستی و افراط گرایی دینی به تهدیدی برای زندگی غیرنظامیان مبدل شد که نه تنها برای کردها بلکه در تمامی خاورمیانه و جهان تهدیدی بزرگ است.

🔻 اردوغان انقلاب دمکراتیک کردها در سوریه و نابودی دولت اسلامی را به عنوان تهدیدی برای سیاست‌های دولت ترکیه و اقتدار خویش می‌بیند. سازمانمان خواستار آزادی خلق‌های سوریه و دمکراتیزاسیون میهنمان است. کرد، عرب،‌ سوریانی خلق‌هایی که در شمال و شرق سوریه زندگی می‌کنند، اندیشه‌ای را که اوجالان در زندان توسعه داد را اجرایی کرده‌اند.

🔻 پس از بازبینی آنچه رخ داده است، کاستی‌هایمان را شناسایی کردیم. فکر می‌کردیم که مسئله‌ی کردها با مذاکره‌ با حزب اردوغان حل و فصل می‌شود. در زمانیکه سعی می‌شد از راه جنگ، ستم و فشار چاره‌یابی کنند، می‌بایست ما برای جایگرفتن تمامی نیروهای دمکراتیک ترکیه در این برهه بیشتر تلاش می‌کردیم.

🔻 به همین ترتیب برای حل مسئله‌ی کرد و دمکراتیزاسیون ترکیه، می‌بایست تمامی نیروهای طرفدار دمکراسی در خاورمیانه و جهان را به تکاپو واداشت.

🔻 برای جلوگیری از عدم شفافیت در این مسئله؛ در مسئله‌ی مذاکرات بر اساس مطالبات کردها در ترکیه متعهد هستیم.

🔻 آنچه را که قبلا گفته‌ایم تکرار خواهم کرد؛ عبدالله اوجالان مخاطب اصلی مذاکرات ماست. با تمامی نکاتی که در این اواخر اوجالان اعلام کرده است، موافق هستیم، اعلام می‌داریم، فعالیت آزادانه‌ی وی به پیش برد این برهه کمک خواهد کرد. شفاف‌تر می‌گویم، بایستی از زندان امرالی به حصر خانگی (خانه‌ای امن) منتقل شود.

🔻 حمایت‌های جهانی برای دستیابی به اهدافمان را می‌بینیم. بحران ترکیه سیاسی است. سیاست صد ساله جمهوری ترکیه در برابر کردها، یکی از دلایل اساسی مسئله‌ی داخلی، منطقه‌ای و جهانی ترکیه است. به همین دلیل لزوم به مفهوم جدید ملی وجود دارد که به سرعت راه را بر هویت و قومیت‌های مختلف ترکیه می‌گشاید. چنین رویکردی باید در یک نظام اداری جدید منعکس شود که تنوع تاریخی منطقه را نشان می‌دهد و مانع از مرکزگرایی آنکارا می‌شود.

🔻 با حل مسئله کردها در ترکیه می‌توان در ترکیه و خاورمیانه نقش مهمی را در ترویج صلح، آرامش و دمکراسی ایفا نمود. با این حال، دولت ترکیه این را قبول نمی‌کند. از سوی دیگر، همچنان تلاش‌هایمان برای دمکراتیزاسیون در خاورمیانه و راه دموکراسی در ترکیه ادامه خواهند داشت. "
🆔 @anfpersian

📃کارایلان: همانگونه زمانی داعش تلاش نمود تا به دستاوردهای خلق کرد در جنوب کردستان تجاوز نماید ما شهید دادیم و جنوب کردستان را حفظ نمودیم، با عزمی راسخ تصمیم گرفتەایم تا آخرین لحظه علیه حملات دولت ترک در جنوب کردستان مقاومت کرده و هم اکنون نیز مقاومت می‌کنیم.
🆔 @anfpersian

#نوژین_بێریتان: تەواوی گۆڕەپانە کۆمەڵایەتیەکان بۆ ژن بوون بە گۆڕەپانی تەقەلا و ململانێ


🆔 @GozarDemocratic

#نوژین_بێریتان: تەواوی گۆڕەپانە کۆمەڵایەتیەکان بۆ ژن بوون بە گۆڕەپانی تەقەلا و ململانێ




_ پارتی ژیانی ئازادی کوردستان چ کاریگەریەکی لە سەر کۆمەڵگایی ژنان هەیە؟

+ ئەگەرچی لە بەر کەم و كورتی ئێمە لە بواری تێپەڕاندنی بەربەستەکانی دەسەڵاتی داگیرکەری کوردستان و ئێران، گشتگیریش نەبێت بەڵام پارتی ئێمە بە تایبەتی پێگەی ژن تیایدا بۆ زۆربەی ژنان لە تەواوی نەتەوە، چین، تەمەن و توێژەکان، نوێ و سەرنج ڕاکێشە. خوێندەوان، هاوڵاتیانی دانیشتووی شار و گوندەکان پرسمان لێدەکەن کە ئەوەش هەنگاوی یەکەمی ناسین و نیشانەی وریا بوون و بوێریە. لە کوردستان لە بەر بوونی ڕاستەوخۆی ژنە گەریلاکانی بەشی پاراستن و خەباتی سیاسی و کۆمەڵایەتی پارتەکەمان پژاک، ژنان بە خۆباوەڕتر بوون و هیوایان بە ژیان گەشاوەتر بووە. لەپێکهاتەی دەرەبەگی کوردستان و دەیان گرێ کوێرەی ئەم شێوە زیهنیەتە دواکەوتوانەوە کە ژن یان دەبێ خۆی بکوژێ یان دەیکوژێت ئاڵوگۆڕی گەورەی درووست کردووە.



_ پژاک لە مێژوو دا بە تایبەت لە رۆژهەڵاتی کوردستان تۆماری کرد کە پێگەیی ژنان لە ناو احزابی نوژەن خاوەن بڕیاردایین و پێگەیەک دان کە رۆلیان هەیە، ئێستا پژاک چۆن توانیەتی رۆلی ژنان بگەیەنێتە رۆلی راستەقینەای خویان؟

+ گەیاندنی ژن بە پێگەی ڕاستەقینەی ئەو لە ناو خەباتی پارتی، کاریگەر کردنی لە ئاستی بڕیار، ڕۆڵ گێڕانی لە گۆڕەپانی شۆڕش و چارەسەر کردنی کێشە و گرفتەکانی کۆمەڵگا، لە ڕاستیدا گەیاندنی ژنە بە هێزی گەوهەری خۆی. پژاک بە بنەما گرتنی ئەم حەقیقەتە تەواوی خەبات و شێوەی تێکۆشانەکەی ڕێکدەخات. بەم جۆرە بە ئافراندنی ژنی نوێ، بناخەی سیستەمی پیاوسالار کە لە کەسایەتی ژندا تەواوی کۆمەڵگا بێکاریگەر دەکات و دەیخاتە پەراوێزەوە، دەیباتە ژێر پرس و پەلکێشی لە ناو چوونی دەکات. ئەمە تەنیا وەکو پرۆسەیەکی خەبات یان ساز و کار و ڕێکخستنی ژنان ناو پارتدا نیە. لە ڕاستیدا شێوەیەکی ژیانە و نە تەنیا ژن، پیاوانیش بە گوێرەی ئەم شێوە ژیانە لە هەوڵی گۆڕینی پارادایم یان شێوەی چاو لێکردنیان لە ژن و ژیاندایە. ئەوەش کارێکی ئاسان نییە، لە یەکەمین هەنگاودا پەروەردە بە ئارمانجی ئافراندنی ژن و پیاوی تێکبەری سیستەم و زهنیەتی پیاوسالارە. تێکۆشان و خەباتێکی بێ‌ناوبەر و پڕ لایەنەیە، هاوکات لە گەڵ ئەوەی وا فێر ئەبی بۆ پێک هێنانەکەشی ئەکەویتە ناو ڕێکخراو و ساز و کاری جۆراوجۆرەوە. وەکو ژن لە کامە خەبات یان ڕێکخراوێکی ئەم پارتەدا ببیت، بە شێوەیکی خۆسەر ناو بەدەنەی سازمانیدا، هاوتەریب لە گەڵ گشتیدا کار دەکەیت. سەرجەم بوارەکانی خەبات لە کۆمەڵایەتی، دیپلۆماسی و سیاسیەوە بگرە تا لەشکەری و پاراستن، ژن خاوەن بەڕێوەبەری خۆیەتی و هەمو بڕیارەکانی بۆ تەواوی ئەندامەکانی، ژنان لە ناو خۆیاندا دەیگرن. هەڵبەت ئەمانە هەمویان بە لە بەرچاو گرتنی ئارمانجەکان و بەرژەوەندیە گشتیەکانی پارتی یە. لە ڕاستیدا یەک لە ئارمانجەکانی گشتی پارتیش کە کلیدی کردنەوەی دەرکەی داخراوی پێش جوانی و ئازادی ژیانە، ئایدیۆلۆژیای ڕزگاری ژنە. هەم ژن، هەم پیاویش پابەندی ئەم پارادایمەن و ئەمە مەرجی کادیر بووین ناو ئەم پارتەیە. وەکو لاشی مرۆڤ چۆن چاو ئەبینێت و بۆ باشتر و ڕاستتر جوڵانەوەی دەست و لاق ڕۆڵ دەگێڕێت، ڕێکخراوی ژنان لە گشتی پارت دابڕاو نین. بە هێز بون و پتەو بونی خەبات و ڕێکخراو بونی ئەوان ناو پژاکدا، لە سەر تەواوی خەبات و ڕێکخراوەکانی‌تر بە کاریگەر دەبێت. هیچ پرۆژە، پیلان و لە ئەنجامدا هیچ بڕیارێک بە بۆچونی تەنیا پیاو یان ژن، ناتوانێت بەرەو ژیانی ئازادمان هان بدات. ژیانی مرۆڤەکان، بە هەموو فێربونەکانی تەواوی لایەنە دینی، زانستی، کۆمەڵایەتی و …. بە کاریگەری زێهنیەتی ڕگەزپەرەستی پیاوەوە پێشکەوتوە. پیاو لە ناو ئەم شێوە ڕێکخستنەی پژاکەدا دەرەوەی ئەوەی کە لە ڕێ لادانی کۆمەڵگا و سەپێندراوەکانی زێهنیەتی ڕگەزپەرەستی پیاو شی دەکاتەوە، ڕۆژانە فێر ئەبێ ژن شان بە شانی خۆی ناو دان و ستاندنی بیر و بۆچون‌دا ببینێت. ژنیش فێر دەبێ کە لێهاتوە و هیچ بە سەرهاتێک چارەنوس نیە و نابێت وەک خزمەتگوزاری پیاو مامەڵەی لەگەڵ بکرێت. سیاسەت گۆڕەپانی فریودانی پیاوان بۆ دەسەڵاتداری نیە، ئەرتەشیش هێزی دەستەسەری و حۆکمڕانی پیاو نیە.



_ سیستەمی هاوسەروکایتی فورم و پێگەیەک سیاسی کە پژاک هێمدانەری بوە لە ناوچەکە دا،سەرەتا ئەم سیستەمە چ کاریگریەکی لە سەر روانگە، پارت و لایانەکانی دیکە لە ئێران و رۆژهەلات هەیە؟لە ەنجام دا سیستەمی هاوسەرۆکایتی لە فورمی دیموکراتیک بویین و پێگەی سیاسی،کۆمەلایتی و سەربازی لە ناو پژاک دا لە چ شێوازێک دایە؟

+ پێشکەوتنی سیستەمی هاوسەرۆکایەتی لە پژاکدا، بە جارێک و لە سەر سیاسەتێکی تاکتیکی پێش نەکەوت. زیاتر لە ٣٠ و چەند ساڵ بۆچون، لێکۆڵینەوە و ئەزمونی پراکتیکی ڕێبەر ئاپۆ لە سەر بنەمای زانستی مێژوویی و کۆمەڵناسی ئازادی لە سەر ئاکامی دەیان شۆڕشی جیهان و ڕاپەڕین و خۆڕاگری کوردانی، لە پشت بوو.

سیستەمی هاوسەرۆکایەتی سەرنجی نە تەنیا زۆرینەی پارتە سیاسیەکانی ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستانی بەرەو خۆی ڕاکێشا، خەڵک و ژنانیش سه‌ره‌ڕای سەرقاڵ کردنیان لە لایەن ڕژیمی داگیرکەری حاکم لە ئێران، به کۆنجکاویەوە لە ڕێگای جۆراوجۆر بە تایبەتی YRK-HPJ وە پێوەندیان ئەگرت و پرسیار، یان بۆچونی خۆیان لە سەر ئەم بابەتە ڕادەگەیاند. زۆر جار نە تەنیا لە لایەن ڕژێمەوە، بەڵکو ئەو کەس و ڕێکخراوانەی وا ئێدی بڕوایان بە ژیانی ئازاد و هاوبەشی مرۆڤەکان و تێکۆشان بۆی نەماوە، وەکو بابەتێکی تیۆری و پرۆپاگەندەیی بە ناو کرا. بەڵام نەیتوانی ڕێگری لە نزیک بونەوەی ژنانی ئاکتیڤیستی سیاسی-مەدەنی ئێرانی، بە تایبەت هەندێ لەو ژنە تێکۆشەرانەی کە بە ساڵانە لە گۆڕەپانی خەباتی سیاسی، رۆناکبیری و پێشمەرگایەتی خاوەن ئەزمونن، بۆ لای ئێمە بگرێت. لە ناو خۆی پارتیش‌دا ورە و جۆشێکی گەورەی ئافراند، گرینگی زۆرتر درا بە پەروەردە و تەقەلا بۆ تێگەیشتن لەم بابەتە. لە تەواوی خەباتەکانمان‌دا زۆرتر ناسنامەی ژن و کۆمەڵگای ئازاد دەرکەوت، هەروەها دڵنیایی لە سەرکەوتن و متمانەی گەرەنتی تێکۆشان و شۆڕشەکەمانی ئافراند. بەڵام هێشتا ناتوانین بڵێن وەک پرۆژە و بۆچونی ڕێبەرمان بە تەواوی پێکی دێنین و لە هەموو بەشە جۆراوجۆرەکانی خەباتمان‌دا ئەم شێوە ڕێوەبەریە بێ کێشە و گرفت پێش ئەخەین. کاریگەری زێهنیەتی یەکدەستداری ڕەگەزپەرەست ئەوەندە قوڵ و پڕ لایەنە هزر و هەستی ژن و پیاوی داگرتوە، کە پێویستە چرکە بە چرکە هەم لە بواری ساختاری و هەم زێهنیەتی‌دا، ژن و پیاو ئەم داگرتنە کە وەکو نەخۆشی کوێر فام بوون لە ئازادیە تێپەڕ کەن و بگەنە هاوسەنگی.


_ ڕەوش و ئەمری واقع لە بابەتی سیاسی، کومەلایەتی و سەربازی لە رۆژهەلاتی ناوین بە چڕ و پڕی پیاوسالارانەیە. ئەم بابەتە چ کاریگەریەکی لە سەر کار و بەرفراوان بونی خباتی ژنان لە روشی سیاسی و سەربازی دا هەیە؟

+ تەواوی گۆڕەپانە کۆمەڵایەتیەکان بۆ ژن بوون بە گۆڕەپانی تەقەلا و ململانێ بێ‌بەزەیانە و نا یەکسانی ژن لە گەڵ دەوڵەت و ماڵبات بۆ حزوور و هەبوونی سروشتی خۆی. یاسا و شەرێعەت، هەر جۆرە بەڕەنگاربوونەوەیەک بەرانبەر بە ژنێک کە دەرەوەی چوارچێوەی سەپێندراوەکانی ڕەگەزپەرەستی دەرکەوتبێت ئەداتە پیاو. گرتن، ئەشکەنجە و دەسدرێژی بەرۆکی ژنان لەم ململانە بەر نادات. ژن لە هەر گۆڕەپانێکدا بیهەوێ ڕەنگی هەبێت دەبێ یان لە پێناو بەرژەوەندی سیستەمی پیاوسالاردا بێت، یان دەبێت لە پیاوێک بە زێهنیەتی پیاوسالارەوە، پیاوتر بێت. بۆ نمونە ئەگەرچی بابەتێکی شایانی باس و شیکردنەوەی بەرفراوان بێت، کورت ئاماژە بە پێشخستنی هێزی لەشکەری ژنان لە ناو سیستەمی لەشکەری ڕژیمی دژە ژنی ئێران دەکەم. ژن لە مێژوی کۆن تا مێژووی هاوچەرخی ئیران لە گۆڕەپانی پاراستنی و تێگەیشتن لە بابەتی لەشکەری‌دا خاوەن پێگەیکی بەرچاو بوە. هەرێم بەر هێرش، دەسدریژی و زهنیەتی دیکتاتۆریەت و دەسەڵاتداری کەوتوە و هەرە زۆریش ژنان تیایدا توشی زیان بوون. ئەمە و حزوری ژنی کورد وەکو خاوەن هێزی پاراستنی خۆ و کۆمەڵگا لە کوردستاندا کاریگەری و ڕاکەشیەکی بەرچاوی لە سەر ژنان لە تەواوی ئاین و نەتەوە جۆراوجۆرەکان داناوە. ئەمە ڕژیمی توشی سەرشێوان، پیلان ڕێژی و سیاسەتی دور لە ئەخلاق وەکو گۆڕانی ژنان بە سەربازی دارەدەست لە بەرانبەر ژنان و گشت کۆمەڵگا کردوە. واتا لە ڕێ لادانی وزە و هێزی لێگەڕینی ئازادی ژنان بەرەو باتڵاقی داقۆرتێنەری ڕەگەزپەرەستی و بۆن پێکەوتوی پیاوسالاریەوە.

ئەڵبەت ئێدی ئەم سیستەمە ڕزیوە و تەواوی دەمامکەکانی داکەوتون و بە ڕاشکاوی دیارە؛ تەنیا کەش وهەوای زاڵ بە سەر گۆڕەپانی سیاسی، کۆمەڵایەتی و لەشکەری ڕۆژهەڵاتی ناوین نیە کە پیاوسالارانەیە. جیاوازیەکەی ڕۆژهەڵاتی ناوین لەم بابەتە بە گوێرەی شوێنەکانی‌تری جیهان ئەوە کە پیاوسالاری لێرەدا زەق و بەر چاوە. هەر ئەمەش بوە هۆی ئەوەی کە ئێستا ژنی ڕۆژهەڵاتی ناوین بە پێشەنگی ژنی کورد، یەکگرتوتر و ڕێکخراوتر لە ژنانی تەواوی جیهان بن. ڕێبەرمان لەم بارەوە تەسبیتێکی جوانی هەیە ئەڵێت؛ «لە هەر کوێ زەخت و گوشار زۆر بێت ئەوە لەوێ سەرهەڵدێری و خۆڕاگری زۆرترە.»



سەرچاوە: ژمارە ۷۳-گۆڤاری ئاڵتەرناتیڤ


www.pjak.eu


🆔 @GozarDemocratic

🆔 @anfpersian

🔹گریلا: خاکورک به گورستان اشغالگران مبدل خواهد شد
🔻نیروهای گریلا در خاکورک با مقاومتی عظیم به حملات اشغالگرانه‌ی دولت ترکیه پاسخ می‌دهند. نیروهای گریلا اعلام کردند، " جهت سلاح‌هایمان به سوی آن‌هاست چگونه آمدند، همانگونه خواهند رفت."

🔻 نیروهای گریلایی که در خاکورک علیه اشغالگری دولت ترکیه مقاومت می‌کنند، اعلام کردند که خاکورک به گورستان اشغالگران مبدل خواهد شد.

🔻 ماهیر اصلان گریلایی از شرق کردستان اعلام کرد، ارتش ترکیه خواهان اشغال جنوب کردستان است اما نیروهای گریلای به گونه‌ای شجاعانه در برابر آن‌ها مقاومت می‌کنند.

🔹 حملات علیه دستاورد‌های کردهاست
🔻 گریلا اصلان اظهار داشت، " جنوب کردستان قلعه‌ی مقاومت و مرکز قیام‌هاست؛ تاریخ آن مملو از شجاعت‌ است. بایستی خلق جنوب کردستان با روحیه‌ی شیلادزه و بامرنه به حرکت درآمده و موضع خویش را در برابر اشغالگری دولت ترکیه به تمامی دنیا نشان دهند. بایستی اجازه ندهیم دستاوردهایمان نابود گردند. محافظت از دستاورد‌هایی که با زحمات و بهایی گزاف بدست آمدند، صیانت از شهدای انفال و حلبچه است. در هر چهاربخش کردستان با پیشاهنگی جنوب کردستان بایستی علیه اشغالگری اقدام نمود. زمان آن رسیده است که در برابر اشغالگری، فاشیسم و استعمارگری ترکیه و غلامان آن‌ها بپاخیزید و اقدام نمایید. "

🔻عگید فرات گریلای اهل شهر رحا در شمال کردستان است، وی با اشاره روش مبارزاتی گریلا اعلام کرد، گریلاهای زمانه ضربات مهلکی را بر نیروهای ترکیه وارد ساخته و مانع از تحرکت آن‌ها شدند.

🔻فرات اظهار داشت، هم‌اکنون حملاتی سختی بر جنوب کردستان انجام می‌گیرند و افزود، "اکنون در نبرد سختی بسر می‌بریم. این عملیات و حملات برای اولین بار نیستند که انجام می‌شوند، پیش از این بارها انجام شده‌اند. در برابر آن تجربه‌ی بی‌نظیری داریم. به ویژه از سال ۲۰۱۶ در برهه‌ی ارتوش و لیلکان روشی را اتخاذ کرده‌ایم که با توجه به تاکتیک‌های دشمن عمل می‌نماییم. پیش از این حملات زمینی انجام می‌دادند، اکنون بیشتر حملات هوایی انجام می‌دهند. تپه‌هایی را که خواهان اشغال آن‌ هستند بمدتی طولانی بمباران کرده، غیرنظامیان را به قتل رسانده و یا مجبور به ترک منطقه می‌کنند، ‌محیط زیست را تالان کرده و بدین شکل می‌خواهند در این نقاط مستقر گردند. در برابر آن‌ها نیروهای گریلا تکنیک دشمنان را نابود کرده و به آن‌ها ضربه وارد می‌کند. دشمن در این تپه‌ها گرفتار شده و در انتظار ضربات گریلا هستند. "

🔹بایستی جوانان سکوت نکنند
🔻باز کوبانی گریلای اهل شهر کوبانی در روژاوای کردستان اعلام کرد،‌ چهاربخش کردستان با روحیه‌ی کوبانی در خاکورک گرد هم آمده‌اند. اتحاد ملی کردها در شخص نیروهای گریلای جنبش آزادی خواهی با مقاومت خاکورک تشکیل شده است. از تمامی خلق کردستان بویژه خلق جنوب کردستان درخواست کرده تا که علیه اشغالگری دولت ترکیه اقدام نمایند.

🔻وی در ادامه گفت،" ارتش ترکیه خواهان اشغال جنوب کردستان است. بویژه جوانان نباید در برابر این حملات سکوت کنند بایستی هرچه زو‌دتر اقدام نمایند. "

🔻باز کوبانی اظهار داشت که کوهستان‌ها لانه‌ی گریلاهای آزادی خواه است و افزود، " (کوهستان‌‌ها) سنگر‌های مقاومت خلق کرد هستند. تا آخرین نفس خویش از میهنمان صیانت می‌نماییم. موضعمان چنین است؛ یا کردستان، یا کردستان. تا آخرین قطره‌ی خون خویش در خط مشی رهبر آپو از میهنمان در برابر اشغالگران دفاع خواهیم کرد."
🆔 @anfpersian

🗞مسئله‌ی جنسيت‌گرايی اجتماعی؛ خانواده، زن و جمعيت


✍ #عبداللە_اوجالان



☑️ #جامعەی_زنان_آزاد_شرق_کوردستان
⬇️⬇️⬇️
🆔 @Kjar2014

🗞مسئله‌ی جنسيت‌گرايی اجتماعی؛ خانواده، زن و جمعيت


✍ #عبداللە_اوجالان


برداشتی دال بر اينكه «زن يك جنس انسانی دارای تفاوت‌ بيولوژيكی است»، در رأس عوامل بنيادينی می‌آيد كه سبب كوری و بی بصيرتی در موضوع[درك] واقعيت اجتماعی می‌گردند. تفاوت‌مندی جنسيتی، به خودیِ خود نمی‌تواند دليل هيچ معضل اجتماعی‌ای باشد. همان‌گونه كه دوگانه‌ی موجود در هر ذرّه‌ی كيهان در هيچ هستنده‌ای معضل تلقی نمی‌گردد، [دوآليته يا] دوگانه‌ی موجود در هستار انسانی را نيز نمی توان به‌عنوان معضل ثبت نمود. پاسخی كه به پرسش «چرا هستنده[گی] ، دوگانه است؟» می‌توان داد، تنها می‌تواند فلسفی باشد. تجزيه‌وتحليل اُنتولوژيك(هستی شناسانه) می‌تواند برای اين پرسش(و نه معضل) در پی پاسخ باشد. جواب من اين است:‌ هستی هستنده جز به‌صورت دوگانه‌بودن، به نوع ديگری امكان‌پذير نيست. دوگانه‌بودن، شيوه‌ی ممكنِ هستی است. حتی اگر زن و مرد به‌صورت كنونی نبوده و بدون جفت (فاقد جنس مخالف) می‌بودند نيز نمی‌توانستند از اين دوگانه‌بودن رهايی يابند. پديده‌ای كه دوجنسی ناميده می شود نيز همين است. بايستی در شگفت نماند. اما دوگانه‌ها هميشه تمايل دارند تا به‌صورت متفاوت تشكيل شوند. اگر دليل و برهانی برای هوش كيهانی(Geist) جسته شود نيز، بنيان آن را می‌توان در همين گرايش دوگانه جستجو نمود. هر دو سوی دوگانه‌بودن[يا دوآليته] نيز نه نيك هستند و نه بد؛ تنها متفاوت بوده و ناچار از متفاوت‌بودن می باشند. اگر دوگانه‌ها دچار همان‌بودی[يا عينيّت به‌جای غيريّت] شوند، هستی نمی‌تواند تحقق يابد. به‌عنوان مثال، نمی‌توان از طريق دو زن و يا دو مرد، مسئله‌ی تناسل و توليدِ موجوديت اجتماعی را حل نمود. بنابراين سؤال «چرا مرد و يا زن[بايد وجود داشته باشند]؟» ارزشی ندارد و يا اگر به اصرار خواهان يافتن جوابی برای اين سؤال باشيم، می‌توان به گونه‌ای فلسفی پاسخ داد: به سبب اينكه كيهان ناچار از تشكلی اين‌‌چنينی می‌باشد(ناگزير از آن است؛ بدان گرايش دارد؛ عقلش چنان است؛ در آرزوی آن است).

پژوهش در باب زن به‌منزله‌ی[نمودِ] تراكم رابطه‌ی اجتماعی، صرفاً به اين دليل بامعنا نيست بلكه جهت واشكافی(تحليل) گره‌كورهای اجتماعی نيز حائز اهميت فراوانی است. چون نگرش مردسالارانه خويش را معاف[از مسئوليت] می‌بيند، درهم‌شكستن «بی‌بصيرتی يا فقدان‌ ديد»ی كه در مورد زنان وجود دارد به‌نوعی همانند شكافتن اتم‌هاست. برطرف‌سازی اين بی‌بصيرتی، مستلزم يك تلاش وسيع روشنفكرانه و فروپاشاندن مردسالاری است. در جبهه‌ی زن نيز می‌بايست زنی كه تقريباً به حالت شيوه‌‌ای از هستی درآورده شده و در اصل، برساخته‌ای اجتماعی است را تحليل نمود و به همان ميزان فروپاشاند. نقش بر‌ آب شدن تمامی خيال‌هايی(عدم متحقق‌گردانی اتوپيا، برنامه و اصول) كه در پيروزی و يا شكست تمامی مبارزات آزادی‌خواهانه، برابری‌‌طلبانه، دموكراتيك، اخلاقی، سياسی و طبقاتی رخ می‌نماياند، حاوی آثار اَشكالی از روابط(بين زن‌ـ مرد) حاكميت‌‌مدارانه(مقتدرانه)‌ای است كه درهم‌نشكسته‌اند. مناسباتی كه تمامی نابرابری‌ها، بردگی‌ها، خودكامگی‌ها، فاشيسم‌ و ميليتاريسم‌ را تغذيه می‌كنند، سرچشمه‌ی اصلی خويش را از همين شكل رابطه می‌گيرند. اگر بخواهيم چنان مصداق‌هايی بر واژه‌های بسيار رايجی نظير برابری، آزادی، دموكراسی و سوسياليسم بار نماييم كه منجر به نقش بر آب شدن خيال نگردد، بايستی شبكه‌ی روابطی را كه پيرامون زن تنيده شده و به اندازه‌ی پيشينه‌ی رابطه‌ی جامعه‌ـ طبيعت قديمی‌‌‌ست، ازهم ‌بشكافيم و تجزيه كنيم. جز اين راهی وجود ندارد كه از طريق آن بتوان به اخلاقی به‌دور از رياكاری و همچنين آزادی، برابری(متناسب با تفاوت‌مندی‌ها) و دموكراسی حقيقی دست يافت.

از دوران پيدايش هيرارشی به بعد، معنايی تحت‌ عنوان «ايدئولوژی قدرت»، بر جنسيت‌گرايی بار شده است. رابطه‌ی تنگاتنگی با تكوين طبقاتی و قدرت دارد. تمامی تحقيقات و مشاهدات باستان‌شناختی، انسان‌شناسانه و روزانه نشان می‌دهند كه ادواری وجود داشته‌اند كه زنان منشأ اتوريته بوده و اين امر طی مدت‌زمانی طولانی شايع بوده است. اين اتوريته، اتوريته‌ی قدرت برقرارشده بر روی محصول مازاد نبوده، برعكس اتوريته‌ای است كه از حاصلخيزی و زايندگی نشأت گرفته و هستی اجتماعی  را توان و استحكام می‌بخشد. هوش عاطفی كه در زن از تأثير بيشتری برخوردار است، دارای روابط مستحكمی با اين هستی است. در جنگ‌های برپاشده بر سر قدرتی كه بر روی محصول مازاد برقرار گشته، زن جای برجسته‌ای نداشته‌ و شيوه‌ی هستی اجتماعی‌‌ او با اين موقعيت‌‌اش در ارتباط می‌باشد.

يافته‌های تاريخی و مشاهدات روزمرّه آشكارا نشان می‌دهند كه مرد در امر نشو و نمای قدرتِ مرتبط با نظم هيرارشيك و دولتی، نقش طلايه‌دار را ايفا نموده‌ است. جهت اين امر لازم بود اتوريته‌ی زن كه تا مرحله‌ی متأخر جامعه‌ی نئوليتيك پيشرفته بود، درهم شكسته شود و از آن گذار صورت گي

رد. باز هم يافته‌های تاريخی و مشاهدات روزانه تصديق می‌كنند كه در رابطه با اين مسئله، مبارزات بزرگی با اَشكال گوناگون و طی مدت‌زمانی‌ طولانی صورت گرفته‌اند. به‌ويژه‌ ميتولوژی سومری كه بسان حافظه‌ی «تاريخ و طبيعت اجتماعی» است، بسيار روشنگر می‌باشد.

تاريخ تمدن، در عين حال تاريخ شكست‌خوردن و مفقودگشتن زن نيز می‌باشد. اين تاريخ با تمامی خدايان و بندگانش، حكمرانان و تابعانش، اقتصاد، علم و هنرش، تاريخی است كه شخصيت مردسالار آن را تأييد و تقويت نموده است. بنابراين شكست و ناپديدی زن، انحطاط و شكستی بزرگ برای جامعه می باشد. جامعه‌ی جنسيت‌گرا، نتيجه‌ی اين انحطاط و شكست است. هنگامی كه مرد جنسيت‌گرا، حاكميت اجتماعی اش را بر روی زن برقرار می‌نمايد، چنان پُر اشتها می‌گردد كه هر نوع تماس طبيعی را به‌صورت يك نشانه و نمود حاكميت درمی‌آورد. هميشه بر پديده‌ی بيولوژيكی‌ای نظير رابطه‌ی جنسی، مناسبات قدرت بار شده است. مرد، به هيچ وجه فراموش نمی‌كند كه به هوای پيروزی بر زن، اقدام به تماس جنسی می‌كند. در همين راستا، يك عادت بسيار قوی ايجاد شده است. عبارت‌های فراوانی ايجاد شده‌اند: حكايات و ضرب‌المثل‌های بی‌شماری نظير «ترتيبش را دادم»، «كارش را تمام كردم»، «ماده‌سگ»، «بگذار شكمش هميشه آبستن باشد و پُشت او جای كتك!» ، «فاحشه، روسپی»، «پسركی مثال دختر»، «اگر دخترت را به حال خود رها كنی، يا با دُهُل‌زن فرار خواهد كرد يا با سُرنازن!» ، «زودتر سرش را به بالين بند كن!» بازگو می‌شوند. چگونگی مؤثربودن سكسواليته و روابط قدرت در جامعه، امر بسيار آشكاری است. اين واقعيتی جامعه‌شناختی است كه امروزه هر مرد از حقوق بسياری بر زن برخوردار است كه «حق كُشتن» ازجمله‌ی آن‌هاست؛ اين «حقوق» هر روزه اجرا می‌شوند. اكثريت قريب به اتفاق روابط، دارای كاراكتر آزاررسانی و تجاوزند.

در چارچوب اجتماعی، خانواده به‌مثابه‌ی دولت كوچكِ مرد ساخته شده است. اينكه نهادی به‌ نام خانواده در طی تاريخ تمدن، از رهگذر شيوه‌ی كنونی هميشه مكمل‌تر گشته است، به سبب نيروی بزرگی می‌باشد كه به دستگاه‌های قدرت و دولت می‌بخشد. اولاً، خانواده به‌واسطه‌ی آنكه در پيرامون مرد به حالت قدرت درمی‌آيد، به سلول جامعه‌ی دولت مبدل می‌گردد. دوم اينكه، فعاليت بی حد و مرز و بلا‌عوضِ زنان تحت ضمانت گرفته می‌شود. سوم اينكه، كودكان را پرورش می‌دهد و نياز به جمعيت را برآورده می‌سازد. چهارم اينكه، به‌مثابه‌ی مدل نقش‌آفرين، «بردگی و فرومايگی» را در سرتاسر جامعه شيوع می‌بخشد. خانواده، با اين محتوای خويش، در اصل يك ايدئولوژی است. نهادی است كه ايدئولوژی خاندانی در آن حالتی كاركردی يافته است. در خانواده، هر مردی خويش را همانند صاحب يك «خان‌نشين» تصور می‌كند. آنچه باعث می‌شود تا خانواده يك واقعيت بسيار مهم تلقی گردد، ناشی از تأثيرگذاری فراوان اين ايدئولوژی خاندانی است. به ميزانی كه در يك خانواده زن و فرزند بيشتری وجود داشته باشد، مرد كسب اعتماد و شرف می‌نمايد. اينكه خانواده با وضعيت موجودش به‌عنوان يك نهاد ايدئولوژيك ارزيابی گردد نيز مهم است. اگر زن و خانواده را با وضعيت موجودش از زير سلطه‌ی سيستم تمدن، قدرت و دولت بيرون آوريد، موارد بسيار اندكی تحت نام نظام باقی می‌ماند. اما بها و تاوان اين شيوه، شيوه‌ی هستی «الم‌بار، محرومانه، زبونانه و شكست‌آميزِ» نهفته در حالت جنگي با شدت پايين، مستمر و پايان‌ناپذير است كه زنان تحت سيطره‌ی آن می‌باشند. انگار «انحصار مرد» بر روی جهانِ زن، دومين زنجير انحصار موازی و مشابه با انحصارات سرمايه‌ است كه در طول تاريخ تمدن بر روی جامعه برقرار نموده‌اند؛ و صدالبته قوی‌ترين و كهن‌ترين انحصار هم هست. ارزيابی هستِ زن به‌صورت كهن‌ترين جهان مستعمره، موجب دست‌يابی به نتايجی واقع‌گرايانه‌تر خواهد گشت. شايد هم صحيح‌ترين عبارت اين باشد كه آن‌ها را قديمی‌ترين خلق استعمارشده‌ای بناميم كه به سطح ملت نرسيده‌اند.

مدرنيته‌ی كاپيتاليستی، علی‌رغم تمامی بَزَك‌ها و پيرايه‌های ليبرالی، همان‌گونه كه موقعيت به‌جامانده از گذشته را آزاد و برابر ننموده است، وظايفی ضميمه بر آن بار نموده و زن را تحت موقعيتی دشوارتر قرار داده است. موقعيت‌هايی همچون كارگر، كارگرِ خانه، كارگر بدون دستمزد، كارگر منعطف و خدمتكاری، نشان از حادترشدن وضعيت دارند. به‌ويژه استثمارش را در مقام جلوه‌فروش‌ترينموجود و ابزار تبليغات تجاری، تعميق بخشيده‌اند. حتی بدنش نيز به‌منزله‌ی ابزار متنوع‌ترين استثمارها، در سطح كالای اغماض‌ناپذيرِ سرمايه نگه داشته می‌شود. ابزار تحريك مستمر در امور تبليغاتی است. خلاصه اينكه، فايده‌بخش‌ترين نماينده‌ی بردگی مدرن است. آيا می‌توان كالایی را تصور نمود كه هم ابزار لذت بی‌پايان بوده و هم ارزشمندتر از برده‌ای باشد كه منفعت سرشاری را با خود به‌همراه دارد؟

معضل[ازدياد] جمعيت ارتباط تنگاتنگی با جنسيت‌گرايی، خانواده و زن دارد.

جمعيت افزون‌تر، به معنای سرمايه‌ی بيشتر است. «زن خانه‌دار» كارخانه‌ی جمعيت‌سازی است. می‌توان آن را كارخانه‌ی توليد باارزش‌ترين كالاهای مورد نياز نظام، يعنی «بچه‌»ها، نيز بناميم. متأسفانه ‌تحت تأثير حاكميت انحصارگرايانه، خانواده به‌سوی اين وضعيت سوق داده شده است. در حالی‌كه تمامی رنج و دشواری‌ها بر دوش زن نهاده شده، ارزش كالايی[آن] نيز باارزش‌ترين هديه برای نظام است. جمعيت رو به تزايد، بيشتر از همه برای زنان زيان‌بار می‌باشد. در ايدئولوژی خاندانی نيز اين‌گونه است. خانواده‌گرايی به‌منزله‌ی عزيزترين و برگزيده‌ترين ايدئولوژی مدرنيته، آخرين مرحله‌ی موجوديت خاندان‌گرايی است. تمامی اين موارد، بيش از پيش با ايدئولوژی «دولت‌ـ ملت»گرايی درمی‌آميزد. چه چيزی می‌تواند ارزشمندتر از پرورش مستمر فرزندان برای دولت‌ـ ملت باشد؟ جمعيتِ هرچه بيشترِ دولت‌ـ ملت، به معنای توان و نيروی بيشتر است. پيداست كه در بنيان انفجار جمعيت، منافع حياتی «سرمايه‌ی متراكم و انحصارات مردانه» وجود دارد. سختی، غم و غصه، دوندگی، آلام، اتهامات، محروميت و گرسنگی سهم زنان است؛ و لذت و سود آن نيز برای «آقا»ی وی و سرمايه‌دار. در تاريخ، هيچ عصری به اندازه‌ی عصر كنونی، نيرو و آزمونِ استفاده از زنان به‌صورت يك ابزار استثمارِ همه‌جانبه را نشان نداده است. زنان به‌منزله‌ی «اولين و آخرين مستعمره»، در خطرناك‌ترين لحظه‌ی تاريخ به‌سر می‌برند.

حال‌آنكه زندگی مشتركی كه با زنان و از طريق فلسفه‌ای سرشار از آزادی، برابری و دموكراسیِ ريشه‌‌ای ساماندهی و تنظيم شود، توانايی تحقق زيبايی، نيكی و درستی را در عالی‌ترين سطوح داراست. شخصاً معتقدم كه در موقعيت‌های موجود، حيات با زنان بسيار مسئله‌دار است و به همان ميزان زشت، پليد و اشتباه. زندگی با زنان در موقعيت كنونی، امری است كه از زمان كودكی بدين‌سو جسارت انجام آن در من بسيار ضعيف بوده است. آنچه مطرح است، شيوه‌ی حياتی است كه غريزه‌ی‌ بسيار نيرومندی همچون غريزه‌ی جنسی را زير سؤال می‌برد. غريزه‌ی جنسی جهت تداوم حيات است. يك محصول خارق‌العاده‌ی طبيعت است كه بايستی قداست داشته باشد. اما انحصارگریِ مرد و سرمايه، زنان را چنان آلوده نموده كه اين استعداد خارق‌العاده‌ی طبيعت را به يك نهاد توليد كالا نظير «كارخانه‌ی زاد و ولد» ‌ـ‌ آن‌هم با پست‌ترين وضعيت‌ـ متحول ساخته است. با اين كالاها جامعه را زير و زبر كرده و محيط‌زيست نيز تحت فشار جمعيت هر لحظه فرومی‌پاشد(فعلاً جمعيت آن شش ميليارد است؛ به محيط‌زيستی بيانديشيم كه با سرعت كنونی جمعيتی ده و يا پنجاه ميليارد نفری در آن زندگی كند). بی‌گمان صاحب فرزند شدن از زن، ماهيتاً پديده‌ای مقدس است؛ نشانه‌ی اين است كه حيات نابود نخواهد شد. احساس ابديّت را ايجاد می‌كند. آيا احساسی ارزشمندتر از اين می‌تواند وجود داشته باشد؟ هر نوع[موجودی]، در شور و اشتياق آن به‌سر مي‌برد تا خويش را از راه اين واقعيت به ابديت و ناكرانمندی بسپارد. به‌ويژه اين امر در انسان امروزين در سطحی زيسته می‌شود كه به قول يك ترانه‌سرا «بلای جان‌ِ ماست، ذُرّيه‌‌‌ی ما.» نمی‌توان منكر شد كه ديگربار با بی‌اخلاقی، اشتباه‌آميزی و كراهت عظيم انحصارگریِ مرد و سرمايه‌ای مواجهيم كه با طبيعت اول و دوم مغايرت دارد.

چيزی كه به دست انسان برساخته شده، به دست انسان می‌تواند فروپاشيده شود. در اينجا نه يك قانون طبيعت مطرح است و نه يك سرنوشت. موردی كه مطرح است تنظيمات منفور انحصاراتی است كه نظم زندگی سرطانی و هورمونیِ «شبكه و مرد حقّه‌باز و نيرومند» را تشكيل می‌دهد. هميشه ژرفای معنايابیِ عالی‌ترين جفت حيات موجود در كيهان(تا آنجا كه كشف شده) را در عمق وجودم احساس نموده‌ام. شهامت آن را نشان دادم كه پيش از هرنوع رابطه‌ای با زن، ابتدا اهميت انديشيدن و[سپس] برطرف‌سازی هر تخريبی كه در هرجا، هر زمان و به هر مقداری كه وجود داشته باشد را قرار دهم. بی‌شك زنی كه توانمند، متفكر، قادر به تصميم‌گيریِ «نيك، زيبا و صحيح» باشد و بدين ترتيب بتواند از من گذار نمايد، مرا در حيرت وانهد و مخاطبم باشد، يكی از اساسی‌ترين دغدغه‌های فلسفی‌ام می‌باشد. اعتقاد هميشگی‌ام اين بوده كه رمز و رازهای جريان حياتِ موجود در كيهان، در كنار اين زن با «بهترين، زيباترين و صحيح‌ترين» وجوهش معنا خواهد يافت. اما هميشه نيز به اخلاقم اعتماد داشتم؛ همان‌ اخلاقی كه هيچ مردی قادر به رعايت آن نيست و به هيچ وجه با توسل به كالای «مرد و سرمايه‌»‌ی حاضر در مقابلم، شيوه‌ی هستی‌ام را با «عروس هزار داماد» سهيم نمی‌گرداند. بنابراين اصطلاح «ژينئولوژی»  (زن‌شناسی) بهتر و فراتر از فمينيسم می‌تواند هدف را برآورده سازد.

 
www.kjar.online



☑️ #جامعەی_زنان_آزاد_شرق_کوردستان
⬇️⬇️⬇️
🆔 @Kjar2014

#دوران_كاڵكان باسی ناكۆكی و ڕێككه‌وتنه‌كانی نێوان په‌كه‌كه‌ و په‌ده‌كه‌ ده‌كات - ١


کاڵکان ڕایگەیاند، ئه‌وان ئامادەن لە چوارچێوەی بەرژەوەندییەکانی یەکێتی نەتەوەییدا پەیوەندی لەگەڵ لایه‌نه‌ کوردییەکان دروست بکەن.



🆔 @GozarDemocratic

دوران كاڵكان باسی ناكۆكی و ڕێككه‌وتنه‌كانی نێوان په‌كه‌كه‌ و په‌ده‌كه‌ ده‌كات - ١


کاڵکان ڕایگەیاند، ئه‌وان ئامادەن لە چوارچێوەی بەرژەوەندییەکانی یەکێتی نەتەوەییدا پەیوەندی لەگەڵ لایه‌نه‌ کوردییەکان دروست بکەن.




ئەندامی کۆمیتەی بەڕێوەبەری پارتیی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) دوران كاڵكان وەڵامی پرسیارەکانی ئاژانسی هەواڵی فورات (ANF)ی دایەوە و پیلانی دەوڵەتی تورکی بۆ داگیرکردنی باشووری کوردستان و سیاسەتەکانی پارتیی دیموکراتیی کوردستان (پەدەکە)ی هه‌ڵسه‌نگاند.

دیداره‌كانی نێوان بزووتنەوەی ئاپۆیی و پەدەکە سەرەتا کەی و چۆن دروست بوون؟

هەر لە کاتی بونیادنانی دەستەی ئایدیۆلۆژیدا ڕێبەر ئاپۆ ڕایگه‌یاندبوو کە لە کوردستان لە چوارچێوەی بەرەی نەتەوەییدا ڕێكخستنێكی كۆكراوه‌ له‌ هەموو بزووتنەوەکان کارێکی ڕاست ده‌بێت. بەو ئامانجەوە ساڵی ١٩٧٥ لەگەڵ بەرپرسانی هەموو حیزب و ڕێكخستنه‌ کوردستانییەکان دیداری کردبوو. له‌نێویشیاندا پارتیی دیموکراتیی کوردستانی تورکیاش هەبوو. وەکو دەزانرێت ئەو حیزبه‌ وەکو لقێکی پەدەکەی عێراق لە باکووری کوردستان خۆی ڕێكده‌خست. بەڵام ئه‌و كاته‌ دیدارەکان هیچ ئەنجامێکیان نەبوو. هیچ لایه‌نێك پشتیوانی له‌م پێشنیازه‌ی ڕێبەر ئاپۆ بۆ دروستكردنی ڕێكخستنێكی وه‌ها نەکرد. ئەو کاتە به‌رپرسی پەدەکەی تورکیا ڕایگه‌یاندبوو، تێڕوانینەکانی ڕێبه‌رایه‌تی بۆ گەل و کوردستان زۆر مەترسیدار دەبێت.

دوای ئەوەی ڕێبەر ئاپۆ چووە دەرەوەی وڵات و کودەتای ١٢ی ئەیلوول ڕوویدا، ڕێبه‌ر ئاپۆ لە گۆڕەپانی لوبنان – فەلەستین، سووریا و رۆژهەڵاتی ناوین ده‌ستی به‌ هه‌وڵه‌كانی كرد بۆ دروستکردنی بەرەی کوردستانی و تورکیا لە دژی فاشیزم. سەرەتای ساڵی ١٩٨١ لەگەڵ حیزبه‌كانی باکووری کوردستان لە شام-ی پایتەختی سووریا چه‌ند کۆبوونەوەیه‌ك ساز كران و گفتوگۆی له‌سه‌ر كرا. یەنەکە بە سەرۆکایەتیی جەلال تاڵەبانی کە یەکێک بوو لە جوڵانه‌وه‌كانی باشووری کوردستان، پاڵپشتییەکی بەهێزی ئەو وتوێژانەی کرد. یەنەکە پەیوەندییەکی باشتری لەگەڵ حیزب و لایەنەكانی دیكه‌ی باکووری کوردستان هەبوو. بنکەی جەماوەریی پەدەکە ئەوکاتە لاواز بوو. بەڵام وەکو ساڵی ١٩٧٥ دیداره‌كانی ساڵی ١٩٨١یش له‌ شام بۆ دروستکردنی بەرەی نەتەوەیی هیچ ئه‌نجامێکیان نەبوو. دەستە و ڕێکخستنەکانی دیکە شانیان نەدایە بەر ئەوه‌ی لەگەڵ پەکەکە بەرەیەک دروست بکەن. زانیبوویان و تێدەگەیشتن كه‌ پەکەکە لە دژی سیسته‌می سه‌ركوتكار، داگیرکەر و فاشیست دەست بە بەرخۆدانی چەکداری دەکات. چونکە پەکەکە لەبارەی ئەوەوە قسەی دەکرد، بانگه‌شه‌ی دەکرد و دەینووسی. پێش کودەتای ١٢ی ئەیلوول لە چوارچێوەی بەرخۆدانی حیلوان - سیڤەرەک لەو بارەیەوە هەنگاوی دەستپێک نرابوو. له‌مه‌ دەترسان و خۆیان لێ دەبوارد. بۆیە ده‌یانویست پەکەکە بەتەواوی واز لە بەرخۆدانی چەکداری بهێنێت و وەکو ئەوان بێت. بێگومان پەکەکە نه‌یده‌توانی ئەوە قبووڵ بکات. لە ئەنجامدا کۆبوونەوەکان سەرکەوتوو نەبوون. ڕێبەر ئاپۆ بەو لایه‌نانه‌ی گوت، «بەبێ پەکەکە بەرەیەکی نەتەوەیی دروست بكه‌ن، لە دژی ڕژێمی فاشیست و داگیرکەر بەرخۆدان بکەن. ئەگەر ئەوە بکەن په‌كه‌كه‌ بەبێ مەرج پاڵپشتیتان دەکات.» و لە کۆبوونەوەکە کشایەوە. دواتر چەند کۆبوونەوەیەکی دیكه‌ كران و حیزب و لایەنەكانی دیکە یەکتریان تۆمەتبار کرد و لە کۆبوونەوەکە کشانەوە. دیدارەکان بۆ دروستکردنی بەرەی نەتەوەیی بەبێ ئەنجام مانەوە.

هاوكات هەوڵێکی لەو شێوەیە لەسه‌ر ئاستی باشوور و ڕۆژهەڵاتی کوردستانیش هەبوو. لە هاوینی ساڵی ١٩٨٠ دەسەتەیەک بە پێشەنگایەتی هاوڕێ محەمەد قەرەسوونگوور چوونە ڕۆژهەڵاتی کوردستان. ئەو کاتە لە ئێران شۆڕشێك کرابوو و دەسەڵاتی شا ڕووخابوو. لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان سەروەریی دەوڵەت نەمابوو. ئیدارەیەکی لایەنە سیاسییەکانی کورد هه‌بوو. بۆ دروستکردنی پەیوەندییەکان لەو گۆڕەپانە، بۆ وەرگرتنی پاڵپشتی به‌مه‌به‌ستی ڕێکخستنی تێکۆشانی بەرخۆدانی نه‌ته‌وه‌یی له‌ باکوری کوردستان، هەڤاڵ محەمەد قەرەسوونگوور ئەرکی پێ سپێردرابوو. لە هەمان کاتدا ناوەندی پەدەکە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بوو. پارتیی دیموکراتیی کوردستانی عێراق دوای شكستی ساڵی ١٩٧٥ ناوەندی خۆی بردبووە ئێران و لەوێ سه‌رله‌نوێ خۆی کۆدەکردەوە و هەوڵی دەدا خۆی ڕێكخاته‌وه‌. شەڕی عێراق و ئێران دەستی پێکردبوو. لە هەندێک شوێنی باشووری کوردستان سوپای عێراق پاشەکشەی کردبوو، بۆشایی هەبوو. لەو ناوچانەی کە دوای ساڵی ١٩٧٥ چوڵ کرابوون، خەڵک خۆی کۆدەکردەوە. لە دۆخێکی لەو شێوەیەدا هاوڕێ محەمەد قەرەسوونگوور لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان پەیوەندی لەگەڵ حیزب و لایەنەكانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و باشووری کوردستان دروست کرد و ڕێككه‌وتنی ئه‌نجام دا. به‌مه‌به‌ستی ڕێکخستن و پشتیوانی یەکتری ئه‌مه به‌ڕێوه‌ده‌چوو. له‌نێو ئەوەدا ڕێکخستنەکانی باشووری کوردستانیش هەبوون. هاوکات لەگەڵ هەموو ڕێکخستنەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان لە ئاستێکدا پەیوەندی د

روستكرابوو.

لەو قۆناغەدا پەیوەندی پەکەکە - پەدەکە دروست بوو. ئەو پەیوەندییانەی سەرەتا بەشێوەیەکی جددی بەرەو پێشەوە چوون، لە زەمینەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە هه‌وڵه‌كانی هاوڕێ محەمەد قەرەسوونگوور كه‌ لەگەڵ ئیداره‌ی پەدەکە گفتوگۆی كرد، هاتنه‌ ئاراوه‌. ئەو کاتە پەدەکە سه‌رله‌نوێ خۆی ڕێكده‌خسته‌وه‌، مەسعوود بارزانی بووبووه‌ سەرۆک. ئیدریس بارزانی جێگری بوو. ئه‌وان ناوەندی بڕیاری پەدەکە بوون. عەلی عەبدوڵا سکرتێری گشتی بوو. هاوڕێ محەمەد قەرەسوونگوور لەگەڵ ئەواندا لە ئاستێکدا پەیوەندی دروست ده‌كرد. هەردوو حیزب پێویستیان بە پەیوەندییەکی لەو شێوەیە هەبوو. پێویستییە پراکتیکییەکانی پەکەکە پەیوەندییەکی لەو شێوەیەی لەگەڵ پەدەکە دەخواست. پەدەکەش بەهۆی مانه‌وه‌ی لە دەرەوەی یەنەکە و ڕێکخستنە کوردییەکانی دیکە، کەوتبووە پەراوێزەوه‌ و له‌ دۆخێكدابوو كه‌ پێویستی به‌ په‌یوه‌ندی لەگەڵ پەکەکە هه‌بوو. دۆخێکی لەو شێوەیە هەبوو کە یەنەکە بە پێشەنگایەتیی جەلال تاڵەبانی هەوڵی دەدا بەبێ پەدەکە کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان ساز بكات. بەو شێوەیە ده‌یویست بەتەواوی پەدەکە پەراوێز بخات. ڕێبەر ئاپۆ لە دژی ئەو تێڕوانینە وه‌ستایه‌وه‌ و بە ڕاستی نەزانی. ڕایگه‌یاند، «ئەگەر کۆنگرەیەکی نەتەوەیی دروست بێت، دەبێت هەموو حیزب و ڕێكخستنه‌كانی کورد بەشدار بن. پێویستە ناکۆکییەکانی نێوان حیزبه‌كان نەبنە بەربەست لە بەردەم کۆنگرەی نەتەوەیی، نابێت ئه‌و ناكۆكییانه‌ بێنە نێو زەمینەی کۆنگرەی نەتەوەیی.» ئەو تێڕوانینە گرنگ بوو. پەدەکە بەو پەراوێزخستنە کەمێک تەنگەتاو بووبوو. پێویستی بە پەیوەندی هەبوو لەگەڵ پەکەکە.

وەکو دی بڕیارێکی سیسته‌می مێتینگه‌ر - سه‌ركوتكه‌ر هەبوو کە دەیانگوت، «نابێت پەکەکە لە مێردین تێپه‌ڕێت و خۆی بگه‌یه‌نێته‌ بۆتان». بڕیارێکی لەو شێوەیە لە لایەن سیسته‌می مێتینگه‌ری گلۆبال-ه‌وه‌ درابوو. بۆ ئەوەی ئەو شتە لاببرێت و له‌نێو کوردستان کاری ڕێکخستن بکرێت، پەکەکە پێویستی به‌ پشتگیریی پەدەکە و ڕێکخستنەکانی دیکە هه‌بوو. لە چوارچێوەی ئەو پێویستییەدا مانگە ناوەڕاستەکانی ساڵی ١٩٨٢ پەیوەندییەکان پتەوتر کران و ئەگەر هەڵە نەبم لە کۆتایی ساڵی ١٩٨٢ پڕۆتۆكۆڵێكی ٩ خاڵی ئامادە کرا. هەردوو لایەن دەقی پرۆتۆکۆلەکەیان قبووڵ کرد، بەو شێوەیە لەنێوان پەکەکە و پەدەکە بە شێوەیەکی فەرمی پەیوەندی و ڕێککەوتن دروست بوو. له‌ به‌هاری ١٩٨٣ له‌ میانه‌ی سه‌ردانی مەسعوود بارزانی بۆ سووریا پرۆتۆکۆڵەکە ئیمزا كرا. به‌ناوی په‌كه‌كه‌ سكرتێری گشتی عه‌بدوڵا ئۆجالان پڕۆتۆكۆڵه‌كه‌ی ئیمزا كرد. به‌ناوی په‌ده‌كه‌ش سه‌رۆكی گشتی مه‌سعوود بارزانی پڕۆتۆكۆڵه‌كه‌ی ئیمزا كرد. به‌ ئیمزای پایه‌به‌رزانی هه‌ردوو حیزبه‌كه‌ ڕێككه‌وتن و په‌یوه‌ندییه‌كه‌ بوو به‌ فه‌رمی. پتەوتر بوو و کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە.

ئەو پەیوەندی و ڕێککەوتنە هەتا بەهاری ساڵی ١٩٨٥ بەردەوام بوو. ساڵەکانی ١٩٨٣-٨٤-٨٥ لە چوارچێوەی پرۆتۆکۆڵه‌کەدا هەردوو حیزب پێکەوە ڕێککەوتن و پەیوەندییان دروست کرد. دیداریان ئه‌نجام دا و هاوکاریی یەکتریان کرد. بە بڕوای من ئەو پەیوەندی و کارانەی لە چوارچێوەی ئەو رێککەوتنە كران، دەستکەوتی زۆر گرنگیان هه‌بوو بۆ هەردوو حیزبه‌كه‌. لە رووی سیاسییەوە دەستکەوتی گەورەی به‌ پەدەکە دا. پەکەکەش لە ڕووی پراکتیکییەوە لە چوارچێوەی ئەو پەیوەندییەدا پێشکەوتنی گرنگی به‌ده‌ستهێنا. ئەو پرۆتۆکۆڵەی کە ڕێککەوتنەکەی دروست کرد لە چوارچێوەی بنەما دیموکراتییە نەتەوەییەکاندا بوو. ئێمە بەردەوام گوتمان و ئەمڕۆش دەڵێین، لە چوارچێوەی هەمان ئەو خاڵانەدا ئامادەین لەگەڵ پەدەکە و حیزبه‌ کوردییه‌كانی دیكه‌ پەیوەندی دروست بكه‌ین. ئەو بنەمایانەی کە لەو پڕۆتۆکۆڵەدا هەبوون ده‌كرێت ببنە بنەمای سه‌ره‌كیی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان. نەتەوەییبوون، دیموکراتیبوون، پشتیوانبوون، لەدژی یەکتر نەبوون. بەپێچەوانەوە، لە دژی هیچ حیزبێك نەبوو، به‌ڵكوو بۆ به‌دیهێنانی یەکێتیی دیموکراتیی نەتەوەیی کوردان بوو.

ئەگەر هەڵە نەبم حوزەیرانی ساڵی ١٩٨٥ بوو کە ئێمە دیدارێکمان لەگەڵ ئیدارەی پەدەکە له‌ بادینان کرد. ئەو کاتە بەرپرسەکەیان کەسێک بوو بە ناوی د. جەرجیس كه‌ ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی و بەرپرسی بادینانیش بوو. ئەوان هەڵوێستێکی نەرێنییان پیشان دا بەرانبەر ئەو بەرخۆدانە چەکدارییەی کە لە چوارچێوەی هەڵمەتی ١٥ی ئاب بەڕێوەدەچوو. گوتیان، گوشارمان ده‌كه‌وێته‌ سه‌ر. لە سنوور دێن و ده‌چن. نابێ وابكه‌ن». ئێمەش پێمان گوتن، «وانییە، چالاکی لە دێرسیم دەکرێت، لە ئامەد، لە سەمسوور و لە سەرحەد دەکرێت. پەیوەندی بە باشووری کوردستانەوە نییە. هیچ دەستەیەکی گەریلا لێرەوە ناچێته‌ دێرسم بۆ چالاکی. ئه‌گه‌ر هیچ بەربەستێک نەبێت، مرۆڤ ته‌ها بە سێ مانگ جارێك ده‌توانێت لێره‌وه‌ خۆی بگه‌یه‌نێته‌ دێرسم.» هەوڵمان دا تێیانبگەینین، بەڵام ئەوان هەندێک پەیوەندییان لەگەڵ دەوڵەتی تورک دروست کردبوو. دەوڵەتی تورک هەڕەشەی لێ ك

ردبوون، پەیوەندییان ڕه‌ت دەکردەوە و هەڵوێستی لەو جۆرەیان پیشان دەدا. دواتر پێم وابێت مانگی ئاب بوو بەناوی پەدەکە لێدوانێك بلاو كرایه‌وه‌. بە ڕای گشتییان ڕاگه‌یاند کە ئەوان ڕێككه‌وتنه‌كه‌یان هەڵوەشاندووەتەوە. ئەوەی کە لەو ڕێككه‌وتنه‌ کشایەوە پەکەکە نەبوو، به‌ڵكوو ئەوەی لە ڕێککەوتنەکە کشایەوە و ڕێککەوتنەکەی تێکدا ئیدارەی پەدەکە بوو.

ئێمە دەزانین کە گەریلاکانی پەکەکە دوای ساڵی ١٩٨٢ قورساییان خستە سەر باشووری کوردستان. بەڵام یەکەمین ئۆپەراسیۆنی دەرەوەی سنوور ساڵی ١٩٨٣ دەوڵەتی تورک كردی. هەوڵی یەکەمی داگیركاری چۆن بوو؟

بەڵێ، لە چوارچێوەی پەیوەندییه‌كان لەگەڵ پەدەکە، بەتایبەتی له‌ ئەنجامەکانی پەروەردەی گۆڕەپانی لوبنان – فەلەستین له‌ ساڵەکانی ١٩٨١ - ١٩٨٢ پەکەکە دووه‌مین كۆنگره‌ی خۆی له‌ کۆتایی ئابی ١٩٨٢ ساز كرد. لە چوارچێوەی بڕیاری کۆنگرەدا لە ئەیلوولی ١٩٨٢ بەدواوە تیمەکانی گەریلا لە سنووری سووریا پەڕینەوە بۆ سنووری بۆتان - بادینان. تیمەکانی گەریلا لە رێگەی جیاوازەوە چوونە بۆتان. بەشێکیان چوونه‌ باشووری کوردستان. لە قەراغەکانی خابوور و زاپ و لە دەشتی هه‌یه‌تی و دەوروبەری لۆلان بنكه‌یان دروست کردن. لە هەمان کاتدا بەشێکیشیان پەڕینەوە بۆ سنووری ڕۆژهەڵات.

هاوڕێ محەمەد قەرەسوونگوور و مەعسووم كۆركماز پێشتر لەو ناوچانە بوون. ئامادەکاریی پراکتیکییان بۆ گەریلا کردبوو. لە چوارچێوەی ئەو كارانه‌دا گەریلاکانی پەکەکە لە زستانی ١٩٨٢ - ١٩٨٣ گەڕانەوە سنووری باشوور و ڕۆژهەڵاتی کوردستان. شەڕی عێراق و ئێران دەستی پێکردبوو، لە ٢٠ی ئەیلوولی ١٩٨٠ بەدواوە هەردوو دەوڵەتەکە سوپای خۆیان كشاندبوویه‌وه‌ سەر سنوور. بۆیە لە ناوچەکانی سەر سنووری باشوور، رۆژهەڵات و باکووری کوردستان ژمارەیەکی کەمی سەربازی ئێران و عێراق هەبوون. ناوچه‌ فره‌وانه‌كان چۆڵ بووبوون، بووبوون به‌ چۆڵه‌وانی. گەریلا ئەو هەلەی لە بەرژەوەندی خۆی قۆستەوە بۆ ئەوەی بزووتنەوەی گەریلا لە باکووری کوردستان بەرەو پێشەوە ببات. ئەو ناوچانەی بەکار هێنا، بارەگه‌ی تێدا دروست کردن، ده‌ستیان به‌ پەروەردەی پراکتیکی و ئامادەکاری کرد. لە خابوورەوە هەتا باژێرگان هەم لە سنووری باشوور و هەم لە سنووری ڕۆژهەڵاتی کوردستان ساڵانی ١٩٨٢ - ١٩٨٣ لە هەندێک شوێندا بنكه‌كانی پەکەکە دامه‌زران. ئەمه‌ گەڕانەوە بوو بۆ وڵات. داوا دەکرا ئامادەکاری و پەروەردەی گۆڕەپانی لوبنان – فەلەستین كه‌ لە دژی ڕژێمی سەربازیی فاشیستی ١٢ی ئەیلوول کرا، بۆ بەرخۆدانی چەکداری وه‌رچه‌رخێت. گەریلاکانی پەکەکە لەو چوارچێوەیەدا هەر هەلێکیان دەقۆستەوە و کاریان دەکرد، پەیوەندییان لەگەڵ خەڵک دروست دەکرد و جوگرافیایان دەناسی. له‌ زستانی ١٩٨٢ - ١٩٨٣ لە هەندێک ناوچەی بۆتان لە هێڵی قلابان - چەلێ - شەمزینان پەیوەندییە سەرەتاییەکانی لەو شێوەیه‌ دروست بوون. لە نیسانی ١٩٨٣ لە ناوچەی لۆلان پەکەکە کۆبوونەوەیەکی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی پراکتیکی کرد و پلانی بۆ ئەو کارانە داڕشت کە دەبوایە لە باکوور بکرێن. لە چوارچێوەی ئەو پلانسازییەدا بۆ ئەوەی لە هەرێمەکانی بۆتان، زاگرۆس و سەرحەد گەریلا دروست بکرێت، تیمە سەرەتاییەکان لە باشوور و ڕۆژهەڵاتەوە ڕه‌وانه‌ی باکووری کوردستان كران. کارێکی لەو شێوەیە سەرەتا له‌نێو باشووری کوردستانه‌وه‌ کرا، دواتر لە بەهاردا له‌نێو رۆژهەڵاتی کوردستانیش کرا.

لە دۆخێکی لەو شێوەیەدا ده‌وڵه‌تی تورک بەشێوەیەکی فەرمی بۆ یەکەم جار هاتە نێو سنووری عێراق و لە ٢٥ی ئایاری١٩٨٣ ده‌ستی به‌ یەکەمین هێرش بەناوی «ئۆپەراسیۆنی دەرەوەی سنوور» كرد. ئەوە لە ڕۆژهەڵاتی ڕوباری خابوور كرا. بەقووڵایی ٥ کیلۆمەتر سوپای تورک هاتە نێو خاکی باشووری کوردستان. لە سنووری خابوور بارەگه‌کانی پەدەکە و حیزبی شیوعی عێراق هەبوون. لە بەرانبەر یەکمالە بوون، لە لایەکەی دیکەی روبارەکەشه‌وه‌ بارەگه‌ی سەربازیی تورکیا، لە بەرانبەری ئەوانیش بارەگه‌ی سەربازیی پەدەکە و حزبی شیوعی هەبوون. بەهۆی پەیوەندییان لەگەڵ پەکەکە، دەوڵەتی تورک كه‌مێك لە پەدەکە توڕە بوو.



🆔 @GozarDemocratic


⬇️⬇️⬇️

⬆️⬆️⬆️


لە لایەکی دیکەوە ئەو کارەی پێی دەڵێن «قاچاغچییه‌تیی بازرگانیی سنوور» لەوێ زۆر ده‌كرا. بەتایبەتی لەو شوێنە قەت نەوەستابوو و لە چەندین لاوه‌ ئەو کارە بازرگانییە دەکرا. لە زستانی ١٩٨٢ - ١٩٨٣ جارێک – یان دوو جار لەنێوان ئەو بازرگانانە کە پێیان ده‌گوترا قاچاغچی و سوپای تورک شەڕ دروست بوو. ئەوەندەی لەبیرمە جارێک دوو سەربازی تورک کوژران و چەند بریندارێكیش هەبوون. کەنعان ئەڤرەن لە بەرانبەر ئەوەدا زۆر توڕە بوو و تۆمه‌تێكی گەورەی کردبوو. زانیاری بڵاو بوویه‌وه‌ کە پەکەکە گەڕاوەتەوە وڵات و لەسەر سنوور نیشتەجێ بووە. عه‌قڵیه‌تی نه‌ریتیی دەوڵەتی تورک ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هەموو شتێک بە خیانەت و تیرۆرەوە دەبەستێته‌وه‌. بە کورتییەکەی دەوڵەت زانیاری لەسەر گەڕانەوەی پەکەکە بۆ سەر سنوور دەستکەوتبوو، له‌به‌رئه‌وه‌ توڕە بوو. لە پەیوەندییەکانی پەدەکە توڕە بوو.

پەدەکەش لەسەر سنوور بنکە و بارەگه‌ی دروستكردبوو. سوپای تورک ده‌یویست پاشەکشەیان پێ بکات. لە ڕاستیدا یەکەمین ئۆپەراسیۆن لە دژی په‌ده‌كه‌ بوو. پەدەکە و حیزبی شیوعی لە دەوروبەری خابوور بە قوڵایی ٥ کیلۆمەتر بنکە و بارەگه‌کانیان هێنایەوە نێو سنووری باشوور. پەدەکە دەستبەرداری هەموو شتێک بوو و کشایەوە. هەرگیز خۆی ڕانه‌گرت و هەندێک زیانیشی پێکەوت. بۆیە ئیدارەی کەنعان ئەڤرەن ڕایگه‌یاند، «ئێمە سنوورمان لە تیرۆر پاک کردەوە.» ئەوە هێرشێکی ٣-٤ ڕۆژی بوو. سوپای تورک دواتر لەسه‌ر سنوورەکە کشایەوە. ئەنجامە سەربازییەکەشی ئەوە بوو کە پەدەکە بارەگه‌کانی خۆی لەسەر سنوورەوە بە قوڵایی ٥ کیلۆمەتر کێشایەوە نێو خاکی باشوور. خۆی پەدەکە سەرەتا بەرەو گەلی زەندورا و دواتر هەتا زاپ پاشەکشەی کرد. پەکەکەش ئەو جموجۆڵەی وەکو هەلێک بۆ بەهێزکردنی بەرخۆدانی چەکداری قۆستەوە و تیمەکانی گەریلای لە سنوورەوە پەڕاندەوە نێو ناوچه‌ جیاجیاكانی بۆتان. کار و ئامادەکارییە پراكتیكییه‌ سه‌ره‌تاییه‌كان لە هەرێمەکانی بۆتان و زاگرۆس لە ساڵی ١٩٨٣ بەو شێوەیە بوون.

لە هەمان کاتدا لەنێوان پەکەکە و پەدەکەدا ڕه‌شنووسی په‌یمانێك ئامادە کرا؟ کێ داوای پرۆتۆکۆڵی کرد و ناوەڕۆکەکەی چی بوو؟ دواتر ئەو ڕێککەوتنە بۆچی هەڵوەشایەوە؟

لە پرسیاری سەرەتا وەڵامی ئەوەم دایەوە. ڕێککەوتنەکە لە ئەنجامی هەوڵە بەرفراوانەکانی هەڤاڵ محەمەد قەرەسوونگوور هاتە ئاراوه‌. لە ڕاستیدا ئەرکەکە بەو سپێردرابوو. بەڕێوەبەرایه‌تیی پارتییه‌كه‌مان بۆ كاروباری په‌كه‌كه‌ لە باشوور و ڕۆژهەڵاتی کوردستان هەڤاڵ محەمەدی ئەرکدار کردبوو. ئەویش لە چوارچێوەی ئەرکەکەی خۆیدا ئەو کارەی کرد. نەک تەنها لەگەڵ پەدەکە پەیوەندی دروست کرد، به‌ڵكوو دووبارەی دەکەمەوە لەگەڵ هەموو لایه‌نه‌كانی ڕۆژهەڵات و باشووری کوردستان پەیوەندی و ڕێککەوتنی دروست کرد. پەیوەندی و ڕێککەوتنی لەگەڵ پەدەکە زیاتر به‌ره‌و پێش پرد. گه‌یاندییه‌ ئاستی پرۆتۆکۆڵی نووسراو. گوتمان کە پرۆتۆکۆڵەکە لە نۆ خاڵ پێکهاتبوو، ناوەڕۆکەکەشی یەکێتیی دیموکراتیی نەتەوەیی بوو. یەکێتی و پشتیوانی بوو. لە دژی هیچ لایەنێکی دیكه‌ نەبوو، كراوه‌ بوو بۆ بەشداریکردنی لایەنەكانی دیکە. هه‌م بۆ دروستکردنی پەیوەندییەکانی نێوان حیزبه‌ کوردییەکان، هه‌م بۆ ئامادەکردنی کۆنگرەی نەتەوەیی زەمینەیەکی گرنگ بوو. چونکە ئەو کاتە پەدەکە و یەنەکە زۆر دژی یەکتر بوون و پرسیاری «ئایا حیزبه‌ کوردییەکان ده‌توانن پێکەوە کۆببنەوە، دەتوانن پەیوەندییان لەگەڵ یەکتری دروست بكه‌ن؟» لە مێشکی هەموو کەسێکدا دەزرنگایەوە. ئەوەی کۆتایی بەو دۆخە هێنا پەیوەندیی نێوان په‌كه‌كه‌ و په‌ده‌كه‌ بوو.

پرۆتۆکۆلی فەرمی لە ساڵی ١٩٨٢ ئامادە کرا و لە هاوینی ١٩٨٣دا لە لایەن سکرتێری گشتیی پەکەکە و سەرۆکایەتیی گشتی پەدەکەوە ئیمزا کرا و بوو به‌ فەرمی. ساڵەکانی ١٩٨٢-٨٣-٨٤ كه‌وته‌ بواری جێبەجێكردنه‌وه‌ و هەتا ساڵی ١٩٨٥ بەردەوام بوو. له‌ ئابی ١٩٨٥ له‌ژێر گوشارەکانی تورکیا پەدەکە بە شێوەیەکی فەرمی به‌ ڕای گشتی ڕاگه‌یاند کە لە پرۆتۆکۆڵەکە کشاوەتەوە و بەو شێوەیە پەیوەندییەکە کۆتایی هات. قۆناغێکی ناکۆکی و شەڕ دەستی پێکرد. کاتێک لەنێوان هێزە چەکدارەکاندا پەیوەندی نەبێت، ناکۆکی و شەڕ ڕوودەدات. بۆیە لە ساڵی ١٩٨٥بەدواوە قۆناغی شەڕ کەوتە ڕۆژەڤەوە.

ئەوەی لێرە زه‌ختی ده‌كرد دەوڵەتی تورک بوو. ده‌وڵه‌تی تورکیا نەیدەویست له‌ باكووری كوردستان دژبه‌ مێتینگه‌ریی تورکی فاشیست له‌پێناو مافە دیموکراتی و نەتەوەییه‌كان تێکۆشانێکی سیاسی و چەکداری بكرێت. کودەتا سەربازییەکەی ١٢ی ئەیلوول تەنیا هێرشی نەکردە سەر پەکەکە، به‌ڵكوو هێرشی کردە سەر ڕێكخستنه‌كه‌ی کەمال بووركای، دەدەکەدە (DDKD) و ڕزگاری کە هەرگیز چەکیان بەکار نەهێنابوو. هێرشیان كرده‌ سەر هەموو کەس و گرتنیان. هەموو ئەوانەی باسی كوردبوونیان کرد و ویستیان بەکوردی قسە بکەن، وەکو دوژمن پیشان دران. تورکیا کاتێک گوشاری بۆ پەدەکە هێنا زۆر لە بەرخۆدانی ١٥ی ئاب (ته‌باخ) ترسابوو. ده‌یویست ئەوە

بوەستێنرێت. ده‌وڵه‌تی تورك لە دژی هەموو کەس بوو، بەڵام قسە و پڕوپاگەندە زۆر زیانی پێ نەدەگەیاند. لە ڕاستیدا پەکەکە لەمێژبوو ئەوەی تێپەڕاندبوو. بە ڕێبازی بەرخۆدانی چەکداری دەستی بە جێبەجێکردنی بەرخۆدانەکەی کردبوو، تورکیاش زۆر لەوە ترسابوو. بۆیە ده‌یویست بیوەستێنێت. لەو چوارچێوەیەدا هەڕەشەی لە پەدەکە کرد، بەڵێنیشی پێدان. داوای لێکردن گوشار بخەنە سەر پەکەکە. پێیان گوتن، «یان بیوه‌ستێنن، یان ئێمە ئێوه‌ش ده‌كه‌ینه‌ ئامانج». ئیداره‌ی پەدەکە نەیتوانی خۆی ڕاگرێت، دژی ئه‌و خواسته‌ نه‌وه‌ستانه‌وه‌. بەو شێوەیە ڕیزەکان لێکترازان. پەکەکە لە دژی ده‌وڵه‌تی توركی فاشیست – داگیرکەر دەستی بە تێکۆشانی دیموكراتی و ئازادیی کوردستان کرد، پەدەکەش پەیوەندی لەگەڵ دەوڵەتی تورک دروست کرد، پشتیوانی تورکیای کرد و بۆ تێكشكاندنی ئەم تێکۆشانەی پەکەکە هێرشی لەناوبردنیان دەکرد.

لە ساڵی ١٩٨٥ حامید ئاڤجی كاتێك خه‌باتی دەکرد کوژرا؟ بۆچی کوژرا؟

هاوڕێ حامید ئاڤجی خەڵکی کەرجه‌وس-ه‌. ئەوکاتە کەرجه‌وس سەربە مێردین بوو. هەڵە نەبم ئێستا ناوچەیەکی سەربە بۆتانە. لە ڕووی جەستەییەوە هاوڕێیەکی لاواز بوو، لە ئەنستیتۆی پەروەردەیی ئامەد دەیخوێند. لەبەرئەوەى لە ڕووی جەستییەوە لاواز بوو هاوڕێکانى ناسناوی «مێتنگه‌» (کۆلۆنی – داگیرکراو)یان لێ نابوو. بەگشتىش کوردستان داگیرکراو بوو. بەهۆی لاوازیى جەستەییەوە هاوشێوەى کوردستانى داگیرکراو سەیر دەکرا و لەبەرئەوەش ناسناوی هاوڕێ حامید ئاڤجی بووبوو بە «مێتینگه‌». کەسێکی زانا بوو. کوردییەکەی زۆر باش بوو. وێژەی دەخوێند. هاوڕێ محەمەد قەرەسوونگوور بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان ئەرکی پێ سپاردبوو، دەبوایه‌ لەگەڵ دەستەیەک لە هاوڕێکانی بچووبایە. سەرەتا لە ئێلح دەستەیەک هاوڕێی له‌گه‌ڵ خۆی برد، لە بەهاری ١٩٨٠ پەڕیەوە ڕۆژهەڵاتی کوردستان.

دەبوایە دواتر بۆ پشتگیری دەستەیەکی دیکەی هاوڕێیانیان ناردبایە. بۆیە له‌نێو دەستەی دووەمدا هاوڕێ حامید هەبوو. هاوینی ١٩٨٠ چوونە ڕۆژهەڵاتی کوردستان. له‌نێو ئەو خەباتەی کە بە پێشەنگایەتی هاوڕێ محەمەد قەرەسوونگوور لە ڕۆژهەڵات و باشووری کوردستان بەڕێوەدەچوو، میلیتانێكی چالاک بوو. نامۆ نەبوو بە کۆمەڵگەی کوردی، پەیوەندی لەگەڵ گه‌ل باش بوو. ئەدەبیاتەکەی بەهێز بوو. لە بواری نووسین و خوێندنەوەی کوردیدا باش بوو. بەو زانابوونەی لە ڕۆژهەڵات و باشووری کوردستانیش چالاکانە خەباتی کرد. لە خەباتی بانگه‌شه‌شدا به‌شداربوو. سروشتی هەموو حیزبه‌كانی ڕۆژهەڵات و باشووری کوردستانی ناسی. هاوڕێ حامید بەرپرس و كادیره‌كانی هه‌موو ڕێكخستنه‌كانی ناسی. لەنێوان ساڵانی ١٩٨١ تا ١٩٨٥ چالاکانە خەباتی کرد. هه‌م کاری دیپلۆماتی و هه‌م خەباتی بانگه‌شه‌ی دەکرد. دوای ئەوەی گەریلا بۆ وڵات گەڕایه‌وه‌، پڕوپاگەندەی نووسراو و زارەکی زیاتر فەرمی بوون. هەروەها چالاکانه‌ به‌شداری ده‌كرد له‌نێو ڕێکخستنە پەروەردەیی و جەماوەرییەکانی سەر سنوور. ئەو کاتە له‌ ئیداره‌ی پەدەکە و فەرماندە و پێشمەرگەکانی پەدەکە لە باشووری کوردستان کەس نەبوو هاوڕێ حامید نەناسێت. کەسێکی هێندە ناسراو و زانا بوو.

هاوڕێ ئاڤچی لە هاوینی ١٩٨٥ بۆ کاری بانگه‌شه‌كردن پێویستبوو بچێته‌ بادینان، چوو بۆ ئاڤاشین. درێژه‌ی به‌ کارە بانگه‌شه‌ییه‌كانی دا بە نووسین و چوونە نێو خه‌ڵك. دەچووە گوندەکانی سەر سنوور. بەتایبەتی بەهۆی ئەوەی لە ڕۆژهەڵات ژیابوو، ئەو هاوڵاتییە کۆچەرییانەی هۆزی گەردی و هۆزەکانی دیکەی دەناسین کە هاتووچۆی ڕۆژهەڵاتیان دەکرد. لە ڕێگەی ئەوانەوە گەلێک هۆزی دیکەی ناسی و لە هێڵی شەمزینان بە ئاسانی دەیتوانی پەیوەندی لەگەڵ خەڵکدا دروست بکات. هەروەها لە هێڵی ڕووبارۆک – مووساکا دیسان لە هێڵی هەرکییەکان خەباتی نێو گوندەکانی دەکرد. هەتا کۆتاییهاتنی پەیوەندییە فەرمییەکان لەگەڵ پەدەکە، یەکێک بوو لە ئەرکدارەکانی پەکەکە بۆ پەیوەندی لەگەڵ پەدەکە. ئەوەی خەباتی پراکتیکی دەکرد هاوڕێ حامید بوو.

کاتێک پەیوەندییەکان پچڕان، بە کۆتاییهاتنی ساڵی ١٩٨٥ لەناو پەدەکەدا هەندێک كه‌س دەستیان بە هێرشی پیلانگێڕی کرد. بەتایبەتی لەسەر سنوور، بۆسەیان بۆ ئەو یەکینانە دادەنا کە خەباتیان دەکرد، هێرشیان ده‌كرد. لە کۆتایی ١٩٨٦ به‌دواوه‌ چەندین کادیری پەکەکە و گەریلا کەوتنە بەر هێرشەکان و شەهید کران. یەکێک لەوانەش هاوڕێ حامید بوو. لە شەمزینان لە دەوروبەری به‌رۆخ لە لەلایەن پەدەکەوە بانگهێشت کرابوو، بۆ چاوپێكه‌وتن چووبوو - ئیدی نەگەڕایەوە. دواتر بیستمان کە لە بۆسەیەکدا کوشتوویانە. لەوەشدا به‌رۆخییه‌كان بەرپرسن. ئەوان گوندنشینه‌كانی موساکایین، لە عەشیرەتی گەردین. بەڵام بەناوی پەدەکە کردیان. ئەوان ئه‌و کاتە و تا ئێستاش سەربە پەدەکەن. له‌نێو ڕیزەکانی پەدەکەن. ده‌مه‌و زستان لە قەراغی ڕووباری خابوور ئەمین خۆجە کوژرا. دواتریش هاوڕێیەکی دیكه‌یان هه‌ر به‌ ئەو ڕێبازە لە بۆسەیەکدا كوشت.

هێرشەکانی پەدەکە بەئاشکرا لە کۆتایی ساڵی ١٩٨٥ دەستیان پێکر

د. ئایا ئامانجەکانی ئەو هێرشانه‌ ئەوە بوو پەکەکە سنووربەدەر بکەن؟

بەتایبەتی لە ساڵی ١٩٨٢ بەدواوە لە باشووری کوردستان ژمارەیەکی زۆر گەریلا و پێشمەرگە هەبوون. پەدەکە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستانەوە دەپەڕیەوە باشوور. پەکەکەش لە ڕۆژئاوای کوردستانەوە دەپەڕیه‌وه‌ باشوور. لە شوێنی جیاوازەوە هاتنە هەمان شوێن. پێکەوە به‌ پەیوەندی بنكه‌یان دروست كردن و پێشمەرگە و گەریلا جێگیر بوون. لە ئەنجامی ڕێبازە ئەخلاقییەکان لە پەیوەندیدا بوون. پەیوەندییەکی جددی نێوان گەریلا و پێشمەرگەدا هەبوو. ده‌رباره‌ی مێژووی کوردستان، تێکۆشانی ئازادی و مێژووی شۆڕشی جیهانی گەریلاکانی پەکەکە په‌روه‌رده‌ كرابوون و زانابوون. لە بواری زانستی و مەعنەویەتیی پێشمەرگەكاندا ڕۆلێکی زۆر گرنگیان گێڕا. هێزەکانی پێشمەرگەی پەدەکە لە پراکتیکدا خاوەن ئەزموون بوون. بەردەوام لە چیا بوون. بەردەوام لە به‌رگریدا بوون. بەئەزموون و بەکەڵک بوون. هەردوو لایەن هێزیان بە یەکتری دەبەخشی. پەیوەندی و ڕێککەوتنی باش هەبوو. په‌كه‌كه‌ سوودی له‌وه‌ وه‌رگرت، هه‌روه‌ها له‌ هه‌ندێك لایه‌نیشه‌وه‌ زیانی پێگه‌یشت. ده‌كرێت ئه‌مه‌ هه‌ڵسه‌نگێنرێت. به‌ڵام په‌ده‌كه‌ زیاتر سوودی لێ وه‌رگرت. په‌ده‌كه‌ له‌ ڕووی وره‌، هێز و په‌روه‌رده‌ هێزی وه‌رگرت، هەروەها لە بواری سەرکەوتنی ئازادیدا باوەڕیان په‌یدا بووبوو. دوای ئاشبەتاڵی ١٩٧٥، دیسان ٥-٦ ساڵ ئاواره‌ بووبوون، هەموو شتێکی خۆیان له‌ده‌ستدابوو، هیوا و باوەڕیان کەم بووبوو. بەڵام کاتێک هێزێکی گەریلایی هێڵی گیانفیدایی باکووری کوردستانیان بینی کە گه‌وره‌ترین پارچەی کوردستانه‌، لە ڕووی پێشخستنی تێکۆشانی ئازادی و سەرکەوتندا هێزەکانی پێشمەرگەی پەدەکە بوێری و هێزێکی گەورەیان لێ وەرگرت، ئه‌مه‌ ببووه‌ هۆی هیوا. دەبێت ئەو ڕاستییە لەبیر نەکرێت.

به‌رپرسانی پەدەکە بەهۆی ئەو پێشکەوتنانەوە، کەمیش بێت هەندێک ده‌روازه‌یان كرده‌وه‌. بەڵام لە پێشکەوتن و کاریگەریی پەکەکەش کەمێک نیگه‌ران بوون. لە پێشکەوتنی دەترسان. ئەو دۆخە بە هەڵمەتی ژیانەوەی گەریلا له‌ ١٥ی ئابی ١٩٨٤ ده‌ركه‌وت. لە دهێ و شەمزینان بەرخۆدانی ئازادیی کوردستان لە دژی دەوڵەتی تورکی فاشیست – داگیرکەر دەستی پێکرد. ئه‌مه‌ دوو - سێ هێندە زیاتر کاریگەری گەریلای لەسەر پێشمەرگەکانی باشووری کوردستان زیاتر کرد. هیوا و باوەڕبوون بە پەکەکەی بۆ پێشخستنی تێکۆشانی ئازادیی باکووری کوردستان و ئازادیی هەموو کوردستان زیاتر کرد.

گەریلا کاریگەری هەبوو. به‌رپرسانی پەدەکە کەمێک لەمه‌ ترسان، ویستیان لاوازی بکەن و لێی دوور بکەونەوە. یەکێک لەو لایەنە گرنگە ئەوە بوو. سەرەتا هیوایان دەخواست و دەیانگوت، «ئەزموونیان نییە، هەموویان گەنجن، بیانخەڵەتێنین و بیانهێنینە نێو پەدەکە». بەڵام ئەوە پێچەوانە بووەوە. گەریلاکانی پەکەکە پێشمەرگەیان هۆشیار کردەوە، ورە و هێزیان پێ بەخشین. کاتێک به‌رپرسانیان ئەمه‌یان بینی، تووڕه‌ بوون و داوای لاوازکردنیان کرد.

لەلایەکی دیکەوەش گوشاری تورکیا هه‌ر هەبوو. باشووری کوردستان و سنووری بادینان بەتەواوی لەژێر کۆنترۆڵی پەدەکەدا بوو. ڕۆڵی پەدەکە زیاتر لەسەر دەستی هۆزەکانی سنووری بۆتان و چیاكانی زاگرۆس هه‌بوو، ڕێکخستنێکی سروشتی هه‌بوو. وەکو ئەوە بوو هەموو هۆزەکان لە دۆخێکدا بن کە باج بدەنە پەدەکە. لەسەر بنەمای هەڵمەتی ١٥ی ئابدا دیسان بەرخۆدانی گەریلا لە بۆتان و زاگرۆس پێشکەوت. هەروەها گەنجانی بۆتان و زاگرۆس هاتنه‌ نێو ڕیزەکانی گەریلا. به‌م شێوه‌یه‌ پێشكه‌وتن بە پێشەنگایەتی پەکەکە لە بۆتان و زاگرۆس هاته‌ ئاراوه‌. ئه‌مه‌ش ترسی خستە دڵیان و لێی هەڵاتن. ویستیان له‌ دژی بوه‌ستنه‌وه‌.

پەکەکە خۆی ڕێکدەخست، پاڵپشتی له‌ کۆمەڵگە وه‌رده‌گرت و گەنجانی لە دەوری خۆی کۆدەکردەوە. ئەوەش بەشێوه‌یه‌كی سروشتی سنووری کاریگەریی پەدەکەی تەنگتر دەکرد. خۆیان لەبەر ئەوە ڕانەدەگرت و قبووڵیان نەدەکرد. خۆیان كاریان نه‌ده‌كرد و خۆیان پێش نەدەخست، بەڵام ده‌یانویست هیچ ڕێکخستنێکی دیكه‌ نەبێت و هەرچی دەقەومێت با بقەومێت خۆی کۆمەڵگە پێویستی بەوەیە. کاتێک پەکەکە وەکو جێگره‌وه‌ (ئەلتەرناتیڤ) دەرکەوت، کۆمەڵگە لە موحتاجبوون ڕزگار بوو. بەڕێکخستنکردنی پەکەکە کۆمەڵگەی کوردی لە چاڵ هاتە دەرەوە. ئەوەی گرنگ بوو ئەوە بوو خۆیان لەبەر ئەوە ڕانه‌گر، ویستیان ڕێگەی لێ بگرن. یەکەمین کاریگەری به‌هۆی زه‌خته‌كانی ده‌وڵه‌تی تورك بوو. دووه‌میشیان به‌هۆی کاریگەریی په‌كه‌كه‌ له‌سەر پێشمەرگە بوو. کاریگەریی سێیەمیش پێشکەوتنی ڕێکخستنەکانی پەکەکە بوو لە هێڵی بۆتان – بەستا. بە هەڵوەشاندنەوەی پرۆتۆکۆڵەکە و دروستكردنی پەیوەندی لەگەڵ تورکیا، هه‌روه‌ها بە هێرشکردنە سەر هێزەکانی پەکەکە ویستیان هه‌م ڕێگری له‌م پێشکەوتنانە بكه‌ن و هەم هاوکاریش لە تورکیا وەرگرن. لە بەرانبەر ئەوەشدا تورکیا ئەوانی قبووڵ کرد. واتە هێزیان لە تورکیا وەرگرت و بەم شێوەیە دەستیان بە هێرش كرد لە دژی پەکەکە.

لە لایەکی دیکەو