گذار دموکراتیک

تطور و تحول ایران در آغاز هزاره سوم ✍ رامین گارا 🆔 @GozarDemocratic‌

ايران، آمريکا و غرب را «شر» مي‌داند ولي مسلما تاکنون «ابتکار عمل» در دست طرف مقابل يعني غرب بوده. ايران پس از يکدست‌شدن قدرت هرچند براي بازگشت به برجام و مذاکره تبليغاتي مي‌کند، اما اينبار بجاي مذاکره، درصدد است از ظرفيت‌ها و مهارت‌هاي قدرت‌محور خارجي خويش براي کاهش اثرگذاري تحريم‌ها سودجويد که اميدي نيست نتيجه‌اي بدهد. ايران در توهم خنثي‌سازي تحريمها بدون مذاکره بسر مي‌برد درحالي که آن يکي به اقتصاد توسعه‌يافته و قدرتمند نيازدارد که تهران محروم از آن است و حتي در آستانه فروپاشي هم قراردارد. به نظر مي‌رسد درصورت تن‌ندادن ايران به سازش، سناريوي قبلي «تحريم و تهديد نظامي» بازخواهدگشت. رژيم ايران با دستورات خامنه‌اي به اين توهم مي‌انديشد که هم توان مقابله با تهديدات نظامي خارجي و هم سرکوب خيزش‌هاي مردمي را مثل سابق دارد که اين سناريو، کل کشور را گرفتار بحران‌هاي عديده خواهد ساخت. اسرائيل تهديد به حمله نظامي مي‌کند، اقتصاد بسوي فاز فروپاشي حرکت مي‌نمايد، سرمايه‌گذاري‌ها و مبادلات خارجي حتي با چين در حال قطع کامل است و از همه مهم‌تر احتمال خيزش‌هاي خلقي افزايش يافته. خطر بزرگتر، روش‌هاي ايران براي کسب امتياز در مذاکرات احتمالي آينده است و آن، بالابردن توان هسته‌اي خود براي ساختن سلاح است که خطر رويارويي نظامي را افزايش مي‌دهد و اقتصاد آن را نيز منزوي‌تر مي‌سازد.

بحران آب و محيط‌زيست

بحران آب در ايران که فقدان آب آشاميدني در هزاران روستا و صدها شهر را دامن‌زده، زيست‌بوم را با خطر نابودي جبران‌ناپذير روبروکرده. گذشته از فرونشست زمين، نابودي آبخوان‌ها و زوال آب‌هاي تجديدپذير، تخريب بسياري از زيربناها، اراضي زراعي و راه‌هاي مواصلاتي، اکثر زيرساخت‌هاي توليدي ايران از کارخانجات گرفته تا راه‌آهن و غيره را تهديد مي‌کند و ممکن است با تداوم اين روند که آب شرب و آب براي گرداندن چرخ صنعت نابود مي‌شود، قريب نيمي از جمعيت ايران خاصه در مناطق مرکزي فلات کوچ اجباري کنند. عواقب خطرساز اين بي‌آبي، افزايش غارت منابع آبي مناطق کوهستاني زاگرس در کردستانات (لرستانات) مي‌باشد. سالهاست با پروژه‌هاي ميلياردي، آبهاي آن مناطق غارت و به مرکز منتقل مي‌گردد. در ايران ۶۱۰ دشت وجود دارد که همه با خطر فرونشست زمين و بي‌آبي دست‌وپنجه نرم‌مي‌کنند.

سدسازي‌هاي بي‌رويه سپاه‌پاسداران و پروژه‌هاي انتقال آب آن در سراسر کشور، نابودگر اصلي حيات و زيست‌بوم است که اگر در کنترل آن درنگ شود، جبران بي‌آبي و فرونشست زمين هرگز ممکن نخواهد شد. انتقال آب از درياي خزر و خليج فارس به استان‌هاي موجود در فلات مرکزي که کويري است، شايد در کوتاه‌مدت نشانه‌اي از رفع مشکلات را در خود داشته باشد، اما پس از چند سال و در درازمدت شديدا بحران‌زا و جبران‌ناپذير خواهدشد. ناگفته‌نماند که تغيير اقليم چيزي نيست که تنها در ايران رخ مي‌دهد، پديده‌اي جهاني شده و اقتصا‌دها و سياست‌هاي قدرت‌محور نظام‌هاي سرمايه‌داري متکي بر دولت که سيري‌ناپذير هستند، عامل اصلي آن هستند و ممکن است که «تنش‌هاي بين‌المللي» را افزايش دهد. بنابراين ايران با خطر تنش‌هاي خارجي ناشي از بحران‌هاي محيط‌زيستي‌ هم روبرو مي‌باشد. تنش‌ دولت‌هاي عراق و اقليم جنوب کردستان بر سر حقابه رودخانه‌ها و نيز ميان ايران و ساير کشورهاي شرقي و شمالي، از جمله تنش‌ها در زمينه حقابه و ستم‌هاي ناشي از آن مي‌باشد. حتي تغيير اقليمي مصنوع دست دولت‌ها که تنش‌هاي ميان کشورها را دامن مي‌زند، امنيت ملي آنها را به خطر انداخته.

وضعيت ملل

اوضاع مليت‌هاي تحت ستم ايران از قبيل کُرد، آذري، بلوچ، لر، عرب و سايرين در سال‌هاي اخير بيش از پيش به دليل خيزش‌ها و مطالبات دمکراتيک آنها، متشنج گشت. پديده نوين در دوره کنوني، احياي جنبش اجتماعي خلق لر براي احقاق حقوق ملي‌ـ دمکراتيک خويش مي‌باشد که ايران را تکان‌داده. فعال‌ترين جنبش در ميان مليت‌هاي ايران، جنبش کُرد شرق کردستان بوده و هست، اما خاموش‌ترين طوفان آن نيز جنبش دمکراتيک لر بوده. امروز و پس از تظاهرات‌هاي ۹۶ و ۹۸ ديگر وضعيت خلق لر نيز تفاوت کرده. «مسئله لر تعيين‌کننده‌ترين مسئله ملي در ايران است که تکليف طرف پيروز را يکسره خواهدکرد». حال که ايران قطعا با تغيير روبرو است، نخبگان بادرايت لر به‌خود آمده و جنبش‌هاي مدني هرچند ضعيفي را آغاز کرده‌اند. اين پديده نوين نشان مي‌دهد که ايران هرگز از مسئله مليت‌ها نجات نخواهديافت. اهميت‌يابي مقوله «دمکراسي» در جهان نيز دال بر عقب‌ماندن ايران از قافله تا اينجاي کار است. اين طوفاني است که همه کشورها را در هزاره نوين درخواهد نورديد حال چه با گذار از يک دوره جنگ خون‌بار يا يک دوره تمرين مقدماتي براي دمکراتيزاسيون. فعال‌شدن مجدد جنبش آزاديخواهي کُرد با ظهور پژاک، مسئله کُرد را در درجه نخست اهميت قرارداده و اکنون بزرگترين دغدغه امنيتي و سياسي نظام ايران مي‌باشد.

286 views12:27