دولت ایران با انکار وجود زندانیان سیاسی و اعدام آن‌ها هیچ‌گاه قادر به حل مسائل نخواهد بود.


۱۹ اردیبهشت برای جنبش آزادی‌خواهی شرق کوردستان روز تقابل تاریک‌اندیشی و آزادگی است. رژیم استبدادی ایران در این روز چهار مبارز و انقلابی کورد را بدون حکمی عادلانه و پس از سال‌ها شکنجه‌های طاقت‌فرسا و دشوار به دار اعدام آویخت. فرزاد کمانگر، شیرین علم‌هولی، علی حیدریان، فرهاد وکیلی و مهدی اسلامی به نماد استبدادستیزی و مبارزه برای انسان آزاد بودن مبدل گشتند و مقاومت و مبارزات آن در حافظه‌ی تاریخی کوردها باقی خواهد ماند و یاد و نام آنان همواره جاودانه خواهد بود. بار دیگر یاد شهدای زندان و تمامی شهدای ماه مَی را گرامی داشته و عهد تداوم مبارزات خود در راستای آرمان‌های شهدا را تجدید می‌نمائیم.

یکی از سازوکارهای نظام‌های هیرارشیک و قدرت‌محور ایجاد سازوکارهایی برای کنترل و مجازات بر جامعه است تا این‌گونه انسان‌ها و به‌طور کلی جامعه را به اطاعت بی‌چون‌وچرا از قوانین و قواعدی ملزم و مجبور نمایند که خود وضع نموده‌اند. یکی از این سازوکارها شکنجه است. رژیم استبدادمنش ایران نیز در زمره‌ی حکومت‌هایی قرار دارد که به شیوه‌ای غیرانسانی و خارج از نرم‌های اخلاقی و حقوقی از شکنجه و اعدام برای قلع‌و‌قمع و حذف مخالفین و منتقدین خود مورد استفاده قرار می‌دهد و پرونده‌ی اعدام، شکنجه و سرکوب همواره در رژیم دیکتاتوری ولایت‌فقیه باز بوده و هست. رژیمی که مخالفت با قوانین آن به‌معنای مجرم بودن و در نهایت برای تادیب و ترعیب از اعدام و شکنجه به‌عنوان سازوکاری در راستای سیطره و چیرگی بر جامعه استفاده می‌کند. حکومت ایران در مورد حق آزاد خلق‌ها در ایران هیچ‌گاه تلاشی برای حل مسئله ننموده و بالعکس صورت مسئله را به شیوه‌ای خشونت‌آمیز و انکارگرایانه پاک نموده است. تاریخ نظام خسروانی گواه کشتار وسیع انقلابیون و مبارزین راه آزادی بوده است.

ایران یکی از کشورهایی است که بیشترین آمار زندانیان سیاسی را داراست و بیش از نیمی از این زندانیان، کورد هستند. هر چند تعریف جامعی در مورد زندانی سیاسی در ایران وجود ندارد و ایران همواره منکر وجود زندانی سیاسی گشته و مخالفین و منتقدین را به عنوان برهم زنندگان امنیت ملی خود قلمداد نموده و تحت عناوینی همچون محارب، تجزیه‌طلب، شرور و ده‌ها عنوان دیگر مبارزین سیاسی را به دار اعدام می‌آویزد. سیستم جزایی ایران ابزاری برای ایجاد فضای وحشت و هراس‌افکنی است و در آن حق حیات آزاد نفی می‌گردد.

رویکرد رژیم ایران در برابر مخالفان همواره اعدام و شکنجه بوده و در برابر کوردها رویکرد به مراتب خشونت‌آمیزی داشته و دشمنی خود با کوردها را به هر انحایی نشان داده است. خلق كورد در ایران با سركـوب‌هایی چندجانبه مواجه است. این رویکرد، محدود به رژیم اشغالگر ایران نبوده و در تاریخ معاصر با چنین سیاستی روبه‌رو شده است. اما این خلق در تمام این دوران برای نیل به آزادی و برابری به مبارزه ادامه داده است. از اعدام وشکنجه‌ی فرزندان انقلابی کورد تا کشتار کولبران کورد همگی روی یک سکه‌ی عداوت حکومت ولایت‌فقیه با کوردها است و جنایات این رژیم در قبال کوردها جهت مسکوت نمودن نوای آزادی‌خواهی آنان بی‌پایان است. با وجود تلاش‌های رژیم برای گرفتن اعترافات اجباری و در هم‌شکستن روحیه‌ و شخصیت زندانیان سیاسی، عرصه‌ی زندان همواره به عرصه‌ی پایداری و برگزیدن خط مشی مقاومت بوده است. چنین ایستاری را همواره در بندهای مخوف زندان‌های رژیم ایران در نمود مبارزین راه آزادی مشاهده نمودیم. بی‌گمان در پس این اراده‌مندی و عدم تسلیمیت آگاهی و شناختی عمیق نسبت به آزادی و حقیقت وجود دارد. پس از گذشت بیش از سه دهه از شکل جدید قدرت وحشیانه‌ی دولت-ملت، مقاومت مبارزین و فعالین سیاسی بی‌نظیر بوده و نظام قضایی ایران از درهم شکستن مقاومت زندانیان سیاسی درمانده شده و آنان را به طناب اعدام می‌آویزد. زندان در کوردستان و در میان جنبش آزادی‌خواهی کورد به مرکز مبارزه مبدل شده و به جلوه‌ی حقیقی حیات راستین و شرافتمندانه مبدل گشته‌اند.

حزب حیات آزاد کوردستان – پژاک در حالی به استقبال دهمین سالروز اعدام رفقای مبارز خود می‌رود که بار دیگر ضدیت رژیم ایران با کوردها تشدید یافته و موج دیگری از اعدام زندانیان سیاسی کورد آغاز گشته و از سرنوشت تعدادی از آنان خبری در دست نیست. رژیم ایران که همواره کمر به قتل فرزندان آزاده‌ی کوردها بسته و در این مورد از هیچ جنایت و خشونتی فروگذار نمی‌کند. از دیدگاه پژاک، ایران با انکار وجود زندانیان سیاسی و اعدام آن‌ها هیچ‌گاه قادر به حل مسائل نخواهد بود. برخورد خشونت‌آمیز با تنوعات هویتی و نادیده گرفتن عقاید آنان نمی‌تواند دموکراسی و آزادی را در ایران برقرار نماید. پژاک بار دیگر اعدام و حذف انقلابیون ایران بخصوص کوردها را محکوم نموده و در نمود شهدای ۱۹ اردیبهشت پیمان خود را برای استمرار مبار

زات و رسیدن به آرمان‌های انقلابی شهدا تا آخرین لحظه تجدید نموده و اعلام می‌دارد که اعدام و سرکوب خللی در استمرار و پایداری مبارزه آن در برابر بیدادگری ایجاد نخواهد نمود.

مجلس حزب حیات آزاد کوردستان – #پژاک

۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۹
www.pjak.eu


🆔 @GozarDemocratic

هیوادارین نمونەی کاک مستەفا زۆر و رێگای پڕ رێبوار بێت


سەفەرێکی بێ ماڵئاوایی لە دۆستان، بە داخێکی زۆرەوە مالاوایی کاک مستەفا حەسەن گەورە لەم کات و ساتەدا داخێکی گرانی خستە دڵمان و بە پەرۆشی کردین.

کاک مستەفا مرۆڤێکی شۆڕشگێر و تێکۆشەر و ماندونەناس، بەشێکی زۆری لە ژیانی خۆی تەرخان بە تێکۆشانی ئازادی و رزگاری نەتەوە و نیشتمانی کرد.

بەو بۆنەوە سەرەخۆشی خۆمان بۆ هاوژین و منداڵەکانی و بنەماڵە سەربەرزەکەی کاک مستەفا رادەگەیەنین و هاوکات سەرەخۆشی لە هەمو تێکۆشەر و شۆڕشگێڕێکی کورد دەکەین بۆ لە دەست دانی کاک مستەفا. هیوادارین نمونەی کاک مستەفا زۆر و رێگای پڕ رێبوار بێت.

هاوسەرۆکایەتی پاڕتی ژیانی ئازادی کوردستان (#پژاک)

۸\۵\۲۰۲۰


www.pjak.eu

🆔 @GozarDemocratic

🔹 دست‌نوشته‌های فرزاد کمانگر منتشر شد

🔻 شاهد علوی، روزنامه‌نگار کورد دست‌نوشته‌های شهید فرزاد کمانگر، معلم زندانی کورد را در وب‌سایت ایران وایر منتشر کرد

بیشتر بخوانید ...

🌍 https://bit.ly/2WzXHXT

🆔 @anfpersian

🔹 ١٠ سال از اعدام شیرین علم‌هولی، زندانی سیاسی کورد و یارانش گذشت

🔻اوایل بامداد ١٩ اردیبهشت ١٣٨٩/ ٩ ماە مە ٢٠١٠ جمهوری اسلامی ایران پنج زندانی سیاسی را در زندان اوین تهران پس از چندین سال شکنجە بە چوبە دار سپرد.

بیشتر بخوانید ...

🌍 https://bit.ly/3cfwRKZ

🔹 جز مقاومت و مقاومت و مقاومت راه دیگری وجود ندارد! / بازنشر نامه‌ای از فرهاد وکیلی

🔻... از من می‌خواستند انسانی باشم عاری از هرگونه اراده و مقاومت اخلاقی و هویت اجتماعی و تاریخی. تمام سعی خود را کردند به من هنر فراموشی تاریخی را بیاموزند. هنر فراموش کردن سال‌ها ظلم و تعدی و جنایت را نسبت به یک ملت...

بیشتر بخوانید ...

🌍 https://bit.ly/3ceF2HL

🔹 "قاضی گفت: احکام پرونده‌های سیاسی توسط نهادهای امنیتی صادر می‌شود"/ بازنشر رنجنامه‌ی علی حیدریان

🔻 ... یکی از آن‌ها برای شروع بازجویی پرسید اهل کجا هستی؟ و من در جواب گفتم که اهل سنه و کورد هستم. هنوز صحبت من تمام نشده بود چندین مشت به طرفم پرتاب کرد....

بیشتر بخوانید ...

🌍 https://bit.ly/2SKY8NZ

🆔 @anfpersian

رفیق انقلابیِ پیشمرگِ خلق و گریلای جانفدای آرمان آزادی و برابری در صفوف نیرو های مدافع خلق هەڤال #آگری_قندیل

نام و نام خانوادگی:حکیم خون جهان
کد سازمانی: آگری قندیل
زادگاە: مریوان - #روژهلات میهن
نام مادر ــ پدر: زینب-سلیم
زمان و مکان شهادت: ٢٧ فروردین ١٣٩٩ قندیل


🆔 @GozarDemocratic

"بەڵێ دزە"

میللەت برسی و سەرۆک تێر بێ؟
گەل هەژار و
سەرۆک نوقمی خێروبێر بێ؟
بەڵێ دزە

کێ دەترسێ با بێدەنگ بێ
کێ حەز دەکا
با ویژدانی نغرۆی نێو گیرفانی تەنگ بێ
لەهەر شوێن و هەر زەمانێ
میللەت ڕووت و
سەرۆک پۆشتە و شیک و شەنگ بێ
بەڵێ دزە

دەبێ پێوەر ڕەنجی شان بێ
سەنگی مەحەک حەسانەوە و تێکۆشان بێ
لەهەر شوێن و هەر زەمانێ
میللەت ماندوو بێ و بێ نان بێ
سەرۆک شیک و بازرگان بێ
بەڵێ دزە
ــــــــــــــــــــــــ
✍ #شێخە_ڕەسوڵ

🆔 @GozarDemocratic

ماه می رمز اتحاد خلقها و مایەی پیروزی فرودستان است ...
بدون شک این ماه، ماه بازخواست نهادهای سرمایەـــ قدرت و آینە تمام نمایی است که بحران ساختارین کاپیتالیسم را بی محابا بە رخ می کشد ـ شهادت رفقایمان "محمد کاراسونگور" و "ابراهیم بیلگن" تنها یک روز پس از روز جهانی کارگر، نشان از ذهنیت قتل عام گر نهادینە شدە در تمدن کاپیتالیستی دارد. سیستمی کە عجز و لابە خویش را در پس دسیسە چینی ها و توطئه هایش پنهان ساخته، تا خود را بە منزلە سیستمی ازلی ــ ابدی جلوە دهد و توسل به فاشیسم را یگانه راه برون رفت از وضعیت کائوتیک خویش می داند.
اقدام مذبوحانه فاشیسم ترک در به شهادت رساندن رفقا "محمد کاراسونگور" و "ابراهیم بیلگن" در سال 1982 را بایستی در بطن این ذهنیت پلید مورد تأمل و واکاوی قرار داد و پیام نهفته در جوهره این اقدام را درک نماییم. پیامی کە بدون شک حاکی از این همانی ذهنیت نهفتە در پس اعدام " دنیز گزمیش " و بە شهادت رساندن رفیق " حقی قرار " می باشد.

گزاره فوق آنگاه ملموس خواهد گشت که در بطن رویدادهایی نگریسته شود که ماه های می و اردیبهشت بە خود دیدە اند.

14 اردیبهشت 1389 سیستم کاپیتالیستی - خسروانی حاکم بر ایران, با دسیسە ای پلید اقدام بە شهادت رساندن رفقایمان " "شاهین دالاهو" ، "حکیم تاتوان" ، "نوپَلدا کاردَلَن" ، "خوشمِر سنه" و "زوزان گَرناس" نمود. غافل از آنکه امتزاج خون رفقایی از باکور با خون رفقای روژهلات پس از شهادت, حاوی پیامی بس مهم برای اشغالگران است :
" مرزهایتان را نزد ما معنایی نیست " .
رژیم سفاک ایران چون خدایان نوین خویش , " دولت - ملت " و " اسلام سیاسی " , را در حال نزع و جان کندن دید و بت های خویش را شکستە یافت , با توسل به مجازات ضد بشری اعدام رفیقانمان " فرزاد کمانگر " , " شیرین علم هولی " , "فرهاد وکیلی " و "علی حیدریان" را در 19 اردیبهشت 1389به شهادت رساند. تا بە زعم خویش مانع از بسط مبارزات جنبش آپوئیستی شرق کردستان گردد. غافل از آنکه
" غروب ستاره ها نشان از طلوع خورشید دارد"
بدون شک مبارزه رفیقانمان در عرصه زندان، که هویداکننده خلأ قدرت دشمن در میدان مبارزه اش را رقم زد، پیامی به تمامی آحاد جامعه فرستاد:
" شاهان عریانند و خدایگانشان بی نقاب، سیستم را یارای تداوم حیات نیست " !!!

ما همچون کمیتە شهید دلخواز یاد رفقای شهید اردیبهشت سرخ را کە با شهادتشان حیات را معنایی دگر بخشیده و معلمان آزاد را درس سوسیالیسم آموختند، گرامی داشتە و بە آرمان های جنبش آپوئیستی درود میفرستیم.
یقینأ انتقام خون رفقایمان را با گسترش سازماندهی خلقی در راستای تحقق " سوسیالیسم و خودمدیریتی دمکراتیک " خواهیم گرفت. زندانها , دانشگاه ها و دیگر عرصه ها را به " آوردگاه نبرد " مبدل خواهیم ساخت تا خشم فروخورده خلق و فردوستان در کف خیابان ها جامه سوژگی بر تن نماید.
همچنین جوانان و زنان خلقمان را بە سوی جنبش آپوئیستی فرامی خوانیم و آرمان های سرخمان را با یاد شهدای اردیبهشت سرخ پیوند خواهیم زد تا در عصر خدایان بی نقاب فریاد برآوریم که
"دگرگونه جهانی خواهیم ساخت" چرا که آینده از آن بی کفن خفتگان است!


کمیته "شهید دلخواز بینگول" منطقه (هەرێم) موکریان



🆔 @GozarDemocratic

در زندان اوین، زندانی که پر از جلادان بی دل و عاشقان راه آزادی است،
🌹شهید #فرهاد_وکیلی چنین میگوید



#PJAKPRESS

🆔 @GozarDemocratic

کورتە باسێک سەبارەت به مێژووی زیندان لە ئێران


✍ #شوان_مریوان


بە درێژایی مێژوو زیندان لە لایەن دەسەڵاتدارانەوە بۆ سزادانی مرۆڤەکان و تێکشکاندنی ئیرادەی تێکۆشان و بەرخۆدان لە پێناو ژیانی ئازاد درووست کراون. بەر لەوەی سیستەمی دەسەڵاتداری دەوڵەتگەرا دابمەزرێ، مرۆڤایەتی هیچ ئاشناییەکی لەگەڵ زیندان و زیندانیکردن دا نەبوو. بە واتایەکی دیکەی لە ژیانی سرووشتی دا مرۆڤەکان زیندانی نەدەکران، تەنانەت ئەگەر مرۆڤێک تاوانێکیشی ئەنجام دابا و بە پێچەوانەی پێوانە ئەخلاقییەکانی ژیانی کۆمەڵایەتی هەڵسووکەوتی کردایە، قەد زیندانی نەدەکرا و گەر سزاش بدرایە، سزاکەی دەرکردن لە کۆموون بۆ ماوەیەک بوو. ئەوەش لە سزا زیاتر وەکوو تەدبیرێک بۆ پەیرەوکردنی بنەما ئەخلاقییەکانی ژیانی کۆمەڵایەتی بوو.


.


لە دوای دامەزراندنی دەوڵەت و بونیادنانی سیستەمی دەسەڵاتداری، ئەوانەی بە پێچەوانەی ویست و داخوازی پاشا – خوداوەندەکان هەڵسووکەوتیان دەکرد و سەریان لە بەرانبەر فەرمانەکانی ئەوان دانەدەنەواند بە قورسترین شێوە سزا دەدران. لە یاساکانی “حەموورابی” پاشای بابل کە وەکوو کۆنترین یاسا دەناسرێن، بە هیچ شێوەیەکی باس لە سزای زیندانیکردن ناکرێت. لەو سەردەمانەدا “پاشا- خوداوەندەکان” بۆ چاوترسێنکردنی خەڵکی بە هیچ شێوەیەک لە کوشتنی مرۆڤەکان سڵیان نەکردووتەوە و هەموو بەرنگاربوونەوە و سەرپێچیکردنێک لە فرمانەکانی شا-خودا مردنی بەداوە بوو.


لە مێژووی ئێرانیش دا هەتا سەردەمی ساسانییەکان هیچ شوێنەوارێک کە مرۆڤ وەک زیندان باسی بکات بوونی نییە. هەندێ سەرچاوەی مێژوویی باس لەوە دەکەن، لە دوای دامەزراندنی دەسەڵاتداری هەخامەنشی لە ئێران، پاشاکان هەموو کاتێک لە قەڵاکانیان دا زیندانی تایبەتیان هەبووە کە دژبەرانی خۆیانیان لەو زیندانانەدا بە وەحشیانەترین شێوە لەناو بردووە. زیندانیکردن وەکو سزادانێک چاوی لێ‌نەکراوە، بەڵکو کەرەستەیەک بووە کە بە بێ دەنگی کەسانی ناسراوە کە مەترسییان بۆ “شا” و دەسەڵاتدارییەکەی هەبووە، لەوێدا تەریک بخرێنەوە و لەگەڵ ئەوەی لە بیر دەچوونەوە، لە بێدەنگی دا لە نێو دەبران. پاشاکانی ئێران بە شوێنی لە ناوبردنی نەیارانی خۆیان، “قەڵای لە بیرکرانیان” گووتوە. لە ڕۆژهەڵاتی شاری “شوشتەر”ی پارێزگای ئەحواز، ئاسەواری یەکێک لەو شوێنانە هەیە کە وەکو “قەڵا لەبیرکراوان” ناودێریان کردبوو. خاڵێکی سەرنج ڕاکێش ئەوەیە، کەسانێ کە لەو شوێنانەدا زیندانی دەکران، کەس بۆی نەبوو ناویان بە سەر زمان دا بێنێ، ئەگینا ئەویش بە تووندترین شێوە سزا دەدرا.


لە سەردەمی ساسانییەکان دا، کاتێ “شا قوباد” ئایینی مەزدەکی پەسەند کرد و لە ئایینی ڕەسمی ئەو کاتەی دەسەڵاتداری خوسرەوانی ئێرانی دەرکەوت، لە لایەن کەسانی نێو دەربارەوە، لە”قەڵای لە بیرکراوان ” دا زیندانی کراوە و ئیدی هیچ کەسێک نازانێ چی بە سەر هات.


لە دوای هاتنی ئیسلامی بۆ ئێران ، سەرجەم دەسەڵاتدارییەکان هەر یەک بە شێوازی خۆی گۆڕانکاری بە سەر “قەڵای لە بیرکردن” دا هێناوە و پەرەیان پێداوە. بە درێژایی مێژووی دەسەڵاتدارییەکانی دوای هاتنی ئیسلام هەتا دەسەڵاتداریی سەفەوییەکان، بەڵگەیەکی ئەوتۆ سەبارەت بە زیندان، یان “قەڵای لە بیرکراوان” لە بەر دەست دا نییە. بەڵام لەگەڵ هاتنە سەرکاری پاشاکانی سەفەوی، سەرجەم ئێران وەکوو “قەڵایەکی لە بیرکردن” یان زینداێکی مەزنی لێهات. زوڵم و زۆرداری شاکانی “سەفەوی” تەنیا لەگەڵ سەردەمی دەسەڵاتداری “هەخامەنشییەکان و ساسانییەکان” بەراوەرد دەکرێ. تەنیا لەو سەردەمانەدا گەلانی ئێران هێندە زوڵم و زۆر و چەوسانەوەیان بە خۆیانەوە بینی بوو. سەرچاوە مێژووییەکان باس لەوە دەکەن، لە سەردەمی “دەسەڵاتداری خوسرەوانی سەفەوییەکان” ئیدی زیندان بە ئامانجی سیاسی درووست کراوە. یانێ لەو سەردەمەدا شاکانی سەفەوی کەسانی سیاسی و دژبەرانی خۆیان لە زیندانەکان دا بە وەحشیانەترین شێوەی لە ناو بردووە.


لە سەردەمی دەسەڵاتداری قاجارەکان لە ئێران، زیندانی و ئەشکەنجە کردنی مرۆڤەکان هیچ سنوورێک ناناسێ. دەسەڵاتدارانی ئێران بە دژوارترین شێوەکانی وەکوو، تواندنەوەی  قورقوشم لە زاری گیراوان، ئەشکەنجەدان بە سەگ و لە مەنجەنیق دانی مرۆڤەکان، بە شێوەیەکی وەحشیانەی ئەشکەنجەی گیراوانیان دەدا. لە کۆتاییەکانی سەردەمی قاجارەکان دا هەوڵ درا کە یاسایی کۆتاییهێنان بە ئەشکەنجە و ڕێکخستنەوەی زیندانەکان پەسەند بکرێ، کە ئەویش هەوڵدانێکی نەزۆک بوو و ئێستاشی لەگەڵ بێ، ئیران یەکێک لەو دەوڵەتانەیە کە بە وەحشیانەترین شێوە ئەشکەنجەی مرۆڤەکان دەکات.


لە مێژووی هاوچەرخی ئێران‌دا، کۆنترین زیندان کە بە شێوەیەکی ڕەسمی بە مەبەستی دەسبەسەرکردن و ڕاگرتنی گیراوان درووستکراوە، ناوی زیندانی ” ئەنبار شاهی” بوو کە لە کۆتایی دەسەڵاتداری قاجارەکان لە تاران درووستکرا و لە لایەن کەسێکەوە کە پێدەگووترا “ڕەئیس  تەشریفات” بەڕێوە دەبرا. لەو سەردەمەدا گیراوان ڕووبەڕووی مامەڵەی سەرەڕۆیانە دەبوونەوە و هێندە

برسیەتیان دەکێشا کە گیانیان لەدەستدا. زۆر جاران خەڵکی لە سەر ناوی “نەزری” خواردنیان لە کونی دیواری زیندانەوە بۆ گیراوان فڕە دەدا.


لە ساڵی ١٢٩٢ هەتاویی بەرانبەر لەگەڵ ١٩١٤ زاینی، دەوڵەتی ئێران ژمارەیەک موستشار سویدی بۆ ڕێکخستنی “ئاسایش” کە ئەو کاتە پێیان دەگووت “نەزمییە” بانگهێشت کرد. ئەو موستشارانە سەرەتا  پەیرەوی ناوخۆی زیندانەکانیان ئامادە کرد و لە ساڵی ١٢٩٨ واتا ١٩٢٠ لە لایەن کابینەی دەوڵەتەوە دەقە پێشنیارکراوەکەیان پەسەند کرا. بەو شێوەیە بناخەی دامودەزگای زیندان و دەسبەسەکردنی گیراوان بۆ یەکەمین جار لە مێژووی ئێران‌دا ڕەسمیەتی وەرگرت. بە پێی ئەو پەیرەوە ناوخۆییەی کە ئامادەکرابوو، زەنجیرکردنی گیراوان و زەجردانی جەستەیی قەدەغەکرابوو. قەدەغەکردنەکەش هەر لە ڕواڵەت و لە سەر کاغەز مایەوە و نە ئەو کاتە و ئە ئێستاش قەد ئەشکەنجە و مامەڵەی خراپ لەگەڵ زیندانیان لە ئێران کۆتایی پێ‌نەهاتووە و هەر درێژەی هەیە.


لە ساڵی ١٣٠٨ هەتاوی بەرانبەر لەگەڵ ١٩٢٩ بۆ یەکەمین جار زیندانێكی تایبەت بە ژنان لە ئێران درووست کرا. ئەو زنیدانەش ناوی “زیندانی قەسر” بوو کە ئێستا کراوە بە “موزەخانەی عیبرەتی ئێران”. لە سەردەمی دەسەڵاتداری خوسرەوانی “پەهلەوی” لە ئێران، درووستکردنی زیندانەکان تەنیا بە تارانەوە نەمایەوە و لە هەر شارێک‌دا زیندانێک بۆ دەسبەسەرکردنی گیراوان و بە تایبەتی کەسانی دژبەری سیاسەتەکانی “شا” درووست کرا. لە ساڵی ١٣٤٧ هەتاوی بەرانبەر لەگەڵ ١٩٦٨ یەکەمین دەستوورنامەی بەرێوەبردنی زیندانەکان لە ئێران ئامادە کرا.  لە سەردەمی “ڕەزا شا” دا، بۆ یەکەمین جار ” بازداشتگاه” کە شوێنی دەسبەسەرکردنی کەسانی تۆمەتبار بوو، لە زیندان جیا کرایەوە. بەو شێوەیە کەسانێک کە ڕووبەڕووی تۆمەت دەبوونەوە سەرەتا لەو زیندانانەی کە پێیان دەڵێن” بازداشتگاه” دەستبەسەر دەکران و دواتر لە دوای بڕیاری قازی دادگا، ڕەوانەی زیندان دەکران.


کاربەدەستانی ڕژیمی “شا” لە کوردستانیش هاوتەریب لەگەڵ هەرێمەکانی دیکەی ئێران پەرەیان بە درووستکردنی زیندان و زیندانیکردنی چالاکی سیاسی و مەدەنی و ئافراندنی کەشووهەوای ترس و تۆقاندن دا. لە دوای ڕووخانی کۆماری کوردستان لە مەهاباد، هەوڵەکانی دەزگای سیخوری سەردەمی ڕژیمی شا، واتا “ساواک” پەرەی بە کارەکانی لە کوردستان دا. سەرجەم گیراوانی سیاسی کورد لەو سەردەمەدا لە لایەن ساواکەوە لێپێچینەوەیان لەگەڵ دەکرا و ڕووبەڕووی ئەشکەنجە دەبوونەوە. لەو سەردەمەدا لە دژی ئەو زوڵم و زۆردارییە، بەرخۆدانی گیراوانی سیاسی لە زیندانەکانی ئێرانیش‌دا دەستی پێکرد. هەرچەندە دەسەڵاتداران پەرەیان بە ئەشکەنجە و گوشار لە سەر گیراوان بە مەبەستی تەسلیم بوون و خۆڕادەستکردن دەدا، هێندە و زیاتریش ئیرادەی بەرخۆدانی گیراوان مەزن دەبوو. یەکێک لە گیراوانەی کە بە بەرخۆدانی خۆی لە مێژووی تێکۆشانی ئازادی گەلانی ئێران‌دا جێگایەکی تایبەتی هەیە، “خوسرەو گوڵسورخی” و هەڤاڵانیەتی. بڵاوکردنەوەی چۆنیەتی دادگایی کردنی “خوسرەو گوڵسورخی” و هەڤاڵانی و هەڵوێستی شکۆمەندی ئەوان کاریگەرییەکی مەزنی لە سەر خەڵکی هەموو ئێران دانا. لە کاتێک دا ئەندامانی دەزگای سیخوری”ساواک” بەرنامەیەکی تایبەتیان بۆ تێکشکاندنی ئیرادەی ئازادی تێکۆشانی گەلانی ئێران داڕشتبوو و چاوەڕوان دەکرا لەو دادگایەدا، شۆڕشگێڕانی دەسگیرکراو داوای لێبوردن لە “شا” بکەن، بەڵام “خوسرەو گولسورخی” ڕەوتی دادگاییەکەی هەڵگەراندەوە و ئەوان دەستیان بە دادگاییکردنی ڕژیمی خوسرەوانی شا کرد و بە تایبەتی ئەو ئەشکەنجانەی کە لە زیندانەکان دا بینیویانە بۆ جیهان ئاشکرا کرد.


لە ساڵەکانی کۆتایی رژیمی شا، ژمارەیەکی زۆر گیراوی سیاسی لە زیندانەکانی ئێران‌دا زیندانی کرابوون. زۆربەی ئەو گیراوانە جەوانانی ئازادیخواز و چەپ بوون. هەر لە ساڵانی کۆتایی دەسەڵاتداری شای ئێران‌دا بوو کە جەوانانی کوردیش لە زیندانەکان دا دەستیان بە بەرخۆدان کرد. کاک فوئاد موستەفا سوڵتانی یەکێک لەو جەوانانە بوو کە بە بەرخۆدانی خۆی لە زیندانەکانی رژیمی شا ، لاپەرەیەکی زێرینی مێژووی تۆمار کردووە. کاک فوئاد موسته‌فا سوڵتانی ساڵی 1348 ی هه‌تاوی له‌ گه‌ڵ ژماره‌یه‌ک له‌ گه‌نجه‌ چه‌پ و تێکۆشه‌ره‌کان، له‌ زانکۆی تاران ڕێکخراوێکیان به ‌نهێنی دامه‌زراند و دواتر له‌ سه‌ر کار و چالاکی سیاسی له‌ لایه‌ن ده‌زگای ئه‌منیه‌تی و سیخووری ساواکی رژیمی پاشایه‌تی ئێرانه‌وه‌ دەسگیر کرا و ماوه‌‌ی چه‌ندین ساڵ له‌ زیندان دا بوو. کاتێک کاک فوئاد و هاورێیانی له‌ زیندانی سنه‌ بوون، وه‌کوو ناره‌زایه‌تی به‌رامبه‌ر به‌ ڕه‌وشی سیاسی بۆ ماوەی ٢٤ رۆژ دەستیان بە مانگرتن لە خواردن کرد. ئه‌و مانگرتنه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی زیندانی ده‌نگدانه‌وه‌یه‌کی زۆری هه‌بوو و وره‌ی به‌ تێکۆشانی جه‌ماوه‌ری خه‌ڵکی له‌ دژی ڕژیمی پاشایه‌تی دا.


لەگەڵ سەرکەوتنی شۆرشی گەلانی ئێران دەرگای زیندانەکانی کرانەوە و گیراوانی سیاسی ئازاد بوون. بەو شێوەیە تێکۆشان