‍ ئۆك: لەگەڵ ڕێککەوتنی شەنگالین بەمەرجێک ئیرادەی ئێزدییەکان و ئەنجومەنەکەی قبوڵ بکرێت



سەبری ئۆك، ئەندامی كۆنسەی بەڕێوەبەری کەجەکە، دەربارەی ڕێككەوتنی نێوان پەدەکە و بەغدا لەسەر شەنگال، ڕایگەیاند، ئەگەر مرۆڤ چەند ساڵێك لەمەوبەری شەنگال نەبینێت و هەڵسەنگاندنی بۆ نەكات و بڕیاری لەسەر بدات جێگای خۆی ناگرێت، وتیشی: لەگەڵ ڕێككەوتنەکەداین بەمەرجێك ئیرادەی بەڕێكخستن بووی شەنگالییەكان قبوڵ بكرێت.

سەبری ئۆك، ئەندامی كۆنسەی بەڕێوەبەریی کەجەکە، بەشداریی بەرنامەی ڕۆژەڤی وڵاتی تەلەفزیۆنی ستێرك تیڤی بوو و ڕێككەوتنی نێوان پەدەکە و بەغدای لەسەر شەنگال نرخاند.

ئۆك لە قسەکانیدا وتی:”نە بەغدا و نە حكومەتی هەرێمی كوردستان نەیانتوانی شەنگال بپارێزن و ٧٤هەمین فەرمانیان بەسەر ئێزیدیەكاندا هێنا”.

وتیشی: دەسەڵاتی هەرێمی باشوری كوردستان گەلی ئێزیدیان بەبێ هیچ پاراستنێك بەتەنیا جێهێشت، ئێزیدییەكانیان لەناو چنگی داعشدا كردە قوربانی یو گەل بەتەنیا قوربانیاندا و بەهەزاران كەسیان هەتا ئێستاش چارەنووسیان نادیارە، ئێزیدی خۆیان بەرێكخستن كرد و خۆیان گەیاندووەتە ئێستا و قبوڵیش ناكەن كەس مامەڵەیان پێوە بكات، بەغدایش بەهەمانشێوە گەلی ئێزیدیان نەپاراست، مامەڵەكردن بەگەلی ئێزیدی ئەنجامێكی ئەرێنی لێناكەوێتەوە و ڕێكەوتنیش بێ ئەنجام دەبێت”.

لە درێژەی قسەکانیدا ئۆك وتی:”تەنیا هێزی ڕزگاریی كوردستان بوو كە ڕێڕەوی ئازادیی كردەوە و هاوكاری گەلیان كرد، بۆچی ئەوكاتە نەتەوەیەكگرتووەكان بەو ئەركە هەڵنەسان و ڕێڕەوێكیشیان بۆ ڕزگاریی ئێزیدییەكان نەكردەوە و ئێستا بەئاسانی بڕیار لەسەر چارەنووسی ئێزیدییەكان دەدەن؟”.

سەبری ئۆک، هەروەها وتی: بەغدادو هەولێر بێ ئەوەی ئەم ڕاستیانە بزانن و ئیرادەی گەلی بەڕێكخستنكراوی شەنگال بەبنەما نەگرن، چۆن دەتوانن بڕیار و ڕێككەوتنێكی وەها بکەن، دەبێت هەر دوو لایەنیان ڕێز نیشانی ئەو ئەنجومەن و ئێرادە بەڕێكخستن بووە بدەن.

لە کۆتایشدا ئەو ئەندامەی كۆنسەی بەڕێوەبەری کەجەکە، ڕایگەیاند:”ڕێككەوتن بۆ چارەسەركردنی كێشەكان دەبێت، بەڵام ئەگەر بەڕێوەبەریی ئەنجومەنی شەنگال بەبنەما نەگرن ئەو ڕێككەوتنە هیچ ئەنجامێكی نابێت و ئێمەش بەمەرجی قبوڵكردنی ئیرادەی ئێزیدییەكان و ئەنجومەنی شەنگال لەگەڵ ڕێككەوتنی چارەسەركردنی پرسی شەنگالین”.



ROJNEWS


🆔 @GozarDemocratic

۱-ی حوزەیران و ئەشکەنجەی سپی – ٢٤


هەوڵەکانی ئۆجالان بۆ ئاشتی و چارەسەری وەک بەردێک بەر پیلانگێڕی لەناوبردن و ڕزاندنی گۆشەگیری دەوڵەتی تورک دەکەوت. تەڤگەری ئازادی کورد لە ساڵی ٢٠٠٤ دا لەبەردەم بڕیارێکی نوێدا بوو.


🆔 @GozarDemocratic

١-ی حوزەیران و ئەشکەنجەی سپی – ٢٤


هەوڵەکانی ئۆجالان بۆ ئاشتی و چارەسەری وەک بەردێک بەر پیلانگێڕی لەناوبردن و ڕزاندنی گۆشەگیری دەوڵەتی تورک دەکەوت. تەڤگەری ئازادی کورد لە ساڵی ٢٠٠٤ دا لەبەردەم بڕیارێکی نوێدا بوو.



دەوڵەتی تورک لە ڕێگەی ئەو ڕژێمەی کە لە ئیمڕالی دروستی کرد، گۆشەگیری و کەرەنتینەی هەمیشەیی کرد و پیلانی ڕزاندن و لەناوبردنی دەستپێکرد. گوێ بە پێشنیازەکانی عەبدوڵلا ئۆجالان ڕێبەری گەلی کورد بۆ ئاشتی و چارەسەری نەدا و سیاسەتی لەناوبردنی لەدژی گەلی کورد هەڵبژارد. تەڤگەری ئازادی کورد لە ساڵی ٢٠٠٤دا ئیدی پێویست بوو بڕیارێکی نوێ بدات. بە تایبەتی گفتوگۆ لە مانگی شوباتدا لەناو هەپەگەدا دەستیپێکرد، لە کۆتایی مانگی ئایاردا جێبەجێ کرا.

دەستەی فەرماندەیی هەپەگە لە ٢٨ی ئایاری ٢٠٠٤ ڕاگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و ئاماژەی بەوەدا کە ئاگربەستی ١ی ئەیلولی ١٩٩٨ کە تا ئەو کاتە بەردەوام بوو ئیدی کۆتایی هاتووە و گەریلا لە 'پاراستنی ناچالاکەوە' دەست بە 'پاراستنی ڕەوای چالاک' دەکات. هەپەگە لەبارەی هۆکارەکانی ئەم بڕیارەوە وتی، "بۆ بەڕێوەبردنی شەڕی تایبەت و بە ئامانجی لەناوبردنی گەریلاکانمان، سەربازان کە بە شێوەیەکی قێزەون پەروەردەکراون ئەگەری لە فەرماندەی بۆلوە دێن و لە موونزوور ئۆپەڕاسیۆن دەکەن، ئەگەر لە قەیسەری دێن و لە جوودی ئۆپەراسیۆن دەکەن، ئەو کاتە هەپەگەش ناچارە وڵامی ئەو هێزانە بداتەوە. هەروەها ئەمەش وادەکات شەڕ لە هەموو تورکیا بڵاوببێتەوە."

لە ڕاگەیەنراوەکەدا هەروەها ئەم داوایەکرا، "پێویستە کۆتایی بە گۆشەگیری سەر عەبدوڵلا ئۆجالان ڕێبەری گەلی کورد بهێنرێت، ڕێبەر ئاپۆ وەک نوێنەری ئیرادەی گەلی کورد قبوڵ بکرێت، ڕێگا بۆ چارەسەری دیموکراتیانە بکرێتەوە، هێزی زیادەی تورک لە کوردستان پاشەکشێی پێ بکرێت، دۆخی نائاسایی لە هەرێمەکانی کوردستان بە تەواوی هەڵبگیرێت، ئۆپەڕاسیۆن لەدژی هێزەکانی هەپەگە کۆتایی پێبهێنرێت، توندوتیژی دژی گەلی کورد ڕابگیرێت و سیستمی جاشایەتی هەڵبوەشێنرێتەوە."

ئەو قۆناغەی کە بە هەنگاوی ١ی حوزەیران دەستیپێکرد

دووەمین کۆنگرەی کۆنگرەی گەل و هەنگاوی هەپەگە لە ١ی حوزەیرانی ٢٠٠٤ دا دەستیپێکرد، بە شێوەیەکی فەرمی بووە بڕیاری تەڤگەری ئازادی کورد و بۆ ڕای گشتی جیهان ڕاگەیەنرا. هەنگاوی ١ی حوزەیرانی ٢٠٠٤ وەک '١٥ی تەباخی دووەمین' جێگای خۆی لەناو مێژووی تێکۆشانی ئازادی کوردستاندا گرت. دوای ئەوەی بڕیارەکە لەسەر ئەم بناغەیە درا، هێزەکانی گەریلا گەڕانەوە بۆ باکووری کوردستان و لەدژی کردەوەکان و گۆشەگیری سەر ڕێبەری گەلی کورد لە چوارچێوەی ' مافی پاراستنی ڕەوا' چالاکیان ئەنجامدا. لە راستیدا کارەکانی سەرلەنوێ نۆژەنکردنەوەی هێزە سەربازیەکانی تەڤگەری ئازادی کورد لە ساڵی ٢٠٠١ەوە دەستیپێکردبوو. هێزەکانی هەپەگە هەموویان لە ساڵی ٢٠٠٣ دا لە رووی سەربازی و تەکنیکیەوە بە شێوەیەکی فراوان پەروەردە کرابوون و پرۆفیشناڵ ببوون. لە بەرانبەر گەریلاکانی کوردستان کە خۆیان بۆ سەردەمی نوێ ئامادە کردبوو، ڕێبەری گەلی کوردیش ئامادەکاری بۆ مۆدێلی نوێ کرد. پرۆژەی کۆنفیدرالیزمی دیموکراتیکی ڕێبەری گەلی کورد لە ٢١ی ئازاری ٢٠٠٥دا بە جەژنی نەورۆز لە ئامەد ڕاگەیەنرا.

تێپەڕبوون لەناو کۆنفیدرالیزمی دیموکراتیکدا

کۆنفیدرالیزمی دیموکراتیک لەدژی ستراتیژی ناچارەسەری دەوڵەتی تورک دەبووە یەکێک لە کاریگەرترین هەنگاوەکانی ئۆجالان. بەپێی بۆچوونی ڕێبەری گەلی کورد سەردەمی نەتەوە – دەوڵەت بەسەر چووە، چارەسەری لە جێگەی دروستکردنی نەتەوەیەکی سەربەخۆ، پێویستە لە دیموکراتبوونی نەتەوەکاندا واتە لە کۆنفیدرالیزمی دیموکراتیدا ببێت. کۆنگرەی گەل لە سێیەمین کۆبوونەوەی ئەنجومەنی گشتیدا کە لەنێوان ٤ی ئایار و ٢١ی ئایاردا ئەنجامدرا، پرۆژەی کۆنفیدڕالیزمی دیموکراتیک بە فراوانی گفتوگۆی لەسەرکرا و بووە پەیامێک بۆ کۆمەڵانی کوردستان.

بەپێی پەیامەکە گەلی کورد بۆ سیستمی کۆنفیدڕالی دروست بکات پێویستە لە ڕووی سیاسی، کۆمەلایەتی و ئابوریەوە لە گوند، کۆڵانەکان دەستپێبکەن و کۆمین و ئەنجومەنی خۆیان دروست بکەن. کۆنگرەی گەل سیستمی کۆنفیدڕالیزمی دیموکراتیکی کوردستانیان وەک ئیرادەیەکی باڵای دیموکراتیکی گەل و ئەنجومەنی یاسادان قبوڵ کرد.

ئۆجالان دەستیلەکارکێشایەوە

عەبدوڵلا ئۆجالان ڕێبەری گەلی کورد لە ١١ی ئایاری ٢٠٠٥دا کاتێک لەگەڵ پارێزەرانی چاوپێکەوتنی ئەنجامدا، بڕیارێکی مێژوویی ڕاگەیاند. عەبدوڵلا ئۆجالان وتی ئەو لەنێوەندگیری کشاوەتەوە و بڕیاری شەڕ یان ئاشتی بۆ تەڤگەری ئازادی کورد بەجێ دەهێڵێت و وتی، "بۆ ئەوەی ئاشتی مسۆگەر ببێت شەش ساڵە دەپاڕێمەوە، ئەوەیان جێبەجێ کرد، منیش وتم بووەستن، بەشکم دەوڵەت هەنگاوێک بنێت. بە ڕاستی منیش بڕوام کرد. هەڤاڵەکانی خۆمم بۆ باشوور کشاندەوە، هەڵویستێکی دیسیپلینی و بە شەرەفیان پیشاندا. پیرۆزباییان لیدەکەن. بەڵام ئەوەی من بە تەمای بووم لە دەوڵەت، وڵام نەدرایەوە. دەوڵەت چاوەڕێی ئەمریکا

ی دەکرد، سیاسەتی لەناوبردن تا ئێستاش لە ڕؤژەڤدایە. با نەڵێن سەرۆک وایوت، ئەو فەرمانیدا'. من بە تایبەتی بە گروپی شەڕ دەڵێم: لەبارەی پاراستنی چالاک بەپێی پێویستیەکانی دیموکراتی بڕیار بۆ ئێوە بەجێدەهێڵم. ئەگەر دەتانەوێت دەتوانن بۆ باشوور بکشێننەوە، ئەگەر دەتانەوێت بەشداری لە ژیانی مەدەنیدا بکەن، من دەلێم: نەک من ئیرادەی ئێمە مەرجە. ئەگەر هونەرتان هەیە و لە دەستان دێت، ئەگەر ئێوە دەڵێن، دەتوانین قاڕەمانێتی بکەین، ئەوەش ئێوە دەیزانن. ئەگەر ناتوانن خۆتان بپارێزن، ئەو کاتە هیچ مەکەن. ئەگەر دەلێن' نا دەیکەین' ئەو کاتە بکەن."

یاسای ١ی حوزەیرانی ٢٠٠٥ پەیڕەو دەکرێن

دەولەتی تورک کە لە بەرانبەر شەڕی کوردستان و لەبەرانبەر هزری عەبدوڵلا ئۆجالان ڕێبەری گەلی کورد تەنگەتاو ببوو، لە ساڵی یەکەمی هەنگاوی ١ی حوزەیرداندا پیلانگێڕیەکی نوێی لە ئیمڕالی دەستپێکرد، 'ڕژێمی ئینفاز بە ئاسایشێکی زۆرەوە' پێکهێنرا. لەبەرئەوەش دەسەڵاتی ئەو کاتەی ئاکەپە ناچار بوو هەموو یاساکانی ساڵەکانی پێشوو کە جێبەجێ دەکران لەسەرەوە تا کۆتایی بگۆڕێت. ئەو یاسایانە وەک 'یاساکانی ئۆجالان' لە مێژوودا تۆمارکران، ئەو مافەی کە بە ئۆجالان درابوو، ئەگەر کەمیش بێت، لێی سەندرایەوە. گۆشەگیری و کەرەنتینەی لەسەر عەبدوڵلا ئۆجالان ڕێبەری گەلی کورد قوڕستر کرد . بە یاسای نوێ ١٢ی چاوپێکەوتنی ئۆجالان لەگەڵ پارێزەرانی قەدەغەکران و چاودێریکردنی و تۆمارکردنی چاوپێکەوتنەکانی ئۆجالان لەگەڵ پارێزەرانی سەپێنرا. ئیدی هیچ ئەرکێک لە چاوپێکەوتنەکاندا نەمابوو، ئامێری تۆمارکردنی دەنگیان لەسەر مێزەکە لە کاتی چاوپێکەوتندا دادەنرا . هەروەها دەست بەسەر تێبینییەکاندا دەگیرا کە پارێزەران کە کاتی چاوپێکەوتنەکاندا دەیاننووسی و تۆماریان دەکرد.

هەوڵی خنکاندنی فیزیکی و ئیرادە

لە ئیمڕالی کە هەموو مافێک ئاستەنگکرابوو، بێبەشکردن لە مافەکان ئیدی دەبووە بەشێک لە ژیانی ڕۆژانە. عەبدوڵلا ئۆجالان ڕێبەری گەلی کورد بەم شێوەیە باسی لەو پیلانە دەکرد کە لەدژی ئەنجامدەدرا: "ئەوەی لەدژی ئێمە ئەنجام دەدرێت، هەوڵی خنکاندنی فیزی و ئیرادەیە. ئەوەش لە چوارچێوەی پیلانیکدا بەڕێوە دەبەن. ئەم کردەوانە لەبەردەم چارەسەری دیموکراتی و ئاشتیانە ئاستەنگە. بەردەوامی سیاسەتی لەناوبردنە. چاوپێکەوتن لەم باردودۆخەدا ئەنجام نادرێن. چاوپێکەوتنەکان کۆتاییان پێهاتووە. من ئەم دۆخە شەرمەزار دەکەم. ئەمە لەناوبردنێکی بێ دادگاییکردنە و پێدەچێت دوایین چاوپێکەوتنی ئێمە بێت."

پیلانێکی نوێ لە ئیمڕالی جێبەجێ کرا، لە لێدوانەکانی ئەو کاتەی ئاکەپە دەزانرا کە پرۆژەیەکی دەوڵەتە. تەیب ئەردۆغان سەرۆک وەزیری تورک دەیوت، 'ئۆجالان ئێدی ناتوانێت لەگەڵ پارێزەرانی چاوپێکەوتن ئەنجام بدات.' جەمیل چیچەک وەزیری دادیش دەیوت، " دۆزی ئۆجالان کۆتایی هات. ئیدی پێویستی بە چاوپێکەوتن نەماوە." ئەم قسانەی بەرپرسانی تورک جگە لە شاردنەوەی گۆشەگیری ناو گۆشەگیری لە ئیمڕالی بە واتای هیچ شتێکی تر نەدەهات. لەو کاتەدا ٤ دۆزی ئۆجالان لە دادگای مافەکانی مرۆڤی ئەوروپا و دۆزێکیش لە تورکیا بەردەوام بوو.

قەدەغەی کوردی و ناڕەزایی

لە ئیمڕالی کردەوەی بەو شێوەیە ئەنجامدران کە لە یاسای نێونەتەوەیی جێگایان نەدەبووەوە، کردەوەی دژی مرۆڤایەتی لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥ ڕوویدا. هەوا کەسەر کە لەگەڵ محەمەد ئۆجالان بۆ ئیمڕالی چوون، لەگەڵ ئۆجالان بە کوردی قسەیان کرد. بەرپرسانی دەوڵەتی تورک دەستیان بە جووڵە کرد و داوایان کرد بە کوردی قسە نەکەن. لەسەر ئەوەش هەوا کەسەر بە ئەوانی وت، "من کوردم، من بە زمانی دایکی خۆم قسە دەکەن." دوای ئەوەی بەرپرسانی تورک هوشداریەکەیان دووبارە کردەوە، چاوپێکەوتن بە کوردی کۆتایی هات، ڕێبەری گەلی کورد بە برا و خوشکی خۆی وتی،" کاتێک ئێوە بۆ چاوپێکەوتن هاتن، پێویستە هەموو کاتێک بە کوردی قسە بکەن، ئەگەر بە کوردی قسە نەکەن، ئەو کاتە سەردانم مەکەن." و بە بەرپرسانی تورکی وت، ئێوە ناتوانن کوردی قەدەغە بکەن."

ئۆجالان لەو چاوپێکەوتنەدا ڕایگەیاند کە پەروەردە بە زمانی دایک واتە کوردی مافێکە و داوای لە کوردان کرد کە بۆ کوردی و مافی کەلتوری خۆیان کار بکەن و وتی، "سەرەتا بۆ مافی پەروەردەی کوردی پێویستە گەلی کورد بۆ هەموو مافەکانی کەلتوری خۆی کار بکات. لە ماوەی ڕابردوودا بینیمان کە دایکانمان و گەنجانمان چییان سەرخست. گەلەکەمان لە چوارچێوەی دیموکراسیدا پێویستە هەوڵەکانی زیاتر بکات و چالاکی ئەنجام بدات. پەیمانی لۆزان لەدژی مافی پەروەردەیی کوردی نییە، بە پێچەوانەوەیە، دەرفەت بەم مافە دەدات. ئێمە دوژمنایەتی تورک ناکەین، پێویستە مرۆڤ ئەم زمانە فێر ببێت. گەلەکەمان بۆ ئەم داواکاریانە، بێ ئەوەی توندوتیژی بەکار بهێنێت، بە ڕێ و ڕێبازی دیموکراتی هەموو هەفتەیەک دەتوانێت چالاکی ئەنجام بدات."

یەکەم سزای زیندانی تاکەکەسی

دوای ئەو پێشنیارانەی ڕێبەری گەلی کورد، دەستەی دیسیپلینی دەوڵەتی تورک کە لە ئیمڕالی پێکهێنرا

بوو، بە بیانووی ئەوەی 'فەرمانی بە ڕێکخستن کردبووە و گەلی بۆ ڕاپەرین هانداوە' ٢٠ ڕۆژ سزای زیندانی تاکەکەسی بەسەردا سەپێنرا. ئۆجالان کە نەیدەتوانی سوود لە مافی یاسایی پارێزەرانی وەربگرێت، گلەیی لە ٢مین دادگای ئینفازی بورسا کرد، بەڵام گلەییەکەی رەتکرایەوە. گوایە دوای ئەوەی قۆناغی یاسایی کۆتایی هات، سزای زیندانی تاکەکەسی لە ١ی کانونی دووەمی ٢٠١٦دا جێبەجێ کرا. دوای ئەوەی جێبەجێ کرا، ڕادیۆ، ڕۆژنامە و کتێکبەکانی لێسەندرانەوە، رێگە نەدرا کە بجێتە ناو ئەو حەوشەیەی کە هەواگوڕکێی تیدا دەکرد. عەبدوڵلا ئۆجالان ڕێبەری گەلی کورد دوای سزای زیندانی تاکەکەسی لە چاوپێکەوتنی ١ی شوباتدا وتی: "ئەگەر زمانی دایک قەدەغەدەکرێت، ئەمە قڕکردنی کەلتوریە. گرنگی ئەم بابەتە و پەروەردە بە زمانی دایک پێویستە لە ڕاگەیەنراوەکاندا بە باشی و بە فراوانی باسی لێ بکرێت. قڕکردنی کەلتوری لە قڕکردنی فیزیکی زۆر مەترسیدارترە. مافی رەوای سروشتی دایک و منداڵانی کوردی کە داواکاری خۆیان لەم بارەیەوە بە شێوەیەکی ئاشکرا دەرببڕن و ناڕەزایی دیموکراتیکی خۆیان پیشان بدەن.

لە ڕێگای زیندانی تاکەکەسیەوە ئەشکەنجەی سپی بەرانبەر ئۆجالان ئەنجامدرا. ئەم ڕێبازەی ئەشکەنجە چەندین ساڵ بەردەوام بوو. تا ساڵێ ٢٠٢٠ ٢٤٠ جار سزای زیندانی تاکەکەسی (حوجرە) بەسەر عەبدوڵلا ئۆجالاندا سەپێنرا. ئەو سزایەی کە سەرەتا لە زستانی ٢٠٠٦دا بەسەر ڕێبەری گەلی کورددا سەپێنرا لەناو گەلی کوردستان و گەریلادا ڕێگای بۆ تۆڕەییەکی گەورە کردەوە.

بۆ من نەمرن

لە ٧مین ساڵیادی پیلانگێڕی نێودەوڵەتیدا، واتە لە ١٥ی شوباتی ٢٠٠٦دا ڤیان سۆران ئەندامی کۆمیتەی سەرلەنەوێ دامەزراندنی پەکەکە و یەکێک لە فەرماندەکانی یەژاستار، بۆ شەرمەزارکردنی دەستگیرکردنی ڕێبەری گەلی کوورد و سزای حوجرە و کردەوە دژی مرۆڤایەتیەکان لە ئیمڕالی، ئاگری لە جەستەی خۆی بەردا. بەهۆی سەرلەنوێ دەستپێکردنی چالاکی خۆسووتاندن ڕێبەری گەلی کورد تووڕە بوو و لە چاوپێکەوتنی ١٦ی شوباتی ٢٠٠٦دا وتی، "من ئەم جۆرە چالاکیانە پەسەند ناکەن. ئەگەر بشمرم با کەس بۆ من زیان بە خۆی نەگەیەنێت. من لێرە لەناو بارودۆخێکی خراپ و قوڕسدام، بەڵام بەرخۆدان دەکەم. پێدەچێت مردن زۆر ئاسانتر بێت."


دواتر: بۆ ئەوەى باڵندەکان نەبینێت دارەکانیان بڕیەوە



ANF




🆔 @GozarDemocratic

با گوێی لە دەنگی باڵندەکانیش نەبێت! -٢٥-


دەوڵەتی تورک لە رۆیشتن بەرەو ساڵی ٢٠٠٨ شێوازی ئەشکەنجەی بەدەر لە عەقڵی خستەکار. بە زۆر قژی ئۆجالان کورت کرایەوە، بۆ ئەوەى باڵندەکان لەسەری نەنیشنەوە و نەخوێنن، دارەکانی دەورووبەری زیندانە تاکە کەسییەکەیان بڕییەوە.


🆔 @GozarDemocratic

با گوێی لە دەنگی باڵندەکانیش نەبێت! -٢٥-


دەوڵەتی تورک لە رۆیشتن بەرەو ساڵی ٢٠٠٨ شێوازی ئەشکەنجەی بەدەر لە عەقڵی خستەکار. بە زۆر قژی ئۆجالان کورت کرایەوە، بۆ ئەوەى باڵندەکان لەسەری نەنیشنەوە و نەخوێنن، دارەکانی دەورووبەری زیندانە تاکە کەسییەکەیان بڕییەوە.



لە سیستمی ئیمراڵیدا و لە ساڵی ٢٠٠٦ بە دواوە سەپاندنی سزای ژووری تاکەکەسی، کە پێی دەوترێت "ئەشکەنجەى سپی" بووە سزا و کردەوەیەکی ئاسایی. عەبدوڵا ئۆجالان رێبەری گەلی کورد لە ١٢ی تەممووزی ٢٠١٦دا و کاتێک پارێزەرەکانی بینی پێی وتن، "بۆ چارەسەری و ئاشتی دەبێت رێگای سیاسەتی دیموکراتیکی بە روودا بکرێتەوە"، بەڵام رادیۆکەی، رۆژنامە و کتێب لە ژوورەکەى وەرگیرانەوە. رێگایان نەدا رۆژانە بچێتە شوێنی هەوا وەرگرتن، سزای ژووری تاکەکەسیی بۆ ماوەى ٢٠ رۆژ بەسەردا سەپێنرا. ئۆجالان، کە هەر خۆی لە ژوورێکی تاکەسیدا رادەگیرا، جارێکیتر و بۆ ٢٠ رۆژ لە ژوورێکی تاکەکەسی، کە هەموو دیوارەکانی سپی بوون، دەبوو بە تەنها بمایەتەوە. ئۆجالان بۆ بەرگریکردن لە خۆی لە دژی ئەو سزایە نووسراوی بۆ لیژنەى دیسیپلینی زیندان نووسی و رایگەیاند، بە بەردەوامی باس لە بیر و رامانی خۆی لەسەر چارەسەریی دیموکراتیک دەکات و دەیانخاتەڕوو.

"لە قسەکانمدا ئەوەى کە زۆرتر لە هەموویان بێزارم دەکات ئەوەیە، کە هەر دوو لایەنەکە دۆخی قورس و زەحمەتی من بۆ خۆیان وەک دەستکەوتێک بەکار دەهێنن. من هەوڵ دەدەم بێ راوەستاندن ئەوە بڵێم، کە ئەوە بە راست نازانم. من ئەوە هەم بۆ پەکەکە و هەم بۆ دەوڵەت دەڵێم، چونکە لێکدانەوە و حساباتی هەڵە دەکەن. ئەگەر هیچ رێگایەک بۆ لێدەرچوون، بۆ چارەسەری نەخرێتەڕوو، ئەی ئەو هەزاران مرۆڤە لە چیاکاندا چی بکەن؟. دەستنیشانکردنێکی بابەتیانەیە ئەوەیە، ئەگەر رێگای چارەسەری بە یاسا دابخرێت، ئەوا شەڕ قورستر دەبێت، کێشە قورسەکان جەماوەر وەردەسوڕێنێت بۆ تەقینەوە. ئەوە فەرمان نییە. من جارێکیتر رایدەگەیەنم، بۆ ئەوەی بە هەڵە لێکنەدرێتەوە، هۆشداری و پێشنیازەکانم دیسانەوە دووبارە دەکەمەوە، بە شێوەیەکی مێژووی لایەنە پەیوەندیدارەکان بە بەرپرسیاری بجوڵێنەوە و ببنە خاوەن هەڵوێست، پێشنیازی سەرەکیم ئەوەیە، کە ئەرکی خۆتان بەرامبەر بە ئاشتی و چارەسەریی دیموکراتیک بەجێبهێنن".

ملیۆنەها کەس: ئۆجالان ئیرادەی سیاسیی منە

لەو رۆژانەدا، کە سیستمی ئەشکەنجەى دەوڵەتی تورک لە سنوور تێپەڕیبوو، کوردانیش ئەرکی یەکەمی کەمپەین و هەڵمەتە مێژووییەکەیان، کە ماوەى ١٠ مانگ بوو بەردەوامبوو، بەرەو کۆتایی دەبرد. ئەنجامەکانی هەڵمەتی بزووتنەوەى هاووڵاتییان ئازاد، کە لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٥ – ٢٠٠٦ دا لە تورکیا و کوردستان بە ناوی "هەڵمەتی ئۆجالان ئیرادەی سیاسیی منە" دەستپێکردبوو، لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦دا لە ئەنقەرە و لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەنووسیدا بۆ رای گشتی ئاشکرا کرا. سەرباری ئەوەى سەدان هەزار چالاکوانی هەڵمەتەکە لەلایەن پۆلیسی تورکەوە دەستگیرکران، بەڵام ٢ ملیۆن و ٢٤٣ هەزار کەس وتیان، "من کوردستانییەکم و عەبدوڵا ئۆجالان لە کوردستان بە ئیرادەی سیاسیی خۆم دەزانم و قبوڵێ دەکەم" و هەڵمەتەکەیان ئیمزا کردبوو. لەو ئیمزایانەدا ١ ملیۆن و ٢٠٠ هەزاریان لە ئەوروپا کۆکرابوویەوە.

ئەو کەمپەین و هەڵمەتە، کە لە ساڵانی داهاتوودا بەردەوامیی پێدرا، ئیمزاکانی ١٠ ملیۆنی تپەڕاند. بێگومان ئەوە یەکەمجار نەبوو، پێشتر بە ناوی جیاجیاوە بۆ ئەوەى گۆشەگیری لەسەر ئیمراڵی تێکبشکێنرێت، بۆ باشکردنی دۆخی تەندروستی و ژیانی ئۆجالان و لە هەموویان گرنگتر بۆ ئازادکردنی ئۆجالان ٢ کەمپەین و هەڵمەتی تری جەماوەری رێکخرابوون.

*زیندانیان لە زیندانەکانی تورکیا و کوردستاندا لە ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١دا بە ناوی "کەمپەینی خاوەنداریکردن لە رێبەرایەتی و پاراستنی رێبەرایەتی" دەستیان بە رێکخستنی یەکەم کەمپەین کرد. زیندانیان لە چوارچێوەیى کەمپەینەکەیاندا چالاکیی مانگرتن لە خواردن بە شێوەی دەوری و نەچوون بۆ ئەنجامدانی چاوپێکەوتن و دیدارە کراوەکانیان رێکخست. ئەو کەمپەینە کە لە زیندانەکاندا دەستیپێکرد، لە ماوەیەکی کورتدا لە شارەکانی کودستان و دواتر لە شارەکانی تورکیا و ئەوروپا بە رێپێوانی گەورە و کۆنفرانسی رۆژنامەوانی درێژەى پێدرا. ئەو کەمپەینە لە ١٥ی شوباتی ٢٠٠٣دا کۆتایی پێهات.

*کەمپەینی "ئازادی بۆ رێبەراتی" بە پێشەنگایەتیی بزووتنەوەى گەنجانی سەربەخۆ (BAGEH) لە ١ی شوباتی ٢٠٠٤دا دەستیپێکرد و تاوەکو ١ی ئایاری ٢٠٠٤ بەردەوامبوو. لەو کەمپەینەدا سەدان هەزار ئیمزا لە باکووری کوردستان و تورکیا بۆ ئازادیی ئۆجالان کۆکرانەوە و رادەستی پەرلەمانی تورکیا کران.

شێوازی نوێ خرایە کار

دوای ئەوە ئیرادە و ورەی ئۆجالان بە هیچ یەک لە شێوازەکانی ئەشکەنجە و گۆشەگیری تێکنەشکا و ملیۆنەها کەس لە دەوری کۆبوونەوە، دەوڵەتی تورک لە ئیمراڵی دەستی بە تاقیکردنەوەى شێوازی نوێی ئەشکەنجە کرد. لەسەر ئەگەری ئەوەى، کە رەنگە ئۆجالان ژەهرخوارد کرابێت، لە

ساڵی ٢٠٠٧دا نمونەکانی قژی وەرگیرابوون و لە ئیتالیا و سوید لە دوو تاقیگەدا پشکنینیان بۆ کرا. پشکنینی تاڵە قژەکانی رێبەری گەلی کورد، کە دەبوو لەبارەى تەندروستیی ئۆجالانەوە زانیاریی دڵنیاکەرەوەیان لێوەرگیرابێت لەلایەن گەلی کورد و ئازادیخوازانەوە چاوەڕوانی بڵاوکردنەوە ئەنجامی پشکنینەکان دەکرا. ئەو راگەیاندراوەی، کە رای گشتی تامەزرۆی بوون لە ١ی ئاداری ٢٠٠٧دا لە شاری رۆمای پایتەختی ئیتالیا بڵاوکرایەوە، کە رێبەری گەلی کورد لە کۆتایی ١٩٩٨ و سەرەتای ١٩٩٩دا بۆ ماوەى ٦٦ رۆژ تیادا مابوویەوە.

کارگەکانی سەربە مەهەپە ژوورەکەى ئۆجالانیان بۆیاخ کرد

بەپێی ئەنجامی راپۆرتی پشکنینەکان، کە ئیمزای دەستەى شارەزایان و پسپۆڕانی بەسەرەوە بوو، لە تاڵە قژەکانی ئۆجالاندا رێژەى کرۆم و ئلمنێت (توخم) سترۆنسیوم لە رێژەی ئاسایی زیاتر بوون و ئەوەش مەترسیی جدیی لەسەر تەندروستیی دروستکردبوو. بە کورتی لە تاڵە قژەکانی ئۆجالان دا ئەوە دەستنیشانکرابوو، کە ئۆجالان ژەهرخوارد کراوە. دوای کۆنفرانسە رۆژنامەنووسییەکەى شاری رۆما، لایەنە کوردییەکان یەک لە دوای یەک راگەیاندراویان بڵاوکردەوە. موراد قەرەیلان بۆ رای گشتیی راگەیاند، ئەگەری ئەوە هەیە رێبەری گەلی کورد لە رێگەى بۆیاخی ژوورەکەیەوە ژەهرخوارد کرابێت، چونکە کاری بۆیاخەکردنی ژوورەکەیان داوەتە کۆمپانیا و لایەنەکانی سەر بە مەهەپە و زانیاریی ئەوەیان لە بەردەستدایە، کە کارگەکانی سەر بە مەهەپە ماددەی ژەهراوییان تێکەڵی بۆیاخی ژوورەکەی رێبەر ئاپۆ کردبێت.

تەندروستیی ئۆجالان تەندروستیی ئێمەیە!

دەنگی "با شاندێکی بێلایەن بڕوات بۆ ئیمراڵی و دەست بە لێکۆڵینەوە بکات" لە ناو رای گشتیی کوردداندا بەرزبوویەوە. لە ناو رژێمی ئەنقەرەدا رێگا بەرووی ئەو هەڵوێستەدا، کە چاوەڕێی دەکرا، نەدەکرایەوە. لەبەر ئەوەش سەرەتا لە ئەوروپا و لە زۆرێک لە وڵاتانی جیهان و کوردستان سەدان هەزار مرۆڤ رژانە سەر شەقامەکان و رایانگەیاند، "تەندروستیی ئۆجالان تەندروستیی ئێمەیە" و لە دژی ژەهراویکردنی ئۆجالان داوایانکرد، هەمەلایەنە و شانبەشانی یەکتر بجوڵێنەوە. دوای ئەوەى یەکێتیی ئەوروپا، ئەنجومەنی ئەوروپا و دادگای مافی مرۆڤی ئەوروپا گوێی لە خۆپیشاندانەکان نەگرت، رێپێوان و چالاکیی ناڕەزایەتیی مەدەنیى کوردان لە ستراسبۆرگی فەرەنسا لە ١١ی نیسانی ٢٠٠٧ دا دەستیپێکرد و ١٨ سیاسەتمەداری کورد و چالاکوان دەستیان بە چالاکیی مانگرتن لە خواردنی بێسنوور کرد.

بە ژیان بەرخودان و بەرەنگاری بکەن

ئەو چالاکییەی مانگرتن، کە ٥٠٠ کەسیش بە شێوەى دەوری تیایدا بەشدار بوون، لە رۆژی ٣٩هەمیندا و دوای پەیامی رێبەری گەلی کورد، کە وتی بە "بە ژیان بەرخودان بکەن" کۆتایی پێھات. هەروەها لە هەمان کاتدا ٨ پەرلەمانتاری ئەندامی پەرلەمانی ئەوروپا بۆ ئەوەى شاندێکی سەربەخۆ چارەسەری ئۆجالان بکەن، دەستیان بە کەمپەینی ئیمزا کۆکردنەوە کردبوو. کوردستانیان لە ئەوروپا بۆ ئەو کەمپەینە لە ماوەی یەک هەفتەدا ١٠٣ هەزار و ٤١٧ ئیمزایان کۆکردەوە، لە ١١ی ئایاری ٢٠٠٧دا ئیمزاکان رادەستی لیژنەى بەرێوەبەریی کۆمیتەى پێشگرتن لە ئەشکەنجەى ئەنجوومەنی ئەوروپا (سی پی تی - CPT) کران و بەو هۆیەوە سی پی تی بڕیاریدا، شاندێک رەوانەى ئیمراڵی بکات.

شاندەکەى سی پی تی لە رۆژانی ١٩ – ٢٢ی ئایاری ٢٠٠٧ دا رۆیشتن بۆ ئیمراڵی لەبارەی پەیوەندیی رێبەری گەلی کورد لەگەڵ دونیای دەرەوە و تەندروستیییەوە چەند پێشنیازێکیان خستبووەڕوو. دەوڵەتی تورک جارێکیتریش گوێی لە سی پی تی نەگرت و لە ئیمراڵی درێژەی بە گۆشەگیری و دۆخ و تێزی "مردن لە سەرزەمینە دوورە دەستەکاندا" دا. لەو رۆژانەدا گەشەسەندنێکی گرنگ لە ٢٠٠٧ روویدەدا. لیژنەى گشتیی ٥هەمین کۆنگرەى – گەل لە نێوان ١٦-٢٢ی ئایار کۆبوونەوە و پلانی گۆڕینی مۆدێلی رێکخستنی بزووتنەوەى ئازادیی کوردیان داڕشت.

دامەزراندنی کەجەکە

لە کۆبوونەوەى دەستەى گشتییدا بە بەشداری ٢١٣ نوێنەر لە کوردانی هەر چوارپارچەى کوردستان و کوردانی دیاسپۆرا، کۆما کۆمەڵێن کوردستان (کەکەکە - KKK)، کە لە چوارچێوەى پرادیگمای عەبدوڵا ئۆجالان رێبەری گەلی کورددا دامەزرابوو و گۆڕدرا بۆ کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە - KCK). کەجەکە جیاوازییەکەى لە کەکەکە ئەوەبوو، وەک سیستمی چەتری نوێنەرانی هەموو پارچەکان کاری دەکرد. لەو رۆژانەدا کاتێک کەجەکە راگەیاندرا ئۆجالان لەو بارەیەوە وتی، "سیستمی کەجەکە سیستمی دیالکتیکی کۆمەڵگەى دیموکراتیکە. کوردانی هەر پارچەیەک دەبێت لەگەڵ دەوڵەتەکاندا دیالۆگ بکەن و رێبازێکی دیموکراتیک پێش بخەن. ئەوە نە لە دژی هەم رەش و هەم سپیە. بۆ نمونە کورد لەگەڵ دەوڵەتانی ناوچەکە پێکەوە دەژین، پێکەوە تێدەکۆشن، بەڵام دەبێت ئەوە وەک رەش و سپی نەبینن و یەکتر لە ناو نەبن.

بە تایبەتی دەبێت کورد بە هۆشمەندیی نەتەوەی دیموکراتیک تێبکۆشێت. بۆ ئەوەش کەجەکە نوێنەرایەتیی هەموو کوردان دەکات، لە هەر پارچەیەک بە ناوی کوردانەوە سیاسەت دەکات. کەجەکە لە ئێران،

تورکیا، سوریا و تەنانەت لە عێراقیش دەتوانێت بە ناوی کوردانەوە چاوپێکەوتن ئەنجام بدات، دەتوانێت لەگەڵیاندا دیالۆگی دیموکراتیک پێش بخات. تورکیا ئەگەر بیەوێت کێشەکانی لەگەڵ من چارەسەر بکات، من بە سیفەتی سەرۆکی کەجەکە چاوپێکەوتن دەکەم و دەدوێم.

پشتبەستووە بە خۆبەڕێوەبەریی دیموکراتیک، سیاسەتی دیموکراتیک، کۆمەڵگەى دیموکراتیک و کۆماری دیموکراتیک. ئەوە ئەو سیستمەیە، کە من پێی دەڵێم، کەجەکە و فۆرم و شکڵێکە بۆ کوردان گونجاوە، چونکە کێشەى کورد بە سیاسەتە فاشیستییە نەتەوەییەکان و بە ئیسلامی سیاسیی چارەسەر نابێت. ئەوان لەو بابەتەدا هیچ پرۆژەیەکیان نییە. خۆبەڕێوەبەریی دیموکراتیک گونجاوترین چارەسەرییە، کە دەکرێت بەدی بێت. من ئەوەم لە پارێزنامە جیاجیاکانی خۆمدا بە وردی و داتاوە نووسیوە، دەزانم، کە فیدراسیۆنیش دەتوانێت چارەسەری بەدیبهێنێت".

راگەیاندنی کەجەدە (دەتەکە)

یەکێک لە کۆڵەکەکانی تری رێکخستنکردن، کە عەبدوڵا ئۆجالان رێبەری گەلی کورد دەستنیشانیکردبوو، لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧دا لە ئامەد راگەیاندرا. لەو رۆژەدا بزووتنەوەى کۆمەڵگەى دیموکراتیک بە ناوی کۆنگرەى کۆمەڵگەى دیموکراتیک (کەجەدە - KCD) راگەیاندرا، کە هەموو رێکخراوەکانی کۆمەڵی مەدەنی لە ژێر چەترێکدا کۆکردەوە. لە راگەیاندراوی کەجەدەدا بۆ ئۆجالان دەربڕینی "رێبەری گەلی کورد" بەکار هێنرابوو و داوا کرابوو کە ئۆجالان لە ئیمراڵی بۆ شوێنێکی تر بگوێزرێتەوە و کێشە تەندروستییەکانی چارەسەر بکرێن، لەسەر بنەمای ئیتنیک و خاک داوای خۆبەڕێوەبەریی دیموکراتیک و ئەنجومەنە هەرێمییەکان (پەرلەمان) کردبوو.

ئیدی بەسە!

لەو نێوانەدا لە ئیمراڵی یەک لە دوای یەک سزای ژووری تاکە کەسی بەسەر عەبدوڵا ئۆجالان رێبەری گەلی کورددا دەسەپێنرا، دۆخی تەندروستیی ئۆجالان زەنگی لێدابوو. تاوەکو دەچوو باری تەندروستیی عەبدوڵا ئۆجالان رێبەری گەلی کورد خراپتر دەبوو، سەپاندنی سزای ژووری تاکەکەسی یەک لە دوای یەک، سەپاندنی سزای دیسیپلین بۆ ٥ جار، بوو بە رۆژەڤی کۆنگرەى گەل لە نێوان ١١-١٦ی ئەیلولی ٢٠٠٧دا.

نوێنەران لەبارەی بەردەوامیی گۆشەگیری و ئەشکەنجەى سەر عەبدوڵا ئۆجالان رێبەری گەلی کورد وتیان، "ئیدی بەسە!" و ئەوە مۆری خۆی لە کۆنگرە دا. لەبەر ئەوە لە کۆنگرەدا بڕیارێک بە ناوی "ئیدی بەسە، رێبەری بژی بدە ژیان" دەست بە کەمپەینێک کرا، کە ملیۆنەها کەسی لە خۆ گرت. لەبارەى کەمپەینەکەوە راگەیاندرا: "کەمپەینەکەمان تاوەکو گارەنتیکردن و زەمانی ژیانی رێبەر ئاپۆ، لە زیندانی ئیمراڵییەوە بگوێزرێتەوە بۆ شوێنێکی تر، بە پێداگرییەوە درێژەى بە خۆی دەدات".

چاوپێکەوتنی بۆش – ئەردۆغان

بە گەیشتنە پاییزی ٢٠٠٧ هێشتا شەڕ لە کوردستان قورستر و زیاتر دەبوو. هەڵمەتی چوونە سەر لیوای کۆماندۆی سوپای تورک لە ئۆرەمار لەلایەن هێزەکانی گەریلاوە لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧دا، سوپای تورکی تووشی شۆک کرد، بووە هۆی ئەوە بە جارێک تورکیا و هێزە پشتیوانەکانی روو بەرەو کوردستان وەرسوڕێنن. لەبەر ئەوەش لە چاوپێکەوتنی ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ی نێوان جۆرج بۆش سەرۆک کۆماری ئەو کاتی ئەمریکا و رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک وەزیرانی تورک لە واشنتۆن دا باس لە "بەرەنگاربوونەوەى پەکەکە" کرا. دوای ئەو چاوپێکەوتنە بۆ پاکتاوکردنی پەکەکە لە ئاستی جیهانیدا قۆناغێکی نوێ دەستیپێکرد، لە ئیمراڵیش دەوڵەتی تورک ئەشکەنجە و گۆشەگیریی لە بەرزرترین ئاستدا خستبووە کار.

شێوازە نوێکانی ئەشکەنجە

دەوڵەتی تورک ساڵی ٢٠٠٨ لە ئیمراڵی دەستی بە سەپاندنی شێوازە نوێکانی ئەشکەنجە کرد، کە بە بیری کەسدا نایەن. دەوڵەتی تورک لە حوزەیرانی ٢٠٠٨دا بە زۆر قژی ئۆجالانی کورت کردەوە. ئۆجالان لە چاوپێکەوتنی رۆژی ٢ی تەممووزی ٢٠٠٨ لەگەڵ پارێزەرەکانیدا لەوبارەیەوە وتبووی، "قژیان کورت کردمەوە. دەوڵەت بەوە پەیامی 'ئێمە کەی بمانەوێت تۆ کۆنترۆڵ دەکەین، ئێمە چیمان بوێت دەتوانین ئەنجامی بدەین، تۆ لە دەستی ئێمەدایت، ٢٤ کاتژمێر لە ژێر کۆنترۆڵی ئێمەدایت' دا. لە دەستی مندا شێوازەکانی ئیمراڵی هەیە، شێوازەکانی زیندانەکانی تر هەیە. کورتکردنەوەى قژ لە دژی ئەوەیە. وتیان دەبێت ئێمە ئەوە بکەین. ئەوانیش وتیان، 'ئێمە ناچارین قژت کورت بکەینەوە'،".

'سزای دیسیپلین' وەک ئامڕاز و کەرەستەیەکى هەڕەشە و تۆڵەکردنەوە لە مانگەکانی هاوینی ٢٠٠٨ لە بەرزترین ئاستی بێویژدانیدا دەسەپێنرا. لە نێوان مانگی ئایار و حوزەیران دا لە یەک رۆژەوە تاوەکو ٥٠ رۆژ سزای ژووری تاکەکەسی سەپێندرا. لە چاوپێکەوتنی پارێزەران لەگەڵ عەبدوڵا ئۆجالان رێبەری گەلی کورد دا لە ٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٨دا راگەیاندرا، دوای کۆتایهاتنی سزای ٥٠ رۆژەی ژووری تاکەکەسی، بەڕێوەبەریی زیندانی ئیمراڵی پێیان وتبوو، "تۆ ٥٠ رۆژت تەواو کرد، ٥٠ رۆژی تری بە دوادا دێت". قژی ئۆجالان-یان بە بەرچاوی خۆیەوە سوتاندبوو، لەلایەن کارمەندانی زیندانە تاکەسییەکەوە بە بەردەوامی پشتەى دەرگای زیندانەکەی ئۆجالان دەکرایەوە و دادەخرایەو

ە، دیسانەوە رێگا نەدەدرا کتێب بخوێنێتەوە. رێبەری گەلی کورد لەو چاوپێکەوتنەدا لەوبارەیەوە وتبووی، "دوێنێش لەسەر بابەتی چوونەدەرەوە بۆ شوێنی هەواگۆڕکێ کێشە روویدا. بەڕێوەبەر بەبێ ئەوەى پێویست بکات، دەنگی خۆی بەرز کردەوە و هۆشداریی ئەوەیدا، کە کات کۆتایی هاتووە. دەیتوانی ئەوەش بە ئارامی بڵێت. کاتێک ئەوان بە زمانی خۆش شتەکان دەردەبڕن، من سپاسیان دەکەم، بەڵام بۆ وادەکەن، هێشتا من بە تەواوەتی لەوە تێناگەم. رەنگە ئامانجیان ئەوە بێت لە رووی دەروونییەوە بمخەن و ورەی من تێکبشکێنن، بۆیە من بە بەڕێوەبەرەکەم وت، "بەو شتە بچووکانە بەسەرمدا نەین'، چەک دەربنێنە گولـلەیەک بتەقێنە، هیچ دەنگ ناکەم، بەڵام بە شتی بچووکی وەها بەسەر مندا نەیەن. لەوبارەیەوە من سکاڵایەکم بەرزکردووەتەوە".

سەپاندنی سزاکانی بەدەر لە مرۆڤایەتی لە سیستمی گۆشەگیریی ئیمراڵی و ئەوانەى چوونەتە مێژووەوە بەمانەوە سنووردار نەبوون. ئەو دارانەى، کە لە دەورووبەری ژوورە تاکە کەسییەکەى عەبدوڵا ئۆجالان رێبەری گەلی کورددا بوون، بۆ ئەوەى باڵندەکان لەسەری نەنیشنەوە و نەخوێنن بڕێندرانەوە. لە چاوپێکەوتنی ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨دا ئۆجالان باسی بابەتێکی کرد، کە بەدەرە لە هۆشی مرۆڤ و وتی، "لێرە ٢ داری لێ بوو، کە لە پەنجەرەى ژوورەکەى منەوە دیار بوون، بەڵام ئێستا نەماون. دوو رۆژ لەوە پێش ئەو دارانەیان بڕییەوە. من نەمدەخواست باسی بکەم، بەڵام ئیدی باسی دەکەم. بۆ ئەو دارنەیان بڕییەوە؟ باڵندەکان دەهاتنە سەر ئەو دارانە و دەنیشتنەوە، باڵندەکان دەیانخوێند، بە دەم باوە دەجوڵان و دەهەژان، شین بوون، بەس ئەوان نایانەوێت من بوونەوەرێکی زیندوو ببینم. لەبەر ئەوە دارەکانیان بڕییەوە، کاتێک سەیر دەکەم ئیدی دار نابینم. ئەوان ئەوەش تەحەمول ناکەن، کە دارێکیش ببینم. دیسانەوە دوێنی ژوورەکەیان سەروبن کردم. هەموو کاغەز و نامەکانیان پرش و بڵاوکردمەوە. دەزوویەکیشیان نەهێشتەوە، کە من نامەکانی خۆمی پێ ببەستمەوە، هەموویان پارچە کرد. هەتاوەکو من ئەوانەم رێکخستەوە زۆر ماندوبوم. ئەگەر من خۆم بە دەستەوە بەدایە دۆخەکە ئاوا نەدەبوو".

سبەی: قۆناغی خابوور و قەدەغەکردنى سەردانی پارێزەران




ANF




🆔 @GozarDemocratic

پەیامی ژنە چالاکێکی سیاسی لوبنان بۆ ڕێبەر #ئۆجالان..
دکتۆرە سۆفی زازا توێژەر و چالاکی سیاسی لوبنانی ڕێبەر ئۆجالان بە هێمای گەلان و تێکۆشەری نێونەتەوەیی ناوزەد دەکات.



🆔 @GozarDemocratic

کنگره ملی کوردستان: باید شنگال جایگاه خودمدیریتی و ویژه‌ای داشته باشد


کنگره ملی کوردستان با اشاره به توافقنامه پ.د.ک و حکومت عراق علیه شنگال اعلام کرده است،"هر تصمیمی در مورد شنگال گرفته شود، باید خواست و اراده‌ی شنگالی‌ها در آن در نظر گرفته شود".



🆔 @GozarDemocratic

کنگره ملی کوردستان: باید شنگال جایگاه خودمدیریتی و ویژه‌ای داشته باشد


کنگره ملی کوردستان با اشاره به توافقنامه پ.د.ک و حکومت عراق علیه شنگال اعلام کرده است،"هر تصمیمی در مورد شنگال گرفته شود، باید خواست و اراده‌ی شنگالی‌ها در آن در نظر گرفته شود".



شورای مدیریت کنگره‌ی ملی کوردستان (ک.ن.ک) در مورد توافق هولیر و بغداد بر سر شنگال بدون کسب نظر از ایزدیان و مردم شنگال اعلام کرد،"این توافق بدون اطلاع و خواست مردم شنگال انجام شده است. در شنگال اراده‌ای آزاد و شورای مستقل شنگالی‌ها وجود دارد. این شورا و اراده مبارزات بی‌مانندی علیه داعش انجام دادند. اما امروز بدون شرکت و یا اطلاع آنها در مورد سرنوشت مردم شنگال توافق کردند و پیمانهای نابجا امضا می‌کنند. این توافق به جای آنکه مسائل را حل کند، مشکلات دیگری به دنبال خود خواهد آورد و خواست مردم شنگال را به حاشیه می‌راند".

کنگره ملی کوردستان همچنین اعلام کرد،"آنچه جلب توجه میکند این است که وزارت امور خارجه‌ی ترکیه قبل از همه خشنودی خود را از این توافق اعلام کرد. همه می‌دانیم که ترکیه دشمن اصلی کوردستان است و مدتهاست به شنگال حمله می‌کند. اگر این توافق مایه‌ی خشنودی دشمن باشد، یعنی این توافق بر خلاف منافع مردم کوردستان است."

ک.ن.ک همچنین اعلام کرد،"هر قدمی که در مورد شنگال برداشته شود، هر تصمیمی که گرفته شود، باید خواست و اراده‌ی مردم شنگال در آن اساس قرار گیرد. تاسیس خودمدیریتی مستقل در شنگال، همچنین ایجاد نیروی مدافع در آنجا، حق مشروع مردم شنگال است. باید شنگال دارای جایگاه ویژه و متفاوت باشد".

متن بیانیه‌ی کنگره ملی کوردستان به شرح زیر است:

"برای افکار عمومی

هر قدمی در مورد شنگال برداشته شود، هر تصمیمی که گرفته شود، باید خواست و اراده‌ی مردم در آن اساس قرار گیرد.

در ۰٩/۱۰/۲۰۲۰ توافقی در مورد شنگال میان حکومت‌های بغداد و هولیر امضا شد، این توافق بدون اطلاع مردم شنگال صورت گرفته است. در شنگال اراده‌ای آزاد و شورایی مستقل وجود دارند. این شورا و اراده مبارزات بی‌مانندی علیه داعش انجام دادند. اما امروز بدون اطلاع و شرکت آنها در مورد سرنوشت مردم شنگال توافقی صورت گرفته و پیمان نابجا امضا می‌کنند. این توافق به جای آنکه مسائل را حل کند، مشکلات دیگری به دنبال خواهد داشت و خواست مردم شنگال را به حاشیه خواهد راند. اگر این پیمان به مرحله‌ی اجرا دراید، مردم شنگال یک بار دیگر بی‌مدافع و محافظ خواهند ماند.

همه دیدیم که ۶ سال پیش در ۳ آگوست ٢٠١۴ داعش‌ به شنگال حمله کرد و مردم بسیاری را قتل‌عام نمود. آن نیروهایی که وظیفه‌ی دفاع از شنگال را به عهده داشتند (نیروهای پ.د.ک و حکومت عراق)، از آنها دفاع نکردند و فرار کرده و مردم را تنها گذاشتند. آنهایی که دفاع کردند و از مردم محافظت نمودند، آنهایی هستند که شورای مستقل شنگال را تشکیل داده‌اند. آنهایی که مدت ۶ سال است با روح و جان از شنگال دفاع می‌کنند. اما امروز آنهایی که از شنگال دفاع نکردند و مردم را در مقابل شمشیرهای داعش تنها گذاشتند، بدون در نظر گرفتن خواست مردم شنگال بر سر آنها توافق می‌کنند.

نمایندگان مردم شنگال این توافقی که میان حکومت هولیر و بغداد امضا شده است را نمی‌پذیرند و آنرا رد می‌کنند. این هم حق آنهاست. چون نظر آنها خواسته نشده است و اراده‌ی آنها در نظر گرفته نشده است. آنچه حائز اهمیت است این است که وزارت خارجه‌ی ترکیه قبل از همه خشنودی خود را از این توافق ابراز کرد. همه می‌دانیم که ترکیه دشمن اصلی مردم کوردستان است و مدتهاست به شنگال حمله می‌کند. اگر دشمن از این توافق خشنود است بدان معنیست که این توافق بر خلاف منافع مردم کوردستان است.

شنگال با گروههایش منطقه‌ای است که ویژگی‌های خود را دارد. بیشتر مردم آنجا کورد ایزدی هستند و شنگال بخشی از خاک کوردستان است. به دلیل همین ویژگی‌ها صدها سال است که هدف حملات دشمنان قرار می‌گیرد. در آخرین مورد آنچه تبهکاران داعش علیه این منطقه انجام دادند، زخم عمیقی در پیکر مردم شنگال بر جای گذاشت. باید شنگال، مردم شنگال و مسائل شنگال به شیوه‌ای ویژه حل شوند و با آنها همکاری شود. نباید دو گروهی که خود در شنگال نیستند و اهل آنجا نیستند، با هم بدون اطلاع و رای مردم آنجا در مورد سرنوشتشان تصمیم گیری کنند.

ما نمی‌گوییم نباید حکومت اقلیم و بغداد کارهای خود در شنگال را انجام دهند. آنها نیز به کارها رسیدگی کنند. اما طرف دیگر هم که مدافعان شنگال هستند باید در این توافق شرکت داشته باشند. باید جلساتی با حضور نمایندگان شنگال برگزار شود. در آنجا در مورد مسائل گفتگو شود و در مورد راه‌حل‌ها تصمیم‌گیری شود. ما می‌گوییم که هر قدمی که در مورد شنگال برداشته شود، باید خواست و اراده‌ی مردم شنگال در آن در نظر گرفته شود.

تاسیس اداره‌ای خودگردان در شنگال، همچنین ایجاد نیروی مدافع در آنجا، حق مشروع مردم شنگال است. بای

د شنگال دارای جایگاه متفاوت و ویژه‌ی خود باشد.

به این دلایل ما توافقی که در مورد شنگال انجام شده است را نابجا می‌دانیم. باید همه‌ی توافق‌ها در این رابطه دوباره از نو انجام شوند.

ما از همه‌ی احزاب و سازمان‌های کوردستانی و از افکار عمومی کوردستان می‌خواهیم که سکوت نکنند. دارای موضع‌گیری باشند و از شنگال پشتیبانی کنند.

همچنین از همه‌ی افراد بشردوست می‌خواهیم که شنگال و شنگالی‌ها را تنها نگذارند."



ANF




🆔 @GozarDemocratic

‍ زمینه‌سازی پارت دمکرات کوردستان برای تخلیه شنگال؟


تا کنون هیچیک از طرفین، یعنی پارت دمکرات کوردستان و حکومت مرکزی عراق که مسئول قتلعام در شنگال هستند، از ساکنان شنگال عذرخواهی نکرده‌اند، برعکس، توافقنامه‌هایی را بدون در نظر گرفتن اراده و خواست خلق شنگال به امضا رسانده‌اند



◼️ آنچه که در اگوست سال ۲۰۱۴ بر سر خلقم ایزدی در شنگال رفت، هفتادوسومین فرمانی بود که جامعه ایزدی آن را متحمل شد. همکاران غیر مستقیم این قتلعام نیروهای مسلح پارت دمکرات کوردستان در شنگال بودند که پیش از حمله از مهلکه گریخته بودند. حکومت مرکزی عراق نیز در این کشتار جمعی به نوبه خود سهیم بود. از سوی دیگر حکومت مرکزی عراق ادعای سیادت و حاکمیت بر مرزهای عراق را داشت اما در سوم اگوست نتوانست مانع از قتلعام ایزدیان شود. در آن زمان گریلاهای کوردستان خود را کوههای شنگال رسانده و رزمندگان یگانهای مدافع خلق کوردستان (ه.پ.گ) کانالی را برای رهایی از کشتار جمعی بزرگتر کوردهای ایزدی گشودند. در همین دوره بود که با رهبری فرمانده عگید جفیان که به نیروهای رهایی‌بخش شنگال بدل شدند، بارقه‌هایی از امید دمید. نیروهای گریلا بعد از آنکه وظایف و مسئولیتهای خود را به جای آوردند، در مارس سال ۲۰۱۸ رسما از شنگال عقب‌نشینی کرده و حفاظت از این منطقه را به دست نیروهای شنگال ی.ب.ش سپردند.

دولت ترک دشمنی خود در تمامی ابعاد را با خلق کورد ادامه داده و تحرکات خود را متوقف نکرد. چند بار به همراهی داعش به شنگال حمله نمود و خود نیز چند بار راسا به شنگال حمله نمود، از محور جنوب نیز چند بار همراه با پارت دمکرات کوردستان و در غرب نیز با شورای میهنی کورد در سوریه به تحرکاتی دست زده است. در مقطع کنونی نیز دولت ترک پارت دمکرات کوردستان را به تحرکاتی واداشته است تا نیروی دفاعی جامعه ایزدی «یگان‌های مقاومت شنگال (ی.ب.ش)» را از میان بردارد، به همین شیوه در روژآوا نیز چگونگی از میان برداشتن سیستم روژآوا را به شورای میهنی کورد در سوریه نشان می‌دهد.

آنچه که در این میان توجه را به خود جلب می‌کند اینست که پیش از آغاز حملات داعش به شنگال، پارت دمکرات کوردستان بین جنوب و روژآوای کوردستان به حفر خندق دست زد و اکنون نیز با در پیش گرفتن رویه‌ای مشابه، بین روژآوا و جنوب کوردستان به احداث پایگاه دست می‌زند.

تا کنون هیچیک از طرفین، یعنی پارت دمکرات کوردستان و حکومت مرکزی عراق که مسئول قتلعام در شنگال هستند، از ساکنان شنگال عذرخواهی نکرده‌اند، برعکس، توافقنامه‌هایی را بدون در نظر گرفتن اراده و خواست خلق شنگال به امضا رسانده‌اند. تاریخ امضای این توافقنامه نیز قابل توجه است.

تاریخ امضای این توافقنامه ۹ اکتبر است که با سالگرد آغاز توطئه بین‌المللی علیه رهبر اوجالان و خلق کورد مصادف بوده و همزمان مصادف با آغاز حمله اشغالگرانه ارتش ترک به شهرهای گرسپی و سریکانی است. ناظرانی که وضعیت عراق و ارتباطات بین پارت دمکرات کوردستان و دولت اشغالگر ترک را بررسی می‌کنند، این حزب را به عنوان نماینده دولت ترک و سخنگوی این کشور ملاحظه می‌کنند که وظیفه تحقق منویات سلطان را بر دوش گرفته است.

در همین رابطه کمیته روابط خارجی ک.ج.ک بیانیه‌ای را منتشر کرده و اعلام نموده است که هر چند ابعاد و جزئیات و طرفین این توافقنامه به طور کامل آشکار نشده‌اند، اما این توافق خارج از اراده و خواست شنگال بوده و مایه پذیرش نیست. ایزدیان شنگال نیز واکنش خود را به این توافقنامه نشان داده و آن را به عنوان معامله جدیدی علیه جامعه ایزدی نام برده‌اند. با توجه به رویدادهایی که از ۶ سال پیش آغاز شده و اکنون با این توافقنامه وارد مرحله جدیدی شده‌اند این سوال مطرح می‌گردد که آیا نقشه خالی کردن شنگال از ایزدیان بار دیگر به دست دولت اشغالگر ترک، پارت دمکرات کوردستان و حکومت مرکزی عراق، با سرپرستی آمریکا و سازمان ملل در دستور کار قرار گرفته است؟◻️

منبع: e-rojname.com



ANF



🆔 @GozarDemocratic

‍ کەجەکە یادی دەمهات عەگید و جەمیل ئامەدی بەرز راگرت


کۆمیتەى پەیوەندییەکانی دەرەوەى کەجەکە یادی دەمهات عەگید (سەید خان ئایاز) و جەمیل ئامەد (ئەسەر ئیرماک)ی بەرز راگرت، کە ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ لە ھێرشی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی دەوڵەتی تورکی داگیرکەردا لە سلێمانی شەهید بوون.


کۆمیتەى پەیوەندییەکانی دەرەوەى کەجەکە رایگەیاندراوێکی بە بۆنەى ساڵیادی شەهیدبوونی دەمهات عەگید و جەمیل ئامەد بڵاوکردەوە و لە راگەیاندراوەکەدا هاتووە، "دەمهات عەگید ئەندامی کۆمیتەى پەیوەندییەکانی دەرەوەی کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە - KCK) و جەمیل ئامەد خەباتکاری تەندروستی، کە بە شێوەی فەرمی لە باشووری کوردستان ئەرکدار بوو، لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩دا لە سلێمانی بە فڕۆکەى بێفڕۆکەوانی هێرشبەری دەوڵەتی تورکی فاشیست شەهید کران. بەو بۆنەیەوە ئێمە هەڤاڵانی هێژای کار، هەڤاڵە قارەمانەکانمان، هاوڕێیانی فیداکار و شکۆمەندی گەلەکەى خۆمان و پێشەنگی شۆڕشگێڕی بزووتنەوەکەمان، بەڕێز و منەتدارییەوە لە یەکەمین ساڵیادی شەهادەتیاندا یادیان بەرز رادەگرین. ئێمە جارێکیتر بڕیارداری و پێداگریی خۆمان دووپاتدەکەینەوە و بۆ یادی ئەوان تێکۆشان بۆ کوردستانی ئازاد و رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی دیموکراتیک سەردەخەین.

هێزە ئیمپریالیستەکان خواستیان هێرشی ٩ی تشرینی یەکەم بکەنە هەل بۆ خۆیان

سوپای تورکی فاشیست لە ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩دا لەگەڵ گروپە چەتە دەستدرێژکارەکانی بە تایبەتی لەگەڵ چەتەکانی داعش و بەرەی نوسرەدا هێرشی کردە سەر شارەکانی سەرێکانی و گرێ سپی لە رۆژئاوای کوردستان. ئەو هێرشە داگیرکەرییە بە فەرمان و خواست و دڵی ئەمریکا ئەنجامدرا. هێزە ئیمپریالیستەکان و نەتەوە دەوڵەتەکانی ناوچەکە هێرشە داگیرکەری و پاکتاوکارییەکانی دەوڵەتی تورک-یان بەکار هێنا و خواستیان ئەوە بکەنە هەل بۆ خۆیان بۆ ئەوەى دەستکەوت و شۆڕش لە رۆژئاوای کوردستان پاکتاو بکەن. دەوڵەتی تورکی فاشیست دەستی لەو سیاسەتەى خۆی هەلنەگرتووە، بە بەردەوامی هێرشەکانی بۆ لەناوبردنی دەستکەوتەکانی کوردان و پاکتاوکردنی کوردان، لە هەموو شوێنێکی کوردستان بە یارمەتیی نۆکەرەکانی درێژە پێدەدا.

لە کاتێکدا، کە هێرشی داگیرکەری لەسەر سەرێکانی و گرێ سپی هەبوون، دوو هاوڕێمان بە رۆحی وڵاتپارێزی و ئازادیی قوڵ و خاوەن رابردوویەکی دوور و درێژی شۆڕشگێڕی و رەنج و زەحمەتێکی گەورە، بە پشتیوانیی عەقڵییەتی خیانەت و نۆکەری کرانجە ئامانج و کوژران. سەرباری ئەوەش بەرێوەبەرایەتی و حکومەتی باشووری کوردستان هێشتا وەڵامێکی بەو کۆمەڵکوژکردنەى هەڤاڵانمان دەمهات و جەمیل نەداوەتەوە، کە لەلایەن کێ و بە پشتیوانیی کێ ئەو کارە ئەنجامدرا. ئێمە جارێکیتر رایدەگەیەنین، کە بنەماڵەی ئەو هاوڕێیانەمان، گەلەکەمان و بزووتنەوەکەمان بۆ روونکردنەوەى کۆمەڵکوژکردنی هاوڕێیانمان دەمهات و جەمیل، چاوەڕێی راگەیاندراوی پڕ و پێویستین.

هەندێک هێز لەم سەردەمەدا بۆ کۆمەڵگەی ئێزدیمان، کە لە دژی پاکتاوکردن و سیاسەتی کۆمەڵکوژیی داعش بەرەنگارییان کرد و هەبوونی خۆیان پاراست، لە تواناکانی خۆبەڕێوەبەریی و خۆپاراستن بێبەشیان دەکەن. ئەو هێزانە لایەنە نۆکەرەکانیان سەرلەنوێ خستووەتەوە کار. پارتی دیموکراتی کوردستان (پەدەکە) و حکومەتی عێراق بۆ سڕینەوەى دەستکەوتەکانی کۆمەڵگەى ئێزدیمان هاوکاریی یەکتر دەکەن و بۆ ئەوەش لەگەڵ یەکتر رێککەوتون. ئەو سیاسەتەی خۆشیان بە ناوی حکومەتی باشووری کوردستان بەڕێوەدەبەن و دەیانەوێت رەوایی پێ بدەن.

ئەوانەى بوونە هۆکاری سەرەکی بۆ شەهیدبوونی هاوڕێیانمان، بۆ ئۆپراسیۆنی داگیرکەری و بۆ کۆمەڵکوژکردنی کۆمەڵگەى ئێزدیمان، ئەوانەى رێگایان بەوە دا و هاوکارییان کردن و هانیاندان، دەبێت لەلایەن گەلەکەمانەوە بناسرێن و لە دژیان هەڵوێست و راوەستاندێکی دژبەرانەیان پیشان بدرێت".



ANF



🆔 @GozarDemocratic

ڕێبوارانی ئازادی

بەشێک لە ژیان و تێکۆشانی شەهید قودرەت ڕازقی ناسراو بە #ڕوکەن_سیپان
لەدایک بوون: ۱۹۹۳-ماکۆ
گیان بەختکردن: ۲۰۱٤-کۆبانێ

🌹 شەهیدان ئەستێرەی گەشی ئاسمانی ئازادین


🆔 @GozarDemocratic

🟥 ڕێگا و ڕێباز
پۆدکەستی ئەڵقەی ١٢
بابەت:گرینگی مێژوو، روانگەی راست بۆ مێژوو، لە مێژووی گەردوون، جیهان و هەرێمەوە بۆ راستینەی مێژووی کوردستان

✅ بەروار: ٢٠٢٠-١٠-١٥

🔸 ڕێگا و ڕێباز
https://t.me/regaurebaz

خاورمیانه؛ میدان جنگ قدرت‌های جهانی | یادداشت


جنگ نیروهای جهانی در خاورمیانه به مرور در حال گسترش است. خاورمیانه دیگر میدان جنگ قدرت‌های حاکم شده و حکومت‌های منطقه‌ای بیش از گذشته وارد جنگ شده‌اند.


🆔 @GozarDemocratic

خاورمیانه؛ میدان جنگ قدرت‌های جهانی | یادداشت


جنگ نیروهای جهانی در خاورمیانه به مرور در حال گسترش است. خاورمیانه دیگر میدان جنگ قدرت‌های حاکم شده و حکومت‌های منطقه‌ای بیش از گذشته وارد جنگ شده‌اند.



افزایش جنگ به بحران‌های قبلی دامن می‌زند. خاورمیانه که مهد بشریت، فرهنگ و اقتصاد بوده، هم‌اکنون به میدان جنگی برای منافع قدرت‌های جهانی بدل شده است.

نیروهای بین‌المللی سال‌هاست که جنگ را برای ایجاد و تداوم بحران به کار می‌گیرند. تاکنون تمدن‌ها و امپراتوری‌های زیادی به خاورمیانه آمده‌اند اما به دنبال اشغالگری، باخته و رفته‌اند.

قدرت‌های جهانی که بارها در این این منطقه شکست خورده‌اند اکنون سیاست "تجزیه و مدیریت" را دنبال می‌کنند تا اقتدار خود را دائمی کنند. در قرن‌های گذشته امپراتوری‌های مصر، آشوری، بابل، روم و عثمانی به این خاک آمدند اما نابود شدند. اکنون بجای آنها، امریکا، ایران، ترکیه، فرانسه، عربستان سعودی، مصر، اسرائیل و روسیه وجود دارند.

از جمله ایالات متحده، روسیه و کشورهای اتحادیه اروپا در عرصه‌های نظامی، سیاسی و اقتصادی به دنبال حاکمیت بر خاورمیانه بوده و منافع آنها بحران آفریده است.

مسیر تحولات خاورمیانه را تا حدودی نتیجه انتخابات ریاست جمهوری ماه نوامبر ٢٠٢٠ در ایالات متحده مشخص می‌کند. گرچه منازعات در منطقه جدید نبوده‌اند اما نیروهای سرمایه‌داری بخصوص این منطقه را در یک قرن گذشته محل خونریزی‌ها قرار دادند.

درماندگی و نبود چارەای برای مشکلات توسط نیروهای منطقه‌ای نیز بدون شک چیز تازه‌ای نیست. نیروهای فرادست که یکصد سال پیش با تشکیل دولت- ملت‌‌ها موفق به تقسیم منطقه و اداره آن شدند، هم‌اکنون با همکاران محلی خود در حال جنگ با خلق‌های منطقه‌اند. در نتیجه این جنگ خونین بوده که قیام‌های مردمی در منطقه رخ دادند اما این عصیان‌ بخاطر عدم تشکل‌یافتگی اجتماعات منطقه پیش نرفت و از لحاظ فکری ضعیف باقی ماند. نتوانست که جلوی ظهور دیکتاتورهای جدید را بگیرد و دیکتاتورها در منطقه رو به افزایش بوده‌اند.

سرمایه جهانی برای حفظ بطن و موجودیت خود بجای پیشروی بدون مرز، مناطقی کنترل شده ایجاد کرد. قدرت‌های جهانی استراتژی جنگ خود را بر این بنا نهادند که به دستان اسرائیل، مصر، ترکیه، ایران و عربستان سعودی، منطقه را به کنترل درآورند.

ابرقدرت‌ها در سال‌های گذشته نقش‌های تازه‌ای به این حکومت‌ها بخشیدند تا موفق به ادامه کنترل منطقه شوند. اما از سویی بحران سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در این مناطق عمیق‌تر شد. از جمله خلق‌هایی مانند کوردها و فلسطینی‌ها بخاطر اعتراضات آزادیخواهانه و سازماندهی خویش بود که با کمک همکاران منطقه‌ای به شدت مورد هجوم قرار گرفتند. حملات انجام شده به کوردها در کرکوک، عفرین، سریکانی و گرسپی، نمونه‌های اخیر هستند. این حملات را توسط حکومت‌ها و همکاران منطقه‌ای انجام دادند و ساکنین این شهرها به زور از سرزمین‌های خود رانده شدند.

عدم چارەیابی در عراق

قدرت‌های جهانی بیش از همه در عراق سیاست عدم چارەیابی مسائل را دنبال کرده‌اند. ایالات متحده امریکا هفده سال پیش در عراق مداخله نظامی کرد و حکومت را تغییر داد. اما به دنبال مداخله امریکا در عراق، این کشور به صحنه تجاوزات ایران و ترکیه بدل شد. با همکاری ترکیه و ایران و برخی دول دیگر بود که گروه‌های نظیر داعش و حشد الشعبی خود را سازماندهی و مسلح کردند. گروههای مسلح که خود سازمان یافته بودند همچون بمبی در منطقه عمل کردند. اما محاسبات امریکا، روسیه و دیگر قدرت‌های جهانی در منطقه آنطور که می‌خواستند پیش نرفت.

تونس کشور دیگری بود که از ناآرامی‌های سال ٢٠١٠ به بعد به میدان نزاع قدرت‌های جهانی بدل شد. خلق‌های خاورمیانه پرچم اعتراضات را تحت نام "بهار عربی" بلند کردند و علیه دیکتاتوری و دشمنان دمکراسی قیام‌های بزرگ انجام دادند.

ولی قیام‌کنندگان به دلیل ضعف فکری و سازمانی خود از قیام‌های خود نتیجه نگرفتند. نیروهای جهانی اما سیاست‌های مختلفی در هر کشور داشتند. یکی از کشورهایی که در این مرحله هدف دسیسه‌های نیروهای بین‌المللی و منطقه‌ای قرار گرفت لیبی بود و معمر قذافی پس از ۴٢ سال از کرسی حکمرانی کشور پایین کشیده شد.

نیروهای فرادست جهانی با استفاده از این فرصت به میدان آمدند. فرانسه اعلام کرد که نمی‌تواند تماشاگر باشد و ناتو علیه حکومت قذافی اقدام کرد. در پی آن بود که قذافی به شهرش، سرت فراری شد و به دنبال دستگیری در ٢٠ اکتبر ٢٠١١ به قتل رسید تا دولت موقت به شورای ملی سپرده شود.

در آنزمان دو حکمرانی با حمایت نیروهای بین‌المللی در طرابلس و طُبرُق شدند. آنها در راستای منافع متحدان جهانی و منطقه‌ای خود در مقاطعی با یکدیگر جنگیدند.

پس فروپاشی حکومت قذافی بود که درهای مداخله نیروهای خارجی در لیبی باز شد و به بحران دامن زد.

از ٢٠١۴ تاکنون اداره لیبی به کنترل دو دولت درآمده است. یکی مناطق د

ولت فایز السراج است که مرکزش طرابلس بوده و مورد حمایت نظامی و سیاسی ترکیه است.

دومی دولت مطالبت ملی است که مرکزش طُبرُق بوده و حامی ارتش ملی وابسته به ژنرال حفتر است. دو طرف در آگوست امسال آتش بس اعلام کردند اما کارشناسان بر این باورند که آتش بس شکننده، مدت زیادی طول نمی‌کشد.

اشتباه محاسبات ترکیه

همزمان با جنگ میان طرابلس و طُبرُق، نیروهایی مانند روسیه، امریکا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، ترکیه، مصر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی وارد این جنگ شدند. اما ترکیه بود که در این میان بیش از همه آتش جنگ را با مداخلاتش شعله‌ور میکرد. طبق گزارش دیدبان حقوق بشر سوریه، ترکیه هجده هزار نیروی مسلح که در ازای پول می‌جنگند را از سوریه راهی لیبی کرد. ارتش ترکیه نیز در جنگ‌های زمینی و هوایی شرکت نمود اما از ٢٢ ماه آگوست ٢٠٢٠ آتش‌بس میان طرفین برقرار شد و برنامه اردوغان ناکام ماند. پس از پایین کشیدن حکومت محمد مرسی در مصر، این برای دومین بار بود که خیال‌های اردوغان بر باد می‌رفت چون مناطق نفتی در لیبی در کنترل خلیفه حفتر ماندند.

پس از عراق جنگ به سوریه کشیده شد

به دنبال عراق که با مداخله امریکا از هم پاشیده شد و گروههای مسلح خود را در آن کشور سازمان دادند، اینبار هدف نیروهای بین‌المللی سوریه بود. آنها گروههایی که در ازای پول می‌جنگیدند را در سوریه سازمان دادند گرچه با اعتراضات مردم سوریه همراه بود.

در سوریه به دنبال مرگ حافظ اسد در سال ٢٠٠٠ بود که بشار اسد رژیم را به دست گرفت. اما سال ٢٠١١ قیام در سوریه از درعا آغاز شد و به مناطق دیگر گسترش پیدا کرد. قیام مردم به جنگ مسلحانه بدل شد تا اینکه نیروهای بین‌المللی وارد کشور شدند و نیروهای خود را سوریه مستقر کردند. طولی نکشید که ارتش آزاد، النصره، داعش و بسیاری سازمان‌های دیگر سربرآوردند.

ترکیه، قطر، عربستان سعودی، چین، امریکا، روسیه و ایران و برخی کشورهای دیگر به دنبال جنگ داخلی سوریه وارد این نزاع شدند در حالی که مردم سوریه برای دمکراسی قیام کرده بودند. این جنگ حدود پانصد هزار کشته بر جا گذاشت و پنج میلیون نفر به کشورهای دیگر پناهنده شدند. نزدیک به هفت میلیون انسان نیز از سرزمین‌های خود آواره و به مناطق دیگر جابجا شدند.

شمال و شرق سوریه موجب امیدواری خلق‌ها شد

پس از جنگ داخلی سوریه بود که اجتماعات منطقه بر خلاف ساختار مدرنیتەی سرمایه‌داری به مدرنیتەی دمکراتیك مایل شدند و امیدبخش بودند. کوردها و نیروهای کورد که جنگ انقلابی را از سال ٢٠١١ آغاز کردند، پیشگامان این مدل بودند.

اجتماعات منطقه که کوردها ستون اصلی آن بودند علیه داعش جنگیدند و آنرا شکست دادند. آنها خودمدیریتی دمکراتیك در مناطق شمال و شرق سوریه برپا کردند. وقتی که این خودمدیریتی مورد توجه اجتماعات منطقه قرار گرفت، ترکیه علیه آن اعلام جنگ کرد و حملاتش آغاز شد. ترکیه حامی داعش، النصره، ارتش آزاد، ارتش ملی و نیروهایی بود که در ازای پول در ادلب، عفرین، سریکانی، گر‌سپی، الباب و اعزاز را اشغال کردند و در آن مستقر شدند. اما داعش به دنبال شکست در کوبانی به مرور در مناطق دیگر سوریه شکست خورد و ناپدید شد.

منبع: MA




ANF


🆔 @GozarDemocratic