هر چند که قانونی به ظاهر دموکراتیک را نگاشته و به رای گذاشته‌اند اما قیام‌های ابتدای حکومت هخامنشیان نیز اشاره داشت. شاید این به نوعی تکرار تاریخ در شرایط زمانی‌ای دیگر در همان جغرافیا است. ریشه‌دار بودن فرهنگ اقتدار و دولت‌گرایی در ایران هر گونه زمینه و بستر دموکراسی را محدود کرده است و هر نوع فریاد آزادی را در نطفه خفه می‌نماید.

در مورد ملت کرد هم این نسل‌کشی فرهنگی و سرکوب با شدت هر چه تمام‌تر در حال انجام است. در واقع بعد از فتوای مشهور خمینی در اوایل انقلاب ایران مبنی بر جهاد در کردستان حتی یک دقیقه هم از این حملات کاسته نشد. هنوز هم جنایت‌کاران رژیم، پوتین‌های خود را از پا درنیاورده‌اند. د ر کنار حملات مسلحانه در کردستان، شیوه‌ی نوینی از حمله‌ها و تهاجمات فرهنگی هم به کردستان آغاز گردید. در بخش‌های دیگر کردستان اگر چه حملات به‌صورت فیزیکی بوده و امحاء به‌طور کلی مطرح است، اما در حکومت‌های ایران تجاوز فرهنگی به‌صورتی نرم و برنامه‌ریزی شده در جهت فارس‌سازی ملت کرد در این بخش کردستان ادامه داشته است. نظام می‌خواهد فرهنگ اصیل کردی را به تمامی از میان برداشته و فرهنگ مقاومت را از بین ببرد. در سال‌های اول انقلاب ایران، احزاب کلاسیک کردی در این بخش بسیار ضعیف عمل کرده و نتوانستند از عهده‌ی این حجم از حملات برآیند. باید به یاد داشته باشیم که شرق کردستان همواره در دوره‌های سرکوب و خفقان توانسته با فرهنگ خود به مقاومت ادامه داده و خود را از آسیمیلاسیون برهاند. در شرق کردستان جنگ‌های برادرکُشی میان احزاب و نحوه‌ی رفتار آن‌ها که در مغایرت با فرهنگ انقلابی و خلق بود، به‌خودی خود در خدمت سیاست‌های ایران قرار گرفت. از طرف دیگر مردم از این احزاب ناامید شده و از انقلاب سرخورده گشتند. این امر به تاثیرپذیری از سیاست‌های رژیم کمک بیشتری کرده و در خدمت آن قرار گرفت و فرصتی را برای آن‌ها فراهم کرد تا سیاست‌های خود را به راحتی پیاده نماید. در این بخش از کردستان خلق دارای سازماندهی عاطفی بوده و تا حدی به همدیگر نزدیک می‌باشند. رژیم هم به‌طرز آشکار به مخالفت با فرهنگ مردم کرد نمی‌پردازد و به جهت‌دهی آن در راستای اهداف خود پرداخته و از طریق به حاشیه کشاندن فرهنگ کردی و بی‌اهمیت جلوه دادن در راستای اهداف خود پرداخته و از طریق به حاشیه کشاندن فرهنگ کردی و بی‌اهمیت جلوه دادن این فرهنگ، زمینه را برای گرایش مردم به فرهنک فارسی آماده می‌نماید. عدم فرهنگ‌سازی احزاب کلاسیک و آشنا نکردن مردم با هویت فرهنگی و ملی و عدم تعریف درست از مباحث ملی و ارزش‌های اجتماعی، به سردرگمی مردم افزوده و آن‌ها را دچار سرگردانی کرد.

متاسفانه به علت ناآگاهی در این زمینه موضع‌گیری بسیار محدود بوده است. برای مثال هنگام ساختن کلمات جدید در زبان فارسی اکثرا فرهنگستان زبان از کلمات کردی استفاده کرده و آن‌ها را به‌عنوان کلمات فارسی پهلوی به شمار می‌آورند. در مورد موسیقی هم همین‌گونه است. خصوصا در مورد موسیقی کلاسیک و ملودی‌های کردی این امر صورت می‌گیرد و تحت این نگاه پست‌مدرن که موسیقی ملکیت نمی‌شناسد و متعلق به همه است، آن را دزدیده و به نام خود ثبت می‌نماید. در ذوب کردن و از بین بردن فرهنگ بومی و جایگزین کردن فرهنگ فارسی در کردستان، تلویزیون‌های استانی نقش مهمی ایفا می‌نمایند و به منبر موعظه‌ی رژیم تبدیل شده‌اند. در این تلویزیون‌ها مشاهده می‌شود که برنامه‌هایی که برای کودکان تهیه می‌شود به زبان فارسی بوده و برای بزرگسالان آن به لهجه‌ای آکنده از غلط و ترکیبی نخراشیده از فارسی و کردی پخش می‌شود. در واقع همه نوع توهین به ملت کرد در این رسانه‌ها صورت می‌گیرد. سیاست آسیمیلاسیون به‌وسیله‌ی این رسانه‌ها سال‌هاست که بدون وقفه در حال انجام است، خصوصا در مورد نسل جوان و آماده کردن این نسل برای خدمت به قدرت مرکزی.

در شرق کردستان همگام با سیاست‌های رژیم در جهت امحای فیزیکی، به سیاست‌هایی هم در راستای از بین بردن بافت اجتماعی و نابودی پتانسیل‌های انقلابی پرداخته شد. از آن جمله می‌توان به شیوع فحشا، پخش مواد مخدر، افزایش بیکاری و به‌ویژه سیاست مزدورسازی اشاره کرد. جنگ و تقابل حکومت با جامعه‌ی کردی در واقع جنگی فرهنگی است. باید اشاره به این هم داشته باشیم که شرق کردستان از سال‌های ۱۶۳۹ به بعد یعنی از زمان «قصرشیرین» از سایر بخش‌ها جدا شده و فرصتی چند قرنی در اختیار ایران قرار داده تا به راحتی سیاست‌های خود را نهادینه کند. اما شرق کردستان علی‌رغم تمام شکست‌های سیاسی در دوران مختلف همچنان از لحاظ فرهنگی به حیات خود ادامه می‌دهد. آنچه که بیشتر از همه‌ی فعالیت‌های رژیم به فرهنگ شرق کردستان ضربه زده، از بین بردن و ضعیف نمودن فرهنگ انقلابی و میهن‌دوستی است. همچنین از بین بردن ارزش‌های فرهنگی و مردمی است. اما باز هم فرهنگ و سازماندهی فرهنگی جامعه سرپا مانده است. این موارد هم اغلب به‌صورت خودجوش بوده است.



pjak.eu



🆔 @GozarDemocratic

بە رۆحی سەرهەڵدان، نەورۆز ئەمساڵ بکەینە نەورۆزی ئازادی رێبەر ئاپۆ و هەموو زیندانیانی سیاسی



🆔 @GozarDemocratic

بە رۆحی سەرهەڵدان، نەورۆز ئەمساڵ بکەینە نەورۆزی ئازادی رێبەر ئاپۆ و هەموو زیندانیانی سیاسی



لە کاتێکدا ساڵی ٩٩ هەتاوی کۆتایی پێدێ و دەکەوینە ساڵی ١٤٠٠ هەتاویەوە. ساڵیک کە هەموو هەوڵدانەکانی رژیمی داگیرکەری ئێران بۆ داپۆشینی کەلەبەرکانی وەدەرکەوتووی نێوان دەسەڵاتی رەها و کۆمەڵانی خەڵک و گەلانی ئێران بووە. لە درێژایی ساڵی رابردوو، پانتایی و قوڵایی کەلەبەرەکان و درزکانی نێوان دەسەڵات و گەل بەرینایی زیاتری بەخۆیەوە بینی و پاساوەکانی ئایدۆلۆژیک و بەرگە فەرهەنگییەکانی درواو توانای شاردنەوەی قەیران و ئاریشەکانیان نەما. رۆژ بە رۆژ زیاتر جەستەی رووتی ئەو دەسەڵاتە دڕندەیە دەردەکەوێ و ئاشکراتر دەبێ. ساڵێک لە داماڵین و رووماڵی هەموو ئەو رەنگ و وێنە خەڵەتێنەرانەی کە دەسەڵات بۆ هەڵفریواندنی گەڵان بەکاری دەهێنا تێدەپەڕێ و پەیکەرەیەک داڕێژراو کە گەندەڵی، درۆ، فریو، ناکارامەیی و بێ‌واتاییمان نیشان دەدا. بە لەدەست‌چوونی رەوایی و هەرەس هێنانی بواری واتایی، پێکهاتەی رژیم وەرگەڕاوەتە ئاستی دامەزراوەیەکی قەیران‌ساز و کێشەئامێز و بە لەناوبردنی سامانە کۆمەڵایەتییەکان و نرخەکانی گەڵ، شەڕێکی هەمەلایەنەی لە بەرامبەر کۆمەڵگە راگەیاندووە.

ئەوەی کە دەبیندرێ زیاتر لە پرسگرێ یا خود قەیران، کارەساتە. هەڵبەت کارەسات دەئەنجامی داڕمانی واتاییە. لەبەر ئەو بابەتە، کاربەدەستانی دەسەڵاتی رەهای کۆماری داگیرکەری ئێران و بەرەی نەتەوەگەرای ئێرانی لەو بڕوایەدان کە دەبێ بە هەر شێوازێک بێت پێکهاتە بپارێزرێ و تووشی داڕمان نەبێ. بە بڕوای ئەوان دەبێ پێکهاتەی هێز و دەسەڵات بە هەر شێوازێک ببێت لەسەر پێ بمێنێ. دەرئەنجامی ئەو جۆرە بیرکردنەوەیە کە هێزی ناوەندگەرای ئێرانی لە پشتە لە ساڵی رابردوودا بوو بە هۆی تەشەنەی زەبروزەنگ، کۆشتار، ئاخنینەوەی زیندانەکان، پۆلیسی کردنی کەش و هەوای کۆمەڵگە، تێکدانی گوزەرانی گەل و لەباربردنی هەموو توانستەکانی چارەسەری هێن. بێ‌گومان دەسەڵاتی کۆماری داگیرکەری ئیسلامی دەیهەویست هەموو شتێک لە کۆنتڕۆڵی خۆیدا بهێلێتەوە و بە هیچ شێوازێک دەست‌پێشخەری نەداتە دەست کۆمەڵگە و لە وزەی گۆڕان و وەرچەرخان بەتاڵی بکاتەوە. هێرشی بەردوامی رژیم بۆسەر پێشەنگانی کۆمەڵگە و تەنگهەڵچنین بە چالاکانی بوارە جیاوەزکانی کۆمەڵایەتی لەو چوارچێوەیەدا بوو. رژیم لەو ساڵەدا دەستی کرد بە رەشبگیری چالاکانی کۆمەڵگە و ئەوەش نیشان لە ترس و بێ‌متمانەیی دەسەڵاتە.

رژیم دیهەوێ کۆمەڵگەی دابڕاوی گەڵانی ئێران بە زۆرەمڵی و بە زنجیرەیەک لە رێبازگەلی سەربازی و ئەمنی بە کاکڵی سەختی دەسەڵاتەوە گرێبدا. ئەو بابەتە لە ماوەی ساڵی رابردوودا بوو بە هۆی جەمسەربەندی زیاتری کۆمەڵگە و گەڵ و دەسەڵاتی هێنایە بەرامبەر یەک و شایەدی زیندووبوونەوەی زیاتری سیاسەتی شەقام بووین لە ئاستی هەموو ئێراندا. بێ‌متمانەیی گەلان بە دامەزراەکانی دەسەڵات، بەرەو بەڕێکخستن‌بوون و رێکخراوبوونێکی نوێیان هاندەدا کە رێشەی لە شەقامدایە. لەهەمان کاتدا ساڵێ رابردوو، بوو بە قۆنا‌غێکی تازە لە نزیک‌بوونەوەی گەڵانی ئێران لە یەکتر و پشتگیری و پاڵپشتی گەڵان هەتا دەچێ زیاتر دەبێ. لەو بڕوایەداین کە گەلانی ئێران بە گشتی خەتی خۆیان لە ساڵی ٩٩دا لە کۆماری سێدارە جودا کردووەتەوە. دیارە هەموو گەڵانی ئێران داکۆکی لەسەر گۆڕان و کۆتایی‌پێهێنای ئەو دۆخە دەکەن و هەتا ئێستا بە رێبازی دیمۆکرایانە و مەدەنی ویست و داخوازییەکانیان دەدەبڕن. بەڵام ئەوە بە واتای بێ‌هێزی نییە و هەتادەچێ گۆتار و چاڵاکی رادیکاڵتر دەبێتەوە. گەل دەزانێ کە هیچ جۆرە گۆڕانێکی زهنییەتی و ئەندێشەیی لە هزری سیاسی رژیمدا چاوەڕوان ناکرێ. لەبەر ئەوەش بەرەو گیرساوەیی و یەکانگیری زیاتر لە داخوازی و هەڵوێستدا هەنگاوی ناوە.

بەردەوام رژیم هەوڵی‌دا لە چوارچێوەی هەمان سیاسەتی رابردوویدا، شەڕ لە سنوورەکانی خۆی دوورخاتەوە و ئاگر بەرێتە ناو وڵاتانی دراوسێ و شەڕێ نوێنەرایەتی درێژە پێبدا. درێژەدان بە سیاسەتی ئایدۆلۆژیک و ئاژاوە نانەوە سیمای رژیمێکی رێگر و جەردەی لە کۆماری داگێرکەری ئیسلامی نیشاندا. هەڵبەت ئەوە هەمان سیمای راستەقینەی دەسەڵاتە. ململانێی سەرەکی لە نێوان دوو بەرەی لێبڕاڵ و ئوسوولگەرا لە کەسایەتی دەوڵەت و حاکمییەتیدا بەردەوامی کرد. ئەوەی کە لەو کێشمەکێشەدا قوربانی کرا و دەکرێ، گەلانی ئێران و کۆمەڵگەیە. دەوڵەتێک کە سیاسەتەکانی نیولیبڕاڵی ئابووری گەیاندە ئاستێکی مەترسیدار و دۆخی گەمارۆ ئابوورییەکانی رۆژئاوای بۆ دابەزاندنی ئەو سیستمە نائابووریە بەکار هێنا. ئەوەش سفرەی بەتاڵی خەڵک، هەڵاوەسانی ئابووری، داتەپینی بواری بەرهەم‌هێنان، نەبوونی خزمەت‌گوزاری و بێ‌بایخ‌بوونی داوی بە شوێنەوە بوو. دەوڵەت و حاکمییەت لە پێشبڕكێیەکی بەردەوامدا بوون بۆ چەوساندنەوەی گەلان. دەرئەنجامی ئەوەش کوشتنی کۆڵبەران، سوختبەران و دەرکەوتنی دیاردەی نوێی ژینەوەری بوو لە شارەکان کە کەرامەتی مرۆڤەکان بن‌پێدەکا.

هەموو هەوڵدانی دەوڵەت و دەسەڵات ئەوە بوو کە بەرپرسیارێتی ئەو دۆخە لە ئەستۆی خۆی داماڵی و گەمارۆ و هێزی دەرەکی و رۆژئاوا وەک دەستێوەردەر و بشێوێن نیشان بدا. هەموو ئەو هەوڵدانانە لە ساڵی رابردوودا شکستی هێنا و گەڵ بێ‌بڕانەوە لە شەقامدا بوو. هاوار گەلی کورد و گەلانی دیکەی ئێران ئەوەیە کە ئێمە نامانهەوێ ببینە قوربانی سیاسەتەکانی کۆماری داگیرکەری ئیسلامی و ئەو هاوارە دەگەیەننە گوێچکەی هەموو جیهان. ملیتاریزەکردن و توندوتۆڵ‌کردنی بواری ئەمنی دەستەوەستان‌بوونی دەسەڵات نیشان دەدا. ئەو مژارە بە تایبەت لە هەرێمەکانی کوردستان و بەلووچستان و خوزستان زیاتر خۆی نیشان‌دا. هاوئاراستەبوونی دژایەتیەکانی ناوخۆ و دەرەکی نیشانی‌دا کە دەسەڵاتی رژیم لە هەردوو گۆڕەپانی ناونەتەوەیی و ناوخۆیی دووچاری رسوایی بووە و ناتوانی درێژە بەو رەوتە بدا. هەوڵدان بۆ چارەسەری کێشەکانی لەتەک رۆژئاوا بە واتای چارەسەری پرسی دیمۆکڕاتیزاسیۆن و ئازادی لە ئێراندا نییە و ئەو پرسە بە هەڵپەسێراوی دەمێنێتەوە.

لەماوەی ساڵی رابردوودا گەل و گریلا لە رۆژهەڵاتی کوردستان هاوتەریب لەگەڵ بەشەکانی دیکەی کوردستان لە تێكۆشاندا بوون. هەموو هەوڵدانەکانی رژیم و سپای پاسداران ئەوە بوو کە بە بێ‌کاریگەرکردنی هێزی گریلا بە ئۆپەراسیۆنی بەرفراوان بە جیهان نیشان بدا کە هیچ هێزێکی بەرهەڵستکار لە ئێراندا بوونی نییە و تەنیا لە دەرەوەی سنوورەکان دەتوانن هەبن. بەڵام هێزەکانی گریلای رۆژهەڵات لە خەبات و پێشەنگایەتی خۆیاندا بەردەوامن. هەڵبەت ساڵی رابردوو بۆ گەلەکەمان هەم لە رۆژهەڵاتی کۆردستان و هەم لە بەشەکانی دیکە، ساڵێکی پڕاوپڕ لە بەرخۆدان بوو. دیارە زەخت و گوشار لە سەر هەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگە بەردەوامی کرد و کە گشتی گۆڕەپانەکاندا گەلی کورد لە تێکۆشاندا بوو. بە تایبەت لە بواری فەرهەنگی و کۆمەڵایەتیدا و بۆ بەربەرەکانی لەتەک پەتای کۆرۆنا و خاوەندارێتی لە یەکتر و کاری هەرەوەزی و پێکەوەژیان وێنای شکۆمەندی تۆمار کرد. تەنانەت ئەگەر دەرفەت و بواری بۆ برەخسابوایە، دەیتوانی سیستمی ژیانی بەدەر لە دەوڵەت و دەسەڵات بونیات‌بنێ. ئەوەش نیشان لە زیندووبوون و ئاستی بەرزی وڵاتپارێزی و هۆشیاری سیاسی گەلەکەمان دەکا.

بەرەو پێری ساڵی نوێ دەچێن. نەورۆز بۆ گەلی کورد پڕە لە هێمای ئازادیخوازی و هەمیشە سەرەتای وەرزی سەرهەڵدان و راپەڕێن بووە. بەردەوام لە کوردستان تین و تاوی بەهار و گەرمایی سەرهەڵدان تێکەڵ بوون. نەورۆز بۆ گەلەکەمان جێژنی رسکان، هەڵدان، بەدەرەوە بوون و دیاریبوونە. گەڕانەوەیە بۆ سروشت و گەوهەری هەبوونی کۆمەڵایەتی و خۆ راپسکاندنە لە بەستەڵەکی لەخۆنامۆبوون، تەریکی و تەنیایی و چاندنی تۆوی هیوا و سەرکەوتنە. ئاگادارین کە گەلەکەمان لە دۆخێکی دژواری ئابووری و کۆمەڵایەتیدا و بە بەرەنگاربوونەوە لەتەک پەتای کۆرۆنا و پەتای کۆماری ئیسلامی پێشوازی لە جێژنی نەورۆز دەکا. لەهەمان کاتدا کۆشەگیری زیاتر دەخرێتە سەر گەلی کورد و بەتایبەت ریبەر ئاپۆ. ئامانج لەهەموو ئەو هێرشانە بەردەوام کردنی زستانی ستەمکاری و سەهۆڵبەندانی داگیرکارییە. بەو بۆنەیەوە وێڕای پێرۆزبایی ئەو جیژنە نەتەوەییە، ئاواتەخوازین کە ساڵی نوێ بە تێکۆشان و هەوڵدانی هەمەلایەنە و بەردەوامی هەموو چین‌وتوێژەکانی کۆمەڵگا ببێتە ساڵی سەرکەوتن و ئازادی و لەناوبردنی گۆشەگیری سەر ریبەر ئاپۆ و گەلەکەمان لەهەر چوارپارچە. یەکجار گرینگە کە لەو جێژنەدا یەکێتی نەتەوەیی و پێوانەکانی پێکەوە‌ژیان و تەبایی بەرجەستە بکرێنەوە. مسۆگەر تەنیا مەرجی گەیشتن بە بەهاری سەرکەوتن و بونیاتنانی راستەقینەی کۆمەڵایەتی و ژیانی ئازاد خۆڕاگری و لەناوبردنی داگیرکارییە. بەو پێیە داوادەکەین بە خاوەندارێتی لە دەسکەوتەکانی گەلەکەمان و کۆبوونەوە لە دەوری نرخ و بەهاکانی کۆمەڵایەتی بە تایبەت جێژنی نەورۆز پەرە بە تێکۆشان بدەن. لە کۆتاییدا جارێکی دیکە جیژنی نەورۆز لە هەموو گەلی کورد، بنەماڵەی سەربەرزی شەهیدان و زیندانیان سیاسی، چالاکانی بوارە جیاوازاکانی ژینگەیی، فەرهەنگی، کۆمەڵایەتی و مافی مرۆڤ پیرۆز دەکەین و ساڵی نوێدا بەڵێنمان لە پێناو گەیشتن بە ئامانجەکانی گەلی کورد دووبارە دەکەینەوە.

پارتی ژیانی ئازادی کوردستان‌ـ #پژاک

کۆمەڵگای دیمۆکڕاتیک و ئازادی رۆژهەڵاتی کوردستان‌ـ #کۆدار


pjak.eu


🆔 @GozarDemocratic

لەسەر بانگەوازیی ڕێکخستنەکانی ڕۆژهەڵات گەنجانی سنە چالاکییان ئەنجامدا


لەسەر بانگەوازیی کۆدار، پژاک و کژار بۆ خاوەنداریی لە ڕێبەر ئاپۆ، گەنجانی شاری سنەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، لە چەندین گەڕەکی ئەو شارە، چالاکییان ئەنجامدا.

دوابەدوای بڵابوونەوەی هەندێک دەنگۆ لەسەر تەندروستیی عەبدوڵا ئۆجالان ڕێبەری گەلی کورد، کۆمەڵگای دیموکراتیک و ئازادی ڕۆژهەڵاتی کوردستان- کۆدار، پارتی ژیانی ئازادی کوردستان- پژاک، و کۆمەڵگای ژنانی ئازادی ڕۆژهەڵاتی کوردستان- کژار، داوایان لە خەڵکی ڕۆژهەڵات کرد، کە بە ڕۆحی سەرهەڵدانەکانی ساڵی ١٩٩٩ـەوە، خاوەنداریی لە ڕێبەر ئۆجالان بکەن.

لەسەر ئەو بانگەوازییە، دوێنێ گەنجانی وڵاتپارێزی شاری سنە لە چەندین گەڕەکی ئەو شارە بە هەڵواسینی پۆستەر و وێنەکانی عەبدوڵا ئۆجالان ڕێبەری گەلی کورد، کە لەسەری نووسرابوو؛ “ئازادیی بۆ ئۆجالان، ئاشتیی بۆ گەلان”، خاوەندارییان لە ڕێبەرەکەیان کرد.

چالاکییەکان لە گەڕەکەکانی؛ ئاساوڵە، گەڕەکی وەحدەت، گەڕەکی ئەحمەد مەولەوی، شاخی ئاویەر، ڕێگای خێرەزنە و پەناگا، ئەنجامدرا و گەنجان پەیامی خاوەنداریی لە ڕێبەر ئۆجالانیان گەیاند و بەوە شێوەیە پێشوازییان لە بانگەوازیی ڕێکخستنەکانی ڕۆژهەڵات کرد.


pjak.eu


🆔 @GozarDemocratic

‍ کانون حقوقی سده: سی‌پی‌تی باید فورا مسئولیت‌های خود را بجای آورد


کانون حقوقی سده در مورد ادعاهای طرح شده در رسانه‌های ترک‌ها در مورد رهبر خلق کورد به کمیته منع شکنجه اتحادیه اروپا مراجعه کرد. کانون حقوقی سده از سی‌پی‌تی خواست تا فورا به مسئولیت‌های خود عمل کند.



کانون حقوقی سده (أسرین)، روز گذشته پس از انتشار برخی ادعاها در مورد سلامتی و امنیت رهبر خلق کورد عبدالله اوجالان در رسانه‌های مجازی ترک‌ها به کمیته منع شکنجه اروپا مراجعه کرد. در این دیدار اعلام شد که وکلای مدافع، خانواده و وصی اوجالان به دادستانی عالی ترک در بورسا و وزارت دادگستری مراجعه کرده‌اند اما درخواست آنان برای ملاقات با رهبر خلق کورد رد شده است.

در درخواست کانون حقوقی سده به سی‌پی‌تی آمده است که پس از ملاقات ٣ مارس ٢٠٢٠ و مکالمه تلفنی ٢٧ آوریل ٢٠٢٠ هیچ اطلاعی از رهبر خلق کورد در دست نیست و خاطرنشان شده است:"هم قطح ارتباط وی با جهان خارج، هم شرایط و وضعیت پاندمی که زندگی را به مخاطره می‌افکند و هم ادعاهای جدی که اخیرا زندگی وی را هدف قرار داده‌اند، خانواده و وکلایش را بشدت نگران کرده است. در این راستا در روزهای ١۵ مارس، ١۶ مارس، ١٧ مارس و ١٨ مارس پیاپی درخواست‌هایی برای ملاقات صورت گرفت اما به هیچ یک از انان پاسخ داده نشد."

کانون حقوقی سده به مراجعه این مرکز حقوقی به دادستانی عالی ترک در شهر بورسا و بیانیه دادستان اشاره کرده که گفت بود:'وضعیت سلامتی وی خوب است، نباید به اخباری از این دست اعتماد کرد' و در ادامه می‌افزاید که بیانیه مذکور نه برای پایان دادن به نگرانی‌ها بلکه بیانیه‌ای است که با هدف منع پیگیری وضعیت حصر ارائه شده است.

'باید فورا ملاقات انجام شود'

در درخواست کانون حقوقی سده به سی‌پی‌تی آمده است:

" آنچه باید پرسیده شود وضعیت و شرایطی است که تحت نام حصر تحمیل می‌شوند و زمینه‌های انتشار چنین خبرهایی را فراهم می‌کنند. سیستم حاکم در امرالی یک سیستم وضعیت اضطراری است. قطع ارتباط با جهان خارج عملی ضدبشری و مصداق بارز شکنجه است. از اینرو تا زمانی که ما مستقیما سلامتی فیزیکی آقای اوجالان را با چشم خود نبینیم نگرانی‌ ما ادامه خواهد داشت. ممکن نیست انتشار چین خبرها و ادعاهایی را نادیده گرفت."

کانون حقوقی سده با اشاره به اینکه کمیته منع شکنجه از چند و چون حصر امرالی مطلع است در ادامه می‌افزاید:"اما در مقابل وضعیت اخیر آنچه واجد اهمیت می‌باشد این است که برای پایان دادن به نگرانی‌های خانواده و وکلا باید بتوانند با آقای اوجالان و موکلان دیگر ما ملاقات کنند و از سلامتی و امنیت آنان مطلع شوند. برای این مهم نیز شما را فرامی‌خوانیم که فورا به مسئولیت‌های خویش عمل کنید."



ANF




🆔 @GozarDemocratic

بیانیه نوروزی پژاک و کودار: مبارزات را ارتقا می‌بخشیم


پژاک و کودار در بیانیه‌ای مشترک با شادباش عید نوروز از آحاد خلق دعوت به عمل آورده‌اند:" برای صیانت از دستاوردهای خلق و گردآمدن پیرامون ارزش‌ها و معیارهای اجتماعی بویژه عید نوروز مبارزات خود را ارتقا بخشند."



حزب حیات آزاد کوردستان (پژاک) و جامعه دمکراتیک و آزاد روژهلات کوردستان (کودار) در بیانیه نوروزی با ارزیابی تحولات سال گذشته اعلام کرده‌اند:"سال گذشته هم برای خلقمان در روژهلات کوردستان و هم در بخش‌های دیگر میهن، سالی محشون از مقاومت بود. آشکار است که فشار و سرکوب بر تمامی طیف‌های جامعه ادامه یافته و ملت کورد در تمامی میدان‌ها به مبارزات خود ادامه داده است. بویژه در عرصه فرهنگی و اجتماعی و با هدف مقابله با بیماری کرونا و حمایت از یکدیگر و روح تعاون و زندگی مشترک دستاوردهای شکوهمندی را کسب کرد."

بیانیه سپس با اشاره به جایگاه خلق کورد در سال تازه می‌افزاید:"نوروز برای خلق کورد به سمبل آزادیخواهی مبدل شده و همیشه سراغاز فصل عصیان و قیام بوده است. همیشه در کوردستان شور و شوق بهار و گرمای قیام در هم آمیخته شده‌اند. نوروز برای خلقمان عید زایش، قیام، حضور در خارج از منزل و شرکت در فعالیت‌های اجتماعی بوده است. بازگشت به طبیعت و جوهر موجودیت اجتماعی و همچنین رهایی از قالب‌های از خودبیگانگی، تنهایی، تاریکی می‌باشد. نوروز کاشتن بذر امید و پیروزیست."

در بخشی دیگر از بیانیه نوروزی پژاک و کودار آمده است:"خلقمان در شرایط بد اقتصادی و اجتماعی و همچنین مقابله با ویروس کرونا و ویروس جمهوی اسلامی به استقبال نوروز می‌رود، همزمان خلق کورد و خصوصا رهبر آپو با فشار و انزوای بیشتری روبرو شده است. هدف از تمامی این حملات تداوم زمستان ستمگران و یخبندان اشغالگریست. از اینرو ضمن شادباش این عید ملی، امیدواریم که سال نو به سال مبارزه و تلاش همه‌جانبه و فعالیت همه بخش‌های جامعه برای تحقق پیروزی و آزادی و پایان دادن به حصر و انزوای رهبر آپو و خلقمان در چهاربخش کوردستان مبدل گردد."

در پایان بیانیه حزب حیات آزاد کوردستان و جامعه دمکراتیک و آزاد روژهلات کوردستان آمده است:"لزوم توجه به اتحاد ملی و معیارهای زندگی مشترک و آشتی ملی در این عید واجد اهمیت است. یگانه راه ضامن تحقق بهار پیروزی و بنیان‌گذاشتن واقعیت اجتماعی و زندگی آزاد همانا ایستادگی و پایان دادن به اشغالگری است. از اینرو آحاد خلقمان را فرامی‌خوانیم برای صیانت از دستاوردهای خلق و گردآمدن پیرامون ارزش‌ها و معیارهای اجتماعی بویژه عید نوروز مبارزات خود را ارتقا بخشند."



ANF



🆔 @GozarDemocratic

نەورۆز هێمای ژیانەوە و بەرخۆدانە

✍ ئارێز ئەندەریاری



🆔 @GozarDemocratic

نەورۆز هێمای ژیانەوە و بەرخۆدانە

✍ ئارێز ئەندەریاری



جێژن و ڕێوڕەسمەکان هێمای ناسنامەی نەتەوەیی و ئایینی هەر نەتەوەیەکە، کوردان یەکەمین ڕۆژی بەهار وەک ڕۆژی نەورۆز و سەرەتای ساڵی نوێ بە ناو دەکەن. نەورۆز هاوکاتە لەگەل ڕێوڕەسمی تایبەت و ڕێوڕەسمی ئایینی کە وەک مەزنترین جێژنی کوردان زۆر لە مێژە تاوەکوو ئەمڕۆ بە یادگار ماوەتەوە.

گەلی کورد بە بەشداریکرن لە نەورۆز و بە پێی داب و نەریت و ڕێوڕەسمە کۆنەکان، هاودڵی و هابیری خۆیان بە شێوەیەکی سەمبولیک بەرجەستە دەکەن و بەو شێوازە، هەریکەم ساڵی جارێک پەیوەندی و پەیمانی خۆیان لەگەل باوباپیران، میراتە کۆنەکان، ڕۆحی گشتی و نیشتمانیان نوێ دەکەنەوە و گیانێکی نوێ دەبەخشنە نەریتە کۆنەکان. داهاتووی فەرهەنگی و شارستانیەتی کوردستان، گرێدراوی بەهێز بوون یان لاوازی تۆوە کولتووریەکانی ئەو جۆگرافیایەیە. سەرەڕای ئەوەی زۆرێک لە داب و نەریتە کۆنەکانی کوردان سنوورەکانی کوردستانیان دەرباز کردووە و بە هەموو ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بڵاو بوەتەوە، بەردەوامی پەسەند کردنی کولتووری کوردی لە ناوخۆ و دەرەوەی سنوورەکانی کوردستان، گرێدراوی و بایەخدان بە فەرهەنگ و شارستانیەتی کوردی و تەنانەت پەیوەندیە ناوخۆ و دەرەکیەکانە لەسەر ئەم بنەمایە ڕێک دەخرێن.

نەورۆز دابونەریتێکی زۆر کۆن و دێرینە کە لە لایەن کورد و گه‌لانیتر له‌ ناوچه‌که‌ بە شێوەی جۆراوجۆر به‌ڕێوه‌ ده‌چێت و بنەماکه‌ی دەگەڕێتەوە بۆ چاخە دێرینەکان. جێژنی نەورۆز پێشینەیەکی دوور و درێژی هەیە و یەکێکە لە کۆنترین جێژنەکانی مرۆڤایەتیە. بە پێی ئەو لێکۆڵینەوانەی لەو بوارەدا کراون، کۆنترین مرۆڤەکانی سەر گۆی زەوی، ئەو کاتەی کە لە ئەشکەوتەکاندا ژیاون، رۆژی یەکەمی بەهاریان کردووەتە جێژن.

ئاگر و ڕۆژ و ڕووناکی لای میتراییەکان، زه‌رده‌شتیه‌کان و ئێزدیه‌کان پیرۆزن. هەندێک بۆچوون باس لەوە دەکەن کە ئه‌و ڕۆژه ‌مرۆڤ ‌ئاگری دۆزیوەتەوە‌ و کردوویانه‌ بە شایی و به‌زم و ناویان ناوە نه‌ورۆز. کورده‌کان له‌هه‌موو پارچه‌کانی کوردستان، وه‌ک نه‌ریت، نه‌ورۆز وه‌ک یه‌که‌م ڕۆژی ساڵی نوێ و پێشوازی کردن له‌به‌هار جێژن ده‌گرن. نه‌ورۆز یه‌که‌م ڕۆژی مانگی خاکه‌لێوه‌یه (فه‌روه‌ردینه)‌ که له‌‌ناوی ئه‌هورامه‌زدا وه‌رگیراوه. لە زۆربەی ئەو هەرێمانەی جێژنی نەورۆزی تێدا بەڕێوە دەچێت، جگە لە چەند گوندی هەرێمی هەورامان نەبێت، یەکەم ڕۆژی مانگی خاکەلێوە وەک نەورۆز دەست نیشان دەکرێت. لە ناوچە‌ی هەورامان چەند گوندی تایبەت هەیە کە زووتر لە کەشوهەوای گشتی هەرێمی هەورامان، بەهار دەست پێدەکات و بە بۆنەی گۆڕینی کە‌شوهەوا و نەمانی بەفر، مانگێک پێش نەورۆزی گشتی کوردستان، یەکەمین چوارشەممەی مانگی ڕەشەمە دەکەنە نەورۆز کە بە نەورۆزی میترایی ناسراوە، ئەم گوندانە بریتین لە؛ چەشمیەر، دێوەزناو و پاڵنگان.

پێشینیان له‌وباوه‌ڕه‌دا بوون کە لە مانگی نەورۆزدا ” گیانە پاکەکان” سەردانی کەسوکارەکانیان لەسەر زەوی دەکەنەوە، بۆیە ئاگریان کردووەتەوە و “خوانی حەوت شین”یان ڕازاندووەتەوە و بەدەوریدا دانیشتوون. بۆیە چەند ڕۆژێک پێش لە ھاتنی نەورۆز، خەڵک دەست دەکەن بە نوێکردنەوەی ناوماڵیان و جلی نوێ لەبەر دەکەن و بە ئاگر کردنەوە دەچنە پێشوازی نەورۆز.

سه‌باره‌ت به‌ پێشینه‌ی نه‌ورۆز، ڕوانگه‌ی جۆراوجۆر هه‌یه‌. گومان لەوەدا نییە کە سەردەمانی پێش هاتنی فەلسەفەی زەردەشت جێژنی نەورۆز لای خەڵکانی (زاگرۆس و نێوان دوو ئاو) کوردستان بەڕێوە چووە و بەو پێیەی تۆوی ئاگر لە سێ تۆیەکەی تر جیاواز بووە و بەرەو ئاسمان هەڵکشاوە و یەکێک لە پێویستیە سەرەکیەکانی ژیان و پاراستن بووە و جێگایەکی تایبەتی لە لای خەڵک هەبووە کە کردنەوەی ئاگر لە یەکەم ڕۆژی بەهاردا، دەگەڕێتەوە بۆ ئەو ڕامانە.

بەپێی هەندێک لە سەرچاوەکان، جەژنی نەورۆز هەمان جەژنی زیندوو بوونەوەی (دەمموزی خودای سۆمەریەکان تەمموز)ە ، بە پێی باوڕی ئایینی سۆمەریەکان، دەمموزی پاش ئەوەی شەش مانگ وەک سزادانێک دەچێتە جیهانی ژێرەوە و لە ڕۆژی نەورۆزدا کە دەکاتە ڕۆژی یەکەمی، مانگی یەکەمی ساڵی نوێی سومەری، دەمموزی زیندوو دەبێتەوە. ئەو زیندوو بوونەوەیە ڕەهەندێکی ئایینی و ئەفسانەیی سروشتی هەیە، چونکا لەم ڕۆژەدا شەو و ڕۆژ هاوسان دەبن و ساڵ نوێ دەبێتەوە، هەر بۆیە ئەو ڕۆژە کراوە بە ڕۆژی یەکەمی ساڵی نوێ و کۆنترین ساڵنامەی مێژووییش (سۆمەریەکان) لەوێوە دەست پێدەکات.

ساڵنامەی سۆمەری (زیندوو بوونەوە)ی دەمموزی، بۆ دوازدە تا پازدە هەزار ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە ، کە هاوکاتە لەگەڵ چاخی بەردی ناوین. لەدەور و بەری ئەشکەوتی شانەدەر و لەگەڵ سەرهەڵدانی یەکەمین گوندی چاخی بەردی نوێی کشتوکاڵی، گوندی زەڤیاچەمێ کە مێژووەکەی تا پازدە هەزارساڵ پێش زایینە. ئەمە سەرەتای کشتوکاڵی و ئەشکەوت و گوند دروسکردنە، سەرەتای قۆناخێکی گرینگی شارستانیەتە و لەوێوە مرۆڤایەتی پێ دەنیتە قۆناخێکی تری ژیان، کە زۆر جیاوازە لەگەڵ چاخی بەردی ناوین و کۆن.

هەر ئەو گۆرانکاری و پێشکەوتنەیە کە لە ناوچەکە دەبێتە هۆی دروسبوونی شاری حەسکێف لە باکوری کوردستان لە دوازدە هەزار ساڵ پێش ئێستاکە.

پەرستگای گرێ ناڤوکێ و شاری ژیر زەوی دێرینکۆیۆ لە باکوری کوردستان، تەمەنیان بۆ زیاتر لە دوازدە هەزار ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە، ئەم ئاسەوارانە کاری شاخکۆڵین و بەردتاشینە کە دەتوانین بە سەردەمی بەرد تاشین ناوی ببەین، ئەگەر بەوردی سەرنج بدەین ئەوا گرێ ناڤوکێ، پەرستگەیەکی زۆر گەورەیە بە شێوازی بازنە کە هێمای ڕۆژە، هەمان تۆوی پیرۆز لە ئایینی میترایی و دوواتر زەردەشتی و… ، هەر وەها لە نێو شاری ژێرزەوی دێرینکۆیۆش پەرستگە هەیە کە پێدەچێت شاری ژێر زەوی دێرینکۆیۆی باکور، هەمان جیهانی ژێرەوەی داستانی عەشتار و دەمموزی بێت، کە لەویدا هەموو ئەوانەی دەچنە خوارەوە وەک سزایەک حەوت دەرگا دەبڕن، کە ئەمەش پێمان دەڵێ ؛ شاری دێرینکۆیۆ هەمان جیهانی ژێرەوەی داستانە سۆمەریەکەیە، ئەمەش ڕێگای ئەوەمان بۆ خۆش دەکات کە بڵێین: ئەو پەرستگانە شوێن و جوگرافیای ڕێوڕەسمی چوونە خوارەوی دەمموزی و ڕۆژی (نەورۆز) زیندوو بوونەوە بن.

ئەمانە جارێکی تر دەریدەخات کە جێژنی نەورۆز هەمان ڕۆژی زیندوو بوونەوەی دەمموزییە کە بە جێژنی (زەگموک) ناسراوە. دەمموزیش داستانێکی هەرە کۆن و گرنگی سۆمەریەکانە، سۆمەریەکانیش بە ڕای زۆربەی شارەزایان و میژووناسانی کوردستان و ڕۆژهەڵات، ئەوانەن کە لە کوردستانەوە چوونەتە خوارەوە و لەوێ قۆناخێکیتری شارستانیەتیان دەستپێکردووە. کە چوونەتە خوارەوە کوردستانیان چۆڵ نەکردووە و پەیوەندیان دانەبڕاوە، بۆ بەڵگەش بەردەوام شوێنەواری سۆمەریەکان لە هەموو کوردستان دەدۆزرێتەوە کە هەم شوێنەواری پێش چوونە خوارەوەیان هەیە و هەمیش دوای چوونە خوارەوە، هەر بۆیە هەندێک لە میژووناسانی ناوچەکە، سۆمەریەکان بە باپیرانی کورد دەزانن و هەشن دەڵێن: سۆمەریەکان ئەوانەن کە لە ئەشکەوتی شانەدەر هاتوونەتە دەرەوە.

ئەمانە هەمووی ئەوەمان پێدەسەلمێنن کە نەورۆز جێژنی زگماکی سۆمەریە و لە ڕۆژی زیندوو بوونەوەی دەمموزی، ئەو جێژنە پیرۆزکراوە و بەردەوام پیرۆز دەکرێ. ئەو جێژنەش لە کوردستان سەریهەڵداوە و هەر لە کوردستانیش بە چوار دەوری دونیادا بڵاو بوەتەوە. چونکە شارستانیەت و فەرهەنگی سۆمەریەکان، کاریگەری بەسەر هەموو ئەو نەتەوە و وڵاتانەی دەوروبەر و جیهان هەبووە، هەر بۆیە (گوتی و میتانی و عیلامی و مەدی و کاردۆخیەکان و… هەموو ئەو هۆز و گرووپانەی کە لە مێژوودا، پڕۆسەی مێژوویی پیگەیشتنی کورد دەخەملێنن) ئەم جێژنەیان پیرۆز کردووە و جگە لە کورد، پێش زایین و لە سەردەمی سۆمەر و ئەکەد و بابلی و ئاشووریش نەورۆزیان بەڕێوەبردووە و ئەوەتە مێژوو باسی (نەورۆزی بابلی) دەکات و لەسەردەمی ئاشووریش دا بە ئەکیتۆ ناوبراوە، ئەمەش ئاسایی بووە کە ئەم جێژنە جیهانییە، گەیشتووەتە هەر وڵاتێک و لە نێو هەر میللەتێک ئاوەها ئەوانیش لە گەڵ فەرهەنگی خۆیان گونجاندوویانە، بەڵام هەرگیز نەیانتوانیوە میژووەکەی بگۆڕن.

لە بەردەوامی لێکۆڵینەکان سەبارەت بە شێوازی سەرهەڵدان و دیرۆکی نەورۆز له‌ دوای سومەرییەکان، لە هێندێک له‌ سه‌رچاوەکان هاتووه، زه‌رده‌شت خۆی نه‌ورۆزی خستوه‌ته‌ سه‌ره‌تای به‌هاره‌وه‌. هه‌ر وه‌ک باس کراوە، دابه‌ش کردنی ساڵ تا سه‌ده‌ی پێنجه‌می پێش زایین، له‌ سه‌ر بناخەی دوو جێژنی نه‌ورۆز و مێهره‌گان، ساڵ دوو وه‌رزی بووه‌. به‌ گوێره‌ی نووسراوه‌ی مێژوونوسه‌کان، رێبه‌رانی ئایینی زه‌رده‌شتی له‌ ساڵی ٤٨٥ ی پێش زایین ساڵنامه‌ی هه‌تاوییان ئاماده‌ کردووه ‌و له‌و ساڵه‌دا چوار ورزی ساڵ دیاری کراوه.‌

ساڵنامه‌ی مه‌زده‌یه‌سنای (زه‌رده‌شتی) که‌ له‌ ساڵی ٤٨٥ ی پێش زایین داڕێژراوە، ساڵێکی هه‌تاوییه‌ که‌ به‌ یه‌کسانی شه‌و و رۆژی به‌هار ده‌ستی پێکردووه‌ و ٣٦٥ رۆژی هه‌بووه‌ که‌ به‌ سه‌ر ١٢ مانگی ٣٠ رۆژی و ٥ رۆژی که‌بیسه‌ له‌ کۆتایی ساڵدا دابه‌ش کراوه‌. ( ئه‌م ٥ رۆژه‌ له‌ حیساباتی کورده‌واریدا به‌ په‌نجه‌وتار ناسراوه‌). ساڵی هه‌تاوی ٣٦٥ رۆژ و ٦ کاتژمێره‌. ئه‌گه‌ر ساڵێک به‌ ٣٦٥ رۆژ حیساب بکه‌ین چاره‌که‌ شه‌و و رۆژێک که‌م دێنێ.

له‌ ١٢٠ ساڵ دا ئه‌م چاره‌که‌ شه‌ و رۆژه‌، ده‌بنه‌ یه‌ک مانگی ته‌واو. سه‌ره‌تا که‌ مانگیان به‌ ٣٠ رۆژ حیساب ده‌کرد، پێنج رۆژه‌ زیادییه‌که‌یان وه‌ک په‌نجه‌وتار له‌ کۆتایی ساڵدا هەژمار نه‌ده‌کرد. دواتر گرفتی ئه‌و پێنج رۆژه‌یان به‌ دابه‌ش کردنی به‌ سه‌ر مانگه‌کانی به‌هار و هاویندا چاره‌سه‌ر کرد. به‌ڵام گرفتی پێنج کاتژمێرو ٤٨ خوله‌ک و چه‌ند چرکه‌که‌، واته‌ چاره‌که‌ شه‌و و رۆژه‌که‌ ده‌بووه‌ هۆی ئه‌وەی‌ که‌ هه‌ر چوار ساڵ جارێک جێژنی نه‌ورۆز دوا بکه‌وێ و به‌ درووستی له‌ سه‌ره‌تای به‌هاردا نه‌گیردرێ. به‌م جۆره‌ ده‌بوو که‌ هه‌ر ١٢٠ ساڵ جارێک یه‌ک ساڵ به‌ ١٣ مانگ هەژمار بکه‌ن که‌ ئه‌م ساڵه‌ به‌ ساڵی که‌بیسه‌ ده‌ناسرا.

ئه‌م ئاڵوگۆڕه‌ی جه‌ژنی نه‌ورۆز له‌ سه‌رده‌می ساسانیه‌کان هه‌ر به‌و جۆره‌ ئاسایی بووه‌وه‌ و به‌ ناچاری ئه‌م ئاڵوگۆڕه‌ی نه‌ورۆزیان قه‌بووڵ کردبوو. بۆ نموونه،‌ له‌ ساڵی ٣٠٠ ی زایینی، جێژنی نه‌ورۆز له‌ رۆژی ٧ ی سێپتامبر و له ساڵی‌ ٤٠٠ ی زایینی، له‌ ١٢ ی ئووت و له‌ ساڵی ٥٠٠ ی زایینی، له‌ ١٩ ی ژوئییه‌ و له‌ ساڵی ٦٠٠ ی زایینی، له‌ ٢٤ ی ژوئه‌ن و سه‌ره‌نجام له‌ ٦٣٢ ی زایینی، له‌ ١٦ ی ژوئه‌ن دا به‌ڕێوه‌چووه‌. لێره‌دا ده‌بینین کە‌ جێژنی نه‌ورۆز له‌ ساڵی ٤٨٥ ی پێش زایین له‌ ٢٢ ی مارس دا به‌ڕێوه‌چووه‌ و له‌ ساڵی ٦٣٢ ی زایینی که‌وتوەته‌ ١٦ ی ژوئه‌ن که‌ راست ٩ مانگ و چه‌ند رۆژ دوا که‌وتووه‌. سه‌ره‌ڕای ئه‌م ئاڵوگۆڕه‌ که‌بیسه‌ییه‌ که‌ ده‌بووه‌ هۆی پاش و پێش که‌وتنی جێژنی نه‌ورۆز و مێهره‌گان، زۆرجار رێده‌که‌وت که‌ پادشایه‌ک یا ده‌سه‌ڵاتدارێک به‌ بۆنه‌ی گه‌یشتنه‌ ده‌سه‌ڵات یان تاج له‌ سه‌ر نانی خۆیان، جێژنێکیان ده‌گرت و ئه‌و رۆژه‌یان به‌ نه‌ورۆز یا مێهره‌گان ناودێر ده‌کرد. یا ئه‌م تاج له‌ سه‌رنانه‌یان ده‌خسته‌ رۆژی یه‌که‌می به‌هار. شێوه‌ی به‌ڕێوه‌بردنی جێژنی نه‌ورۆز له‌ سه‌رده‌مه‌ جیاجیاکاندا جیاواز بووه‌. هێندێک جار له‌ یه‌که‌م رۆژ تا رۆژی شه‌شه‌م، پشووی گشتی بووه ‌و هێندێک جار ته‌واوی ٣٠ رۆژی یه‌که‌م مانگی به‌هاریان جێژن گرتووە. له‌ سه‌رده‌می ده‌سه‌ڵاتداری هێندێک له‌ پاشاکانی ساسانی ٢٢٦ تا ٦٥١ ی زایینی، باو بووه‌ که‌ ته‌واوی مانگی خاکه‌لێوه‌ ٢١ ی مارس تا ٢٠ ی ئاپریل، جێژنیان ده‌گرت.

هێندێک له‌ مێژوونووسان وه‌ک بیروونی له‌ کتێبی( الباقیه‌ و الجاحز دارالمحاسن الازداد) شێوه‌ی به‌ڕێوه‌چوونی ئه‌م جێژنه‌ی به‌م شێوه‌یه‌ نووسیوه‌. ته‌واوی ٣٠ رۆژی مانگی خاکه‌لێوه‌یان کرده‌ جێژن. ٥ رۆژی یه‌که‌م بۆ پاشاکان بوو که‌ له‌و ماوه‌یه‌دا خه‌ڵات و پێشکه‌شی ده‌درا، ٥ رۆژی دووه‌م بۆ خان و به‌گزاده‌کان، ٥ رۆژی سێیه‌م بۆ خزمه‌تکارانی پادشاکان،( ٥ رۆژی چواره‌م بۆ خزمه‌کانی ئه‌وان) ٥ رۆژه‌ی پێنجه‌م بۆ سوپاییه‌کان و ٥ رۆژه‌ی شه‌شه‌م بۆ خه‌ڵکی ئاسایی بووه.‌

هورموزی کوڕی شاپووری یه‌که‌م(ساسانی)، پادشایه‌ک بوو که‌ ئه‌م دابه‌ش کردنه‌ی هه‌ڵگرت و فه‌مانی دا تا نه‌ورۆز له‌ یه‌که‌می خاکه‌لێوه‌وه‌ تا کۆتایی بۆ هه‌موو که‌س وه‌کوو یه‌ک به‌ڕێوه‌ بچێ. ئه‌مه‌ش به‌ تێپه‌ڕ بوونی کات ئاڵوگۆڕی به‌ سه‌ردا هات و خه‌ڵک تا ١٣ ی مانگ که‌ رۆژی شووم و ماڵ خاوێن کردنه‌وه‌ و بردنه‌ ده‌ره‌وه‌ی ده‌رد و به‌ڵاکان له‌ ماڵ ده‌ناسرا، جێژنیان ده‌گرت. له‌ رۆژی ١٣ ی مانگی خاکه‌لێوه،‌ خه‌ڵک هه‌موو له‌ ماڵ ده‌چوونه‌ ده‌ره‌وە و ده‌رد و به‌ڵای ماڵیان به‌ کێو و ده‌شت و رووباره‌کان ده‌سپارد. که‌وابوو جێژنی نه‌ورۆز به‌ شێواز‌ی ئه‌مڕۆیی له‌ سه‌رده‌می ساسانیه‌کان بووه‌ته‌ باو و له‌ کۆنه‌وه‌ تا ئه‌مڕۆ له‌ بیر و بۆچوونی گەلانی ئەو هەرێمە جێی گرتووه‌ و پێشوازی لێ ده‌که‌ن. شایانی باسه‌ که‌ ساسانیه‌کان له‌ ساڵی ٥٨١ یا به‌ بۆچوونێکی دیکه‌ ٤٧١ ی زایینی به‌ فەرمی نه‌ورۆزیان وه‌کوو جێژنی نه‌ته‌وه‌یی راگه‌یاندووه‌. به‌ڵام گرفتی ئاڵوگۆڕ و جێ گۆڕکێی به‌ڕێوه‌بردنی جێژن به‌ هۆی ساڵی که‌بیسه‌وه‌ تا سه‌ده‌ی یازده‌یه‌می زایینی به‌ هه‌مان شێوه‌ به‌رده‌وام بووه‌.

سەبارەت بە نەورۆز لەسەردەمی پێش ساسانیەکان زانیاری زۆر لەبەر دەستدا نییە بەڵام لەسەردەمی ساسانیەکان بەم لاوە (٦٥٠-٢٢٤ پ ز) زانیاری زۆرە. کەتیبەکانی ساسانی لە کوردستان، پەند نامەکان و نووسراوەکانی تر کە بە زمانی کوردی (پەهلەوی) کە زاراوەی فەیلییە و لەو سەردەمانەدا نووسراونەتەوە، باس لە بەڕێوە چوونی ڕێوڕەسمی نەورۆز لە لایەن شا و گەلەوە دەکەن.

لیرەدا وەبیر هێنانەوە و بەرز ڕاگرتنی یادی ئەو شەهیدانەی کە بە خۆڵەمێشی جەستەیان، ژیانەوەی گەلێک کە لە ناو بەرداشی قڕ کردنی فەرهەنگی دا بوون، مسۆگەر کرد و بوونە هێمای کاوەی سەردەم، کە ئەرکی ئەخلاقی و مرۆڤ بوونمانە و بە بەردەوام کردنی ڕێچکەی ئەوان، خەون و خەیالی هەزار ساڵەمان بەدی بێنین. ئەو چالاکیە گیانبازانە بریتین لە؛

له‌ڕۆژی ٢١ ی ساڵی ١٩٨٢ دا، مه‌زلووم دۆغان یەکێک لە دامەزرێنەرانی پارتی کارکەرانی کوردستان(پ.ک.ک) ئاگری نه‌ورۆزی به‌گڕبه‌ردان له‌جه‌سته‌ی خۆی له ‌زیندانی سه‌ربازی ئامەد، نه‌ورۆزی پیرۆز کرد و ئیتر له‌و ڕۆژه‌ به‌دواوه‌، جێژنی نه‌ورۆز واتا و مانایه‌کی به‌ته‌واوه‌تی سیاسی په‌یدا کرد و هه‌موو ساڵێک له ‌باکووری کوردستاندا، ڕۆژی نه‌ورۆز کرا به ‌ڕۆژی به‌رخۆدان و سه‌رهه‌ڵدان.

له‌گه‌ڵ هه‌موو قه‌ده‌غه‌کاریه‌کانی ده‌وڵه‌تی فاشیستی تورک، نه‌ورۆز له‌ دوای ساڵه‌کانی ١٩٨٠، له‌شاره‌کانی جزیر ‌و نوسه‌یبین، به‌به‌شداری ده‌یان هه‌زار که‌س و به‌شێوازێکی جەماوەری پیرۆز ده‌کرا.

له‌ساڵه‌کانی ده‌ستپێکی ١٩٩٠، له‌به‌رزایی قه‌ڵای ئامه‌د، کچێکی قاره‌مان به‌ناوی زه‌کیه‌ ئا‌ڵکان، به‌ئاگری جه‌سته‌ی خۆی، ئاگری نه‌ورۆزی گەشاوە کرد. زه‌کیه‌ئاڵکان، بۆ پڕۆتێستۆ کردنی سیاسه‌تەکانی ڕژیمی داگیرکەر و فاشیستی تورکیا و له‌پێناو پیرۆز کردنی جه‌ژنی نه‌ورۆز، به‌ئاگری جه‌سته‌ی خۆی، گوڕ و تینی به‌ئاگری سه‌رهه‌ڵدانی گه‌ل و نه‌ورۆزی تێکۆشان به‌خشی.

خوێناوی ترین نه‌ورۆز، نه‌ورۆزی ساڵی ١٩٩٢ ی شاری جزیر‌ بوو. له‌ڕۆژی ٢٠ ی مارسی ١٩٩٢، جه‌ماوه‌ر له‌ناو مه‌یدانی کۆماری شار دا، ئاگریان داگیرساندبوو. ئه‌وسا له‌ ده‌وری ئاگره‌که ‌ده‌ستیان به‌ هه‌ڵپه‌ڕین کردبوو. هێزه‌کانی ده‌وڵه‌تی تورک، به‌چه‌ک هێرشیان کردە ‌سه‌ر جه‌ماوه‌ر و له ‌ئه‌نجامی ئه‌و هێرشه‌دا به‌سه‌دان که‌س بریندار بوون و گیران. هه‌روه‌ها ١٣ وڵات پارێزی دیکه‌، له‌هێرشی هێزه‌کانی ده‌وڵه‌تی فاشیستی تورک، ژیانی خۆیان له‌ ده‌ست دا.

له‌ساڵی ١٩٩٤ له‌کاتی پیرۆزباییه‌کانی جه‌ژنی نه‌ورۆز، پۆلیسی ئاڵمان، هێرشی کرده‌ سه‌ر کوردانی دانیشتووی ئه‌و وڵاته‌ و له‌ئه‌نجام دا جه‌وانێکی کورد به‌ناوی حه‌لیم ده‌نه‌ر، به‌هۆی لێدان، گیانی له‌ده‌ست دا. هه‌ر له‌هه‌مان ساڵ دا، له‌درێژه‌ی چالاکیه‌کانی کوردان له‌وڵاتی ئاڵمان بۆ پیرۆز کردنی جه‌ژنی نه‌ورۆز، دوو کیژ به‌ناوه‌کانی ڕووناهی و بێریڤان، ئاگریان له‌جه‌سته‌ی خۆیان به‌ردا و تاوەکوو ئەمڕۆیش شۆڕشگێڕانی کورد، نەیانهێشتووە کە گڕی نەورۆز دابمرکێ و ساڵ لە دوای ساڵ بە جۆشێکی گەورەترەوە ئەو بۆنە مێژووییە بەرز ڕادەگیردرێ و فەلسەفەی هەبوونی لەلای کوردان بە تایبەتی، ژیان دەکردرێ و گەلان هەنگاو بە هەنگاو لە ئازادی و هاوسانی و پێکەوە ژیان کە حەقیقەتی هەبوونی ئەو جێژنە پیرۆزەیە، نزیکتر دەبنەوە.


pjak.eu



🆔 @GozarDemocratic

ڕێبەر ئۆجالان چۆن باسی نەورۆز دەکات؟


وتەی ڕێبەر ئۆجالان لەسەر نەورۆز کە لە دوای چالاکی مەزڵوم دۆغان ئاماژە بەوە دەکات، نەورۆز بۆ کوردان بووەتە ژیانێکی نوێ و چالاکییەکەی مەزڵوم دۆغان لە نەورۆزدا ڕێگەی مردنی ڕاست کردەوە و گەلی کوردی سەرلەنوێ زیندوو کردەوە، هەر بۆیە ڕۆژی نەورۆز ڕۆژی سەرکەوتن، بەرخۆدان و ژیانەوەیە بۆ گەلی کورد.


rojnews



🆔 @GozarDemocratic