دو دلخواز چگونه بینگُل و هورامان را به هم پیوند زدند


دلخواز از بینگُل باکور کوردستان به اروپا مهاجرت کرد و سپس به منظور مقاومت و مبارزه در راه آزادی کوردستان به کوهستان برگشت و بعد از ۶ سال مبارزه و فعالیت در روژهلات کوردستان و در منطقه شاهو شهید شد. اما دلخواز دیگری از شاهو به بینگُل رفت....



یک: دلخواز بینگُل (محمد علی آلگولرخان) اهل بینگُل باکور کوردستان به شدت تحت تاثیر خیزش انقلابی خلق کورد در روژهلات کوردستان در محکومیت توطئه بین‌المللی ربایش رهبر اوجالان قرار می‌گیرد. تعهد می‌دهد که برای آزادی خلق در روژهلات مبارزه کند.

از سال ٢٠٠٠ تا ٢٠٠۶ با پایی زخمی و عصایی بدست، نقطه به نقطه روژهلات را رفته و به فعالیت در آنها می‌پردازد. با دلی پر از عشق برای ملت و سرزمین اهورایی، از ایلام و کرماشان تا ماکو، از هورامان تا خوراسان، شهر به شهر و روستا به روستا، کوه به کوه و دره به دره را بازدید کرده و با درد و رنج و آرزوهای ملتمان در روژهلات آشنا شد و با آنها یکی شد.

آخرین بار در هورامان و در همان محل‌هایی که با کمک عصایش به دیدار شهید فرزاد کمانگر و فرزاد قبادی می‌رفت، شهید شد و به معنای واقعی حقیقت رسید. شهید دلخواز در نزدیکی منطقه ژیوار در کمین نیروهای جاش و سپاه پاسدارن جمهوری اسلامی ایران به شهادت رسید.

دو: دلخواز بینگُل (هوشمند آداک) از ژیوار هورامان روژهلات کوردستان، جوانی پاک و حق‌شناس این رنج، درد و جانفدایی دلخواز بینگُل را فراموش نکرد و به عنوان امانت در دل خود از آن محافظت کرد. او از زمان کودکی با داستان‌های قهرمانی و شهادت دلخواز بینگُل آشنا شده بود. بعد از ١١ سال از جاده‌ها و مسیری که دلخواز طی کرده بود و به هورامان رسیده بود، همان مسیر و راه او را در پیش گرفت و بعد از اقامتی کوتاه در قندیل به سمت بینگُل براه افتاد.

وی می‌خواست پیام جامعه هورامی را به جامعه همزبان زازا در بینگُل رسانده و به آنها بگوید، اگرچه ظلم و ستم ما را از هم جدا کرده است، اما من آمده‌ام که پیام وفای هورامان برای فرزندان قهرمان شما را به اطلاعتان برسانم. آمده‌ام که چهچه هوره و سیاچمانه هورامی را با کلام و لاوژه زازیی یکی کنم، پیام رودخانه سیروان را به دجله و فرات رسانده و از اشغالگرانی که ما را از هم جدا کرده‌اند، صدایمان را خفه و رودخانه‌هایمان را مسدود کرده‌اند، انتقام بگیرم.

هوشمند آداک به نشانه احترام و وفا برای دلخواز بینگُل، اسم او را برای خود انتخاب و مسیر حقیقت خود را به سمت بینگُل باکور کوردستان آغاز کرد. در این مسیر و در عرصه بوتان در کمین نیروهای مسلح و جاش و مزدورهای حکومت فاشیست ترک افتاده و شهید می‌شود.

این داستان دو نفری است که به دنبال یک حقیقت در جستجو و کنکاش بودند، این حقیقت را در عشق و دوست داشتن ملت و سرزمین خود پیدا می‌کنند و به نهایت معنا، احساس و باور دست پیدا می‌کنند. این داستان رستاخیزی یک ملت است که ققنوس‌وار از خاکستر خویش برمی‌خیزد، با آتش خود را تطهیر داده و آینده را بنا می‌نهد.



ANF



🆔 @GozarDemocratic

🔺ڕیزی تاوانەکانی مەلا مستەفا بارزانی و بنەماڵەکەی

✔️زۆربه‌ی ئێمه‌ی كورد ئاگاداری ورده‌كاریی تاوانه‌كانی مه‌لا مسته‌فای بارزانی به‌ تایبه‌تی و خێل و بنه‌ماڵه‌كه‌ی به‌ گشتیی نین، ته‌نیا لێروله‌وێ و تاك و تروك تاوانه‌كانیان ده‌بیستینه‌وه‌. ئه‌وه‌ ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ كه‌ رووبه‌ر و پانتایی تاوانه‌كانی مه‌لا مسته‌فا و بنه‌ماڵه‌كه‌ی لێمان روون و دیار نه‌بێت و به‌م هۆیه‌ نایكه‌ین به‌ بنه‌مایه‌كی پته‌و بۆ هه‌ڵسه‌نگاندن و داوه‌ریی له‌سه‌ر‌ سوودبه‌خش بوون یان زیانبه‌خش بوونی ئه‌و بنه‌ماڵه‌یه‌ له‌ سیاسه‌تی كوردیدا.


#جامعەی_زنان_آزاد_شرق_کوردستان
🆔 @kjar_2014

ئەمیر ئەحمەدی وتارێکی بە ناونیشانی "یەکێتی نەتەوەیی یان یەکڕیزی سیاسی" نوسیوە کە لە گۆڤاری ئاڵتەرناتیڤ ئۆرگانی ڕەسمی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان، پژاک چاپ و بڵاو کراوەتەوە، گوێبیستی وتارەکە بن


🆔 @GozarDemocratic

‍ جە هۆرامان جەئەڎێ بی و جە بۆتان بەفەرمانداری گیانش بەختکەرد


هەپەگە: فەرماندە ھۆشمەند ئەداک خەڵکو ژیوارو هۆرامانی جە دمای مدرامانی قارەمانانە بۆتان شەهید بییەن.



هەرێمو هۆرامانی چ جە ویەردە و جە ئیسەنە کارا بەشدارو شۆڕشی و سەرهۆردای و ئاخێزەکانو کوردستانی بییەن و پەیوەست بە ئانەیە هەزاران ڕۆڵێ وێش پێشکەشێ وڵاتی و نیشتمانی کەردێنێ.
جە شۆڕش و ئاخێزی نونە بە ڕابەرایەتیی پەکەکە-ی و ڕابەر عەبدوڵا ئۆجالان-ی، دیسان هۆرامیەکێ بەفرەیی بەشدارێ بیێ و سەڎان کوڕێ و کناچی هۆرامانی جە وەرکەوت و پانیشتو کوردستانی پەیوەستێ شۆڕشی و ئاخێزی بیێ و ئانڎێوشان یاوێنێ تا بەرزتەرین ئاستو فەرمانداری و پێشەنگی شۆڕشی و دەیانیچشان گیانشان کەردەن قوربانو نیشتمانی و ووڵاتی و ئامانجەکانو شۆڕشی و جمیەرو ئازادی.
یۆ جە گیانبەخشا و شەهیدانو هۆرامانی، فەرماندە ھۆشمەند ئەداک خەڵکو دەگاو ژیوارو هۆرامان-یەن کە نزیک بە ٥ ساڵی پەیاپەی سەرەتا جە قەندیل و دمای تەمامنای پەردەوەی سیاسی، فکری، ئیدۆلۆژی، گەریلایەتی و قاڵ بییەی جە فەلسەفەو ڕابەر ئاپۆیەنە، جە هۆرامانەوە تا هەرێمەکێ پارێزنای مەدیای، مەیدانەکێ کۆشای جە پانیشت و سەرنیشتو کوردستانی کارا کۆشان و هەر ئەرک و وەرپەرسیاریێ هەر چەنڎە سەختیچ بیەبۆنە و پنەنەش بەخشیابۆنە بەگاش ئاوردەن.
هەر ئانەیچە بییەن هۆکار تا بەزوویی پلێ و قۆناخەکێ کۆشای و خەباتی ببڕۆنە و هەر زوو و جە تەمەنێوی کەمەنە ببۆنە بە پێشەنگ و فەرماندە و بە درێژایی و پانتایی جوگرافیاو کوردستانی گەورەی یاگە پا و جا بەنجێ و شۆنەوارو کۆشاییش بئازۆنە جیا و ببۆنە بە سومبول و نمونە و هاندەر پەی هامڕاکاش بە تایبەتی و سەرجەم جەوانا بەگردیی.

بەپاو ئەرەیاونایێ کە میانگەو یاونەری و چاپەمەنی هێزەکانو پارێزنای گەلی- (هەپەگە) وەڵاوشکەردەنەوە، فەرماندە ھۆشمەند ئەداک جە هەرێمو هۆرامانی جەئەڎێ بییەن و بەشدارو جمیەرو ئازادی و کۆشای گەریلایەتی بییەن و دەرنجام جە هەرێمو بۆتان-ی سەر بە سەرنیشت (باکور)و کوردستانی جە مدرامان و ڕووبەڕووبییەو سپا ئەرەگێرەکەو تورکیایەنە جەدمای نیشاندای قارەمانی جە ئاستی فرە بەرزەنە، شەهید بییەن و پەیوەست بە کاروانو گەشمەردا و نەمرانو کوردستانی و ئانزانیەتی بییەن.

میانگەو یاونەری و چاپەمەنی (هەپەگە)ی جە ئەرەیاوناکەشەنە نامێ و شناسنامە و یاگۍ و کات و ساتو شەهیدبییەی فەرماندە (ھۆشمەند ئەداک)یش بە ئی جۆرە ئاشکرا کەردەن:

نامێ و کودو کۆشای: دڵخواز بینگۆل
نامێ یانەی: ھۆشمەند ئەداک
ڕێککەوت و یاگۍ جەئەڎابییەی: ١٩٩٦ دەگاو ژیواری/ ھەرێمو ھۆرامانی
نامێ ئەڎێ: مینا
نامێ تاتەی:عابید
ڕێککەوت و یاگۍ بەشداربییەی: ٢٠١٧ باشماخ
یاگۍ شەهیدبییەی: کێلا مەمێ/ هەرێمو بۆتانی
ڕێکەوتو شەهیدبییەی: ١٩و گوڵانو ٢٠٢١ی


ANF



🆔 @GozarDemocratic

‍ یەپەگە شەهیدبوونی فەرماندەیەكی ڕاگەیاند

یەپەگە ڕایگەیاند: فەرماندە ڕێناس ڕۆژ، لە بۆردومانێكی دەوڵەتی توركی داگیركەردا، شەهید بووە.

ناوەندی ڕاگەیاندنی یەكینەكانی پاراستنی گەل (یەپەگە)، لە بەیاننامەیەكدا ڕایگەیاند: دوێنێ‌ كاتژمێر ١٤:٠٠ ، فەرماندە ڕێناس ڕۆژ، بووەتە ئامانجی فڕۆكەكانی دەوڵەتی توركی داگیركەر.

ئاماژەی بەوەیش كردووە، فڕۆكەكانی دەوڵەتی توركی داگیركەر لەسەر ڕێگای حەسەكە قامشلۆ، شەهید ڕێناس ڕۆژیان كردووەتە ‌ ئامانج و شەهیدیان كردووە.

یەپەگە، باسی لەوەیش كردووە: شەهید ڕێناس ڕۆژ، كە خەڵكی ڕۆژهەڵاتی كۆردستان بوو، یەكێك بووە لە ئەندامانی ئەنجوومەنی سەربازیی یەپەگە ‌و هێزەكانی سووریای دیموكرات (قەسەدە).

یەپەگە لە كۆتاییدا، وێڕای سەرەخۆشیی لە خانەوادەی شەهید ڕێناس، بەڵێن دووپات دەكاتەوە كە خوێنی شەهیدان بەفیڕۆ ناچێت ‌و تۆڵەیان لە داگیركەران دەكەنەوە.

ئەوەیش لە كاتێكدایە، هەر ئەمڕۆ هێزەكانی سووریای دیموكرات (قەسەدە)، ناسنامەی چوار شەڕڤانی ئاشکرا کرد کە دوێنێ لە هێرشێکی ئاسمانیی سوپای داگیرکەری تورک بۆ سەر ناوەندی ئەنجومەنی سەربازیی تل تەمر، شەهید بوون.

ناسنامەی شەهید

نازناو: ڕێناس ڕۆژ

ناو و پاشناو: سەلاحەدین شەهابی

ناوی دایک و باوک: ئامینە- سەعید

شوێن و کاتی شەهیدبوون: قامشلۆ- ١٩ی ئابی ٢٠٢١



ڕۆژنیوز



🆔 @GozarDemocratic

بەشێک لە وتاری هەڤاڵ هێدی ڕەوەند کە بە ناونیشانی "دیاردەی کۆچبەری سیاسەتێکی داگیرکەرییە" ئەم وتارە لە گۆڤاری ئاڵتەرناتیڤ ئۆرگانی ڕەسمی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان، پژاک چاپ و بڵاو کراوەتەوە


🆔 @GozarDemocratic

💢دوێنی لە ناوچەی تیلەکۆی سەقز پرسی شەهید ڕێناس رۆژ بە رێوە چوو و ئەمروش لە ستوکهلم سوید پرسەی بۆ دادەنرێت.

@aryentvnews

‍ شنگال سنگ‌بنای خودمدیریتی جنوب کوردستان است

حمله ارتش دولت اشغالگر و فاشیست ترکیه به شنگال در روزهای ۱۶ و ۱۷ آگوست، تداوم سیاست‌های نسل‌کشی علیه ملت کورد است. سیاست‌های ترکیه با پشتیبانی قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای، ممانعت از «خودمدیریتی دموکراتیک شنگال» می‌باشد. همچو «حزب حیات آزاد کوردستان(پژاک)» این حملات را شدیدا محکوم می‌نماییم. در زنجیره رخدادهای روزهای اخیر نیز تحولات افغانستان، خاصتا برخورد ضددموکراتیک طالبان بر ضد مردم و زنان، خلق آن کشور را شبیه خلق شنگال و زنان شنگال تحت‌ستم قرارداده.

حمله هوایی ددمنشانه ارتش اشغالگر رژیم فاشیست ترکیه به شنگال نمونه بارز تلاش‌های خاورمیانه‌ای آن دولت در جهت جلوگیری از تحقق آزادی و دموکراسی با پیشاهنگی ملت کورد در هر نقطه از کوردستان است. به شهادت‌رساندن رفیق «سعید حسن» و همراهانش و نیز مورد هدف قراردادن بیمارستان روستای سکینی که به شهادت ۸ تن منجر شد، با سکوت نه بلکه با رضایت دولت عراق انجام گرفت. یک کنسبت بزرگ بر ضد «خودمدیریتی دموکراتیک شنگال» است که پیام «نسل‌کشی» همه ملت کورد در هر چهاربخش کوردستان را در خود نهفته دارد. تحمل‌نکردن خودمدیریتی شنگال به معنای عدم‌تحمل خودمدیریتی و دموکراتیزاسیون ملت‌های خاورمیانه و عراق است.

حملات و سیاست‌های نسل‌کشی اگر چه با ژاندارمی ترکیه در منطقه انجام می‌شود، اما دارای ابعاد بین‌المللی و منطقه‌ای گسترده فی‌مابین دول و حکومت‌هاست. یک کشتار جمعی دیگر در ادامه زنجیره کشتارهای داعش علیه خلقمان در شنگال است که ترکیه بدنبال ناکامی «گروه نیابتی داعش» خود آن را انجام می‌دهد. «فریب افکار عمومی، حمله نظامی و سیاه‌نمایی» مراحل پی‌درپی هر حمله ترکیه است که با پشتیبانی رسانه‌های جمعی دست‌اندرکاران کنسبت «ضدکُرد» صورت می‌گیرد.

همچو «حزب حیات آزاد کوردستان(پژاک)» حمله به شنگال و شهادت رفیق سعید و رفقایش را بشدت محکوم می‌کنیم و از همه خلقمان بویژه خلق کورد در جنوب کوردستان می‌خواهیم که در حالی که شنگال به تحقق کامل خودمدیریتی نزدیک است، به انحاء دمکراتیک و برحق از آن پشتیبانی نمایند زیرا سنگ‌بنا و سلول‌بنیادین خودمدیریتی و آزادی خلقمان در اقلیم جنوب کوردستان است. دشمنان از آن هراس دارند که شنگال بعنوان پیش‌زمینه خودمدیریتی در هولیر، کرکوک و سلیمانی نیز اشاعه یابد.

متأسفانه عکس مقاومت خلقی که در شنگال و بخش‌های کوردستان با پیشاهنگی جنبش آزادیخواهی کوردستان در جریان است، در افغانستان خلق دموکراسی‌خواه و ستمدیده باردیگر در ظلمات ارتجاع و زن‌ستیزی گرفتار گردانده شده‌اند. این می‌رساند که در هر کشور خاورمیانه یک انقلاب بایستی با اتکای بر اراده ملت و نه قدرت‌های جهانی پیشبرد یابد. درحالی که در کوردستان و شنگال زنان قتل‌عام و ربوده شده و «ملت کورد و زنان کورد» با مقاومت متکی بر اراده خویش به مراحلی از تحقق سیستم «خودمدیریتی دموکراتیک» بر محوریت آزادی زن رسیده‌اند، عقب‌گرد در روند دمکراتیزاسیون افغانستان و سربرآوردن مجدد رژیم زن‌ستیز طالبان، واقعه‌ای عکس پیشرفت‌های شنگال و کوردستان است. ملت و زنان افغانستان هم قربانی همان سیاست‌ها هستند که در منطقه ملت کورد را تحت‌ ستم و نسل‌کشی قرارداده. همانطور که جامعه جهانی از کوبانی حمایت کرده و برای شنگال حرکت‌هایی به انجام رساندند، بایستی به عنوان یک وظیفه انسانی، از ملت تحت ستم افغانستان، بویژه زنان آزادیخواه آن کشور که در سال‌های اخیر از ملت کورد اعلام پشتیبانی‌کردند، حمایت کامل بعمل آورند.

همچو پژاک از خلقمان و سازمان‌های دمکراتیک کورد در اروپا می‌خواهیم که از هیچگونه پشتیبانی دمکراتیک در حمایت از شنگال و ملت و زنان افغان دریغ نورزند. این مبارزات خلقی زنجیروار در خاورمیانه علیه کانون‌های ستم دولت‌ملت از سوریه تا ترکیه، عراق، ایران و افغانستان ادامه دارد و روند دموکراتیزاسیون خاورمیانه را با خودمدیریتی‌های دمکراتیک خلق‌ها و آزادی‌ زنان تکمیل می‌سازد. هرگونه مبارزه خلقی در راستای آزادی و دموکراسی قطعا پیروز خواهد شد.

حزب حیات آزاد کوردستان- پژاک

۲۱-۰۸-۲۰۲۱

pjak.eu



🆔 @GozarDemocratic

بەشداری هەڤاڵ ئامەد شاهۆ ئەندامی مەجلیسی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان، پژاک لە بەرنامەی لاپەڕەی ڕادیۆ دەنگی وڵات



🆔 @GozarDemocratic

💢دایە ئامینە دایکی شەهید ڕێناس ڕۆژ، فەرماندەی یەکینەکانی پاراستنی گەل، یەپەگە، بەبۆنەی شەهید بونی کوڕەکەیەوە پەیامێکی سەرەخۆشی ئاڕاستەی گەلی کورد و ئازادیخوازان کرد، داوا لە کەس و کارو خزم و دۆستان و گەلی کورد دەکات درێژە بەڕێبازی شەهیدان بدەن تا گەیشتن بەسەرکەوتن.

@aryentvnews

هەڵسەنگاندنی هەڤاڵ #ئامەد_شاهۆ ئەندامی مەجلیسی #پژاک سەبارەت بە گرنگی #شەنگال و هێرشەکانی ئەم دواییەی دەوڵەتی فاشیستی تورک



🆔 @GozarDemocratic

"تاثیر جهانی سازی بر فرهنگ‌های بومی"
بخشی از مقاله‌ی هوگر بانه که در شماره ٨۹ مجله آلترنانیو چاپ و پخش شده‌است


🆔 @GozarDemocratic

‍ فرمانده ریناس به عگید زمان خویش مبدل‌گشت


اخیرا افزایش حملات ارتش دولت فاشیست ترکیه به مناطق شنگال، روژاوا و جنوب کوردستان در سالگرد کارزار ۱۵ آگوست منجر به شهادت جمعی از فرزندان فدایی خلقمان شد. شهادت رفیق گرانقدر، «فرمانده ریناس روژ» در روژاوای کوردستان در پی حملات هوایی ارتش اشغالگر ترکیه، مسیر فدایی‌گری و مبارزه فرزندان خلقمان را به اثبات رساند.

فرمانده ریناس در سال ۹۹ میلادی توطئه دشمنان ددمنش علیه رهبر آپو و ملت‌کورد را تحمل نکرد و در صیانت از رهبر و خلقش به صفوف مبارزات آزادیخواهانه کردستان پیوست. وی که طی مدتی کوتاه در اوج صداقت و پاکی به مراتب فرماندهی برای خدمت به ملت‌کورد و ملت‌های تحت ستم در مسیر حقانیت ۱۵ آگوست و فرمانده عگید رسید، سراسر زندگی خود را همچو رهرو فدایی عگیدوار، پاک‌دل، جسور و مبارزه‌گر همیشگی وقف آن راه رهایی‌بخش نمود. وی به عگید زمان خویش مبدل گشت. فرمانده ریناس دمی از پای ننشست و با اعتقاد به یگانگی ملت کورد، وحدت و مبارزه واحد، در هر چهاربخش کوردستان در وجب به وجب خاک آن ردپایی از رنج‌ها، شهامت‌ها و فدایی‌گری بی‌شائبه خویش بعنوان میراث عظیم راه آزادی، برجای گذاشت. رفیق مبارز حتی برای یک لحظه، رهبر آپو، نیروی فدایی گریلا و خلق تحت ستم و فداکار کورد را فراموش نکرد و درحالی که همیشه خود را مدیون فداکاری‌ها و رنجهای آنها می‌دید، با ارزانی‌کردن جان خویش به درجه شهادت رسید و حقانیت مبارزات ملت‌مان را به اثبات رساند. وی همراه با برادر گریلای خویش «عرفان شهابی» با کد سازمانی «ریباز تیلکویی» بعنوان فرزندان حق‌طلب سقز و تیلکو در نزدیک‌ساختن خلق‌ ستمدیده‌ اما غیورمان به آزادی سهم بزرگی دارند که هرگز از سوی فرزندان مبارز آن فراموش نخواهد شد.

همچو «حزب حیات آزاد کوردستان(پژاک)» ضمن محکوم‌کردن حملات شنیع دشمن فاشیست ترکیه به روژاوا، شهادت فرمانده بزرگ و نستوه «صلاح‌الدین شهابی» با کد سازمانی «ریناس روژ» را به خانواده محترم ایشان، نیروهای فدایی هرچهار بخش کوردستان، خطه تیلکو و سقز و ملتمان تسلیت می‌گوییم و سوگند یاد می‌کنیم که تا تحقق آرزوهای شهید ریناس و برادرشان شهید ریباز که خود وی سهمی بزرگ در طی‌نمودن راه دشوار اما حقیقت‌جوی آن داشت، به مبارزاتمان ادامه دهیم. همچنین از جوانان اراده‌مند و غمخوار کورد دعوت بعمل می‌آوریم که در ادامه راه آزادیخواهانه و دموکراسی‌طلبانه شهدایمان به صفوف مبارزه بپیوندند چراکه آزادی ملت‌مان در سایه شهدایی چون فرمانده ریناس نزدیک گشته. خلقمان پیروز خواهد شد و رهبر آپو آزاد.

حزب حیات آزاد کوردستان (پژاک)

۲۲-۰۸-۲۰۲۱



pjak.eu


🆔 @GozarDemocratic

تاریخچه اتحاد و اتحاد ملی


✍ رامتین صبا – عضو مطبوعات پژاک



🆔 @GozarDemocratic

تاریخچه اتحاد و اتحاد ملی


رامتین صبا – عضو مطبوعات پژاک



مقوله اتحاد در میان یک ملت و چند ملت در مباحث سیاسی و امنیتی امروز به یک مسئله بزرگ در چارچوب دولت‌ـ ملت‌ها مبدل گشته. در جبهه مقابل دولت‌ـ ملت هم مبارزه و اتحاد مدنی اقشار، توده‌ها و ملل تحت ستم قرار دارد. یکی‌شدن چند گروه، حزب و دولت یا چند ملت می‌تواند انواع اتحادها را به‌وجود آورد. امروز که مسئله‌ی ‌کورد در خاورمیانه چهار کشور ایران، ترکیه، عراق و سوریه را به خود مشغول ساخته و یک بعد مسئله نیز قدرت‌های جهانی هستند که در دویست‌ سال گذشته به ستم ملی علیه کوردها دست‌زده‌اند، و در واقع به‌وجود آورنده مسئله‌ی کورد می‌باشند. شاید در دنیا مسئله‌ای آن سان پیچیده همانند مسئله کورد وجود ندارد. حتی می‌توان گفت که نمونه فلسطین نمی‌تواند با آن برابری کند. مبارزات ملت کورد امروزه در هرچهار بخش کوردستان که دچار تجزیه و انشعاب‌های داخلی شده، نوید دهنده‌ی یک اتحاد تاریخی در چارچوب کنفدراسیون دموکراتیک و ملت دموکراتیک هم برای کوردستان و هم منطقه خاورمیانه است. اکنون به بررسی پیشینه‌های تاریخی اتحاد در چارچوب سرزمین زاگرسی کوردستان می‌پردازیم که بدون آن، تمدن‌های امروزی نضج نمی‌گرفتند.

از قضا، امروز که ملت کورد در گرداب بزرگترین تجزیه‌های تاریخ گرفتار آمده و برای غرق‌ نشدن هویت و ملیت آن در کوران آن، دست‌وپا می‌زند، مقوله اتحاد در تاریخ کوردستان بیش از دیگر ملل اهمیت تاریخی داشته است. طی صدها و دهها هزار سال گذشته بشر چگونه و در چه ساختاری از سیاست روزمره زیسته است؟ بشر در طول تاریخ و ازمنه‌های قدیم بیش از ۹۹ درصد از عمر کیهانی‌اش را در قالب کلان‌های اولیه بسر برده است. در آن کلان‌ها مقولات و مفاهیم امروزی چون اتحاد، سیاست، میهن، اشغالگری و جنگ و لشکرکشی معنی نداشته است. حتی مفهومی به نام اتحاد از حیث سیاسی محلی از اعراب نداشته. زیرا گروه‌های اولیه انسانی در قالب دسته‌هایی ۲۰ الی ۳۰ نفره بسر می‌بردند که کلان یا طایفه نامیده می‌شود. تمامی دغدغه‌های آنها، اساسا حیات گروه بوده نه برون‌گروهی به معنای سیاسی و امنیتی. آن گروه اگرچه شیوه اولیه و ساده یک نوع اتحاد است، اما از نوع اتحاد ملی، قومی و سیاسی و نظامی نیست که امروزه سرطانی گشته‌اند. آن گروه‌ها تنها در اندیشه این بودند که چگونه غذای کافی بیابند، غارهایی برای سرپناه دست‌وپا کنند و در برابر سیل، طوفان و بلایای طبیعی از جمله حیوانات وحشی از خود محافظت نمایند و با گرسنگی مقابله کنند. آنها مسائل اجتماعی و ملی همانند امروز نداشتند. مسائلی چون فقدان دموکراسی، جنگ، قدرت، سیاست، زن، اقتصاد، خانواده، فرهنگ، تمدن، طبقه، و غیره. بنابراین تشکیل دولت، ملت، کشور، قلمرو وسیع و حتی اتحاد برای جنگ‌های برون‌مرزی و یا مبارزه برای آزادی نداشتند. اینها فقط پس از شکل‌گیری عشیره و اتنیک بود که سربرآوردند و تا مراحل تشکیل قوم و ملت امروزی به مراحل حاد و کائوتیک رسیده‌اند.

در مراحلی از تاریخ که جمعیت بیشتر شده و مفاهیمی چون مردسالاری جای زن‌سالاری را گرفته و طبقات اجتماعی کم‌کم شکل گرفتند، مسئله و مفهوم اتحاد در میان جوامع مدنی اهمیت یافت و امروز در جوامع ملی در حد جنگ، نسل‌کشی، تبعیض‌نژادی، مبارزه ملی رهایی‌بخش و غیره به اوج رسیده است. اولین اتحادهای اساسی در طول تاریخ، شکل‌گیری عشیره در روابط درونی آن و سپس اتحاد آن عشیره با سایر عشایر در حوزه روابط برونی بود. کنار هم آمدن چند طایفه منجر به شکل‌گیری یک عشیره و ازدیاد جمعیت شد. ازدیاد جمعیت و افزاییش توده‌های انسانی خود بخود مسائل سیاسی و امنیتی را در حوزه‌های اقتصاد، سیاست و ایدئولوژی به بار می‌آورند. بنابراین نخستین اتحادهای معناگرایانه، «اتحادیه قبایل» و یا در عنوانی دیگر «کنفدراسیون قبایل» بود. اتحاد قبایل در طول تاریخ عمری به مراتب طولانی‌تر از سایر اتحادها مثلا اتحاد ملی ملت‌های امروز دارد. واشکافی موضوع تاریخی تشکیل کنفدراسیون‌ها و مقاومت‌های قبایل برای اولین بار در تاریخ از اهمیت بنیادین برخوردار است و سنگ‌بنای اتحاد امروزی ملل را تشکیل می‌دهد. گروه‌های آریایی به مثابه فرهنگ و نه نژاد آغازگر زراعت، دامپروری و روستانشینی دوران نوسنگی می‌باشند. آنها در ده هزار تا شش هزار قوم در دشت‌ها و دره‌های مابین رشته‌کوه‌های زاگرس و تورس ظاهر گشته‌اند. پس از کلان‌ها، فرم قبیله و پس از آن نیز فرم عشیره به منصه ظهور می‌رسند. در واقع گروه‌های عشیره‌ای در دوره‌ای که اجمعه نوسنگی در هلال حاصلخیز و تحت حاکمیت فرهنگ تل‌خلف راه را برای تشکیل نهادها و توسعه آنها گشود، شکل‌ گرفتند. این دوره، دوره ایجاد سازمان‌های بنیادین بوده که بدون آنها بعدها تمدن اصلا شکل نمی‌گرفت. اختلافات و درگیری‌ها موجب قوام و پایداری عشیره می‌گردد، زیرا برای آن، هسته قدرت شکل می‌گیرد.

عشیره ناچار به مقابله است پس در درون آن، طایفه خاص و در طایفه هم خانواده بعنوان هسته بروز می‌کنند که هر عشیره دارای ویژه بودن ذهنی، دینی و زبانی خویش است. خودکامگی و من‌گرایی در عشایر مسبب شکل‌گیری شوونیسم می‌شود که سلول بنیادین شوونیسم ملی امروزین است. وقتی تمدن سومری ظهور کرد، دوران اشغال و جنگ و مستعمره‌سازی آغاز شد. عشایر کوردستان و مزوپوتامیا با رودرروماندن با اولین پدیده استعمار، حالتی مختص به خود یافته و با دستیابی یه یک نیروی سیاسی به تأسیس دولت‌های خویش پرداختند. اما در اوایل رویارویی با سومر قبل از تأسیس دولت‌ها توسط آن مراکز، قبایل در رویارویی با سومر، کنفدراسیون‌هایی تشکیل دادند. این کنفدراسیون‌ها علی‌رغم پیدایش دولت اما تا به دوران معاصر ادامه یافته است. دوره‌های نهایی قبایل، مقارن با تشکیل کنفدراسیون‌های قبیله‌ای بوده در دوره ماقبل تمدن، تشکیل کنفدراسیون‌ها فی‌مابین قبایل خویشاوند انجام می‌پذیرفت. این اتحاد به دو دلیل بود: نخست، برای رفع اختلافات و درگیری‌های آنها با یکدیگر. دوم، اتخاذ یک موضع دفاعی در برابر نیروهای تمدن و کسب موفقیت‌هایی که منافع آنان را تأمین نماید. دوره کنفدراسیون قبایل، عصر دلیری و قهرمانان نامیده می‌شود. این دوره متأخر همزمان است با تشکیل دولت‌های برده‌داری بین‌النهرین. از آن دوره تا کنون، مفهوم اتحاد عشایر، اقوام و ملل در کوردستان اهمیت حیاتی یافته است. نظام‌های قبیله‌ای و عشیره‌ای خاورمیانه از سه مرحله اساسی گذار نموده‌اند:

۱ـ مرحله توسعه زراعت و گله‌داری در کوردستان. ۲ـ نهادینه‌شدن و گذار به نظام عشیره‌ای. ۳ـدوره شکل‌گیری طبقات اساسی تمدن و امتداد آن تا به امروز.

وقتی تمدن ظهور می‌کند، مقوله اتحاد از هر لحاظ حاد می‌گردد. قبل از دوران تمدن، بزرگترین اتحادی که در دوره نوسنگی در کوردستان شکل گرفته، اتحاد قبایل در اورفا با مرکز‌یت گوبک‌لی‌تپه است. گوبک‌لی‌تپه ۲۰ معبد است که برخی از آن معابد حفاری شده‌اند. این معابد بصورت دایره‌ای و با ستون‌هایی تا شش متر بلند ساخته‌شده‌اند. هر معبد که دارای حدود ۱۲ ستون بزرگ است، نشانگر اتحاد قبایل بوده. هر ستون متعلق به رئیس یک قبیله بوده که توتم آن قبیله روی آن ستون نقر شده است. این معابد می‌رساند که قدمت نوسنگی در کوردستان بیش از آن است که دانشمندان تخمین زده‌اند و هکذا مفاهیم سیاسی و مدنی در آن بسیار ژرف بوده. آنها از علم و توانایی سحرانگیزی در این زمینه‌ها برخوردار بوده‌اند. آن معابد که در کوردی به خراب‌رشک نام دارند، کنفدراسیون‌های اولیه و اتحادهای مستحکم قبایل در کوردستان بوده‌اند. قدیمی‌ترین اثر باستانی جهان است.

مسلما اتحاد در فرهنگ و تاریخ کوردها ریشه‌ای بسیار کهن تا اعماق تاریخ دارد. پس از دوره کنفدراسیون قبایل، کنفدراسیون عشایر و اقوام کورد در «دوران مادها» تاریخ را مزین ساخته است. شکوه این کنفدراسیون در خاطره‌ تاریخ همچنان ورد زبان‌هاست. همیشه در طول تاریخ کوردستان، و جهان، جوامع و خلق‌ها با توسل به اتحادهای معنادار و مستحکم، بزرگترین امپراتوری‌های دولت‌گرا را منقرض نموده‌اند. نمونه‌ی بارز آن، کنفدراسیون مادها علیه آشور است. این اتحاد هم در حوزه درونی یعنی میان خود عشایر و اقوام متعدد کورد صورت گرفت هم در حوزه بیرونی میان کوردها و ملل دیگر همچو بابل. بارزترین اتحاد سیاسی طول تاریخ است که یک امپراتوری ستم را در خاک ستم خود مدفون ساخت. همان ملت یعنی کوردها امروز گرفتار ستمی هستند که نیاز به اتحاد علیه آن دولت ستم‌گر دارند. ازقضا دولت ستمگر ایران امروز در آن زمان با اشغال سرزمین مادها به منصه ظهور رسید و از آن روز تا به امروز همچنان روند اشغال کوردستان ادامه دارد.

در تاریخ نمونه‌های زیادی از اتحاد و تشکیل کنفدراسییون‌ها علیه اشغالگران مشاهده می‌شود که شمارشان به اندازه شمار قبایل و عشایر و کشورها بوده و هست. کنفدراسیون و اتحاد «قبایل دری» در تاریخ یونان نیز علیه پادشاهی موکنای از بزرگترین اتحادهای سرنوشت‌ساز و موفق تاریخ پس از مادها است. قبایل دری در قرون یازدهم و دوازدهم ق.م موفق شدند آن پادشاهی را ساقط نمایند و زمینه ظهور دوره تاریخی فلسفه و دموکراسی یونانی را آغاز نمایند. چه بسا در دوره پس از آن هم قبایل بربرها علیه امپراتوری روم چند سده نبرد کردند. تاریخ اقرار می‌کند که بربرها تاریخی از آن خود ندارند، اما جزئی از جریان تاریخ طبیعی هستند. اینکه تاریخ ندارند بدان معناست که هم به تمدن آلوده نشده‌اند و هم اجازه داده نشده تاریخ حقیقی آنها نگاشته شود. رومی‌ها از واژه بربر بعنوان کلمه حقارت‌آمیز استفاده می‌کردند، بالاخره با سقوط امپراتوری روم آنها برای خود دولت و قلمرو در اروپای شمالی تشکیل دادند و اتحاد تاریخی آنها به ثمره نشست. یکی از دلایل سقوط روم، ستم مضاعف به بربرها و لذا اتحاد بربرها بویژه گوت‌ها و ویزگوت‌ها بود.