گذار دموکراتیک
سیامەند موعینی: چیدی خیانەت ناتوانێت کۆسپ بێت لە بهرانبهر ڕێچکەی شۆڕشگێڕیدا سیامهند موعینی له میانهی چاوپێكهوتنی لهگهڵ ئاژانسی ههواڵی فورات (ANF)، سهرنج دهخاته سهر ڕاپهڕینهكانی ساڵی ١٩٧٦ و ١٩٦٨ له ڕۆژههڵاتی كوردستان. ههروهها باس له هێڵی…
سولهیمان بهم بوارانه دا تێپهڕ بووه. بۆخزمەت بە نیشتمانەکەی قەت دوودڵ نەبووە، هەمیشە بە ورەیەکی شۆڕشگێڕی و بە ئیمانەوە ئامادەی خزمەت و تێکۆشان بوە و لە سەر ئەم تێکۆشانە گیانی خۆشی بەخت کردوە.
دوای لەسێدارەدانی پێشەوا قازی محهمهد و هەڤاڵانی و کۆتایی هاتن بە کۆماری مەهاباد، چ هەوڵێک هەبوو بۆ دووبارە دەستپێكردنهوهی خەبات و تێکۆشان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان؟
سیامەند موعینی: لە دوای تێکشکانی کۆماری کوردستان بۆ ماوەیەک بێدەنگی بە سەر کوردستاندا زاڵ بوو، ساڵی ١٩٥٣ یان (١٣٣٢ی ههتاوی)، له سهردهمی دهسهڵاتی دوکتور محمد موسهدیق دا، کاک سولهیمان و ئەحمەد تۆفیق دهورێکی بهرچاویان گێڕاوه له ڕێکخستنی گهنج و لاوان و سازدانی خۆپێشاندان و میتینگهکانی شاری مههاباد. ههروهها کاک سولەیمان ماوهیهکیش بهرپرسایهتیی ڕاهێنانی سرودی نهتهوهیی کوڕ و کچانی شارهکهی به ئهستۆیهوه بووه.
بۆ خۆ بەرێکخستن کردن لە هەمو بوارەکان کەڵکیان وەردەگرت و ڕۆژی ١٥-٠٦-١٩٥٣ ڕێکخراوی لاوانی حیزبی دیموکراتی کوردستان له شاری مههاباد، به ڕێبهرایهتیی کاک سولهیمان و سهید عهبدوڵلای ئیسحاقی و چهند لاوی تێکۆشهری دیکه کۆبونهوهیهکی بهرین له باغی میکائیل سازدهدهن. مهبهست لهو کۆبونهوهیه ئهوه دهبێت که لاوانی نێو ڕیزهکانی حیزبی دیموکراتی کوردستان نوێنهری خۆیان بۆ بهشداریی له چوارهمین ڤیستیڤاڵی جیهانیی یهکێتی لاوانی دیموکرات ههڵبژێرن، بهڵام لهگهرمهی گوتوبێژی ئهو لاوانهدا ژاندارمه دڕندهکانی حکومهتی ئێران ههڵدهکوتنه سهریان و پاش لێدان و ئازاردانیان، لولهی تفهنگهکانیان ئاڕاستهی ئەو گەنجانە دهکهن و مێرمنداڵێک بهناوی «حسن ڕهمهزانی» شههید و چهند کهسیش بریندار دهکهن. ئیدی ئهو لاوه شۆڕشگێڕانه، دهکهونه شهقامهکانی شار و به گێڕانی تهرمی ئهو لاوه شههیده، ڕێپێوان و بزووتنهوهیهکی جهماوهری گهوره وەڕێدهخهن. ههر لهو سهردهمهدا پێداگری و خهباتی نهپساوهی بهرههڵستکارانی سهراسهری بوو به هۆی ههڵاتنی شای ئێران و هاتنه سهر حوکمی حکومهتی دوکتور موسهدیق، که هیوای چاکسازی و بوژوانهوهی لێدهکرا، بهڵام بهداخهوه به هۆی پشتیوانیی ئامریکا و ڕۆژئاوا له شای ئێران و له ئاکامی کودەتایهکی نیزامی، شای ئێران گهڕاندرایهوه و حکومهتی دیموکراتیکی موسهدیق تێک روخا. دوای روخانی حکومهتی دوکتور موسهدیق، له ٢٨ی گهلاوێژی ساڵی١٩٥٤، هێزهکانی سهرکوتکهری ئێران هێرشیان کرده سهر جهماوهری شار و گوندهکان و گرتن و کوشتن و بێ سهروشوێن کردن دهستی پێکرد.
چ هۆکارێک هەبوو کە شۆرشگێرانی کورد لە پارچەکانی دیكهی کوردستان چوونە باشووری کوردستان؟
سیامەند موعینی: هەروەک پێشتریش باسم کرد هەم هێرش و گوشاری هیزە نیزامیەکانی محەمەدرەزاشا و فەزایەکی خەفەقان پاش کودەتای ٢٨ی گەلاوێژ و نەمانی دەرفەت بۆ کاری سیاسی و هاوکات دەستپێکردنی شۆڕشێکی نەتەوەیی لە باشوری کوردستان، لە هەمو بەشەکانی کوردستانەوە بۆگەشەپێدانی ئەم شۆڕشە خۆیان گەیاندە باشور و وزە و هێزی شۆڕشگێڕی خۆیان خستە خزمەت بەم شۆڕشە. هاوکات لە باکور و رۆژاوای کوردستانیش چونە ناو ئەم شۆڕشە بە نیازی خزمەتکردن، وەک دوکتور شوان و سەعید یاڵچی و کۆمەڵێکی تری خەباتکار و تێکۆشەری کورد.
کۆمیتەی شۆڕشگێڕی (ئینقلابی) حیزبی دیموکراتی کوردستان چییە؟ کەی دامەزرا؟ کێ بوون ئەو کەسانەی ئەو کۆمیتەیان دامەزراند؟ مەبەستمە بزانم بە چ شێوازێک ئەو کۆمیتەیە دامەزرا؟
سیامەند موعینی: ئەم پرسە وەڵامەکەی کتێبێکە و بە چەند دێڕ ناتوانین لە ناوەڕۆکی ئەم بزوتنەوەیە تێبگەین، بەڵام بە کورتی بەم شێوە بوو: تێکۆشەرانی حیزبی دیمووکرات دوای تەسلیم بونی مەلا مستەفا و کوڕەکانی بە ساواکی ئێران و میتی تورک و کەوتنە داوی هێرش بردنە سەر تێکۆشەرانی ئەو سەردەم و خەباتکارانی بەشەکانی تری کوردستان، بەشێک لە ئەندامانی حیزب دیمووکرات کە روحی شۆڕشگێڕیان بەهێزتر بوو لە بەرژەوەندی شەخسی و ترس لە گیانی خۆیان، دوای کۆنگرەی ٢ی حیزبی دیمووکرات بڕیاریان دا کە خەبات و تێکۆشانی سیاسی لە دژی حکومەتی پاشایەتی گوڕ بکەنەوە کە ئەم بڕیارە ساواکی شا بە مەترسی دەزانی بۆ سەر ئاسایشی خۆی و ئەمریان بە مەلا مستەفا و کوڕەکانی کرد کە پێش بە ئەم شؤڕشگێڕانە بگرن و یان بیانکوژن و ی تەسلیمی حکومەتی ئێرانیان بکەنەوە. کە لە کۆتایی دا ئیدریس بارزانی بوو بە مەئمور و راوەدونانی ئەم شۆڕشگێڕانە و زۆربەیانیان کوشت یان تەسلیمی یان ئێران کردەوە."
هەڵوێستی بارزانی چی بوو، ئایا بارزانی هەبوونی کۆمیتەیەکی بەم شێوەیەی پێخۆش بوو؟
سیامەند موعینی: مەلا مستەفا رێبەرێکی عەشیرەتی بوو و خوێندنەوەی سیاسی و ئانالیزی نەبوو، رەمەکی و کلاسیک سیاسەتی دەکرد و بۆیە کەوتە دژایەتی مەکتەبی سیاسی پاڕتی دیمووکرات و هاوکات دەوڵەتە داگیرکەرەکا
دوای لەسێدارەدانی پێشەوا قازی محهمهد و هەڤاڵانی و کۆتایی هاتن بە کۆماری مەهاباد، چ هەوڵێک هەبوو بۆ دووبارە دەستپێكردنهوهی خەبات و تێکۆشان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان؟
سیامەند موعینی: لە دوای تێکشکانی کۆماری کوردستان بۆ ماوەیەک بێدەنگی بە سەر کوردستاندا زاڵ بوو، ساڵی ١٩٥٣ یان (١٣٣٢ی ههتاوی)، له سهردهمی دهسهڵاتی دوکتور محمد موسهدیق دا، کاک سولهیمان و ئەحمەد تۆفیق دهورێکی بهرچاویان گێڕاوه له ڕێکخستنی گهنج و لاوان و سازدانی خۆپێشاندان و میتینگهکانی شاری مههاباد. ههروهها کاک سولەیمان ماوهیهکیش بهرپرسایهتیی ڕاهێنانی سرودی نهتهوهیی کوڕ و کچانی شارهکهی به ئهستۆیهوه بووه.
بۆ خۆ بەرێکخستن کردن لە هەمو بوارەکان کەڵکیان وەردەگرت و ڕۆژی ١٥-٠٦-١٩٥٣ ڕێکخراوی لاوانی حیزبی دیموکراتی کوردستان له شاری مههاباد، به ڕێبهرایهتیی کاک سولهیمان و سهید عهبدوڵلای ئیسحاقی و چهند لاوی تێکۆشهری دیکه کۆبونهوهیهکی بهرین له باغی میکائیل سازدهدهن. مهبهست لهو کۆبونهوهیه ئهوه دهبێت که لاوانی نێو ڕیزهکانی حیزبی دیموکراتی کوردستان نوێنهری خۆیان بۆ بهشداریی له چوارهمین ڤیستیڤاڵی جیهانیی یهکێتی لاوانی دیموکرات ههڵبژێرن، بهڵام لهگهرمهی گوتوبێژی ئهو لاوانهدا ژاندارمه دڕندهکانی حکومهتی ئێران ههڵدهکوتنه سهریان و پاش لێدان و ئازاردانیان، لولهی تفهنگهکانیان ئاڕاستهی ئەو گەنجانە دهکهن و مێرمنداڵێک بهناوی «حسن ڕهمهزانی» شههید و چهند کهسیش بریندار دهکهن. ئیدی ئهو لاوه شۆڕشگێڕانه، دهکهونه شهقامهکانی شار و به گێڕانی تهرمی ئهو لاوه شههیده، ڕێپێوان و بزووتنهوهیهکی جهماوهری گهوره وەڕێدهخهن. ههر لهو سهردهمهدا پێداگری و خهباتی نهپساوهی بهرههڵستکارانی سهراسهری بوو به هۆی ههڵاتنی شای ئێران و هاتنه سهر حوکمی حکومهتی دوکتور موسهدیق، که هیوای چاکسازی و بوژوانهوهی لێدهکرا، بهڵام بهداخهوه به هۆی پشتیوانیی ئامریکا و ڕۆژئاوا له شای ئێران و له ئاکامی کودەتایهکی نیزامی، شای ئێران گهڕاندرایهوه و حکومهتی دیموکراتیکی موسهدیق تێک روخا. دوای روخانی حکومهتی دوکتور موسهدیق، له ٢٨ی گهلاوێژی ساڵی١٩٥٤، هێزهکانی سهرکوتکهری ئێران هێرشیان کرده سهر جهماوهری شار و گوندهکان و گرتن و کوشتن و بێ سهروشوێن کردن دهستی پێکرد.
چ هۆکارێک هەبوو کە شۆرشگێرانی کورد لە پارچەکانی دیكهی کوردستان چوونە باشووری کوردستان؟
سیامەند موعینی: هەروەک پێشتریش باسم کرد هەم هێرش و گوشاری هیزە نیزامیەکانی محەمەدرەزاشا و فەزایەکی خەفەقان پاش کودەتای ٢٨ی گەلاوێژ و نەمانی دەرفەت بۆ کاری سیاسی و هاوکات دەستپێکردنی شۆڕشێکی نەتەوەیی لە باشوری کوردستان، لە هەمو بەشەکانی کوردستانەوە بۆگەشەپێدانی ئەم شۆڕشە خۆیان گەیاندە باشور و وزە و هێزی شۆڕشگێڕی خۆیان خستە خزمەت بەم شۆڕشە. هاوکات لە باکور و رۆژاوای کوردستانیش چونە ناو ئەم شۆڕشە بە نیازی خزمەتکردن، وەک دوکتور شوان و سەعید یاڵچی و کۆمەڵێکی تری خەباتکار و تێکۆشەری کورد.
کۆمیتەی شۆڕشگێڕی (ئینقلابی) حیزبی دیموکراتی کوردستان چییە؟ کەی دامەزرا؟ کێ بوون ئەو کەسانەی ئەو کۆمیتەیان دامەزراند؟ مەبەستمە بزانم بە چ شێوازێک ئەو کۆمیتەیە دامەزرا؟
سیامەند موعینی: ئەم پرسە وەڵامەکەی کتێبێکە و بە چەند دێڕ ناتوانین لە ناوەڕۆکی ئەم بزوتنەوەیە تێبگەین، بەڵام بە کورتی بەم شێوە بوو: تێکۆشەرانی حیزبی دیمووکرات دوای تەسلیم بونی مەلا مستەفا و کوڕەکانی بە ساواکی ئێران و میتی تورک و کەوتنە داوی هێرش بردنە سەر تێکۆشەرانی ئەو سەردەم و خەباتکارانی بەشەکانی تری کوردستان، بەشێک لە ئەندامانی حیزب دیمووکرات کە روحی شۆڕشگێڕیان بەهێزتر بوو لە بەرژەوەندی شەخسی و ترس لە گیانی خۆیان، دوای کۆنگرەی ٢ی حیزبی دیمووکرات بڕیاریان دا کە خەبات و تێکۆشانی سیاسی لە دژی حکومەتی پاشایەتی گوڕ بکەنەوە کە ئەم بڕیارە ساواکی شا بە مەترسی دەزانی بۆ سەر ئاسایشی خۆی و ئەمریان بە مەلا مستەفا و کوڕەکانی کرد کە پێش بە ئەم شؤڕشگێڕانە بگرن و یان بیانکوژن و ی تەسلیمی حکومەتی ئێرانیان بکەنەوە. کە لە کۆتایی دا ئیدریس بارزانی بوو بە مەئمور و راوەدونانی ئەم شۆڕشگێڕانە و زۆربەیانیان کوشت یان تەسلیمی یان ئێران کردەوە."
هەڵوێستی بارزانی چی بوو، ئایا بارزانی هەبوونی کۆمیتەیەکی بەم شێوەیەی پێخۆش بوو؟
سیامەند موعینی: مەلا مستەفا رێبەرێکی عەشیرەتی بوو و خوێندنەوەی سیاسی و ئانالیزی نەبوو، رەمەکی و کلاسیک سیاسەتی دەکرد و بۆیە کەوتە دژایەتی مەکتەبی سیاسی پاڕتی دیمووکرات و هاوکات دەوڵەتە داگیرکەرەکا
گذار دموکراتیک
سیامەند موعینی: چیدی خیانەت ناتوانێت کۆسپ بێت لە بهرانبهر ڕێچکەی شۆڕشگێڕیدا سیامهند موعینی له میانهی چاوپێكهوتنی لهگهڵ ئاژانسی ههواڵی فورات (ANF)، سهرنج دهخاته سهر ڕاپهڕینهكانی ساڵی ١٩٧٦ و ١٩٦٨ له ڕۆژههڵاتی كوردستان. ههروهها باس له هێڵی…
نی تری کوردستانی وەک دۆست و پشتیوانی شۆڕشی خۆی پێناسە دەکرد و بە شێوازێکی عەشیرەتی رکێفی پاڕتی دیمووکراتی کوردستانی لە بەر دەست دابوو و بۆ بەرژەوەندی خۆی بەکاری دەهێنا. تێگەییشتنی بارزانی ئەوە بوو کە عەشیرەتی خۆی سەردەست بکات و ئەرکدار بوو کە هەر سەرهەڵدانێک یان روحێکی شۆڕشگێڕی لە هەر شوێنێک سەرهەڵبدات لەناوی ببات، چونکە شۆڕشگێڕی و تێکۆشانی ئازادی لە بەرژەوەندی دەوڵەتانی داگیرکەری کوردستاندا نەبوو، ئەم روحە شۆڕشگێڕیە بۆ رەوتی بارزانیش مەترسی بون، بۆیە بارزانی هیچ تێکۆشانێکی بە دژی دەوڵەتانی داگیرکەر قبوڵ نەدەکرد و دەی گوت، راوەستن با کوردستانی ئێڕاق سەربکەوێ پاشان فکرێک بۆ بەشەکانی تر دەکەینەوە، بەڵام مەبەست پێشگرتنی بزاڤی شۆڕشگێڕی بوو لە بەشەکانی تر و ئەرکێک بوو کە لە پڕاکتیکدا ئەم دەوڵەتانە بە بارزانیان دابوو یانی خزمەت بە داگیرکاری بە ناوی کوردایەتی."
پ/ لە کاتێکدا کە شۆرش لەو قۆناغەدا لە باشوری کوردستان بوو، ئایا لەو کاتەدا مستەفا بارزانی هیچ جۆرە هاوکاریەکی دەکرد بۆ زیندوو کردنەوەی خەبات لە ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا؟
سیامەند موعینی:" پارتی لە دامەزراندنیەوە ١٩٤٦ هەتا سەرەتای١٩٦٣ حیزبێكی نیشتمانیی كوردستانی بوو. لەدوای جیابوونەوە و دەركردنی بەشێک لە خەباتکارانی مەکتەبی سیاسی، وردە وردە ڕێچكەی حیزبێكی بنەماڵەیی كۆنەپەرستی گرتەبەر، هەتا لە كۆنگرەی ٨ی ساڵی ١٩٧٠ لە ناوپردان، بە یەكجاری بوو بە حیزبی بنەماڵە. لەو كۆنگرەیەدا بۆ یەكەمجار كوڕانی مەلا مستەفا بارزانی، ئیدریس و مەسعود بوونە ئەندامی سەركردایەتی، دوا تر (م. س) و ئەندامی بارەگای بارزانی.
وەكو جەرجیس فەتحوڵڵا و بەڕێز ئەیوب بارزانی دەيگێڕنەوە، لەو كۆنگرەیەدا تەزویر بۆ هەردوكیان كراوە بۆئەوەی دەنگیان وەكو یەك بێت، تا كێشە بۆ بنەماڵە دروست نەبێت! بەو پێیە، جووتە برا هەر یەكی ٤٥٠ دەنگیان هێنا و گەیشتنە لوتكەی ناوەندی بڕیار و ئەم رێچکەیە ئێستاش بەردەوامە و بنەماڵە بە هەمو خەیانتکاریەکی کە کردویانە، وەک مڵۆزمێک بە گەردەنی ئەم گەلەوە نوساون و بەردەوام خەیانەت بە گەل و نیشتمان دەکەن و بە هۆی بەهێز بوونی باری ماڵی و مێدیایی، ئەم خەیانەتە بۆ کەسانی ساویلکەی سیاسی بە کوردایەتی دەفرۆشنەوە. مەلا مستەفا دوای ساڵی ١٩٦٣ بەردەوام لە خزمەتکردنی دەوڵەتانی ئێران و تورکیە دابووە، و ئێستا بە کوردایەتی بە گەلی کوردی دەفرۆشنەوە.
بارزانی بە هێزی عەشرەتەوە هات بۆ مەهاباد و پشتگیری کۆماری کوردستانی کرد. ئایا کە خەباتگێرانی ڕۆژهەڵات چوون بۆ لای بارزانی بە هێزەوە چوون؟ یان هیچ هێزێکی دیاریان لەناو ڕێزەکانی پارتی دیمووکراتی کوردستاندا هەبووە؟ ئەگەر هەبووە لە ژێر چ ناوێكدا تەنزیم کرابوو؟
سیامەند موعینی: قۆناخەکە جیاواز بوو، کاتێک عەشیرەی مەلامستەفای بارزانی کە زۆر نەبون لە گەڵ حکومەتی ئەوکاتی ئێڕاق لە سەر چەتەگەری کەوتنە شەڕ و نەیان توانی لە باشور بمێننەوە، عەسکەری ئێڕاق و بەشێک لە عەشیرەکانی تری ناوچەکە ئەم جەماعەتەیان بۆ دیوی رۆژهەڵاتی کوردستان راونان و لە سەرما و سۆڵی ئەو سەردەم لە ناوچەی شنۆ، جێگیر بون. کۆمەڵێک وەزیر و کاربەدەستی ئەو سەردەمی کۆمار داوایان لە پێشەوا کرد کە ئەم عەشیرەتە بگرنە ژێر چەتری خۆیان، بەڵام ئەوەی کە من لە قەدیمیانم بیستوە کە دەڵێن لە دەستپێکدا پێشەوا قازی زۆر ئەلاقەی بە هاتنی مەلا مستەفا نیشان نەداوە، هۆکارەکەشی ئەوە بوە کە باقرۆڤ بە قازی محەمەدی گوتوە کە ئەم پیاوە کار بۆ ئینگلیسیەکان دەکات و زۆر گونجاو نیە لە ناو کۆماردا جێ بگرێت، بەڵام سەرەڕای ئەم تێبینیە قازی محەمەد ناردویەتی بەدوایاندا و بە رەسمی پێشوازیان لێکردون و شوین و ئیمکاناتیان بۆ دابین کردون.
ئەو سەردەم کە شۆڕشی باشوری کوردستان گەشاوە و بوو بە ناوەندێکی هیوا بۆ بەشەکانی تری کوردستان حیزبی دیمووکراتی کوردستانیش کەوتنە یارمەتیدانی ئەم شۆڕشە و لە بواری راگەیاندن و بەرێکخستن کردن دەستێکی باڵایان لەم شۆڕشەدا هەبو. بابەتێک ئەوەیە کە شۆڕشی رؤژهەڵاتی کوردستان کاراکتەری عەشیرەتی نەبوە و سەرۆک عەشیرە ئەم ڕەوتەی بەڕێوە نەبردوە، تەنیا لە باشوری کوردستان مەلا مستەفا و کوڕەکانی بۆ بەرژەوەندی عەشیرەیی و بنەماڵەیی دەستیان بە سەر ئەم شۆڕشەدا گرتوە و بۆ ئامانجەکانی خۆیان کەڵک لە پاڕتی دیمووکرات وەردەگرن.
هۆکار چیە کە ئەندامانی کۆمیتەی ئینقلابی لە لایەن بارزانییەوە دەکرێنە ئامانج؟ ئایا تەنها لەبەر فشارەکانی ساواک بوو بۆ سەر شۆڕشی باشووری کوردستان، یاخود بارزانی پێشکەوتنی خەباتێکی بەم شێوەیەی لە قازانجدا نەبوو؟
سیامەند موعینی: هەروەک پێشتریش باسم کرد هەردوک ئاماژە کە کردوتانە دەتوانن راست بن، بەڵام لەو سەردەم دا بە بڕوای من فشاری ساواک و کاربەدەستانی ئێران و هاوکات ملکەجی مەلامستەفا بۆ ئێران، بوو بە هۆکار کە هێرش کرایە سەر بەشێک لە تێکۆشەرانی حیزبی دیمووکرات و ئەوەش شاراوە نەبێت کە بەشێکی تر کەوتنە خزمەت پاراستنی پاڕتی و بن
پ/ لە کاتێکدا کە شۆرش لەو قۆناغەدا لە باشوری کوردستان بوو، ئایا لەو کاتەدا مستەفا بارزانی هیچ جۆرە هاوکاریەکی دەکرد بۆ زیندوو کردنەوەی خەبات لە ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا؟
سیامەند موعینی:" پارتی لە دامەزراندنیەوە ١٩٤٦ هەتا سەرەتای١٩٦٣ حیزبێكی نیشتمانیی كوردستانی بوو. لەدوای جیابوونەوە و دەركردنی بەشێک لە خەباتکارانی مەکتەبی سیاسی، وردە وردە ڕێچكەی حیزبێكی بنەماڵەیی كۆنەپەرستی گرتەبەر، هەتا لە كۆنگرەی ٨ی ساڵی ١٩٧٠ لە ناوپردان، بە یەكجاری بوو بە حیزبی بنەماڵە. لەو كۆنگرەیەدا بۆ یەكەمجار كوڕانی مەلا مستەفا بارزانی، ئیدریس و مەسعود بوونە ئەندامی سەركردایەتی، دوا تر (م. س) و ئەندامی بارەگای بارزانی.
وەكو جەرجیس فەتحوڵڵا و بەڕێز ئەیوب بارزانی دەيگێڕنەوە، لەو كۆنگرەیەدا تەزویر بۆ هەردوكیان كراوە بۆئەوەی دەنگیان وەكو یەك بێت، تا كێشە بۆ بنەماڵە دروست نەبێت! بەو پێیە، جووتە برا هەر یەكی ٤٥٠ دەنگیان هێنا و گەیشتنە لوتكەی ناوەندی بڕیار و ئەم رێچکەیە ئێستاش بەردەوامە و بنەماڵە بە هەمو خەیانتکاریەکی کە کردویانە، وەک مڵۆزمێک بە گەردەنی ئەم گەلەوە نوساون و بەردەوام خەیانەت بە گەل و نیشتمان دەکەن و بە هۆی بەهێز بوونی باری ماڵی و مێدیایی، ئەم خەیانەتە بۆ کەسانی ساویلکەی سیاسی بە کوردایەتی دەفرۆشنەوە. مەلا مستەفا دوای ساڵی ١٩٦٣ بەردەوام لە خزمەتکردنی دەوڵەتانی ئێران و تورکیە دابووە، و ئێستا بە کوردایەتی بە گەلی کوردی دەفرۆشنەوە.
بارزانی بە هێزی عەشرەتەوە هات بۆ مەهاباد و پشتگیری کۆماری کوردستانی کرد. ئایا کە خەباتگێرانی ڕۆژهەڵات چوون بۆ لای بارزانی بە هێزەوە چوون؟ یان هیچ هێزێکی دیاریان لەناو ڕێزەکانی پارتی دیمووکراتی کوردستاندا هەبووە؟ ئەگەر هەبووە لە ژێر چ ناوێكدا تەنزیم کرابوو؟
سیامەند موعینی: قۆناخەکە جیاواز بوو، کاتێک عەشیرەی مەلامستەفای بارزانی کە زۆر نەبون لە گەڵ حکومەتی ئەوکاتی ئێڕاق لە سەر چەتەگەری کەوتنە شەڕ و نەیان توانی لە باشور بمێننەوە، عەسکەری ئێڕاق و بەشێک لە عەشیرەکانی تری ناوچەکە ئەم جەماعەتەیان بۆ دیوی رۆژهەڵاتی کوردستان راونان و لە سەرما و سۆڵی ئەو سەردەم لە ناوچەی شنۆ، جێگیر بون. کۆمەڵێک وەزیر و کاربەدەستی ئەو سەردەمی کۆمار داوایان لە پێشەوا کرد کە ئەم عەشیرەتە بگرنە ژێر چەتری خۆیان، بەڵام ئەوەی کە من لە قەدیمیانم بیستوە کە دەڵێن لە دەستپێکدا پێشەوا قازی زۆر ئەلاقەی بە هاتنی مەلا مستەفا نیشان نەداوە، هۆکارەکەشی ئەوە بوە کە باقرۆڤ بە قازی محەمەدی گوتوە کە ئەم پیاوە کار بۆ ئینگلیسیەکان دەکات و زۆر گونجاو نیە لە ناو کۆماردا جێ بگرێت، بەڵام سەرەڕای ئەم تێبینیە قازی محەمەد ناردویەتی بەدوایاندا و بە رەسمی پێشوازیان لێکردون و شوین و ئیمکاناتیان بۆ دابین کردون.
ئەو سەردەم کە شۆڕشی باشوری کوردستان گەشاوە و بوو بە ناوەندێکی هیوا بۆ بەشەکانی تری کوردستان حیزبی دیمووکراتی کوردستانیش کەوتنە یارمەتیدانی ئەم شۆڕشە و لە بواری راگەیاندن و بەرێکخستن کردن دەستێکی باڵایان لەم شۆڕشەدا هەبو. بابەتێک ئەوەیە کە شۆڕشی رؤژهەڵاتی کوردستان کاراکتەری عەشیرەتی نەبوە و سەرۆک عەشیرە ئەم ڕەوتەی بەڕێوە نەبردوە، تەنیا لە باشوری کوردستان مەلا مستەفا و کوڕەکانی بۆ بەرژەوەندی عەشیرەیی و بنەماڵەیی دەستیان بە سەر ئەم شۆڕشەدا گرتوە و بۆ ئامانجەکانی خۆیان کەڵک لە پاڕتی دیمووکرات وەردەگرن.
هۆکار چیە کە ئەندامانی کۆمیتەی ئینقلابی لە لایەن بارزانییەوە دەکرێنە ئامانج؟ ئایا تەنها لەبەر فشارەکانی ساواک بوو بۆ سەر شۆڕشی باشووری کوردستان، یاخود بارزانی پێشکەوتنی خەباتێکی بەم شێوەیەی لە قازانجدا نەبوو؟
سیامەند موعینی: هەروەک پێشتریش باسم کرد هەردوک ئاماژە کە کردوتانە دەتوانن راست بن، بەڵام لەو سەردەم دا بە بڕوای من فشاری ساواک و کاربەدەستانی ئێران و هاوکات ملکەجی مەلامستەفا بۆ ئێران، بوو بە هۆکار کە هێرش کرایە سەر بەشێک لە تێکۆشەرانی حیزبی دیمووکرات و ئەوەش شاراوە نەبێت کە بەشێکی تر کەوتنە خزمەت پاراستنی پاڕتی و بن
گذار دموکراتیک
سیامەند موعینی: چیدی خیانەت ناتوانێت کۆسپ بێت لە بهرانبهر ڕێچکەی شۆڕشگێڕیدا سیامهند موعینی له میانهی چاوپێكهوتنی لهگهڵ ئاژانسی ههواڵی فورات (ANF)، سهرنج دهخاته سهر ڕاپهڕینهكانی ساڵی ١٩٧٦ و ١٩٦٨ له ڕۆژههڵاتی كوردستان. ههروهها باس له هێڵی…
ەماڵە بارزانی، وەک ئەمیری قازی، هەژار موکریانی و کۆمەڵێکی تریش بێ هەڵوێست ژیانی خۆیان پاراست.
بەڵگەی ئەوه لەبەردەستدایە کە کاک سولێمان موعینی لەناو زینداندا بەدەستی بارزانی شەهید کراوە؟ ئەگەر زانیاریتان هەیە دەتوانن لە ڕێگهی ئاژانسەکەمانەوە چۆنیەتی شەهیدکردنی سلێمان موعینی بۆ ڕای گشتی ئاشکرا بکەن؟
سیامەند موعینی: ئەوە شاراوە نیە و هەر کەس دەزانێت کە شەهید کردنی کاک سولەیمانی موعینی بە فەرمانی بارزانی و داوخوازی شای ئێران و ساواک ئەنجام دراوە. دوکتور مەحمود عوسمان هەم بۆ منی باس کردوە کە ئەم خەیانەتە بە دەستوری مەلا مستەفا بوە و تەنانەت لە چاوپێکەوتنی تلویزیۆنی خۆی ئەم مژارەی بە وردی باس کردوە.
کاک سولەیمان بە نەخشەیەکی داڕێژراو کاتێک لە سیتەک بەرەو رۆژهەڵات دەڕوات، لە ماشێنی قالە تەگەرانیدا دەبێت کە بەرپرسێکی پاڕتی بە ناوی سەدیق ئەفەندی (سەدیق ئەمین) کاک سولەیمان و خەلیل شەوباش کە پێشمەرگەیەکی گەنجێ بانەیی دەبێت، لە ماشێنی قالە تەگەرانی دایان دەبەزێنن و هەر لە رێگا خەلیل شەباش شەهید دەکەن و تەرمەکە لە پشت گوندێک فڕێ دەدەن کە پاش ماوەیەک خەلکی گوند پێدەزانن و تەرمەکەی بە خاک دەسپێرن، دواتر کاک سولەیمان دەبەنە بارەگای بارزانی و لەو شوێنە ٢ مەئموری ساواک لەو شوێنە دەبن و هاوکات هەژار موکریانی لە کتێبی چێشتی مجیوری کەس نەخۆریدا باسی ئەم روداوە دەکات بەڵام زۆر بە درۆزنی و چەواشەکاری دەینوسێت. پاش شەو و رؤژێک بە داوخوازی ساواک هەر لەو شوێنە ئێعدامی دەکەن و تەرمەکەی بە هێلیکۆپتەر کە هەر لەو شوێنە چاوەڕوان بو، دەبەنەوە ئێران و لە سەربازخانەی پیرانشار هەڵیداوەسن و وێنەی دەگرن. ئەوە و بە دەیان بەڵگە هەیە کە ئینکار ناکەن و تەنانەت مەسعود بارزانی بۆخۆ لە کتێبێک دا کە بۆیان نوسیوە باس لەم بابەتە دەکات و دەڵی” له ١٩٦٧ دا شۆرش ناچاربوو كاريكی ناخۆش ئەنجام بدات، كه نەده توانرا خۆی لی ببويردريت. ئەويش كاتيك سليمانی موعينی كه دژی ئەحمەد توفيق بوو، دەستگير كرا، كه چوو بووه پال جاشه كانی ٦٦ و هاوكاری رژيمی عيراقی له دژی شۆرش كردبوو، ئيدی كوژراو لاشەكەی بۆ ئيران نيردرايەوه. نەده كرا وا چاو له مەسەلەی چارەنوسی سليمانی موعينی بكريت كه مەسەلەيەكی حيزبی ناو خۆييه. ئەو هاوكاری جاشەكانی٦٦ ی كردووه و دوژمنی شۆڕشه و ناكريت كيشەكەی جيابكريتەوه به بيانووی ئەوەی كه پێوەندی به كاروباری حيزبەكەيەوه هەبووه. هەرچەند ئيمە ئەو كوتاييه ناخۆشەشمان بو ئەو پياوە نەدەخواست.” مەسعود بە بێ بنەما دەڵی کە کاک سولەیمان هاوکاری مەکتەبی سیاسی و مام جەلالی کردوە و لە پێوەندی رژیمی ئێڕاقی دابوە، ئێستا دوای زیتر لە ٥٠ ساڵ دەرکەوتوە کە ئەوە درۆیە و ئەوە تەنیا بۆ پاساوی کردارە قێزەونەکە و خەیانەتی باوکێەتی.
هەڵوێستی گەلی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەبەرامبەر ئەم خیانەتەی بارزانیدا چی بوو؟ ئایا ئەم کردەوەی بارزانی ئومێدی شۆڕشی کوردستانی نەشکاند کە لەو قۆناغەدا شۆڕش لە باشووری کوردستاندا بوو؟
سیامەند موعینی: لە رۆژهەڵاتی کوردستان پێش ئەم روداوە، مەلا مستەفا زۆر خۆشەویست بوو و خەلک سوێندیان بە سەری دەخوارد، بەڵام دوای ئەم کردەوە و دەرکەوتنی خەیانەت و خزمەتکاری بارزانی بۆ ساواکی شا، ئیتر خەڵک بۆی دەر کەوت و ئەو خوشەویستیە بوو بە رق و کین بەرامبەریان و تەنانەت لە ناو شاردا بە ئاشکرا جنێویان بە مەلا مستەفا دەدا کە رۆژانە گەل دەی بینی جەنازەی گەنجەکانیان تەحویلی ئیران دەدراوە و لە ناوەڕاستی شار هەڵیان داوەسین بۆ ئەوەی خەڵک بترسێنن. ئیتر کاریزمای بارزانی تێک شکا و رومەتی راستینی خۆی بۆ گەل نیشان دا و هەتا مردنیش کە بە سەرشۆڕی مرد ئەو خەیانەتەی بە ناوچاوانیەوە مابوو.
مهبهستی بابەتەکەمان خیانەتی بنەماڵەی بارزانی و شەهیدکردنی کاک سلێمانە. دەمەوێت بپرسم خاڵی لاوازی کۆمیتەی ئینقلابی و کەموکورتی خەباتگێران لەو کاتەدا چی بوو؟ چ دەستێکی ناوخۆیی و دەرەکی لەپش شکستهێنانی ئەم جوڵانەوەیه بوو؟
سیامەند موعینی: خەیانەتی بنەماڵەی بارزانی یەک و دوو نین بە هەزاران مرۆڤی شۆڕشگێڕیان شەهید کردوە، بە دەیان کتێب و بابەت هەیە کە باسی ئەم مژارانە دەکات و لەم کورتە باسەدا جێگای نیە بیان هێنمە سەر زمان کە شەهید کردنی کاک سولەیمان یەکێک بوو لەم تاوانانەی بە دەستی ئەم کەسانە کراوە. حیزبی دیمووکراتی کوردستانی ئێران لە سەردەمی شۆڕشی گەلانی ئێراندا کە لە بنەماڵەی بارزانی بێ منەت بوو لە نوسراوەیەکی بە ناوی خەیانەتەکانی قیادە موەقەتە و کوڕانی بارزانی باسی زۆر مژاری تر دەکات بەڵام ئێستا هەمویان کپ و بێ دەنگ بون و تەنانەت هێندێکیان بە سەروباڵای مەلامستەفا دا هەڵ دەڵێن بەڵکو پاکەتێک دوڵاریان پێ بگات، و بەو شێوازەش دەخوازن راسان و شۆڕشگێڕی لە رۆژهەڵات بەڕێوە بەرن!!
شکستهێنانی ئەم جوڵانەوەیە چ کاریگەرییەکی لەسەر کۆمەڵگهی ڕۆژهەڵاتی کوردستان هەبوو؟
سیامەند موعینی: بێ گومان کاریگەری نیگاتیڤی لە سەر ورەی خەڵک لە رۆژ
بەڵگەی ئەوه لەبەردەستدایە کە کاک سولێمان موعینی لەناو زینداندا بەدەستی بارزانی شەهید کراوە؟ ئەگەر زانیاریتان هەیە دەتوانن لە ڕێگهی ئاژانسەکەمانەوە چۆنیەتی شەهیدکردنی سلێمان موعینی بۆ ڕای گشتی ئاشکرا بکەن؟
سیامەند موعینی: ئەوە شاراوە نیە و هەر کەس دەزانێت کە شەهید کردنی کاک سولەیمانی موعینی بە فەرمانی بارزانی و داوخوازی شای ئێران و ساواک ئەنجام دراوە. دوکتور مەحمود عوسمان هەم بۆ منی باس کردوە کە ئەم خەیانەتە بە دەستوری مەلا مستەفا بوە و تەنانەت لە چاوپێکەوتنی تلویزیۆنی خۆی ئەم مژارەی بە وردی باس کردوە.
کاک سولەیمان بە نەخشەیەکی داڕێژراو کاتێک لە سیتەک بەرەو رۆژهەڵات دەڕوات، لە ماشێنی قالە تەگەرانیدا دەبێت کە بەرپرسێکی پاڕتی بە ناوی سەدیق ئەفەندی (سەدیق ئەمین) کاک سولەیمان و خەلیل شەوباش کە پێشمەرگەیەکی گەنجێ بانەیی دەبێت، لە ماشێنی قالە تەگەرانی دایان دەبەزێنن و هەر لە رێگا خەلیل شەباش شەهید دەکەن و تەرمەکە لە پشت گوندێک فڕێ دەدەن کە پاش ماوەیەک خەلکی گوند پێدەزانن و تەرمەکەی بە خاک دەسپێرن، دواتر کاک سولەیمان دەبەنە بارەگای بارزانی و لەو شوێنە ٢ مەئموری ساواک لەو شوێنە دەبن و هاوکات هەژار موکریانی لە کتێبی چێشتی مجیوری کەس نەخۆریدا باسی ئەم روداوە دەکات بەڵام زۆر بە درۆزنی و چەواشەکاری دەینوسێت. پاش شەو و رؤژێک بە داوخوازی ساواک هەر لەو شوێنە ئێعدامی دەکەن و تەرمەکەی بە هێلیکۆپتەر کە هەر لەو شوێنە چاوەڕوان بو، دەبەنەوە ئێران و لە سەربازخانەی پیرانشار هەڵیداوەسن و وێنەی دەگرن. ئەوە و بە دەیان بەڵگە هەیە کە ئینکار ناکەن و تەنانەت مەسعود بارزانی بۆخۆ لە کتێبێک دا کە بۆیان نوسیوە باس لەم بابەتە دەکات و دەڵی” له ١٩٦٧ دا شۆرش ناچاربوو كاريكی ناخۆش ئەنجام بدات، كه نەده توانرا خۆی لی ببويردريت. ئەويش كاتيك سليمانی موعينی كه دژی ئەحمەد توفيق بوو، دەستگير كرا، كه چوو بووه پال جاشه كانی ٦٦ و هاوكاری رژيمی عيراقی له دژی شۆرش كردبوو، ئيدی كوژراو لاشەكەی بۆ ئيران نيردرايەوه. نەده كرا وا چاو له مەسەلەی چارەنوسی سليمانی موعينی بكريت كه مەسەلەيەكی حيزبی ناو خۆييه. ئەو هاوكاری جاشەكانی٦٦ ی كردووه و دوژمنی شۆڕشه و ناكريت كيشەكەی جيابكريتەوه به بيانووی ئەوەی كه پێوەندی به كاروباری حيزبەكەيەوه هەبووه. هەرچەند ئيمە ئەو كوتاييه ناخۆشەشمان بو ئەو پياوە نەدەخواست.” مەسعود بە بێ بنەما دەڵی کە کاک سولەیمان هاوکاری مەکتەبی سیاسی و مام جەلالی کردوە و لە پێوەندی رژیمی ئێڕاقی دابوە، ئێستا دوای زیتر لە ٥٠ ساڵ دەرکەوتوە کە ئەوە درۆیە و ئەوە تەنیا بۆ پاساوی کردارە قێزەونەکە و خەیانەتی باوکێەتی.
هەڵوێستی گەلی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەبەرامبەر ئەم خیانەتەی بارزانیدا چی بوو؟ ئایا ئەم کردەوەی بارزانی ئومێدی شۆڕشی کوردستانی نەشکاند کە لەو قۆناغەدا شۆڕش لە باشووری کوردستاندا بوو؟
سیامەند موعینی: لە رۆژهەڵاتی کوردستان پێش ئەم روداوە، مەلا مستەفا زۆر خۆشەویست بوو و خەلک سوێندیان بە سەری دەخوارد، بەڵام دوای ئەم کردەوە و دەرکەوتنی خەیانەت و خزمەتکاری بارزانی بۆ ساواکی شا، ئیتر خەڵک بۆی دەر کەوت و ئەو خوشەویستیە بوو بە رق و کین بەرامبەریان و تەنانەت لە ناو شاردا بە ئاشکرا جنێویان بە مەلا مستەفا دەدا کە رۆژانە گەل دەی بینی جەنازەی گەنجەکانیان تەحویلی ئیران دەدراوە و لە ناوەڕاستی شار هەڵیان داوەسین بۆ ئەوەی خەڵک بترسێنن. ئیتر کاریزمای بارزانی تێک شکا و رومەتی راستینی خۆی بۆ گەل نیشان دا و هەتا مردنیش کە بە سەرشۆڕی مرد ئەو خەیانەتەی بە ناوچاوانیەوە مابوو.
مهبهستی بابەتەکەمان خیانەتی بنەماڵەی بارزانی و شەهیدکردنی کاک سلێمانە. دەمەوێت بپرسم خاڵی لاوازی کۆمیتەی ئینقلابی و کەموکورتی خەباتگێران لەو کاتەدا چی بوو؟ چ دەستێکی ناوخۆیی و دەرەکی لەپش شکستهێنانی ئەم جوڵانەوەیه بوو؟
سیامەند موعینی: خەیانەتی بنەماڵەی بارزانی یەک و دوو نین بە هەزاران مرۆڤی شۆڕشگێڕیان شەهید کردوە، بە دەیان کتێب و بابەت هەیە کە باسی ئەم مژارانە دەکات و لەم کورتە باسەدا جێگای نیە بیان هێنمە سەر زمان کە شەهید کردنی کاک سولەیمان یەکێک بوو لەم تاوانانەی بە دەستی ئەم کەسانە کراوە. حیزبی دیمووکراتی کوردستانی ئێران لە سەردەمی شۆڕشی گەلانی ئێراندا کە لە بنەماڵەی بارزانی بێ منەت بوو لە نوسراوەیەکی بە ناوی خەیانەتەکانی قیادە موەقەتە و کوڕانی بارزانی باسی زۆر مژاری تر دەکات بەڵام ئێستا هەمویان کپ و بێ دەنگ بون و تەنانەت هێندێکیان بە سەروباڵای مەلامستەفا دا هەڵ دەڵێن بەڵکو پاکەتێک دوڵاریان پێ بگات، و بەو شێوازەش دەخوازن راسان و شۆڕشگێڕی لە رۆژهەڵات بەڕێوە بەرن!!
شکستهێنانی ئەم جوڵانەوەیە چ کاریگەرییەکی لەسەر کۆمەڵگهی ڕۆژهەڵاتی کوردستان هەبوو؟
سیامەند موعینی: بێ گومان کاریگەری نیگاتیڤی لە سەر ورەی خەڵک لە رۆژ
گذار دموکراتیک
سیامەند موعینی: چیدی خیانەت ناتوانێت کۆسپ بێت لە بهرانبهر ڕێچکەی شۆڕشگێڕیدا سیامهند موعینی له میانهی چاوپێكهوتنی لهگهڵ ئاژانسی ههواڵی فورات (ANF)، سهرنج دهخاته سهر ڕاپهڕینهكانی ساڵی ١٩٧٦ و ١٩٦٨ له ڕۆژههڵاتی كوردستان. ههروهها باس له هێڵی…
هەڵات هەبوو، کاتێک دەبینن گەل متمانە دەدات بە رێکخستنێک یان کەسێک یان پاڕتیەک و ئەم کەس و پاڕتیە بە ئاشکرا خەیانەت دەکات و باشترین رۆڵەکانی گەل قەتڵ وعام دەکات و لە گەڵ دوژمنی خوێنخۆری گەلەکەی هاوکار و هاوپەیمانە، ئیتر ورە دەشکێت و ئەو سیناریۆیە و رەوشە بەتایبەت پلانی ساواک و سیستمی داگیرکاری ئێرانە و مەلامستەفا و کوڕەکانی بەڕێوەیان بردوە و ئێستاش دەبینین کە مەلا مستەفا ئوجاقی کوێر نەبۆتەوە و کوڕ و نەوەکانی بەردەوام هاوکاری تورکیە و ئێران دەکەن بۆ جاسوسی و شەهید کردنی شۆڕشگێڕان لە هەمو کوردستان.
ئێستا کە شۆڕش بەردەوامە ئێوە چ خاڵێکی لاوازی شۆڕش و شۆڕشگێرانی کورد بە کۆسپ دەبینن لە بەردەم سەرخستنی شۆڕشی ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا؟ لە بەرامبەر ڕژێمی داگیرکەری ئێران چ ئەرکێک دەکەوێتە سەر خەباتگێرانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان؟
سیامەند موعینی: رۆژهەڵاتی کوردستان پارچەیەکی گەورەی کوردستانە و قوربانی زۆری داوە و گەلێک شۆڕشگێر و تێکۆشەری بە ئەزمونی تێدا هەیە، یەکەم بە بڕوای من خەباتی رۆژهەڵات پێویستی بە ئیرادە و یەکگرتوییەکی بنگەهی هەیە و خەباتێک لە سەر بناخەی کۆلتور و رئالیتەی سیاسی ئێران و رۆژهەڵات، بە کولتورێکی نوێ بنا بنرێتەوە. ئێستا رژیمی ئێران فشارێکی زۆری سیاسی، ئابوری، و دیپڵۆماسی لە سەرە و ئێستا پێویستە کوردی رۆژهەڵاتی کوردستان لە سەر ئەم بنەمایە لێک تێگەییشتنێکی سیاسی و دروستیان هەبێت و حیزبەکان پێویستە بە سەر سیاسەتی خۆیان دا بچنەوە و ئەم دەرفەتە زێڕینە لە دەست نەدەن، بەڵام هەر وەک عەرزم کردی پێویستە ئیرادەیەکی شۆڕشگێڕی هەبێت و باوەربەخۆبون و تێگەییشتن بەردی بناخەی سەرکەوتن دەبێت.
ڕێزدار سیامەند موعینی زۆر سوپاستان دەکەین کە پێشنیازهکەی ئێمەتان قبوڵ کرد و وەڵامی پرسیارەکانی ئێمەتان دایەوە، پێم خۆشە لە کۆتاییدا بپرسم لە ژیانی شۆرشگێڕی کاک سلێمان موعینیدا چ هەڵوێستێک یان چ گوتەیەکی کاک سلێمانی باوکتان هەیە کە لە فکر و هۆشی ئێوەدا مابێتەوە و کاریگەری لەسەر ژیانی شۆرشگێڕی ئێوەدانابێت؟
سیامەند موعینی: کاک سولەیمان موعینی بۆ شۆڕش و گەلەکەی ژیاوە، بۆ کۆمەڵگایەکی ئازاد و یەکسان تێکۆشانی کرد. هیچ کات لەم تێکۆشانە دوودڵی بە خۆی رێ نەدا و هەموو خۆشی ژیانی بە جێ هێشت بۆ تێکۆشان بۆیە وەک قارەمانێکی راستین ژیا و وەک قارەمانێکیش ژیانی پێشکەش بە گەلەکەی کرد. کاک سولەیمان لە نوسراوەیەکی خۆی دا بۆ سەردێڕ دەنوسێت " پۆڵا دەشکێت بەڵام قەت ناچەمێت" ئەو وتەیە بیر و باوەڕی پتەوی دەوێت بۆ ئەوەی شۆڕشگێڕێک نەچەمێت.
ANF
🆔 @GozarDemocratic
ئێستا کە شۆڕش بەردەوامە ئێوە چ خاڵێکی لاوازی شۆڕش و شۆڕشگێرانی کورد بە کۆسپ دەبینن لە بەردەم سەرخستنی شۆڕشی ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا؟ لە بەرامبەر ڕژێمی داگیرکەری ئێران چ ئەرکێک دەکەوێتە سەر خەباتگێرانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان؟
سیامەند موعینی: رۆژهەڵاتی کوردستان پارچەیەکی گەورەی کوردستانە و قوربانی زۆری داوە و گەلێک شۆڕشگێر و تێکۆشەری بە ئەزمونی تێدا هەیە، یەکەم بە بڕوای من خەباتی رۆژهەڵات پێویستی بە ئیرادە و یەکگرتوییەکی بنگەهی هەیە و خەباتێک لە سەر بناخەی کۆلتور و رئالیتەی سیاسی ئێران و رۆژهەڵات، بە کولتورێکی نوێ بنا بنرێتەوە. ئێستا رژیمی ئێران فشارێکی زۆری سیاسی، ئابوری، و دیپڵۆماسی لە سەرە و ئێستا پێویستە کوردی رۆژهەڵاتی کوردستان لە سەر ئەم بنەمایە لێک تێگەییشتنێکی سیاسی و دروستیان هەبێت و حیزبەکان پێویستە بە سەر سیاسەتی خۆیان دا بچنەوە و ئەم دەرفەتە زێڕینە لە دەست نەدەن، بەڵام هەر وەک عەرزم کردی پێویستە ئیرادەیەکی شۆڕشگێڕی هەبێت و باوەربەخۆبون و تێگەییشتن بەردی بناخەی سەرکەوتن دەبێت.
ڕێزدار سیامەند موعینی زۆر سوپاستان دەکەین کە پێشنیازهکەی ئێمەتان قبوڵ کرد و وەڵامی پرسیارەکانی ئێمەتان دایەوە، پێم خۆشە لە کۆتاییدا بپرسم لە ژیانی شۆرشگێڕی کاک سلێمان موعینیدا چ هەڵوێستێک یان چ گوتەیەکی کاک سلێمانی باوکتان هەیە کە لە فکر و هۆشی ئێوەدا مابێتەوە و کاریگەری لەسەر ژیانی شۆرشگێڕی ئێوەدانابێت؟
سیامەند موعینی: کاک سولەیمان موعینی بۆ شۆڕش و گەلەکەی ژیاوە، بۆ کۆمەڵگایەکی ئازاد و یەکسان تێکۆشانی کرد. هیچ کات لەم تێکۆشانە دوودڵی بە خۆی رێ نەدا و هەموو خۆشی ژیانی بە جێ هێشت بۆ تێکۆشان بۆیە وەک قارەمانێکی راستین ژیا و وەک قارەمانێکیش ژیانی پێشکەش بە گەلەکەی کرد. کاک سولەیمان لە نوسراوەیەکی خۆی دا بۆ سەردێڕ دەنوسێت " پۆڵا دەشکێت بەڵام قەت ناچەمێت" ئەو وتەیە بیر و باوەڕی پتەوی دەوێت بۆ ئەوەی شۆڕشگێڕێک نەچەمێت.
ANF
🆔 @GozarDemocratic
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
دیمەنی فڕۆکە تێکشکاوەکەی تورکیا لە هەرێمی باشوری کوردستان
ئەم فڕۆکە سیخوڕیەی دەوڵەتی تورک یە لە ناوچەی ئامێدی کەوتە خوارەوە.
🆔 @GozarDemocratic
ئەم فڕۆکە سیخوڕیەی دەوڵەتی تورک یە لە ناوچەی ئامێدی کەوتە خوارەوە.
🆔 @GozarDemocratic
Forwarded from خبرگزاری فرات | فارسی
ک.ن.ک جشن زبان کردی را تبریک گفت.pdf
221.8 KB
📃کمیسیون زبان، آموزش و فرهنگ ک.ن.ک با تبریک شادباش جشن زبان کردی اعلام کرد؛"زبان اولویت اساسی وجود ماست"
🆔 @anfpersian
🆔 @anfpersian
پارتی ٢٢ ساڵە کۆمەڵکوژیی هەولێری ئەنجامداوە و تەرمەکانیش ناداتەوە
٢٢ ساڵ بەسەر کۆمەڵکوژی هەولێردا تێپەڕدەبێت، کە لەلایەن پارتییەوە ئەنجام درا و چەندین گەریلای بریندارو چالاکی سیاسی و ڕۆژنامەنووس شەهید کران، کەسوکاری ئەو شەهیدانەش داوای گەڕانەوەی تەرمی شەهیدەکانیان دەکەن، بەڵام تا ئێستا حکومەتی هەرێم و پارتی بەهیچ شێوەیەک هاوکارییان نەکردوون.
🆔 @GozarDemocratic
٢٢ ساڵ بەسەر کۆمەڵکوژی هەولێردا تێپەڕدەبێت، کە لەلایەن پارتییەوە ئەنجام درا و چەندین گەریلای بریندارو چالاکی سیاسی و ڕۆژنامەنووس شەهید کران، کەسوکاری ئەو شەهیدانەش داوای گەڕانەوەی تەرمی شەهیدەکانیان دەکەن، بەڵام تا ئێستا حکومەتی هەرێم و پارتی بەهیچ شێوەیەک هاوکارییان نەکردوون.
🆔 @GozarDemocratic
گذار دموکراتیک
پارتی ٢٢ ساڵە کۆمەڵکوژیی هەولێری ئەنجامداوە و تەرمەکانیش ناداتەوە ٢٢ ساڵ بەسەر کۆمەڵکوژی هەولێردا تێپەڕدەبێت، کە لەلایەن پارتییەوە ئەنجام درا و چەندین گەریلای بریندارو چالاکی سیاسی و ڕۆژنامەنووس شەهید کران، کەسوکاری ئەو شەهیدانەش داوای گەڕانەوەی تەرمی شەهیدەکانیان…
پارتی ٢٢ ساڵە کۆمەڵکوژیی هەولێری ئەنجامداوە و تەرمەکانیش ناداتەوە
٢٢ ساڵ بەسەر کۆمەڵکوژی هەولێردا تێپەڕدەبێت، کە لەلایەن پارتییەوە ئەنجام درا و چەندین گەریلای بریندارو چالاکی سیاسی و ڕۆژنامەنووس شەهید کران، کەسوکاری ئەو شەهیدانەش داوای گەڕانەوەی تەرمی شەهیدەکانیان دەکەن، بەڵام تا ئێستا حکومەتی هەرێم و پارتی بەهیچ شێوەیەک هاوکارییان نەکردوون.
لە ڕۆژێکی وەک ئەمڕۆدا و لە کاتژمێر ٠١:٠٠ پاش نیوەرۆی ١٦-٥-١٩٩٧، چەکدارانی پارتی دیموکراتی کوردستان- عێراق پ د ک، لەسەر داواکاریی حکومەتی تورک هێرشیان کردە سەر نەخۆشخانەیەک کە گەریلا بریندارەکانی پەکەکەی تێدا چارەسەردەکران و ٨٠ گەریلا و ئەندامی نەخۆشخانەکەی شەهید کرد.
نەوەدەکانی سەدەی ڕابردوو، بە ساڵانێکی ڕەشی مێژووی گەلی کورد دەناسرێت، کە لە ساڵی ١٩٩٧دا - پەکەکە و پارتی لە ئاگربەستدابوون و پارتی ڕاگەیاندبوو، کە هاوکاریی سوپای تورک ناکات دژی گەریلاکان، بەڵام پارتی پاشگەزبوویەوە لە بەڵێنەکەی.
دوای شکاندنی بەڵێنەکەی، چەکدارانی پارتی لەگەڵ هێرش بۆسەر نەخۆشخانەکە، هێرشیان کردە سەر ناوەندی گشتی یەکێتی دیموکراتی کوردستان، ناوەندی کلتوری میزۆپوتامیای هەولێر، یەکێتی ژنانی ئازادی کوردستان، هەروەها هێرشکرایە سەر ڕۆژنامەکانی وڵات و وڵاتی ڕۆژ و ناوەندەکانی ئەو ڕۆژنامانەیان تۆپبارانکرد، لە ئەنجامی ئەو هێرشانەشدا ژمارەیەکی زۆر مرۆڤی بێ چەک بوونە قوربانی و شەهیدبوون، پاش ئەوە ئۆپەراسیۆنی دەستگیرکردنی چالاکوانانیان دەستیپێکرد.
بەگشتی لەئەنجامی ئەو کۆمەڵکوژییەدا ٥٢ گەریلای بریندار و نەخۆشی پەکەکە و هەندێک لە کارمەندان و وڵاتپارێزانی نەخۆشخانەکە شەهیدکران، لەو کەسانەی کە دەستگیریشکران مەزەندە دەکرێت زۆربەیان کوژرابن، بە گشتی نزیکەی ٨٠ کەسی بێ چەک لەلایەن چەکدارانی پارتییەوە کۆمەڵکوژکران.
لە دوای ئەو کۆمەڵکووژییەی هەولێر، تەرمی گەریلاکان و ئەندامانی نەخۆشخانەکە نەدرایەوە بنەماڵەکانیان و هەروەها تەرمی ژمارەیەک لەو شەهیدانە لەنزیک فڕۆکەخانەی هەولێر بەخاکسپێردراون، کەسوکاری بێسەروشوێنبووان و کۆمەڵەی هێڤی بۆ پشتیوانیی لە قوربانیانی جەنگ، لە ماوەی ئەم چەند ساڵەدا چەندین جار سەردانی لیژنەی مافی مرۆڤی پەرلەمانی هەرێمی کوردستان، پەرلەمانی کوردستان و ئەنجومەنی وەزیران، وەزارەتی کاروباری ئەنفال و شەهیدان، کۆمەڵەکانی مافی مرۆڤ و پەرلەمانی عێراق-یان کردووە و دەربارەی ئەو کۆمەڵکووژییە و دۆزینەوەی شەهیدەکانیان یاداشتیان پێشکەش کردووە.
بە وتەی کەسوکاری ئەو شەهیدانە، تا ئێستا هیچ وەڵامێکیان نەدراوەتەوە و تەنها بەڵێنی بێ کرداریان پێدراوە، بەتایبەت پارتی دموکراتی کوردستان هیچ کات ئامادە نەبووە قسەشی لە سەر بکات.
حەمە سالح رەحیم، باوکی ناهیدە ناسراو بە 'ڕووکەن' کە ئەندامی رۆژنامەی وڵات بووە، دەربارەی ئەو کۆمەڵکووژییە و بەدواداچوونیان بۆ ئەو ڕووداوە دەڵێت: ئامانجی سەرەکی کۆمەڵکووژی هەولێر دەگەڕێتەوە بۆ دڵسۆزی پارتی لە گەڵ تورکیا، من نازانم پەکەکە هیچ تاوانێک یاخود هەڵەیەکی نەکردبوو، بۆ دەبێت وایان بە سەر بێت، کە زۆر ناڕەوابوو.
باوکی شەهید روکەن وتیشی: دەوڵەتی تورک یەکەم جاری نەبووە لە کۆمەڵکووژکردنی خەڵک، لە سەدەکانی ڕابردووەوە بەردەوامە لە کوشتنی کورد، ئەرمەن و مەسیح و هەموو پێکهاتەکانی دیکە، ئەم هاوکارییەی پارتیش لە گەڵ تورکیا هەر بە زیانی خودی خۆی دەشکێتەوە.
هەروەها غەریب محەمەد برای شەهید ئازاد، کە یەکێک بووە لە بەڕێوەبەرانی ڕۆژنامەی وڵات، وتی: ئەو کەسانەی کە شەهید بوون کاروخەباتیان لە پێناو تێکۆشانێکی ڕاستەقینە بووە و هیچ کات خیانەتیان نەکردووە، ئەو تاوانانە ئێستاش لەلایەن تورکیاوە درێژەی پێدەدرێت، لە بەرامبەریدا بەرپرسانی هەرێمی کوردستان پێشوازی لە دەوڵەتی تورک دەکەن و هەروەها بێدەنگن لە دژی ئەو هێرشانە، ئەمەش سەلمێنەری ئەوەیە تا ئێستا لە خەتی خیانەتدا دەژین.
"شەهید ئازاد"
برای ئەو شەهیدە وتیشی: وەک بنەماڵەی شەهیدان داوای یەکێتی نەتەوەیی دەکەین و ئەگەرچی برا و ڕۆڵەمان شەهید بووە با لێرەوە بەس بێت و ئیدی درێژە بەو سیاسەتە هەڵە نەدەن.
ROJNEWS
🆔 @GozarDemocratic
٢٢ ساڵ بەسەر کۆمەڵکوژی هەولێردا تێپەڕدەبێت، کە لەلایەن پارتییەوە ئەنجام درا و چەندین گەریلای بریندارو چالاکی سیاسی و ڕۆژنامەنووس شەهید کران، کەسوکاری ئەو شەهیدانەش داوای گەڕانەوەی تەرمی شەهیدەکانیان دەکەن، بەڵام تا ئێستا حکومەتی هەرێم و پارتی بەهیچ شێوەیەک هاوکارییان نەکردوون.
لە ڕۆژێکی وەک ئەمڕۆدا و لە کاتژمێر ٠١:٠٠ پاش نیوەرۆی ١٦-٥-١٩٩٧، چەکدارانی پارتی دیموکراتی کوردستان- عێراق پ د ک، لەسەر داواکاریی حکومەتی تورک هێرشیان کردە سەر نەخۆشخانەیەک کە گەریلا بریندارەکانی پەکەکەی تێدا چارەسەردەکران و ٨٠ گەریلا و ئەندامی نەخۆشخانەکەی شەهید کرد.
نەوەدەکانی سەدەی ڕابردوو، بە ساڵانێکی ڕەشی مێژووی گەلی کورد دەناسرێت، کە لە ساڵی ١٩٩٧دا - پەکەکە و پارتی لە ئاگربەستدابوون و پارتی ڕاگەیاندبوو، کە هاوکاریی سوپای تورک ناکات دژی گەریلاکان، بەڵام پارتی پاشگەزبوویەوە لە بەڵێنەکەی.
دوای شکاندنی بەڵێنەکەی، چەکدارانی پارتی لەگەڵ هێرش بۆسەر نەخۆشخانەکە، هێرشیان کردە سەر ناوەندی گشتی یەکێتی دیموکراتی کوردستان، ناوەندی کلتوری میزۆپوتامیای هەولێر، یەکێتی ژنانی ئازادی کوردستان، هەروەها هێرشکرایە سەر ڕۆژنامەکانی وڵات و وڵاتی ڕۆژ و ناوەندەکانی ئەو ڕۆژنامانەیان تۆپبارانکرد، لە ئەنجامی ئەو هێرشانەشدا ژمارەیەکی زۆر مرۆڤی بێ چەک بوونە قوربانی و شەهیدبوون، پاش ئەوە ئۆپەراسیۆنی دەستگیرکردنی چالاکوانانیان دەستیپێکرد.
بەگشتی لەئەنجامی ئەو کۆمەڵکوژییەدا ٥٢ گەریلای بریندار و نەخۆشی پەکەکە و هەندێک لە کارمەندان و وڵاتپارێزانی نەخۆشخانەکە شەهیدکران، لەو کەسانەی کە دەستگیریشکران مەزەندە دەکرێت زۆربەیان کوژرابن، بە گشتی نزیکەی ٨٠ کەسی بێ چەک لەلایەن چەکدارانی پارتییەوە کۆمەڵکوژکران.
لە دوای ئەو کۆمەڵکووژییەی هەولێر، تەرمی گەریلاکان و ئەندامانی نەخۆشخانەکە نەدرایەوە بنەماڵەکانیان و هەروەها تەرمی ژمارەیەک لەو شەهیدانە لەنزیک فڕۆکەخانەی هەولێر بەخاکسپێردراون، کەسوکاری بێسەروشوێنبووان و کۆمەڵەی هێڤی بۆ پشتیوانیی لە قوربانیانی جەنگ، لە ماوەی ئەم چەند ساڵەدا چەندین جار سەردانی لیژنەی مافی مرۆڤی پەرلەمانی هەرێمی کوردستان، پەرلەمانی کوردستان و ئەنجومەنی وەزیران، وەزارەتی کاروباری ئەنفال و شەهیدان، کۆمەڵەکانی مافی مرۆڤ و پەرلەمانی عێراق-یان کردووە و دەربارەی ئەو کۆمەڵکووژییە و دۆزینەوەی شەهیدەکانیان یاداشتیان پێشکەش کردووە.
بە وتەی کەسوکاری ئەو شەهیدانە، تا ئێستا هیچ وەڵامێکیان نەدراوەتەوە و تەنها بەڵێنی بێ کرداریان پێدراوە، بەتایبەت پارتی دموکراتی کوردستان هیچ کات ئامادە نەبووە قسەشی لە سەر بکات.
حەمە سالح رەحیم، باوکی ناهیدە ناسراو بە 'ڕووکەن' کە ئەندامی رۆژنامەی وڵات بووە، دەربارەی ئەو کۆمەڵکووژییە و بەدواداچوونیان بۆ ئەو ڕووداوە دەڵێت: ئامانجی سەرەکی کۆمەڵکووژی هەولێر دەگەڕێتەوە بۆ دڵسۆزی پارتی لە گەڵ تورکیا، من نازانم پەکەکە هیچ تاوانێک یاخود هەڵەیەکی نەکردبوو، بۆ دەبێت وایان بە سەر بێت، کە زۆر ناڕەوابوو.
باوکی شەهید روکەن وتیشی: دەوڵەتی تورک یەکەم جاری نەبووە لە کۆمەڵکووژکردنی خەڵک، لە سەدەکانی ڕابردووەوە بەردەوامە لە کوشتنی کورد، ئەرمەن و مەسیح و هەموو پێکهاتەکانی دیکە، ئەم هاوکارییەی پارتیش لە گەڵ تورکیا هەر بە زیانی خودی خۆی دەشکێتەوە.
هەروەها غەریب محەمەد برای شەهید ئازاد، کە یەکێک بووە لە بەڕێوەبەرانی ڕۆژنامەی وڵات، وتی: ئەو کەسانەی کە شەهید بوون کاروخەباتیان لە پێناو تێکۆشانێکی ڕاستەقینە بووە و هیچ کات خیانەتیان نەکردووە، ئەو تاوانانە ئێستاش لەلایەن تورکیاوە درێژەی پێدەدرێت، لە بەرامبەریدا بەرپرسانی هەرێمی کوردستان پێشوازی لە دەوڵەتی تورک دەکەن و هەروەها بێدەنگن لە دژی ئەو هێرشانە، ئەمەش سەلمێنەری ئەوەیە تا ئێستا لە خەتی خیانەتدا دەژین.
"شەهید ئازاد"
برای ئەو شەهیدە وتیشی: وەک بنەماڵەی شەهیدان داوای یەکێتی نەتەوەیی دەکەین و ئەگەرچی برا و ڕۆڵەمان شەهید بووە با لێرەوە بەس بێت و ئیدی درێژە بەو سیاسەتە هەڵە نەدەن.
ROJNEWS
🆔 @GozarDemocratic
#دیارغەریب: بەرخۆدانی #ڕێبەرئاپۆ، چالاکوانن دەگەنە سەرکەوتن و پەیمانەکانی لە نموونەی قەسری شیرین پوچەڵ دەبنەوە
٣٨٠ ساڵ بەسەر پەیمانی قەسری شیریندا تێپەڕدەبێت کە تیایدا کوردستان لەلایەن دەوڵەتی سەفەوی وعوسمانی دابەشی دوو پارچە کرا؛ سەبارەت بەم بابەتە ئەندامی کۆنسەی سەرۆکایەتی گشتی کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە) دیار غەریب وەڵامی پرسیارەکانی ئاژانسەکەمانی دایەوە .
🆔 @GozarDemocratic
٣٨٠ ساڵ بەسەر پەیمانی قەسری شیریندا تێپەڕدەبێت کە تیایدا کوردستان لەلایەن دەوڵەتی سەفەوی وعوسمانی دابەشی دوو پارچە کرا؛ سەبارەت بەم بابەتە ئەندامی کۆنسەی سەرۆکایەتی گشتی کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە) دیار غەریب وەڵامی پرسیارەکانی ئاژانسەکەمانی دایەوە .
🆔 @GozarDemocratic
گذار دموکراتیک
#دیارغەریب: بەرخۆدانی #ڕێبەرئاپۆ، چالاکوانن دەگەنە سەرکەوتن و پەیمانەکانی لە نموونەی قەسری شیرین پوچەڵ دەبنەوە ٣٨٠ ساڵ بەسەر پەیمانی قەسری شیریندا تێپەڕدەبێت کە تیایدا کوردستان لەلایەن دەوڵەتی سەفەوی وعوسمانی دابەشی دوو پارچە کرا؛ سەبارەت بەم بابەتە ئەندامی…
#دیارغەریب: بەرخۆدانی #ڕێبەرئاپۆ، چالاکوانن دەگەنە سەرکەوتن و پەیمانەکانی لە نموونەی قەسری شیرین پوچەڵ دەبنەوە
٣٨٠ ساڵ بەسەر پەیمانی قەسری شیریندا تێپەڕدەبێت کە تیایدا کوردستان لەلایەن دەوڵەتی سەفەوی وعوسمانی دابەشی دوو پارچە کرا؛ سەبارەت بەم بابەتە ئەندامی کۆنسەی سەرۆکایەتی گشتی کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە) دیار غەریب وەڵامی پرسیارەکانی ئاژانسەکەمانی دایەوە .
لە ڕێکەوتی ١٧/٥/٢٠١٩، ٣٨٠ ساڵ بەسەر پەیمانی قەسری شیریندا تێپەڕ دەبێت کە تیایدا کوردستان لەلایەن هەردوو دەوڵەتی سەفەوی و عوسمانی دابەشی دوو پارچە کرا؛ سەبارەت بەم بابەتە ئەندامی کۆنسەی سەرۆکایەتی گشتی کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە) دیار غەریب وەڵامی پرسیارەکانی ئاژانسەکەمانی دایەوە .
لایەنە مێژوویەکانی ئەم ڕیکەوتنەوە و کاریگەریەکان و لەڕۆژی ئەمڕۆدا گەلی کورد و ئازادیخوازان چۆن دەتوانن بە هەڵوێستەکانیان ئەم ڕێکەوتنانە و نموونەکانی ئەوان پوچەڵ بکەنەوە بە شێوەێکی بەرفراوان هەڵسەنگاندنی بۆ کرد؛ ناوەڕۆکی دیدارەکە بەم شێوەیە.
ئانەفە: ڕۆژی( ١٧/٥) ٣٨٠ ساڵ بەسەر ڕێكەوتنی قەسری شیرین یاخود (زەهاو)دا تێپەڕ بوو، كە لە ١٧/٥/١٦٣٩ دا لە نێوان هەردوو دەوڵەتی عوسمانی و سەفەویدا مۆركراو تێیدا كوردستانیان بەفەرمی لەنێوان خۆیاندا دابەش كرد. ئێوە ئەم ڕوداوە چۆن هەڵدەسەنگێنن؟
'' لە هەموو ڕوویەكەوە زیانێكی زۆری بە گەلی كورد و كوردستان گەیاند''
دیار غەریب: بێگومان ئەو ڕوداوە كاریگەریەكی نەرێنی كردە سەر كوردستان و گەلی كورد. چونكە بووە هۆكاری پارچەبوونی كوردستان و گەلی كوردیشی لە یەكتری دابڕاند. ئەو پارچەبوونە كاریگەری زۆر كردە سەر باری دەروونی و كۆمەڵایەتی كۆمەڵگای كوردستان، دیمۆگرافیای كوردستانیشی گۆڕی. چونكە پێكهاتەی كۆمەڵایەتی و ئایینی لە كوردستاندا هەتا پارچەبوونی كوردستان جیاوازتر بوو لەوەی كە ئێستا بووتە سیمای كۆمەڵگای كوردستان. لە ڕووی سیاسیشەوە ئەو پارچەبوونە بووە هۆكاری ئەوەی كە گەلی كورد لاواز ببێت و نەتوانێت بەسەركەوتوویی لەگێژاوی سەدەكانی ناوەڕاست دەربكەوێت. واتە ئەو پارچەبوونە لە هەموو ڕوویەكەوە زیانێكی زۆری بەگەلی كوردو كوردستان گەیاند.
ئانەفە: ئێمە دەزانین پێش ئەو ڕێكەوتنە هەر یەكێك لەو دەوڵەتانە ویستی ئەوەیان هەبوو کە هەموو كوردستان و ناوچەكە بخەنە ژێر دەستی خۆیانەوە. هۆكار چی بوو كە ئەو هێزانە ئەو ڕێكەوتنەیان ئەنجامداو دانیان بە دەسەڵاتی یەكترداناو بەدابەشكردنی كوردستان ڕازی بوون؟
''ئەگەر ڕێكەوتنێكی وەها نەكەن ڕەنگە نەتوانن بەردەوامی بە هەبوونی خۆیان بدەن''
غەریب: بەدڵنیایەوە هەر لەشەڕی چاڵدێرانی (١٥١٤)ەوە ئەو دوو دەوڵەتە دەیانخواست ببنە تاكە هێزێك كە نوێنەرایەتی دونیای ئیسلام و ناوچەكە بكەن. بۆ ئەوەش زۆر شەڕی یەكتریان كردو دانیان بە هەبوونی یەكتریشدا نەدەنا. بەڵام ڕۆژگار سەلماندی كە ئەوان ناتوانن بە تەواوەتی یەكتری بسڕنەوە، ئەمە هۆكارێك بوو. وەكو تر ئەو كێشانەی كە سەفەویەكان بەهۆی هێرشی ئۆزبەك و توركمانەكانی ڕۆژهەڵاتی وڵاتەكەوە ڕووبەڕووی دەبوونەوەو ئەو كێشانەشی كە عوسمانیەكان بەهۆی پێكدادان لەگەڵ هێزە ڕۆژئاوایەكانی ئەوروپا كە نوێنەرایەتی كریستیانیان دەكرد ڕووبەڕووی ببوونەوە هۆكارێكی تر بوو. هاوكاتی ئەمانە، هەردوو دەوڵەت بینیان كە میرە كوردەكان سوود لە ناكۆكی نێوان ئەوان وەردەگرن، بەو شێوەیە ئەوان نە دەتوانن یەكتری لەناو ببەن، نە دەتوانن سیاسەتی خۆیان لەسەر كوردستان جێبەجێ بكەن، نە دەتوانن ڕووبەڕووی هێزە دەرەكیەكان ببنەوە. بە پێچەوانەوە خۆیان لاواز دەكەن. ئەگەر ڕێكەوتنێكی وەها نەكەن ڕەنگە نەتوانن بەردەوامی بە هەبوونی خۆیان بدەن. ئێمە ئەگەر سەیری ئەو قۆناغە بكەین دەبینین كە بەهۆی شەڕ و ئاڵۆزی نێوان ئەم دوو هێزەوە لە ساڵی ١٥٢٩ز دا سوڵتان سولەیمانی قانونی كە سوڵتانی عوسمانی بوو نەیتوانی لەشەڕی ئیمپارتۆریەتی هابسبۆرگی نەمسادا سەر بكەوێت و دەستی لە گەمارۆی ڤییەننا بەرداو پاشەكشەی كرد، لە ساڵی ١٥٧١ لەشەڕی دەریادا لەبەرامبەر هێزی كریستیانەكان تێكشكا، هەرە دوایی دەوڵەتی عوسمانی ناچاربوو لە ساڵی ١٦٠٦ز دا دانی نا بە ناونیشانی ئیمپراتۆریەتی هابسبۆرگی نەمساوی كریستیاندا. لەساڵی ١٥٦٩ز دا دەوڵەتی عوسمانی بە قازانجی ڕوسیای قەیسەری باڵادەستی خۆی بەسەر بەشێكی دەریا ڕەش و زەویەكانی قەوقاز و تەتەرستاندا لە دەستدا. دەوڵەتی ئێرانیش لەبەرامبەر ڕوسیا، ئۆزبەكستان و توركەمەنستان لە پاشكشەدا بوو. دەوڵەتی ئیسلامی غەرناتە لە ئیسپانیاش لە ساڵی ١٤٩٢ز لەبەرامبەر بە كریستیانەكان تێكشكابوو، لە سەدەی ١٦و ١٧ دا موسوڵمانەكانی ئیسپانیا ڕووبەڕووی پاشەكشەو ستەمێكی زۆربوونەوە. ئەم بابەتانە ئەو دوو هێزەیان ناچار كرد كە دان بەیەكتر و سنووری یەکتردا بنێن. هاوكات كوردستانیش پارچە بكەن.
ئانەفە: كورد بۆچی ئەو پارچەبوونەی پەسند كرد؟ ئایا هەڵوێستی میر و بەگەكانی كورد لەم ك
٣٨٠ ساڵ بەسەر پەیمانی قەسری شیریندا تێپەڕدەبێت کە تیایدا کوردستان لەلایەن دەوڵەتی سەفەوی وعوسمانی دابەشی دوو پارچە کرا؛ سەبارەت بەم بابەتە ئەندامی کۆنسەی سەرۆکایەتی گشتی کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە) دیار غەریب وەڵامی پرسیارەکانی ئاژانسەکەمانی دایەوە .
لە ڕێکەوتی ١٧/٥/٢٠١٩، ٣٨٠ ساڵ بەسەر پەیمانی قەسری شیریندا تێپەڕ دەبێت کە تیایدا کوردستان لەلایەن هەردوو دەوڵەتی سەفەوی و عوسمانی دابەشی دوو پارچە کرا؛ سەبارەت بەم بابەتە ئەندامی کۆنسەی سەرۆکایەتی گشتی کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە) دیار غەریب وەڵامی پرسیارەکانی ئاژانسەکەمانی دایەوە .
لایەنە مێژوویەکانی ئەم ڕیکەوتنەوە و کاریگەریەکان و لەڕۆژی ئەمڕۆدا گەلی کورد و ئازادیخوازان چۆن دەتوانن بە هەڵوێستەکانیان ئەم ڕێکەوتنانە و نموونەکانی ئەوان پوچەڵ بکەنەوە بە شێوەێکی بەرفراوان هەڵسەنگاندنی بۆ کرد؛ ناوەڕۆکی دیدارەکە بەم شێوەیە.
ئانەفە: ڕۆژی( ١٧/٥) ٣٨٠ ساڵ بەسەر ڕێكەوتنی قەسری شیرین یاخود (زەهاو)دا تێپەڕ بوو، كە لە ١٧/٥/١٦٣٩ دا لە نێوان هەردوو دەوڵەتی عوسمانی و سەفەویدا مۆركراو تێیدا كوردستانیان بەفەرمی لەنێوان خۆیاندا دابەش كرد. ئێوە ئەم ڕوداوە چۆن هەڵدەسەنگێنن؟
'' لە هەموو ڕوویەكەوە زیانێكی زۆری بە گەلی كورد و كوردستان گەیاند''
دیار غەریب: بێگومان ئەو ڕوداوە كاریگەریەكی نەرێنی كردە سەر كوردستان و گەلی كورد. چونكە بووە هۆكاری پارچەبوونی كوردستان و گەلی كوردیشی لە یەكتری دابڕاند. ئەو پارچەبوونە كاریگەری زۆر كردە سەر باری دەروونی و كۆمەڵایەتی كۆمەڵگای كوردستان، دیمۆگرافیای كوردستانیشی گۆڕی. چونكە پێكهاتەی كۆمەڵایەتی و ئایینی لە كوردستاندا هەتا پارچەبوونی كوردستان جیاوازتر بوو لەوەی كە ئێستا بووتە سیمای كۆمەڵگای كوردستان. لە ڕووی سیاسیشەوە ئەو پارچەبوونە بووە هۆكاری ئەوەی كە گەلی كورد لاواز ببێت و نەتوانێت بەسەركەوتوویی لەگێژاوی سەدەكانی ناوەڕاست دەربكەوێت. واتە ئەو پارچەبوونە لە هەموو ڕوویەكەوە زیانێكی زۆری بەگەلی كوردو كوردستان گەیاند.
ئانەفە: ئێمە دەزانین پێش ئەو ڕێكەوتنە هەر یەكێك لەو دەوڵەتانە ویستی ئەوەیان هەبوو کە هەموو كوردستان و ناوچەكە بخەنە ژێر دەستی خۆیانەوە. هۆكار چی بوو كە ئەو هێزانە ئەو ڕێكەوتنەیان ئەنجامداو دانیان بە دەسەڵاتی یەكترداناو بەدابەشكردنی كوردستان ڕازی بوون؟
''ئەگەر ڕێكەوتنێكی وەها نەكەن ڕەنگە نەتوانن بەردەوامی بە هەبوونی خۆیان بدەن''
غەریب: بەدڵنیایەوە هەر لەشەڕی چاڵدێرانی (١٥١٤)ەوە ئەو دوو دەوڵەتە دەیانخواست ببنە تاكە هێزێك كە نوێنەرایەتی دونیای ئیسلام و ناوچەكە بكەن. بۆ ئەوەش زۆر شەڕی یەكتریان كردو دانیان بە هەبوونی یەكتریشدا نەدەنا. بەڵام ڕۆژگار سەلماندی كە ئەوان ناتوانن بە تەواوەتی یەكتری بسڕنەوە، ئەمە هۆكارێك بوو. وەكو تر ئەو كێشانەی كە سەفەویەكان بەهۆی هێرشی ئۆزبەك و توركمانەكانی ڕۆژهەڵاتی وڵاتەكەوە ڕووبەڕووی دەبوونەوەو ئەو كێشانەشی كە عوسمانیەكان بەهۆی پێكدادان لەگەڵ هێزە ڕۆژئاوایەكانی ئەوروپا كە نوێنەرایەتی كریستیانیان دەكرد ڕووبەڕووی ببوونەوە هۆكارێكی تر بوو. هاوكاتی ئەمانە، هەردوو دەوڵەت بینیان كە میرە كوردەكان سوود لە ناكۆكی نێوان ئەوان وەردەگرن، بەو شێوەیە ئەوان نە دەتوانن یەكتری لەناو ببەن، نە دەتوانن سیاسەتی خۆیان لەسەر كوردستان جێبەجێ بكەن، نە دەتوانن ڕووبەڕووی هێزە دەرەكیەكان ببنەوە. بە پێچەوانەوە خۆیان لاواز دەكەن. ئەگەر ڕێكەوتنێكی وەها نەكەن ڕەنگە نەتوانن بەردەوامی بە هەبوونی خۆیان بدەن. ئێمە ئەگەر سەیری ئەو قۆناغە بكەین دەبینین كە بەهۆی شەڕ و ئاڵۆزی نێوان ئەم دوو هێزەوە لە ساڵی ١٥٢٩ز دا سوڵتان سولەیمانی قانونی كە سوڵتانی عوسمانی بوو نەیتوانی لەشەڕی ئیمپارتۆریەتی هابسبۆرگی نەمسادا سەر بكەوێت و دەستی لە گەمارۆی ڤییەننا بەرداو پاشەكشەی كرد، لە ساڵی ١٥٧١ لەشەڕی دەریادا لەبەرامبەر هێزی كریستیانەكان تێكشكا، هەرە دوایی دەوڵەتی عوسمانی ناچاربوو لە ساڵی ١٦٠٦ز دا دانی نا بە ناونیشانی ئیمپراتۆریەتی هابسبۆرگی نەمساوی كریستیاندا. لەساڵی ١٥٦٩ز دا دەوڵەتی عوسمانی بە قازانجی ڕوسیای قەیسەری باڵادەستی خۆی بەسەر بەشێكی دەریا ڕەش و زەویەكانی قەوقاز و تەتەرستاندا لە دەستدا. دەوڵەتی ئێرانیش لەبەرامبەر ڕوسیا، ئۆزبەكستان و توركەمەنستان لە پاشكشەدا بوو. دەوڵەتی ئیسلامی غەرناتە لە ئیسپانیاش لە ساڵی ١٤٩٢ز لەبەرامبەر بە كریستیانەكان تێكشكابوو، لە سەدەی ١٦و ١٧ دا موسوڵمانەكانی ئیسپانیا ڕووبەڕووی پاشەكشەو ستەمێكی زۆربوونەوە. ئەم بابەتانە ئەو دوو هێزەیان ناچار كرد كە دان بەیەكتر و سنووری یەکتردا بنێن. هاوكات كوردستانیش پارچە بكەن.
ئانەفە: كورد بۆچی ئەو پارچەبوونەی پەسند كرد؟ ئایا هەڵوێستی میر و بەگەكانی كورد لەم ك
گذار دموکراتیک
#دیارغەریب: بەرخۆدانی #ڕێبەرئاپۆ، چالاکوانن دەگەنە سەرکەوتن و پەیمانەکانی لە نموونەی قەسری شیرین پوچەڵ دەبنەوە ٣٨٠ ساڵ بەسەر پەیمانی قەسری شیریندا تێپەڕدەبێت کە تیایدا کوردستان لەلایەن دەوڵەتی سەفەوی وعوسمانی دابەشی دوو پارچە کرا؛ سەبارەت بەم بابەتە ئەندامی…
اتەدا چی بوو؟ ئایا نەدەكرا یان نەیاندەتوانی ئەو واقیعە پەسند نەكەن؟
'' پێویستی بەوە هەبوو كە یەكگرتوو بن ''
دیار غەریب: بەدڵنیاییەوە دەكرا گەلی كورد ئەو واقیعە قەبوڵ نەكات، واتە ناتوانینن بڵێین ئەوە قەدەربوو، هەر دەبوایە وەها بێت! بەڵام بۆ ئەوەی كورد ئەو واقیعەی ڕەت بكردایەتەوە پێویستی بەوە هەبوو كە یەكگرتوو بێت. واتە دەبوایە ڕێبەرانی كورد یەكگرتوو بونایەو سیاسەتێكی سەربەخۆیان پەیڕەو بكردایە. بەڵام بەهۆی ئەوەی كە یەكگرتوو نەبوون، لاواز بوون، ئەوەش وایكردووە هەر میرێك خۆی ناچار بینیوە كە خۆی ببەستێت بە یەكێك لەو دوو دەوڵەتەوە.
ئانەفە: بەڕاستی ئەو میرە كوردانە ناچار بوون كە خۆیان ببەستن بەو دەوڵەتانەوە؟
'' لەو سەردەمەدا كورد ڕێبەرایەتیەكی نەبووە كە بتوانێت یەكیان بخات ''
غەریب: بەدڵنیاییەوە نەخێر. خۆیان خۆیان لاواز كردووەو خۆیان خستۆتە بارودۆخێكەوە كە ناچار بن، ئەگەر نا ڕاستیەكە بەو شێوەیە نەبووە. لەو سەردەمەدا كورد ڕێبەرایەتیەكی نەبووە كە بتوانێت یەكیان بخات. ئێمە ئەگەر سەیری ئەو قۆناخەی مێژووی گەلان بكەین دەبینین یان كەسێك پەیدا بووەو لە ڕێگەی هێزەوە میرو بەگ و هەرێمەكانی ناچاركردووە كە لە ژێر فەرمانی ئەودا كۆ ببنەوە. یان میر و سەركردەكانیان لە چوارچێوەیەكدا دانیان بەیەكداناوەو یەكێتی خۆیان بونیادناوە. بەڵام لەناو كورددا نە ڕێبەرێكی وەها دەركەوتووە، نە ڕێبەرانێكی وەها دەركەوتوون. ئەمەیە كە ئەحمەدی خانی نیگەران كردووەو دەڵێت:
گەردێ هە بوویا مە سەرفرازەك
صاحب كەرەمەك سوخەن نەوازەك
نەقدێ مە دبوو ب سككە مەسكوك
نە دما وە هەبێ ڕەواج و مەشكوك
گەردێ هەبوویا مــــە ئیتفاقەك
ڤێكرا بــــكرا مــــە ئینقیادەك
رۆم و عەرەب و عەجەم تەمامی
هەمیا ژ مە ڕا دكــر غـــولامی
ئانەفە: باشە هۆكاری ئەوە چی بوو كە ڕەوشی كورد بەو شێوەیە بوو؟
دیار غەریب: ئەمە بابەتێكە لێكۆڵینەوەی زۆری پێویستە، لە ئێستاشدا كۆمەڵێك كێشەمان هەیە كە هاوشێوەی ئەو قۆناخەیەو پێویستی بە چارەسەری هەیە.
ئانەفە: ئێوە باستان لەوە كرد كە ئەو پارچەبوونە كاریگەری زۆری لەسەر كۆمەڵگای كوردستان كرد، بە تایبەتی لە ڕووی دیمۆگرافیەوە. دەتوانین چۆن باسی ئەو كاریگەریانە بكەین؟
'' ئەو پارچەبوونە مەودای زیاتر كرد لەنێوان زاراوە كوردیەكاندا ''
غەریب: بەپێی ئەو زانیاری و بەڵگە مێژووییانەی لەو سەردەمەوە ماونەتەوە، كۆمەڵگای كوردستان هەتا ئەو كاتە لەڕووی زمان و زاراوەوە زیاتر نزیكی یەكتربوون. بەڵام ئەو پارچەبوونە مەودای زیاتر كرد لەنێوان زاراوە كوردیەكاندا. هەتا ئەو بارودۆخە وا دەكات كە ئازەربایجان كە هەتا ئەو قۆناخە جوگرافیایەكی كوردنشین بوو، ببێتە كۆمەڵگایەكی جیاواز. هاوكات لوڕستانیش تاڕادەیەك لەكوردستان دابڕێندرا. لەڕووی ئایین و باوەڕیشەوە هەتا ئەو سەردەمە بەشێكی زۆری كۆمەڵگای كوردستان پەیڕەوی لە ئایینی ئێزدی، یارسانی(ئەهلی حەق، عەلی ئیلاهی، كاكەیی، عەلەوی) و تەریقەتە سۆفیگەریەكان دەكرد. بەشێكی كەمیشی پەیڕەویان لە ئایینی ئیسلامی سوننی دەكرد. بەڵام سیاسەتی ئەو دەوڵەتە لەنێوان ساڵانی ١٥٠٠ هەتا ١٩٠٠ ، بەتایبەتیش دوای ڕێكەوتنی قەسری شیرین بووە هۆی ئەوەی كە گۆڕانكاریەكی ڕیشەیی لەم بوارەدا لە ناو كۆمـەڵگای كوردستاندا ڕووبدات، لە ئێستاشدا ئەو ڕاستیە دەبینین. ئەوەتا لە ئێستادا بەشێكی زۆر كەم لە كۆمەڵگای كوردستان پەیڕەوی لەو ئایینە بەڕیشە دێرینانە دەكەن، لە بەرامبەردا بەشی زۆری بوونەتە موسوڵمان بە هەردوو مەزهەبەكەوە. هەر بەوەشەوە نەوەستان، ناكۆكی ئایینی و مەزهەبیشیان قوڵ كردەوە. ئەوانەش كۆمەڵە بابەتێكن كە لە ئێستادا گەلێك گرێكوێرەیان بۆ تاك و كۆمەڵگای كوردستان دروستكردووە.
ئانەفە: سیاسەتی ئەو دوو دەوڵەتە بەرامبەر میرە كوردەكان و كۆمەڵگای كوردستان بەر لە پەیمانەکە و دوای ئەو پەیمانە چۆن بوو؟
''دەیانخواست هەموو میرنشینەكان لە زووترین كاتدا بخەنە ژێر كۆنترۆڵی خۆیانەوە''
دیار غەریب: دەوڵەتی سەفەوی لەدوای دامەزراندنیەوە لە ساڵی (١٥٠١ز) و دەستگرتنی بەسەر كوردستاندا لەڕووی ئیداریەوە ناوەندی مامەڵەی دەكردو دەیخواست هەموو میرنشینەكان لە زووترین كاتدا بخاتە ژێر كۆنترۆڵی خۆیەوە. لەڕووی ئایین و بیروباوەڕیشەوە لەبەرئەوەی دەوڵەتی سەفەوی لەسەر بنەمای مەزهەبی شیعەی دوازدە ئیمامی دروست ببوو. شا ئیسماعیلی دامەزرێنەری ئەو دەوڵەتە زۆر هەوڵیدا بەزوترین كات ئەو ناوچانەی دەیخستنە ژێر دەسەڵاتی خۆیەوە بیانخاتە سەر مەزهەبی شیعەی دوازدە ئیمامی. هەر لەو پێناوەدا لە ساڵی (١٥١١ ز) دا ژمارەیەك لە میر و بەگەكانی كورد دەستگیر دەكات و لە شاری خۆی دەستبەسەریان دەكات. هەرچی سوڵتان سەلیم یاوزی دەوڵەتی عوسمانی بوو بەپێچەوانەوە هەڵسوكەوتی كرد، لە سەرەتای دەسەڵاتی خۆیدا(١٥١٢-١٥٢٠ز) سیاسەتێكی نەرمی پەیڕەو كرد. بەڵام دواتر هەردوو دەوڵەت لەڕێگەی گرنگیدان بە مەزهەبی فە
'' پێویستی بەوە هەبوو كە یەكگرتوو بن ''
دیار غەریب: بەدڵنیاییەوە دەكرا گەلی كورد ئەو واقیعە قەبوڵ نەكات، واتە ناتوانینن بڵێین ئەوە قەدەربوو، هەر دەبوایە وەها بێت! بەڵام بۆ ئەوەی كورد ئەو واقیعەی ڕەت بكردایەتەوە پێویستی بەوە هەبوو كە یەكگرتوو بێت. واتە دەبوایە ڕێبەرانی كورد یەكگرتوو بونایەو سیاسەتێكی سەربەخۆیان پەیڕەو بكردایە. بەڵام بەهۆی ئەوەی كە یەكگرتوو نەبوون، لاواز بوون، ئەوەش وایكردووە هەر میرێك خۆی ناچار بینیوە كە خۆی ببەستێت بە یەكێك لەو دوو دەوڵەتەوە.
ئانەفە: بەڕاستی ئەو میرە كوردانە ناچار بوون كە خۆیان ببەستن بەو دەوڵەتانەوە؟
'' لەو سەردەمەدا كورد ڕێبەرایەتیەكی نەبووە كە بتوانێت یەكیان بخات ''
غەریب: بەدڵنیاییەوە نەخێر. خۆیان خۆیان لاواز كردووەو خۆیان خستۆتە بارودۆخێكەوە كە ناچار بن، ئەگەر نا ڕاستیەكە بەو شێوەیە نەبووە. لەو سەردەمەدا كورد ڕێبەرایەتیەكی نەبووە كە بتوانێت یەكیان بخات. ئێمە ئەگەر سەیری ئەو قۆناخەی مێژووی گەلان بكەین دەبینین یان كەسێك پەیدا بووەو لە ڕێگەی هێزەوە میرو بەگ و هەرێمەكانی ناچاركردووە كە لە ژێر فەرمانی ئەودا كۆ ببنەوە. یان میر و سەركردەكانیان لە چوارچێوەیەكدا دانیان بەیەكداناوەو یەكێتی خۆیان بونیادناوە. بەڵام لەناو كورددا نە ڕێبەرێكی وەها دەركەوتووە، نە ڕێبەرانێكی وەها دەركەوتوون. ئەمەیە كە ئەحمەدی خانی نیگەران كردووەو دەڵێت:
گەردێ هە بوویا مە سەرفرازەك
صاحب كەرەمەك سوخەن نەوازەك
نەقدێ مە دبوو ب سككە مەسكوك
نە دما وە هەبێ ڕەواج و مەشكوك
گەردێ هەبوویا مــــە ئیتفاقەك
ڤێكرا بــــكرا مــــە ئینقیادەك
رۆم و عەرەب و عەجەم تەمامی
هەمیا ژ مە ڕا دكــر غـــولامی
ئانەفە: باشە هۆكاری ئەوە چی بوو كە ڕەوشی كورد بەو شێوەیە بوو؟
دیار غەریب: ئەمە بابەتێكە لێكۆڵینەوەی زۆری پێویستە، لە ئێستاشدا كۆمەڵێك كێشەمان هەیە كە هاوشێوەی ئەو قۆناخەیەو پێویستی بە چارەسەری هەیە.
ئانەفە: ئێوە باستان لەوە كرد كە ئەو پارچەبوونە كاریگەری زۆری لەسەر كۆمەڵگای كوردستان كرد، بە تایبەتی لە ڕووی دیمۆگرافیەوە. دەتوانین چۆن باسی ئەو كاریگەریانە بكەین؟
'' ئەو پارچەبوونە مەودای زیاتر كرد لەنێوان زاراوە كوردیەكاندا ''
غەریب: بەپێی ئەو زانیاری و بەڵگە مێژووییانەی لەو سەردەمەوە ماونەتەوە، كۆمەڵگای كوردستان هەتا ئەو كاتە لەڕووی زمان و زاراوەوە زیاتر نزیكی یەكتربوون. بەڵام ئەو پارچەبوونە مەودای زیاتر كرد لەنێوان زاراوە كوردیەكاندا. هەتا ئەو بارودۆخە وا دەكات كە ئازەربایجان كە هەتا ئەو قۆناخە جوگرافیایەكی كوردنشین بوو، ببێتە كۆمەڵگایەكی جیاواز. هاوكات لوڕستانیش تاڕادەیەك لەكوردستان دابڕێندرا. لەڕووی ئایین و باوەڕیشەوە هەتا ئەو سەردەمە بەشێكی زۆری كۆمەڵگای كوردستان پەیڕەوی لە ئایینی ئێزدی، یارسانی(ئەهلی حەق، عەلی ئیلاهی، كاكەیی، عەلەوی) و تەریقەتە سۆفیگەریەكان دەكرد. بەشێكی كەمیشی پەیڕەویان لە ئایینی ئیسلامی سوننی دەكرد. بەڵام سیاسەتی ئەو دەوڵەتە لەنێوان ساڵانی ١٥٠٠ هەتا ١٩٠٠ ، بەتایبەتیش دوای ڕێكەوتنی قەسری شیرین بووە هۆی ئەوەی كە گۆڕانكاریەكی ڕیشەیی لەم بوارەدا لە ناو كۆمـەڵگای كوردستاندا ڕووبدات، لە ئێستاشدا ئەو ڕاستیە دەبینین. ئەوەتا لە ئێستادا بەشێكی زۆر كەم لە كۆمەڵگای كوردستان پەیڕەوی لەو ئایینە بەڕیشە دێرینانە دەكەن، لە بەرامبەردا بەشی زۆری بوونەتە موسوڵمان بە هەردوو مەزهەبەكەوە. هەر بەوەشەوە نەوەستان، ناكۆكی ئایینی و مەزهەبیشیان قوڵ كردەوە. ئەوانەش كۆمەڵە بابەتێكن كە لە ئێستادا گەلێك گرێكوێرەیان بۆ تاك و كۆمەڵگای كوردستان دروستكردووە.
ئانەفە: سیاسەتی ئەو دوو دەوڵەتە بەرامبەر میرە كوردەكان و كۆمەڵگای كوردستان بەر لە پەیمانەکە و دوای ئەو پەیمانە چۆن بوو؟
''دەیانخواست هەموو میرنشینەكان لە زووترین كاتدا بخەنە ژێر كۆنترۆڵی خۆیانەوە''
دیار غەریب: دەوڵەتی سەفەوی لەدوای دامەزراندنیەوە لە ساڵی (١٥٠١ز) و دەستگرتنی بەسەر كوردستاندا لەڕووی ئیداریەوە ناوەندی مامەڵەی دەكردو دەیخواست هەموو میرنشینەكان لە زووترین كاتدا بخاتە ژێر كۆنترۆڵی خۆیەوە. لەڕووی ئایین و بیروباوەڕیشەوە لەبەرئەوەی دەوڵەتی سەفەوی لەسەر بنەمای مەزهەبی شیعەی دوازدە ئیمامی دروست ببوو. شا ئیسماعیلی دامەزرێنەری ئەو دەوڵەتە زۆر هەوڵیدا بەزوترین كات ئەو ناوچانەی دەیخستنە ژێر دەسەڵاتی خۆیەوە بیانخاتە سەر مەزهەبی شیعەی دوازدە ئیمامی. هەر لەو پێناوەدا لە ساڵی (١٥١١ ز) دا ژمارەیەك لە میر و بەگەكانی كورد دەستگیر دەكات و لە شاری خۆی دەستبەسەریان دەكات. هەرچی سوڵتان سەلیم یاوزی دەوڵەتی عوسمانی بوو بەپێچەوانەوە هەڵسوكەوتی كرد، لە سەرەتای دەسەڵاتی خۆیدا(١٥١٢-١٥٢٠ز) سیاسەتێكی نەرمی پەیڕەو كرد. بەڵام دواتر هەردوو دەوڵەت لەڕێگەی گرنگیدان بە مەزهەبی فە
گذار دموکراتیک
#دیارغەریب: بەرخۆدانی #ڕێبەرئاپۆ، چالاکوانن دەگەنە سەرکەوتن و پەیمانەکانی لە نموونەی قەسری شیرین پوچەڵ دەبنەوە ٣٨٠ ساڵ بەسەر پەیمانی قەسری شیریندا تێپەڕدەبێت کە تیایدا کوردستان لەلایەن دەوڵەتی سەفەوی وعوسمانی دابەشی دوو پارچە کرا؛ سەبارەت بەم بابەتە ئەندامی…
رمی دەوڵەت و كردنەوەی خوێندنگەو پێشكەشكردنی ئیمتیاز بەو كەس و پێكهاتانەی كە دەچوونە سەر مەزهەبی فەرمی ئەو دەوڵەتانەو فشار خستنە سەر ئەو میرگەو پێكهاتانەی كە سەركێشیان دەكرد، لەگەڵ ئەوەدا پەرەدان بەقوڵكردنەوەی ناكۆكی مەزهەبی و پێكهاتەكان كاریان لەسەر كۆمەڵگای كوردستان كرد. بەو شێوەیە توانیان كاریگەری خۆیان لەسەر میرگەو كۆمەڵگای كوردستان دروست بكەن. بۆ نمونە دەتوانین باسی بكەین كە دەوڵەتی عوسمانی بەدەیانجار فەرمانی لە دژی میرگەكانی ئێزدی، عەلەوی هەر دواتریش میرگە سوننیەكانیش دەركردووە. دەوڵەتی سەفەوی و قاجاری میراتگریشی لە ڕۆژهەڵاتی كوردستاندا هەمان سیاسەتیان بەرامبەر كۆمەڵگای یارسان و تەریقەت و میرگە سوننیەكان پەیڕەو كردووە.
ئانەفە: هەڵوێستی كورد دوای پارچەبوون چۆن بوو؟
''بەشێکی کۆمەڵگای کوردستانیش، بەرخۆدان و پاراستنی باوەڕی خۆیان بە بنەما وەرگرت''
غەریب: ئەوەی دەبینرێت ئەوەیە كە بەشێكی میرە كوردەكان لە قۆناخێكدا خواستویانە دەسەڵاتی خۆیان بپارێزن، لەو پێناوەدا هەتا توانیبێتیان سازشیان كردووە. لەلایەكی ترەوە بەشێكی میرەكان بەرخۆدانیان هەڵبژاردووە. هەرچی كۆمەڵگای كوردستانیشە بەشێكیان هاوهەڵوێست بوون لەگەڵ میرەكاندا، بەشێكیشیان بەرخۆدان و پاراستنی باوەڕی و فەرهەنگی خۆیان بەبنەما وەرگرتووە. لەلایەكی ترەوە ڕۆشنبیرانی كورد لەم قۆناخەدا پەرەیان بە وێژەی كوردی و نوسینەوەی مێژووی كوردوكوردستاندا. لەڕووی ئابووریشەوە لەم قۆناخەدا گەلی كورد سەرەڕای هەموو ئاستەنگیەكان پەرەی بە ژێرخانی ئابووری خۆیدا، كشتوكاڵ و ئاودێری، ئاژەڵداری، پیشەسازی خۆماڵی لە گەلێك بواردا پەرەیان سەندوو لەو قۆناخەدا خۆبژێوی كۆمەڵگای كوردستان لە ئاستێكی بڵنددا بووە.
ئانەفە: دوای ٣٨٠ ساڵ لەم ڕێكەوتنە، لە ئێستاشدا كوردستان پارچە كراوە، ئایا لێكچوون دەبینن لەنێوان ئەم قۆناغە و ئەو قۆناغەی ئەو ڕێكەوتنەی تێدا ئەنجام درا؟ گەلی کورد چۆن دەتوانێت ڕووبەڕووی ئەو پارچەبوونە ببێتەوە؟
''بێگومان ڕێبەر ئاپۆ و پەكەكە ئەوەیان سەلماندووە كە كورد دەتوانێت ڕووبەڕووی ئەو سیاسەتانە ببێتەوە''
دیار غەریب: ئەگەر بەتەواویش لێکچوون نەبێت، بەڵام زۆر شتی هاوشێوەی یەكتر هەیە. لە ئێستا ئێمە دەبینین ئەو دەوڵەتانەی كوردستانیان بەسەردا دابەشكراوە لەئاستی ناوخۆ لە ئاستی دەرەوەشدا ڕووبەڕووی زۆر قەیران بوونەتەوە. هەربۆیە لەهەوڵی ئەوەدان كە نزیكی یەكتر ببنەوەو هاوهەڵوێست بن سەبارەت بە زۆر بابەت، بەتایبەتی ئەمە لە هەڵوێستی توركیاو ئێراندا بەئاشكرا دەردەكەوێت. لەبەرامبەردا كوردیش دەخوازێت سوود لەم بارودۆخە وەربگرێت و تایبەتمەندی خۆی بپارێزێت. هاوكاتی ئەوە كورد بە تەواوی یەكگرتوو نیە و هەر پارتیەكیش ڕۆڵی مێرگەیەكی جاران دەبینێت. بەڵام لە ئێستادا ئەوەی جیاوازە ئەوەیە كە گەلی كورد خاوەنی ڕێبەرایەتیەكی هاوچەرخە لە كەسێتی ڕێبەر ئاپۆدا. هاوكات خاوەنی ڕێكخستنێكی نەتەوەییە كە خۆی بەسنورەكانەوە نەبەستۆتەوە، خۆی لە چوارچێوەی شار، ناوچە، خێڵ، هۆزدا قەتیس ناكات. بەپێچەوانەوە لەناو هەوڵێكی بەرفراواندایە بۆ دروستكردنی یەكێتی و یەكگرتنێكی نەتەوەییدایە. ئەمەش خاڵی جیاكەرەوەیەو لایەنی بەهێزی گەلی كوردە لەم پێڤاژۆیەدا. بێگومان ڕێبەر ئاپۆ و پەكەكە ئەوەیان سەلماندووە كە كورد دەتوانێت ڕووبەڕووی ئەو سیاسەتانە ببێتەوە. هەر ئەوەش وایكردووە كە توركیاو هێزە نەیارەكانی كورد دەخوازن ڕێبەر ئاپۆ و پەكەكە بێكاریگەر بكەن. دیارترە ئامانج لە گۆشەگیركردنی ڕێبەر ئاپۆ و ئەو هەموو هێرشەی كە دەیكەنە سەر پەكەكە ئەوەیە كە ڕێگە لەسەركەوتنی كورد بگرێت.
ئەوەی جێگەی نیگەرانیە ئەوەیە هەندێك لایەنی كوردستانی، بەتایبەتی دەسەڵاتدارانی هەرێمی كوردستان لەباشورو ئەو هێزانەی وابەستەی ئەوانن لە بەشەكانی تری كوردستان هەنگاو بەرەو یەكێتی نەتەوەیی نانێن و خۆیان لەژێر كاریگەری داگیركەران ڕزگار ناكەن و بێ هەبوونی ئیرادەیەكی سەربەخۆ سیاسەت ئەنجام دەدەن. ئەمەش دەبێتە خاڵی لاواز بۆ گەلی كوردو هێزیش دەداتە دوژمنان و نەیارانی گەلی كورد.
بەدڵنیاییەوە هەر كوردێك بخوازێت ئەم پێڤاژۆیە هاوشێوەی ڕابردوو نەبێت و دەرفەت نەداتە دوژمنانی كورد كە لەسەر حسابی پارچەكردن و بێ ئیرادەكردنی گەلی كورد سیاسەت بكەن، ئەوا دەبێت كۆتایی بەو هەڵوێستانە بهێنن كە یەكێتی و یەكگرتن دروست ناكات.
لەكۆتاییدا دەڵێم ئەو بەرخۆدانەی ڕێبەر ئاپۆ لەئیمرالی بەڕێوەی دەبات، هاوكات ئەو بەرخۆدانی مانگرتنەی كە بە پێشەنگایەتی لەیلا گوڤەن دەستی پێكردو بە چالاكی ڕۆژووی مردنی ژمارەیەك هەڤاڵی زیندانەكان گەیشتە لوتكە دەگاتە سەركەوتن و هەموو ئەو پلانانە پوچەڵ دەكاتەوە كە ڕێكەوتنی قەسری شیرینەوە هەتا ئەمڕۆ لەسەر گەلی كوردو گەلانی ناوچەكە بەڕێوە دەچێت. لەجێگەی پارچەكردنی گەلان و دوژمنایەتی نێوان گەلان، یەكێتی گەلان و تەبایی نێوان پێكهاتەكان و گەلان پەرە پێدەدات و ئاشتی، ئازادی و ئارامی بۆ ناوچەكە دەستە
ئانەفە: هەڵوێستی كورد دوای پارچەبوون چۆن بوو؟
''بەشێکی کۆمەڵگای کوردستانیش، بەرخۆدان و پاراستنی باوەڕی خۆیان بە بنەما وەرگرت''
غەریب: ئەوەی دەبینرێت ئەوەیە كە بەشێكی میرە كوردەكان لە قۆناخێكدا خواستویانە دەسەڵاتی خۆیان بپارێزن، لەو پێناوەدا هەتا توانیبێتیان سازشیان كردووە. لەلایەكی ترەوە بەشێكی میرەكان بەرخۆدانیان هەڵبژاردووە. هەرچی كۆمەڵگای كوردستانیشە بەشێكیان هاوهەڵوێست بوون لەگەڵ میرەكاندا، بەشێكیشیان بەرخۆدان و پاراستنی باوەڕی و فەرهەنگی خۆیان بەبنەما وەرگرتووە. لەلایەكی ترەوە ڕۆشنبیرانی كورد لەم قۆناخەدا پەرەیان بە وێژەی كوردی و نوسینەوەی مێژووی كوردوكوردستاندا. لەڕووی ئابووریشەوە لەم قۆناخەدا گەلی كورد سەرەڕای هەموو ئاستەنگیەكان پەرەی بە ژێرخانی ئابووری خۆیدا، كشتوكاڵ و ئاودێری، ئاژەڵداری، پیشەسازی خۆماڵی لە گەلێك بواردا پەرەیان سەندوو لەو قۆناخەدا خۆبژێوی كۆمەڵگای كوردستان لە ئاستێكی بڵنددا بووە.
ئانەفە: دوای ٣٨٠ ساڵ لەم ڕێكەوتنە، لە ئێستاشدا كوردستان پارچە كراوە، ئایا لێكچوون دەبینن لەنێوان ئەم قۆناغە و ئەو قۆناغەی ئەو ڕێكەوتنەی تێدا ئەنجام درا؟ گەلی کورد چۆن دەتوانێت ڕووبەڕووی ئەو پارچەبوونە ببێتەوە؟
''بێگومان ڕێبەر ئاپۆ و پەكەكە ئەوەیان سەلماندووە كە كورد دەتوانێت ڕووبەڕووی ئەو سیاسەتانە ببێتەوە''
دیار غەریب: ئەگەر بەتەواویش لێکچوون نەبێت، بەڵام زۆر شتی هاوشێوەی یەكتر هەیە. لە ئێستا ئێمە دەبینین ئەو دەوڵەتانەی كوردستانیان بەسەردا دابەشكراوە لەئاستی ناوخۆ لە ئاستی دەرەوەشدا ڕووبەڕووی زۆر قەیران بوونەتەوە. هەربۆیە لەهەوڵی ئەوەدان كە نزیكی یەكتر ببنەوەو هاوهەڵوێست بن سەبارەت بە زۆر بابەت، بەتایبەتی ئەمە لە هەڵوێستی توركیاو ئێراندا بەئاشكرا دەردەكەوێت. لەبەرامبەردا كوردیش دەخوازێت سوود لەم بارودۆخە وەربگرێت و تایبەتمەندی خۆی بپارێزێت. هاوكاتی ئەوە كورد بە تەواوی یەكگرتوو نیە و هەر پارتیەكیش ڕۆڵی مێرگەیەكی جاران دەبینێت. بەڵام لە ئێستادا ئەوەی جیاوازە ئەوەیە كە گەلی كورد خاوەنی ڕێبەرایەتیەكی هاوچەرخە لە كەسێتی ڕێبەر ئاپۆدا. هاوكات خاوەنی ڕێكخستنێكی نەتەوەییە كە خۆی بەسنورەكانەوە نەبەستۆتەوە، خۆی لە چوارچێوەی شار، ناوچە، خێڵ، هۆزدا قەتیس ناكات. بەپێچەوانەوە لەناو هەوڵێكی بەرفراواندایە بۆ دروستكردنی یەكێتی و یەكگرتنێكی نەتەوەییدایە. ئەمەش خاڵی جیاكەرەوەیەو لایەنی بەهێزی گەلی كوردە لەم پێڤاژۆیەدا. بێگومان ڕێبەر ئاپۆ و پەكەكە ئەوەیان سەلماندووە كە كورد دەتوانێت ڕووبەڕووی ئەو سیاسەتانە ببێتەوە. هەر ئەوەش وایكردووە كە توركیاو هێزە نەیارەكانی كورد دەخوازن ڕێبەر ئاپۆ و پەكەكە بێكاریگەر بكەن. دیارترە ئامانج لە گۆشەگیركردنی ڕێبەر ئاپۆ و ئەو هەموو هێرشەی كە دەیكەنە سەر پەكەكە ئەوەیە كە ڕێگە لەسەركەوتنی كورد بگرێت.
ئەوەی جێگەی نیگەرانیە ئەوەیە هەندێك لایەنی كوردستانی، بەتایبەتی دەسەڵاتدارانی هەرێمی كوردستان لەباشورو ئەو هێزانەی وابەستەی ئەوانن لە بەشەكانی تری كوردستان هەنگاو بەرەو یەكێتی نەتەوەیی نانێن و خۆیان لەژێر كاریگەری داگیركەران ڕزگار ناكەن و بێ هەبوونی ئیرادەیەكی سەربەخۆ سیاسەت ئەنجام دەدەن. ئەمەش دەبێتە خاڵی لاواز بۆ گەلی كوردو هێزیش دەداتە دوژمنان و نەیارانی گەلی كورد.
بەدڵنیاییەوە هەر كوردێك بخوازێت ئەم پێڤاژۆیە هاوشێوەی ڕابردوو نەبێت و دەرفەت نەداتە دوژمنانی كورد كە لەسەر حسابی پارچەكردن و بێ ئیرادەكردنی گەلی كورد سیاسەت بكەن، ئەوا دەبێت كۆتایی بەو هەڵوێستانە بهێنن كە یەكێتی و یەكگرتن دروست ناكات.
لەكۆتاییدا دەڵێم ئەو بەرخۆدانەی ڕێبەر ئاپۆ لەئیمرالی بەڕێوەی دەبات، هاوكات ئەو بەرخۆدانی مانگرتنەی كە بە پێشەنگایەتی لەیلا گوڤەن دەستی پێكردو بە چالاكی ڕۆژووی مردنی ژمارەیەك هەڤاڵی زیندانەكان گەیشتە لوتكە دەگاتە سەركەوتن و هەموو ئەو پلانانە پوچەڵ دەكاتەوە كە ڕێكەوتنی قەسری شیرینەوە هەتا ئەمڕۆ لەسەر گەلی كوردو گەلانی ناوچەكە بەڕێوە دەچێت. لەجێگەی پارچەكردنی گەلان و دوژمنایەتی نێوان گەلان، یەكێتی گەلان و تەبایی نێوان پێكهاتەكان و گەلان پەرە پێدەدات و ئاشتی، ئازادی و ئارامی بۆ ناوچەكە دەستە
له كاتی تێپهڕبوونی ئۆتۆمبێلی سهربازانی توركیا له قهزای ئامێدی تهقینهوهیهك ڕوویدا
له سنووری قهزای ئامێدیی سهر به پارێزگهی دهۆك له كاتی تێپهڕبوونی ئۆتۆمبێلێكی سهربازانی توركیا تهقینهوهیهك ڕوویدا.
له شارۆچكهی سهرسهنگ-ی سهر به قهزای ئامێدی له سنووری پارێزگهی دهۆكی باشووری كوردستان نیوهڕۆی ئهمڕۆ تهقینهوهیهك ڕوویدا.
ڕاگهیهنرا تهقینهوهكه له كاتی تێپهڕبوونی ئۆتۆمبێلی سهربازانی سوپای توركی داگیركهر ڕوویداوه و كوژراو و برینداری لێكهوتووهتهوه.
دوای تهقینهوهكه فڕۆكه جهنگییهكانی دهوڵهتی تورك بۆردومانی دهوروبهری ناوچهی شیلادزێ-یان كرد.
ANF
🆔 @GozarDemocratic
له سنووری قهزای ئامێدیی سهر به پارێزگهی دهۆك له كاتی تێپهڕبوونی ئۆتۆمبێلێكی سهربازانی توركیا تهقینهوهیهك ڕوویدا.
له شارۆچكهی سهرسهنگ-ی سهر به قهزای ئامێدی له سنووری پارێزگهی دهۆكی باشووری كوردستان نیوهڕۆی ئهمڕۆ تهقینهوهیهك ڕوویدا.
ڕاگهیهنرا تهقینهوهكه له كاتی تێپهڕبوونی ئۆتۆمبێلی سهربازانی سوپای توركی داگیركهر ڕوویداوه و كوژراو و برینداری لێكهوتووهتهوه.
دوای تهقینهوهكه فڕۆكه جهنگییهكانی دهوڵهتی تورك بۆردومانی دهوروبهری ناوچهی شیلادزێ-یان كرد.
ANF
🆔 @GozarDemocratic
Forwarded from اتچ بات
بیانیهی وکلای اوجالان
وکلای #رهبر_خلق_کرد_عبدالله_اوجالان به ادعاهای وزیر دادگستری رژیم ترک در رابطه با 'پایان حصر اوجالان' پاسخ دادند
در پاسخ به اظهارات وزیر دادگستری رژیم ترک مبنی بر 'پایان حصر اوجالان' وکلای رهبر خلق کرد عبدالله اوجالان بیانیهای صادر کردند.
بیانیه وکلا به این شرح است:
"وزارت دادگستری اعلام کرده است که ممنوعیت دیدار وکلا با آقای اوجالان به پایان رسیده و فرصت ملاقات با آقای اوجالان فراهم شده است.
ما به افکار عمومی اعلام کرده بودیم که دوم ماه مه با موکلمان دیدار به عمل آوردهایم. خاطرنشان کرده بودیم که دادگاه کیفری بورسا در پی اعتراض ما به تصمیم تداوم حصر به حصر پایان داده است.
با اینکه پس از دوم مه ٢٠١٩/ ١٢ اردیبهشت ١٣٩٨ ما هر روزه خواهان ملاقات با موکلمان شدهایم اما ملاقاتی صورت نگرفته است. ملاقات با آقای اوجالان به بهانه تخلف انضباطی در ٢٢ آوریل ٢٠١٩ ممنوع شده است.
در مورد اظهارات مندرج در بیانیه وزارت دادگستری مبنی بر پایان حصر غیرقانونی اعلام میکنیم که درخواست ملاقات وکلا به شیوهای منظم ادامه داشته است. حقوق مشروع آقای اوجالان برای ملاقات با وکلا، خانواده، همچنین ارتباط با تلفن، نامه و وسایل ارتباطی یک تعهد قانونی است.
بر این مبنا بیانیه وزارت دادگستری که عالیترین سازمانهای رسمی است را طبق مکانیزمهای عدالت- دادرسی لازم و ضروری میدانیم و تمام سازمانهای قضای و اداری مربوطه را به عمل مطابق قانون فرامیخوانیم.
سیپیتی از امرالی دیدار کرده است
اعلام شد که کمیته منع شکنجه اتحادیه اروپا از آوریل ٢٠١۶ بدین سو برای اولین بار از امرالی دیدار کرده است. سیپیتی محتملا پیشنهادها و نتایج دیدار از امرالی را طی گزارشی منتشر خواهد کرد. ما وضعیت را تحت نظر قرار دادهایم."
ANF
🆔 @GozarDemocratic
وکلای #رهبر_خلق_کرد_عبدالله_اوجالان به ادعاهای وزیر دادگستری رژیم ترک در رابطه با 'پایان حصر اوجالان' پاسخ دادند
در پاسخ به اظهارات وزیر دادگستری رژیم ترک مبنی بر 'پایان حصر اوجالان' وکلای رهبر خلق کرد عبدالله اوجالان بیانیهای صادر کردند.
بیانیه وکلا به این شرح است:
"وزارت دادگستری اعلام کرده است که ممنوعیت دیدار وکلا با آقای اوجالان به پایان رسیده و فرصت ملاقات با آقای اوجالان فراهم شده است.
ما به افکار عمومی اعلام کرده بودیم که دوم ماه مه با موکلمان دیدار به عمل آوردهایم. خاطرنشان کرده بودیم که دادگاه کیفری بورسا در پی اعتراض ما به تصمیم تداوم حصر به حصر پایان داده است.
با اینکه پس از دوم مه ٢٠١٩/ ١٢ اردیبهشت ١٣٩٨ ما هر روزه خواهان ملاقات با موکلمان شدهایم اما ملاقاتی صورت نگرفته است. ملاقات با آقای اوجالان به بهانه تخلف انضباطی در ٢٢ آوریل ٢٠١٩ ممنوع شده است.
در مورد اظهارات مندرج در بیانیه وزارت دادگستری مبنی بر پایان حصر غیرقانونی اعلام میکنیم که درخواست ملاقات وکلا به شیوهای منظم ادامه داشته است. حقوق مشروع آقای اوجالان برای ملاقات با وکلا، خانواده، همچنین ارتباط با تلفن، نامه و وسایل ارتباطی یک تعهد قانونی است.
بر این مبنا بیانیه وزارت دادگستری که عالیترین سازمانهای رسمی است را طبق مکانیزمهای عدالت- دادرسی لازم و ضروری میدانیم و تمام سازمانهای قضای و اداری مربوطه را به عمل مطابق قانون فرامیخوانیم.
سیپیتی از امرالی دیدار کرده است
اعلام شد که کمیته منع شکنجه اتحادیه اروپا از آوریل ٢٠١۶ بدین سو برای اولین بار از امرالی دیدار کرده است. سیپیتی محتملا پیشنهادها و نتایج دیدار از امرالی را طی گزارشی منتشر خواهد کرد. ما وضعیت را تحت نظر قرار دادهایم."
ANF
🆔 @GozarDemocratic
Telegram
attach 📎
گذار دموکراتیک
بە خاوەندارێتی لەرێبازی شەهیدی هەمیشە قارەمان ئازادی گەرەنتی بكەین 🆔 @GozarDemocratic
بە خاوەندارێتی لەرێبازی شەهیدی هەمیشە قارەمان ئازادی گەرەنتی بكەین
لەو رۆژەوەی داگیرکهری ههبوون و نهبوونی ئهم گهلهی داگیرکردووه و ههر رۆژە به تاڵانی دهبات بهرخۆدان و شۆڕش دو هێمای مەزنی ئهم گهلهن که ههتاکوو ئێستا بهرز ڕاوەستاون و تا دێت به تێکۆشانی قارهمانهکانی ئهم وڵاته به هێزتر دهبێت. بههار وەرزی ژیانەوە و سهرههڵدانەوەیە. ئهوهی ههبوونی ئهم وڵاتهیه لهم وهرزەدا چرۆی نوێ دهکاتهوه و دهژیتهوه ، له شۆڕشی گهلهکهماندا بۆ ئازادی مانگی گۆڵان مانگی نهمرانه، ئهو مانگهیه که شههیدان ژیانهوهمان بؤ پێناسه دهکهن لهم مانگهدایه که شیرین ، فهرزاد، فهرهاد و سۆران کۆماری داگیرکهری سێدارهیان به چۆک داهێناوە و له پێناو شکۆی تێکۆشانی ئازادیدا به سرودی ئهی رهقیبەوە بهرە و پیری سێداره چوون.
ئهم مانگه له تێکۆشانی گهلی کوردا به مانگی شههیدان دهناسرێت و لهم مانگهدایە کە یهکهم پێشهنگهکان سوور بونیان لهسهر تێکۆشان له پێناو ئازادیدا به خوێنیان ئەم رێگایەیان نهخشاندوه. جێگهی به بیر هێنانهوهیه کە شههید جەمشید مەلەك بەیگی ناسراو به هێرش کارزان وهک قارهمانێکی ههمیشه زیندوو و نهسرهوتە لهم مانگەدا و له رۆژی 18\05\2006 دا چووه ریزی شههیدانی رێگای ئازادیهوه شههید هێرش وهک جوانێکی کورد ههر له یهکهمین هەنگاوهکانی ژیانیهوه فێری رێگای قارهمانەتی بوو و ههر ئهوهش بوو که وای کرد که له واتای قارهمانتی بگهرێت سەکۆوە یەک له دوای یهکهکانی قارهمانەتی له وهرزشدا به دەست هێنا ئهو قارەمانەتی راستهقینهیەی لهو سهکۆوانهدا نهبینی و لێگهڕینی له پێناو قارهمانی و عهگیدیدا حهرهکهتی ئازادی پێناساند و عهگیدی مهزن( مهعسووم کورکماز)ی کرد به هێمای تێکۆشانی خۆی و رێگهی قارهمانتی لە گەریلا بووندا بینی. و ههر زوو بهشداری ریزی گریلاکانی ئازادی کوردستان بوو وهک جوانێکی پێشەنگ له خهباتی جوانانی روژههڵاتی کوردستان (KCR) دا ئهرک و بهرپرسیارەتی له ئهستۆ گرت و بوێرانە چیا ئازادهکانی کوردستانی له ئامێز گرت و هاورێتی راستی ژنی لە بیری هاوژیانی ئازادا بینی و وەک هاوریێک راست سۆزی گەریلا بوونی دا و گەریلای جوانانی رۆژهەڵات له ناوچهی بانه دا خهباتی شۆڕشگێری خۆی به جێگه گهیاند، ههر له وێش چووە ریزی شههیدانی ئازادیەوە وەک یەکەم شەهیدی یەكێتی جوانانی رۆژهەڵاتی كوردستان (YCR) خاوەن لە خەتی جوانی دەرکەوت و كەجەرە لەسەر هێڵ و ئیرادەو باوەڕی شەهید هێرش دادەمەزرێت.
شههید هیرش وهک جوانێکی قارهمان بوو به پێشهنگی تێکۆشانی ئازادی جوانان و لهم رێگهدا به ههزاران جوان سۆزی بهردهوام کردنی ئهم رێگهیان داوه و لهم پێناوهش دا بهشههادهت یان ئهم بڕیارهیان سهلماندووە.
له ئاوەها پێواژۆیێکدا که له ههموو کوردستاندا گهل بهرخۆدانی خۆیانیان له چوار چێوهی ئازادیدا چڕتر کردوهتەوە . دایکان ، ژنان و جوانان گیانیان داوهته بهر ئاگر و بە ئیرادهیێکی پۆڵاینهوه بهشداری مانگرتنێک بوون کە بە پێشەنگایەتی لەیلا گۆڤەن دەستی پێکرد و ئازادی گهلهکهیان لە ئازادی فیزیکی رێبهر ئاپۆدا دەبینن و ئەم تێکۆشانە بە دەست پێکردنی مانگرتنی هەتا مردن لە لایەن هه ڤاڵانی ئاپۆچی لە زیندانەکانی باکووری کوردستاندا گەیشتوەتە لوتکەی خۆی و تا دێت مەزن تر دەبێت. که بهم تیکوشانهیان داگیرکهرانیان ههژاندوه و رووی شاراوهی کاپیتالیستی سەرمایەداری که خۆی له پشت دهمامهکی دێمۆکراسیهوه شاردوهتهوه، ئاشکرا کرد و رێگهی راستەقینەی ئازادی و دموکراسیان به دونیا ناساندوه.
شههید هیرش وهک جوانیکی ئاپوچی ههر زوو لهم بیر و فهلسهفهیه تیَ گهییشت و ههموو ههولدانی تهرخان کرد بو مەزنتر کردنی ئەم بیر و فهلسهفهیه بۆیهش جێگەی خۆیەتی جوانانی کورد بە رۆحی شههید هێرش کارزان و هەموو شەهیدانی رێگای ئازادیدا لەم بارودۆخە خاوەن هەڵویستی شۆڕشگێری بن و وهک پیشهنگی ئهم تێکۆشانه ئەرکی خۆیان بە جێ بێنن و ههوڵدانیان بۆ گهیشتن به ئازادی چڕتر کهنهوە، ئهوهی له ئێستا دا لە ههموو شتێک زیاتر بۆ گهلهکهمان پێویسته مهزنتر کردنی تێکۆشانە که به بهشداری کردن له شۆڕشی ئازادی کوردستاندا بەدی دێت و وەک تۆڵهەڵدانی شەهیدانی ئازادی دەمان گێنێتە سەرکەوتن. تایبەت بانگەوازیمان بۆ هەموو پێكهاتەكانی گەنجان بە تایبەت وەرزشكارانی رۆژهەڵات ئەوەیە كە بە بەهێزكردنی تێكۆشانی مەدەنیانەیان خاوەندارێتی لە رێ و رێبازی شەهیدی هەمیشە قارەمان هێرش کارزان بكەن. لەكۆتاییدا سۆزی خۆمان بۆ درێژەپێدانی ڕێگای شەهیدانی ئازادی دووپات دەكەینەوە.
کۆمەڵگای جوانانی رۆژهەڵاتی کوردستان (#KCR)
17\05\2019
www.pjak.eu
🆔 @GozarDemocratic
لەو رۆژەوەی داگیرکهری ههبوون و نهبوونی ئهم گهلهی داگیرکردووه و ههر رۆژە به تاڵانی دهبات بهرخۆدان و شۆڕش دو هێمای مەزنی ئهم گهلهن که ههتاکوو ئێستا بهرز ڕاوەستاون و تا دێت به تێکۆشانی قارهمانهکانی ئهم وڵاته به هێزتر دهبێت. بههار وەرزی ژیانەوە و سهرههڵدانەوەیە. ئهوهی ههبوونی ئهم وڵاتهیه لهم وهرزەدا چرۆی نوێ دهکاتهوه و دهژیتهوه ، له شۆڕشی گهلهکهماندا بۆ ئازادی مانگی گۆڵان مانگی نهمرانه، ئهو مانگهیه که شههیدان ژیانهوهمان بؤ پێناسه دهکهن لهم مانگهدایه که شیرین ، فهرزاد، فهرهاد و سۆران کۆماری داگیرکهری سێدارهیان به چۆک داهێناوە و له پێناو شکۆی تێکۆشانی ئازادیدا به سرودی ئهی رهقیبەوە بهرە و پیری سێداره چوون.
ئهم مانگه له تێکۆشانی گهلی کوردا به مانگی شههیدان دهناسرێت و لهم مانگهدایە کە یهکهم پێشهنگهکان سوور بونیان لهسهر تێکۆشان له پێناو ئازادیدا به خوێنیان ئەم رێگایەیان نهخشاندوه. جێگهی به بیر هێنانهوهیه کە شههید جەمشید مەلەك بەیگی ناسراو به هێرش کارزان وهک قارهمانێکی ههمیشه زیندوو و نهسرهوتە لهم مانگەدا و له رۆژی 18\05\2006 دا چووه ریزی شههیدانی رێگای ئازادیهوه شههید هێرش وهک جوانێکی کورد ههر له یهکهمین هەنگاوهکانی ژیانیهوه فێری رێگای قارهمانەتی بوو و ههر ئهوهش بوو که وای کرد که له واتای قارهمانتی بگهرێت سەکۆوە یەک له دوای یهکهکانی قارهمانەتی له وهرزشدا به دەست هێنا ئهو قارەمانەتی راستهقینهیەی لهو سهکۆوانهدا نهبینی و لێگهڕینی له پێناو قارهمانی و عهگیدیدا حهرهکهتی ئازادی پێناساند و عهگیدی مهزن( مهعسووم کورکماز)ی کرد به هێمای تێکۆشانی خۆی و رێگهی قارهمانتی لە گەریلا بووندا بینی. و ههر زوو بهشداری ریزی گریلاکانی ئازادی کوردستان بوو وهک جوانێکی پێشەنگ له خهباتی جوانانی روژههڵاتی کوردستان (KCR) دا ئهرک و بهرپرسیارەتی له ئهستۆ گرت و بوێرانە چیا ئازادهکانی کوردستانی له ئامێز گرت و هاورێتی راستی ژنی لە بیری هاوژیانی ئازادا بینی و وەک هاوریێک راست سۆزی گەریلا بوونی دا و گەریلای جوانانی رۆژهەڵات له ناوچهی بانه دا خهباتی شۆڕشگێری خۆی به جێگه گهیاند، ههر له وێش چووە ریزی شههیدانی ئازادیەوە وەک یەکەم شەهیدی یەكێتی جوانانی رۆژهەڵاتی كوردستان (YCR) خاوەن لە خەتی جوانی دەرکەوت و كەجەرە لەسەر هێڵ و ئیرادەو باوەڕی شەهید هێرش دادەمەزرێت.
شههید هیرش وهک جوانێکی قارهمان بوو به پێشهنگی تێکۆشانی ئازادی جوانان و لهم رێگهدا به ههزاران جوان سۆزی بهردهوام کردنی ئهم رێگهیان داوه و لهم پێناوهش دا بهشههادهت یان ئهم بڕیارهیان سهلماندووە.
له ئاوەها پێواژۆیێکدا که له ههموو کوردستاندا گهل بهرخۆدانی خۆیانیان له چوار چێوهی ئازادیدا چڕتر کردوهتەوە . دایکان ، ژنان و جوانان گیانیان داوهته بهر ئاگر و بە ئیرادهیێکی پۆڵاینهوه بهشداری مانگرتنێک بوون کە بە پێشەنگایەتی لەیلا گۆڤەن دەستی پێکرد و ئازادی گهلهکهیان لە ئازادی فیزیکی رێبهر ئاپۆدا دەبینن و ئەم تێکۆشانە بە دەست پێکردنی مانگرتنی هەتا مردن لە لایەن هه ڤاڵانی ئاپۆچی لە زیندانەکانی باکووری کوردستاندا گەیشتوەتە لوتکەی خۆی و تا دێت مەزن تر دەبێت. که بهم تیکوشانهیان داگیرکهرانیان ههژاندوه و رووی شاراوهی کاپیتالیستی سەرمایەداری که خۆی له پشت دهمامهکی دێمۆکراسیهوه شاردوهتهوه، ئاشکرا کرد و رێگهی راستەقینەی ئازادی و دموکراسیان به دونیا ناساندوه.
شههید هیرش وهک جوانیکی ئاپوچی ههر زوو لهم بیر و فهلسهفهیه تیَ گهییشت و ههموو ههولدانی تهرخان کرد بو مەزنتر کردنی ئەم بیر و فهلسهفهیه بۆیهش جێگەی خۆیەتی جوانانی کورد بە رۆحی شههید هێرش کارزان و هەموو شەهیدانی رێگای ئازادیدا لەم بارودۆخە خاوەن هەڵویستی شۆڕشگێری بن و وهک پیشهنگی ئهم تێکۆشانه ئەرکی خۆیان بە جێ بێنن و ههوڵدانیان بۆ گهیشتن به ئازادی چڕتر کهنهوە، ئهوهی له ئێستا دا لە ههموو شتێک زیاتر بۆ گهلهکهمان پێویسته مهزنتر کردنی تێکۆشانە که به بهشداری کردن له شۆڕشی ئازادی کوردستاندا بەدی دێت و وەک تۆڵهەڵدانی شەهیدانی ئازادی دەمان گێنێتە سەرکەوتن. تایبەت بانگەوازیمان بۆ هەموو پێكهاتەكانی گەنجان بە تایبەت وەرزشكارانی رۆژهەڵات ئەوەیە كە بە بەهێزكردنی تێكۆشانی مەدەنیانەیان خاوەندارێتی لە رێ و رێبازی شەهیدی هەمیشە قارەمان هێرش کارزان بكەن. لەكۆتاییدا سۆزی خۆمان بۆ درێژەپێدانی ڕێگای شەهیدانی ئازادی دووپات دەكەینەوە.
کۆمەڵگای جوانانی رۆژهەڵاتی کوردستان (#KCR)
17\05\2019
www.pjak.eu
🆔 @GozarDemocratic