Forwarded from kjar جامعه زنان آزاد شرق کوردستان
Bîranînên we wateya jiyan û tekoşîna me bi hêztir dike
Hûnermenda şoreşgera ya walatê xwe, te carekê din da îspat kirin ku eşqa gîhandina walatekî azad çiqas mezine, bedîlê rizgariya wê eşqê jî ewqas girine. Dizanî can heval her car gûh didim dengê tey zelal, diçim ew dinyaya me xweşik ya zarokatî, hesret û xeyalê tey zarokatî tên berçavê min. Te xiyanet li xeyalên xwe nekir û xeyalê te bu heqqet û dengê te bu merhema dilên birîndar ku bi hesreta walatekî azad dinaliyan. Dizanî dema axînên te lı kolanên kobanê dibhîsim, dema gûh didim dengê tenbûra te, hesretên tey ku bi zaroktî hildikşyay çiya û te digût rojek were ez bibim hunermendêkî şoreşger ya walatê xwe. Tu her pey van xeyalê xweda bezyay heval can, çıyayên kurdistanê jî bi dilekî germ tu pêşwazî kirin û bi eşq û heskrin viyan di nav dilê xweda cîh kirin . Dengê çeka te bû tirsa dilê dijmin, Degê tembura te êşa walatê te Gîhand gûhên mirovatî, rabe binêre can heval tîlîliyên rêhevalê te bi dengê tenbura te ber bi lotkeva hildikşin. Çiyayên kurdistanê bêriya te kirine, berfa ser lotkeyên ararat bi germahiya dengê te deheliya, deşta feraşîn hîna jî bi dilgermahiya te çîçek dide, gabar bi heskirin û eşqa te ya rêhevaltî dixemile û dibe wargehê evînê, kobanê bi dengê çeka te tîliliyên azadiyê hildida. Rehet razê can heval rêwêyên eşq û azadiyê bi dengê tenbura te ber bi lotkêva hildikşin, heta ku ala azadiyê li hemû cîhana mirovatî hilnedin wê ranewastin. ma ne soza te bu di nav kolanên kobanê da, heta dagirkerek li ser vê axê bimîne emê berxwe bidin û mizgîniya azdiyê bighînin hemû cîhanê. we rêwiyên vê rêkê da îspat kirin ku em tenê xeyal nakin, bi eşq û heskirin pey xeyalên xweda dibazin heta ku dighêjin heqqeta jiyanê, eger bedîlê wê canê me jî Be.
Pêncemîn salroja şehadeta te pîroz be can heval, ev roj bu ku bayê kurdistanê dengek mera anî û gût viyan xatir xwestiye û tevlî karvanên azadiyê buye. Ev roj bu ku parçeyekî Herî hêja ji canê me jêbû, lê êşa wê hêrsa me dijî dijmin zêdetir kir û îddayê serkeftinê xwertir kir, ji ber ku êş havînê gîhandina jiyana azade. Tu soz ji soza rêhevaltî hêjatir û bi rûmetir nîne, carekî din soza rêhevaltî didin we heta bi destxistina jiyanekî azad tekoşîna xwe xwertir bikin. win çiqas fîzîkî li me dûr bin lê heskirin, bêrîkirin û Rihê we her kêlî bi mera ye û sebebê bi watedar kirina eşqa me ya azadiyê ye.
Şehîd namirin û hertim di dilê meda zindîne
peyman viyan
☑️ #جامعەی_زنان_آزاد_شرق_کوردستان
⬇️⬇️⬇️
🆔 @kjar_2014
Hûnermenda şoreşgera ya walatê xwe, te carekê din da îspat kirin ku eşqa gîhandina walatekî azad çiqas mezine, bedîlê rizgariya wê eşqê jî ewqas girine. Dizanî can heval her car gûh didim dengê tey zelal, diçim ew dinyaya me xweşik ya zarokatî, hesret û xeyalê tey zarokatî tên berçavê min. Te xiyanet li xeyalên xwe nekir û xeyalê te bu heqqet û dengê te bu merhema dilên birîndar ku bi hesreta walatekî azad dinaliyan. Dizanî dema axînên te lı kolanên kobanê dibhîsim, dema gûh didim dengê tenbûra te, hesretên tey ku bi zaroktî hildikşyay çiya û te digût rojek were ez bibim hunermendêkî şoreşger ya walatê xwe. Tu her pey van xeyalê xweda bezyay heval can, çıyayên kurdistanê jî bi dilekî germ tu pêşwazî kirin û bi eşq û heskrin viyan di nav dilê xweda cîh kirin . Dengê çeka te bû tirsa dilê dijmin, Degê tembura te êşa walatê te Gîhand gûhên mirovatî, rabe binêre can heval tîlîliyên rêhevalê te bi dengê tenbura te ber bi lotkeva hildikşin. Çiyayên kurdistanê bêriya te kirine, berfa ser lotkeyên ararat bi germahiya dengê te deheliya, deşta feraşîn hîna jî bi dilgermahiya te çîçek dide, gabar bi heskirin û eşqa te ya rêhevaltî dixemile û dibe wargehê evînê, kobanê bi dengê çeka te tîliliyên azadiyê hildida. Rehet razê can heval rêwêyên eşq û azadiyê bi dengê tenbura te ber bi lotkêva hildikşin, heta ku ala azadiyê li hemû cîhana mirovatî hilnedin wê ranewastin. ma ne soza te bu di nav kolanên kobanê da, heta dagirkerek li ser vê axê bimîne emê berxwe bidin û mizgîniya azdiyê bighînin hemû cîhanê. we rêwiyên vê rêkê da îspat kirin ku em tenê xeyal nakin, bi eşq û heskirin pey xeyalên xweda dibazin heta ku dighêjin heqqeta jiyanê, eger bedîlê wê canê me jî Be.
Pêncemîn salroja şehadeta te pîroz be can heval, ev roj bu ku bayê kurdistanê dengek mera anî û gût viyan xatir xwestiye û tevlî karvanên azadiyê buye. Ev roj bu ku parçeyekî Herî hêja ji canê me jêbû, lê êşa wê hêrsa me dijî dijmin zêdetir kir û îddayê serkeftinê xwertir kir, ji ber ku êş havînê gîhandina jiyana azade. Tu soz ji soza rêhevaltî hêjatir û bi rûmetir nîne, carekî din soza rêhevaltî didin we heta bi destxistina jiyanekî azad tekoşîna xwe xwertir bikin. win çiqas fîzîkî li me dûr bin lê heskirin, bêrîkirin û Rihê we her kêlî bi mera ye û sebebê bi watedar kirina eşqa me ya azadiyê ye.
Şehîd namirin û hertim di dilê meda zindîne
peyman viyan
☑️ #جامعەی_زنان_آزاد_شرق_کوردستان
⬇️⬇️⬇️
🆔 @kjar_2014
كێشهی شارگهرایی كۆمهڵگا
ناوهكهی دیكهی شارستانیهت مهدهنیهته، به زمانی عهرهبی واتای شارگهراییه
کێشە کۆمەڵایەتییەکان:
(لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا ئۆجالان)
🆔 @GozarDemocratic
ناوهكهی دیكهی شارستانیهت مهدهنیهته، به زمانی عهرهبی واتای شارگهراییه
کێشە کۆمەڵایەتییەکان:
(لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا ئۆجالان)
🆔 @GozarDemocratic
گذار دموکراتیک
كێشهی شارگهرایی كۆمهڵگا ناوهكهی دیكهی شارستانیهت مهدهنیهته، به زمانی عهرهبی واتای شارگهراییه کێشە کۆمەڵایەتییەکان: (لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا ئۆجالان) 🆔 @GozarDemocratic
كێشهی شارگهرایی كۆمهڵگا (1)
کێشە کۆمەڵایەتییەکان:
(لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا ئۆجالان)
٨ ــ كێشهی شارگهرایی كۆمهڵگا
ناوهكهی دیكهی شارستانیهت مهدهنیهته، به زمانی عهرهبی واتای شارگهراییه. ئهو كێشانهی شارگهرایی سهرچاوهكهیانه لهكێشه ئیكۆلۆژیهكان كهمترو كهم بایهختر نین. له رۆژگاری ئهمڕۆمان یهكێك لهسهرچاوه سهرهكیهكانی ههڕهشهکانی سهر ژیانی كۆمهڵگایه. چییه ئهوهی شاری بهم دۆخه گهیاندووه؟
له رێگای چهمكێكی راستههێڵیهوه دهشێت فۆڕمێل و هاوكێشهكانی شار = چین = دهوڵهت سەبارەت بە گوزارشتکردنی کێشەکانی شارگەرایی ئاسانكار بێت. بهڵام قووڵایی و ههمهلایهنی واتا دهكوژێت. هاوشێوهی ئاواكردنی گوند، به شێوهیهكی گونجاو لهگهڵ سروشتی كۆمهڵگا مرۆڤایهتی بیری له ئاواكردنی شاریش كردۆتهوه. شار لهسهرووی ئهو جێگایانهوه دێت كه ژیری كۆمهڵگای تێدا چڕبۆتهوه. شار بههرهی ژیری مرۆڤ هاندهدات، دهیهێنێته دهرهوه. ئهقڵ تا بڵێی گرێدراو به شار ئاراستهی پهرهسهندنی گرتۆتهبهر. شار ئهو شوێنهیه كهمرۆڤ ههست دهكات هێزهكهی توانای چی ههیه. ئارامی لهگهڵ خۆی دێنێت. چونكه ئهوهی متمانه به خۆی دهكات واقیعیانهتر بیردهكاتهوه. پەرەسەندنی هزریش رێگا لهپێش داهێنان و دۆزینهوهی نوێ دهكاتهوه. ههروهها زیادبوونی بهرههمیش پهیڕهوو تهكنۆلۆژیاكانی بهرهوپێشهوه دهبات. ئهو مرۆڤهی ئهمانهی تاقیكردۆتهوه، شاری وهك سهرچاوهی روناكی ناسیوهو بهردهوام خواستوویهتی رووی تێ بكات. گهشهكردنی شار له دهوروبهری پهرستگادا، گرێدراوی ئهوهیه كه لهقۆناخی خۆیدا پهرستگاكان شوێنی كۆبوونهوهی رۆح و ئهقڵه پیرۆزهكان بوون. كۆمهڵگا زیاتر له پەرستگادا ئهقڵ و ناسنامهی خۆی دهدۆزێتهوه، دهیخولقێنێت. ئهوهی باسمكردن گریمانێكی بههێزن له بهرژهوهندی شاردا.
وهك ههر راستیهكی دیكه، رووێكی دیكهی شار كه ههر لهگهڵ لهدایكبوونیهوه دهردهكهوێت، جیابوونهوهی چینایهتی و ئاواكردنی دهوڵهته. بێگومان بناخهی ماددی جیاوازی چینایهتی زیادبوونی بهرههمهێنانه. ههندێك له ئاقڵمهندهكانی شار له رێگای ئهزموونهوه فێربوون ئهگهر ژمارهی خهڵكهكه (مرۆڤ) زیادبكرێت و لهخاكه بهپیتهكاندا بخرێنه كارهوه، دهتوانن دووهێندهی تر مرۆڤ تێربكهن. ئهوهی مابوویهوه، تهنیا ئاواكردنی سیستهمهكهی ئەو شێوەیەی کارکردن بوو. سیستهمی ئاواکراویش دهوڵهته كه جۆرێك له جۆرهكانی پاوانه. ئهگهر لهئاستی شاریشدا بێت، ئاشكرایه كه رێكخستنی ئهم سیستهمه به شێوهی پاوانی كشتوكاڵ لهدایك بووه. لهم بارهیهوه شارهكانی سۆمهر ههمووشتێك روون دهكهنهوه. زۆربهی ئهو شارستانیانهی لهجۆری میسر و ههرابان، لهكاتی له دایكبوونیاندا پاوانی كشتوكاڵ بوون. ئامێرهكان(دهزگاكان)ی رێكخستنی بهرههمهێنانن. كاتێك بهرههمی پێویست بهو ئاسته گهیشت كه دوو هێندهی خهباتكاران زێده-بهرههم پێشكهش بكات، واته بناخهی ماددی دهوڵهت ئامادهبووه. ههرچی ئهو دیاردەیە كه به دهوڵهت ناودهبرێت، له راستیدا ئهوانهن كه لهسهر زێده ــ بهرههم دهژین. ناوبردنی دهوڵهت به رێكخراوی كۆكردنهوهی زیادهكان واتادارتر دهبێت. بۆ ئهمهش شار شوێنێكی گونجاوه. ئهمجۆره پهیوهندیانه له كۆمهڵگای گوندو هۆزدا تا دواڕاده زهحمهته، چونكه بونیادی گوندو قهبیله بۆ ئهمه لهبار نییهو پهسهندی ناكات ئهم راستینهیه لهژێر لهدایكبوونی دهوڵهت له شاردا شاراوهیه. بهمجۆره مرۆڤایهتی لهشاردا رووبهڕووی دیاردهی چاوسانهوه دهبێتهوه. واته ئاشنای شێوهیهكی پهیوهندی دهبێت كه تا پێشتر نهیناسیبوو. ئا لێرهوه ئیترناوی پیشه نوێیهكه دهبێته "دهوڵهتگهرایی". ئهوهی دهیخاته دهستی خۆیهوه توانای چی نابێت! دهبێته دهرگایهكی سهرسووڕهێنهری بهرژهوهندی. تهنانهت رهنجدهری كۆیلهش تێگهیشتووه كه لهمیانهی بێكاری دهوڵهتهوه لهجاران دڵنیاو ئاسوودهتره. چونكه بهتهواوی بهستنهوهی كارهكهی بهتوندوتیژییهوه زێدهڕۆییه. تا رادهیهك چیرۆكی لهدایكبوونی شار بهمجۆرهیه.
ئهگهر رێگا لەپێش ههندێك كێشهش بکاتەوە (رێكخراوی چهوسێنهران و خاوهن هێزهكانه)، ئاشكرایه كه له پهرهسهندنی راسیۆناڵانهی كۆمهڵگادا شار ههنگاوێكی شۆڕشگێڕانه پێكدێنێت. بۆ گهورهیی شار وهك ژمارهیهكی نموونهیی ئهرستۆ بیر له پێنج ههزار دانیشتوان دهكاتهوه. شارهكانی یەکەمین قۆناخی دامهزراندن زۆربهیان ژمارهی دانیشتوانیان هێندهیه. جڤات و پێكهاتهیهكی نوێی خهڵك (مرۆڤ) لە شاردا جێگای باسه. ئیتر كۆمهڵگای قهب
کێشە کۆمەڵایەتییەکان:
(لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا ئۆجالان)
٨ ــ كێشهی شارگهرایی كۆمهڵگا
ناوهكهی دیكهی شارستانیهت مهدهنیهته، به زمانی عهرهبی واتای شارگهراییه. ئهو كێشانهی شارگهرایی سهرچاوهكهیانه لهكێشه ئیكۆلۆژیهكان كهمترو كهم بایهختر نین. له رۆژگاری ئهمڕۆمان یهكێك لهسهرچاوه سهرهكیهكانی ههڕهشهکانی سهر ژیانی كۆمهڵگایه. چییه ئهوهی شاری بهم دۆخه گهیاندووه؟
له رێگای چهمكێكی راستههێڵیهوه دهشێت فۆڕمێل و هاوكێشهكانی شار = چین = دهوڵهت سەبارەت بە گوزارشتکردنی کێشەکانی شارگەرایی ئاسانكار بێت. بهڵام قووڵایی و ههمهلایهنی واتا دهكوژێت. هاوشێوهی ئاواكردنی گوند، به شێوهیهكی گونجاو لهگهڵ سروشتی كۆمهڵگا مرۆڤایهتی بیری له ئاواكردنی شاریش كردۆتهوه. شار لهسهرووی ئهو جێگایانهوه دێت كه ژیری كۆمهڵگای تێدا چڕبۆتهوه. شار بههرهی ژیری مرۆڤ هاندهدات، دهیهێنێته دهرهوه. ئهقڵ تا بڵێی گرێدراو به شار ئاراستهی پهرهسهندنی گرتۆتهبهر. شار ئهو شوێنهیه كهمرۆڤ ههست دهكات هێزهكهی توانای چی ههیه. ئارامی لهگهڵ خۆی دێنێت. چونكه ئهوهی متمانه به خۆی دهكات واقیعیانهتر بیردهكاتهوه. پەرەسەندنی هزریش رێگا لهپێش داهێنان و دۆزینهوهی نوێ دهكاتهوه. ههروهها زیادبوونی بهرههمیش پهیڕهوو تهكنۆلۆژیاكانی بهرهوپێشهوه دهبات. ئهو مرۆڤهی ئهمانهی تاقیكردۆتهوه، شاری وهك سهرچاوهی روناكی ناسیوهو بهردهوام خواستوویهتی رووی تێ بكات. گهشهكردنی شار له دهوروبهری پهرستگادا، گرێدراوی ئهوهیه كه لهقۆناخی خۆیدا پهرستگاكان شوێنی كۆبوونهوهی رۆح و ئهقڵه پیرۆزهكان بوون. كۆمهڵگا زیاتر له پەرستگادا ئهقڵ و ناسنامهی خۆی دهدۆزێتهوه، دهیخولقێنێت. ئهوهی باسمكردن گریمانێكی بههێزن له بهرژهوهندی شاردا.
وهك ههر راستیهكی دیكه، رووێكی دیكهی شار كه ههر لهگهڵ لهدایكبوونیهوه دهردهكهوێت، جیابوونهوهی چینایهتی و ئاواكردنی دهوڵهته. بێگومان بناخهی ماددی جیاوازی چینایهتی زیادبوونی بهرههمهێنانه. ههندێك له ئاقڵمهندهكانی شار له رێگای ئهزموونهوه فێربوون ئهگهر ژمارهی خهڵكهكه (مرۆڤ) زیادبكرێت و لهخاكه بهپیتهكاندا بخرێنه كارهوه، دهتوانن دووهێندهی تر مرۆڤ تێربكهن. ئهوهی مابوویهوه، تهنیا ئاواكردنی سیستهمهكهی ئەو شێوەیەی کارکردن بوو. سیستهمی ئاواکراویش دهوڵهته كه جۆرێك له جۆرهكانی پاوانه. ئهگهر لهئاستی شاریشدا بێت، ئاشكرایه كه رێكخستنی ئهم سیستهمه به شێوهی پاوانی كشتوكاڵ لهدایك بووه. لهم بارهیهوه شارهكانی سۆمهر ههمووشتێك روون دهكهنهوه. زۆربهی ئهو شارستانیانهی لهجۆری میسر و ههرابان، لهكاتی له دایكبوونیاندا پاوانی كشتوكاڵ بوون. ئامێرهكان(دهزگاكان)ی رێكخستنی بهرههمهێنانن. كاتێك بهرههمی پێویست بهو ئاسته گهیشت كه دوو هێندهی خهباتكاران زێده-بهرههم پێشكهش بكات، واته بناخهی ماددی دهوڵهت ئامادهبووه. ههرچی ئهو دیاردەیە كه به دهوڵهت ناودهبرێت، له راستیدا ئهوانهن كه لهسهر زێده ــ بهرههم دهژین. ناوبردنی دهوڵهت به رێكخراوی كۆكردنهوهی زیادهكان واتادارتر دهبێت. بۆ ئهمهش شار شوێنێكی گونجاوه. ئهمجۆره پهیوهندیانه له كۆمهڵگای گوندو هۆزدا تا دواڕاده زهحمهته، چونكه بونیادی گوندو قهبیله بۆ ئهمه لهبار نییهو پهسهندی ناكات ئهم راستینهیه لهژێر لهدایكبوونی دهوڵهت له شاردا شاراوهیه. بهمجۆره مرۆڤایهتی لهشاردا رووبهڕووی دیاردهی چاوسانهوه دهبێتهوه. واته ئاشنای شێوهیهكی پهیوهندی دهبێت كه تا پێشتر نهیناسیبوو. ئا لێرهوه ئیترناوی پیشه نوێیهكه دهبێته "دهوڵهتگهرایی". ئهوهی دهیخاته دهستی خۆیهوه توانای چی نابێت! دهبێته دهرگایهكی سهرسووڕهێنهری بهرژهوهندی. تهنانهت رهنجدهری كۆیلهش تێگهیشتووه كه لهمیانهی بێكاری دهوڵهتهوه لهجاران دڵنیاو ئاسوودهتره. چونكه بهتهواوی بهستنهوهی كارهكهی بهتوندوتیژییهوه زێدهڕۆییه. تا رادهیهك چیرۆكی لهدایكبوونی شار بهمجۆرهیه.
ئهگهر رێگا لەپێش ههندێك كێشهش بکاتەوە (رێكخراوی چهوسێنهران و خاوهن هێزهكانه)، ئاشكرایه كه له پهرهسهندنی راسیۆناڵانهی كۆمهڵگادا شار ههنگاوێكی شۆڕشگێڕانه پێكدێنێت. بۆ گهورهیی شار وهك ژمارهیهكی نموونهیی ئهرستۆ بیر له پێنج ههزار دانیشتوان دهكاتهوه. شارهكانی یەکەمین قۆناخی دامهزراندن زۆربهیان ژمارهی دانیشتوانیان هێندهیه. جڤات و پێكهاتهیهكی نوێی خهڵك (مرۆڤ) لە شاردا جێگای باسه. ئیتر كۆمهڵگای قهب
گذار دموکراتیک
كێشهی شارگهرایی كۆمهڵگا ناوهكهی دیكهی شارستانیهت مهدهنیهته، به زمانی عهرهبی واتای شارگهراییه کێشە کۆمەڵایەتییەکان: (لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا ئۆجالان) 🆔 @GozarDemocratic
یله تێپهڕكراوه. ئهوانهی له رهچهڵهك و قهبیلهی جیاوازهوه هاتوون به رایهڵهی هاوڵاتێتی شارهوه بهیهكتر دهبهسترێنهوه. واته "خهڵكی شار"، "هاوشارییهكان"، "باژێرییهكان" پێكدێت. ئهم پێشكهوتنهش نیشانهی دهوڵهمهندێتی كۆمهڵگایه. بهم دۆخهیهوه شار ئامرازی پێشكهوتنه. سهرچاوهی كێشهیهكی جددی ئهوتۆ نییه. لهتهواوی چاخی یهكهمدا، ناوهناوه جگه لهبابل و رۆما، هیچ شارێك تێبینی ناكرێت كێشهی ژمارهی دانیشتوانی ههبێت. ههروهها له رێگای باڵابوونی كۆمهڵایهتی كۆمهڵگاكهیهوه شار بهردهوام سهرنجڕاكێشیهكهی خۆی بههێزتر دهكات. لهكاتێكدا مۆدێلی سۆمهر وهك ههرهسی بهفر لهزیادبووندایه، بهڵام میسر ژمارهیهكی كهم و پوختی شار ئاوا دهكات. له راستیدا شارستانیهتی میسر بهو سیفهتهی شارستانیهتێكی نیمچە-شاری و لادێییه لهمێژوودا بێ هاوتایه. بازرگانی و پیشهی سهربهست زۆر پێشدهكهوێت. شانبهشانی بونیادهكانی دهوروبهری پهرستگا، بونیادی كۆشك، هونهر، وهرزش، بیناسازی و رێگاكان گشتیان بهرهو شانهی نوێ فراوانتر دهبن. زۆربهی شارهكان لهدهوروبهری سهربازگهكان ئاوادهكرێن. بهتایبهتیش سهربازگهكانی رۆما ههریهكهو ناوكی شارێكن. مێژووناسهكان باس لهوه دهكهن لهم قۆناخهدا بهلانی كهم ده گوند شارێكیان بهركهوتووه. واته پهیوهندیهكی سیمبیۆتیك (سوودی دوولایهنه) لهنێوانیاندا ههیه. هێشتا كێشه لهنێوان شار-گوند له ئارادا نییه.
ههرچی رۆمایه که دواترین شاری شكۆداری چاخی كۆنه، لهوانهیه تهواوی كێشهكانی ئهو سهردهمهی له ههناوی خۆیدا ههڵگرتبێت. ئهمهش وایكردبوو له ههمانكاتدا ببێته شكۆدارترین و كێشهدارترین شاری شارستانیهت. سهرجهم چین و جڤاتهكانی (ئهرستۆكراسی، بۆرژوازی، كۆیله، پڕۆلیتاره لۆمپهنهكان، ههموو جۆره گروپێكی ئهتنیكی، ههرجۆره گروپێكی ئایین، ههر نهژادێك) تێیدا دهبینرێت. چین و جڤاته كۆنهكان بهدۆخی پاشماوهیی، ههرچی نوێیهكانن بهدۆخی كۆرپهییهوه نوێنهرایهتییان دهكرێت. لهلایهكی دیكهوه دهشێت ههر شێوهیهكی ئیداره، سیاسهت و ئهخلاقی تێدا ببینرێت. تهواوی نموونهكانی پادشایهتی، كۆمار و دیموكراسی (له ئاستی ئیمپراتۆرییهتدا) تاقیكرانهوه. دهكرێ تهواوی نموونهكانی زانست، هونهر، فهلسهفهو ئایینهكان لهدۆخی پاشماوهو چهكهرهكردن تێیدا ببینرێت. بهڕاستی رۆما شارێكی گهردوونی بوو. ئهم راستیهش یهكێك له گوزارشت و واتاكانی دهستهواژهی "ههموو رێگاكان دهچنهوه رۆما" بوو. رۆما لوتكهی شارستانیهتی سێ ههزار و پێنج سهد ساڵی پیشاندهدا. رووخاندنهكهشی بهشێوهیهكی شایستهی شكۆداریهكهی بوو. نوێنەری كرستیانهكانی چینی ههژاران و گروپه ئهتنیكیهكانی هێشتا هێزی خۆیان پاراستبوو كه دووهێزی گهورهو بهڵای سهر شارستانیهت بوون، لهناوهوهو دهرهوه شهپۆل به شهپۆل هێرشیان كردو كۆتاییان به شارهكه هێنا. رێكهوتی 476 زایینی تهنیا مێژووی رووخانی شارێك یان رۆما نییه، بهڵكو لهكهسایهتی شارێكدا پووكانهوه، ههرهس و رووخانی شارستانیهتی سێ ههزار و پێنج سهد ساڵهی چاخی یهكهم و كۆنه.
ههرچی رۆمایه که دواترین شاری شكۆداری چاخی كۆنه، لهوانهیه تهواوی كێشهكانی ئهو سهردهمهی له ههناوی خۆیدا ههڵگرتبێت. ئهمهش وایكردبوو له ههمانكاتدا ببێته شكۆدارترین و كێشهدارترین شاری شارستانیهت. سهرجهم چین و جڤاتهكانی (ئهرستۆكراسی، بۆرژوازی، كۆیله، پڕۆلیتاره لۆمپهنهكان، ههموو جۆره گروپێكی ئهتنیكی، ههرجۆره گروپێكی ئایین، ههر نهژادێك) تێیدا دهبینرێت. چین و جڤاته كۆنهكان بهدۆخی پاشماوهیی، ههرچی نوێیهكانن بهدۆخی كۆرپهییهوه نوێنهرایهتییان دهكرێت. لهلایهكی دیكهوه دهشێت ههر شێوهیهكی ئیداره، سیاسهت و ئهخلاقی تێدا ببینرێت. تهواوی نموونهكانی پادشایهتی، كۆمار و دیموكراسی (له ئاستی ئیمپراتۆرییهتدا) تاقیكرانهوه. دهكرێ تهواوی نموونهكانی زانست، هونهر، فهلسهفهو ئایینهكان لهدۆخی پاشماوهو چهكهرهكردن تێیدا ببینرێت. بهڕاستی رۆما شارێكی گهردوونی بوو. ئهم راستیهش یهكێك له گوزارشت و واتاكانی دهستهواژهی "ههموو رێگاكان دهچنهوه رۆما" بوو. رۆما لوتكهی شارستانیهتی سێ ههزار و پێنج سهد ساڵی پیشاندهدا. رووخاندنهكهشی بهشێوهیهكی شایستهی شكۆداریهكهی بوو. نوێنەری كرستیانهكانی چینی ههژاران و گروپه ئهتنیكیهكانی هێشتا هێزی خۆیان پاراستبوو كه دووهێزی گهورهو بهڵای سهر شارستانیهت بوون، لهناوهوهو دهرهوه شهپۆل به شهپۆل هێرشیان كردو كۆتاییان به شارهكه هێنا. رێكهوتی 476 زایینی تهنیا مێژووی رووخانی شارێك یان رۆما نییه، بهڵكو لهكهسایهتی شارێكدا پووكانهوه، ههرهس و رووخانی شارستانیهتی سێ ههزار و پێنج سهد ساڵهی چاخی یهكهم و كۆنه.
گذار دموکراتیک
كێشهی شارگهرایی كۆمهڵگا ناوهكهی دیكهی شارستانیهت مهدهنیهته، به زمانی عهرهبی واتای شارگهراییه کێشە کۆمەڵایەتییەکان: (لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا ئۆجالان) 🆔 @GozarDemocratic
ئهو سهردهمهی بهچاخی ناوین ناوبراوه لهبواری شارگهراییهوه هیچ كاتێك شارستانیەت نهیتوانیوه بهچاخی كۆن بگات. چونكه شارهكانی چاخی ناوین له رێگای قهڵاو شوراكانیهوه سەرەتا بهشێوهیهكی چۆنیهك و قهباره بچووك دهستی پێكرد. شارهكانی چاخی ناوین جۆرێك له بڕیارگهكانی دهرهبهگایهتی و میرنشینهكان بوون. لهمیانهی كۆكردنهوهی ههندێك پیشهكاری دهست و خزمهتكار لهدهوروبهریدا، ئیتر فراوان دەبوون. ههرچهنده چینی بازرگان تاودانی یهكهمی لهپێناو گهورهبوون و شكۆداری شار دهست پێدهكات، بهڵام زهحمهته ئاواكردنی شارێكی نوێ ببینرێت كه به نموونهی شارهكانی رۆما، ئهسكهندهرییه، ئهنتاكیا، دار -ئهلنوسهیبین، ئورفا-ئهدیسا بگات كه لهسهردهمی پێشووتر مابوونهوه. ئهگهر لهبواری چهندایهتیهوه گهورهییان تێپهڕیش بكهن، بهڵام لهبواری بیناسازی و كارابوونهوه (پهرستگا، شانۆ، ئهنجوومهن، ئاگۆڕا، هیپۆردۆم، ئامفیتیاتر، گهرماو، سیستەمی زێڕاب ..هتد) ههرگیز بهشكۆمهندی شاره كۆنهكان ناگهن. شارستانیەتی چاخی ناوین چادرێکەو لهسهر پاشماوهكانی چاخی یهكهم و كۆن ئاواكراوه. هێشتا شار بهرامبهر به گوندو لادێ زۆر لهپێگهیهكی وهها دووره باڵابوون بهدهست بێنێت. بهرامبهر به زهریای پێكهاتهی گوندهكان له دهریا دهچوو. سهرباری ئهوهی ناكۆكی دهسهڵات و چینایهتی لهبونیادیاندا ههبوو، بهڵام شارەکان لهرهوشێكی وههادا نهبوون كهوا كێشهی ژینگهیی دروست بكهن. بهڵام بهشێوهیهكی گشتی بههۆی پاوانهكانی سهرمایهوه سیستهمی شارستانیهت هێدی هێدی ژینگهی دهكڕاند. چونكه خوێداركردنی خاك پهیوهندی به پاوانهكانی كشتوكاڵهوه ههبوو. ئهم رهوشه تا كۆتاییهكانی سهدهی ههژدهههم بهردهوام بوو و كێشهكانیشی قورستركرد.
🆔 @GozarDemocratic
🆔 @GozarDemocratic
گذار دموکراتیک
كێشهی شارگهرایی كۆمهڵگا ناوهكهی دیكهی شارستانیهت مهدهنیهته، به زمانی عهرهبی واتای شارگهراییه کێشە کۆمەڵایەتییەکان: (لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا ئۆجالان) 🆔 @GozarDemocratic
كێشهی شارگهرایی كۆمهڵگا (2)
ناوهكهی دیكهی شارستانیهت مهدهنیهته، به زمانی عهرهبی واتای شارگهراییه
کێشە کۆمەڵایەتییەکان:
(لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا ئۆجالان)
قهیرانی سهرهكی شارگهرایی وهك بهرههمی شۆڕشی پیشهسازی سهدهی نۆزدهههم و ئیندوستریالیزم سهریههڵدا. ئهمه رێكهوت نهبوو، بهڵكو پهیوهندی بهسروشتی دژە-كۆمهڵگای ئیندوستریالیزمهوه ههبوو. گرنگترین لایهنی شار كه لهبواری ئیكۆلۆژییهوه هۆكاری كێشه بوو؛ پهیڕهوكردنی دیالیكتیكێكی دابڕاو لهدهوروبهر بوو. ههرچی گونده لهگهڵ ژینگهدا راستهوخۆ لەناو پەیوەندیدا دهژیا. بهههموو شتێكیهوه پێیهوه بهسترابووهوه، ههروهها باشی دهزانی كه خۆشی بهرههمێكی ژینگهیه. ههروهك بڵێی به زمانی ژینگه(سروشت) قسه لهگهڵ ئاژهڵ و رووهكهكان بكات، بهمجۆره ژیانیان لهگهڵ بهسهردهبات. وهك زمانێكی هاوبهش له نێوانیاندا پێكهاتبوو، ئهویش زمانی كشتوكاڵ بوو. ئاواكردنی كۆمهڵگاش بهكاریگهری قورسی ئهم زمانه بارگاوی ببوو. بهڵام لهشاردا رهوشهكه پێچهوانهیه: چهندهی دهچێت شار له كشتوكاڵ و ژینگه دادهبڕێت. زمانێكی نوێ، زمانی شار پێشدهخرێت. عهقڵانیهتێكی جیاوازی خۆی ههیه. ههنگاو بهههنگاو مهیلی بهرامبهر به عهقڵانیهتی ژینگه لاواز دهبێت. زمانی شار زمانێكه پهیوهندی به ئیشهكانی پاره، پیشهسازی، پیشهی سهربهست و بازرگانیهوه ههیه. ئهقڵ و زانستی ئهمانه پێكدێنێت: لهلایهن ئهمانهوه پێكدههێنرێت. ئهمه رێڕهوی دیالیكتیكی پێشكهوتنی زمانی نوێیه. ئاشكرایه كه لێرهدا زمان و زیهنیهتێكی باركراو به نامۆبوون و پڕ له ناكۆكی جێگای باسه. ئاواكردنی شار لهو قۆناخهدا کولتوورو شێوهزارو جڤاتهكانی كڵان، قهبیله، خێڵ، قهوم و لادێیی کۆمەڵگای پێدهشتهكانی دهگرتهخۆ. زمانێكی زانست، هونهر، ئایین و فهلسهفهی تایبهت به خۆشی ئاواكرد. لهئاستی چینایهتیشهوه دووپۆلێنی دیكه بهناوی ئهرستۆكراسی و ئهوانی دیكه پێكهاتبوو. شارگهرایی، باژێرگهرایی هێشتا نهببوو به خاوهن كهسایهتی. بهڵكو لهرهوشی پاشكۆیهكی كۆمهڵگای گشتی دابوو.
لە سهدهكانی نۆزدهههم و بیستهمدا ئهم هاوسهنگییه مێژووییه بهتهواوی تێكچووه. بێگومان بهیهكجار لهناكاو بهم دۆخه نهگهیشتبوو. لهسهدهكانی دهیهم -شازدهههمدا سهرلهنوێ ههڵكشانی شار (ڤێنسیا، جهنهوا، فلورهنسا، میلانۆ..هتد) له نیمچه دوورگهی ئیتاڵیا، لهسهدهی سێزدهههمدا گوزارشت له گواستنهوهی شۆڕشی بازرگانی دهكات له رێگای ئیتاڵیاوه بۆ ئهوروپا. شارهكانی ئیتاڵیا پێشهنگایهتی پرۆسهكه دهكهن. له رێگای رێنسانسهوه دهخوازن دیسان لهسهر شوێن پێی رۆما گهورهببن. كێبڕكێیهكی توند لهنێوان شارهكان و ناوخودی شاردا روودهدات. ئهوهی روودهدات شهڕه لهپێناو پێشهنگایهتیكردنی قۆناخی نوێی شارستانیهت. وهك بڵێی تهواوی ژیانی كۆن سهرلهنوێ زیندوودهبێتهوه. بهڵام ههلومهرجه نوێكان ئەو ژیانە دهگۆڕێت. له رێگای لاساییكردنهوهوه رۆمای کۆن ناکرێ و ناشێ رۆمای نوێ بئافرێنرێت. بهم جۆره تهنیا به ئاستی كۆپیه لاوازهكانی رۆما دهگهیشتن. ئهزموونی پادشایهتی ناوهندی و دهوڵهت- نهتهوهش بهسهركهوتن نهدهگهیشت. بهڵام هیچ گومانی تێدا نییه كه شارهكانی ئیتاڵیا لهسهدهكانی دهیهم- شازدهههم له رێگای رێنسانسهوه رێبهرایهتی شارستانیهتی ئهوروپایان كردووه. ههم وهك كڵێسا (كاسۆلیكی گهردوونی) ههم وهك مهیلی عهلمانی (سیكۆلار) ئهم رۆڵهی بینیوه.
شۆڕشی شار له ئهڵمانیا له یهكهمین قۆناخدا لهرێگای یهكێتی شارهكانی هانساتیك[1] (نزیكهی 1250-1450 زایینی) دهستی پێكردووهو ئەم شارانە شۆڕشی بازرگانی خۆیان ئهنجامداوه. قۆناخی دووهم (1400زایینی) لهمیانهی پرۆسهی مانیفاكتۆراوه بهكاریگهر بووه. كۆنفیدڕالیزمی شار تێكۆشانێكی دژوار بهرامبهر ناوهندیبوون دهكات. ئهو تێكۆشان و راپهڕینانهی چهندین گروپی لادێیی و كرێكاره نیوهچڵهكان، لهبنهڕهتیشدا گروپهكانی پیشهكاره سهربهستهكان رۆڵیان تێدا بینی، نزیكهی چوارسهد ساڵ بهردهوام بوو. دوای قۆناخێكی زۆر خوێناوی لهبهر هۆكاری ههمهجۆر (ئایدیۆلۆژی، رێكخستنی، پێشهنگایهتی) یهكهمین ئهزموونی كۆنفیدڕالیزمی دیموكراتی شارو پێدهشتهكان بهرامبهر مهیلی مۆنارشی ناوهندی و مەیلی دهوڵهت-نهتهوه تێكشكا. ئهگهر تێكنهشكابایه مێژووی ئهوروپا بهشێوهیهكی جیاوازتر دهنووسرا. له ئهڵمانیای فیدڕاڵی رۆژی ئهمڕۆماندا بهشێوهی پلهبهپله (تدریجی) و زۆر لهسهرخۆ له فاشیزمی دهوڵهت-نهتهوهوه گهڕانهوه بۆ ئهم مۆدێله كۆنه جێگای باسه. بەڵام نە
ناوهكهی دیكهی شارستانیهت مهدهنیهته، به زمانی عهرهبی واتای شارگهراییه
کێشە کۆمەڵایەتییەکان:
(لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا ئۆجالان)
قهیرانی سهرهكی شارگهرایی وهك بهرههمی شۆڕشی پیشهسازی سهدهی نۆزدهههم و ئیندوستریالیزم سهریههڵدا. ئهمه رێكهوت نهبوو، بهڵكو پهیوهندی بهسروشتی دژە-كۆمهڵگای ئیندوستریالیزمهوه ههبوو. گرنگترین لایهنی شار كه لهبواری ئیكۆلۆژییهوه هۆكاری كێشه بوو؛ پهیڕهوكردنی دیالیكتیكێكی دابڕاو لهدهوروبهر بوو. ههرچی گونده لهگهڵ ژینگهدا راستهوخۆ لەناو پەیوەندیدا دهژیا. بهههموو شتێكیهوه پێیهوه بهسترابووهوه، ههروهها باشی دهزانی كه خۆشی بهرههمێكی ژینگهیه. ههروهك بڵێی به زمانی ژینگه(سروشت) قسه لهگهڵ ئاژهڵ و رووهكهكان بكات، بهمجۆره ژیانیان لهگهڵ بهسهردهبات. وهك زمانێكی هاوبهش له نێوانیاندا پێكهاتبوو، ئهویش زمانی كشتوكاڵ بوو. ئاواكردنی كۆمهڵگاش بهكاریگهری قورسی ئهم زمانه بارگاوی ببوو. بهڵام لهشاردا رهوشهكه پێچهوانهیه: چهندهی دهچێت شار له كشتوكاڵ و ژینگه دادهبڕێت. زمانێكی نوێ، زمانی شار پێشدهخرێت. عهقڵانیهتێكی جیاوازی خۆی ههیه. ههنگاو بهههنگاو مهیلی بهرامبهر به عهقڵانیهتی ژینگه لاواز دهبێت. زمانی شار زمانێكه پهیوهندی به ئیشهكانی پاره، پیشهسازی، پیشهی سهربهست و بازرگانیهوه ههیه. ئهقڵ و زانستی ئهمانه پێكدێنێت: لهلایهن ئهمانهوه پێكدههێنرێت. ئهمه رێڕهوی دیالیكتیكی پێشكهوتنی زمانی نوێیه. ئاشكرایه كه لێرهدا زمان و زیهنیهتێكی باركراو به نامۆبوون و پڕ له ناكۆكی جێگای باسه. ئاواكردنی شار لهو قۆناخهدا کولتوورو شێوهزارو جڤاتهكانی كڵان، قهبیله، خێڵ، قهوم و لادێیی کۆمەڵگای پێدهشتهكانی دهگرتهخۆ. زمانێكی زانست، هونهر، ئایین و فهلسهفهی تایبهت به خۆشی ئاواكرد. لهئاستی چینایهتیشهوه دووپۆلێنی دیكه بهناوی ئهرستۆكراسی و ئهوانی دیكه پێكهاتبوو. شارگهرایی، باژێرگهرایی هێشتا نهببوو به خاوهن كهسایهتی. بهڵكو لهرهوشی پاشكۆیهكی كۆمهڵگای گشتی دابوو.
لە سهدهكانی نۆزدهههم و بیستهمدا ئهم هاوسهنگییه مێژووییه بهتهواوی تێكچووه. بێگومان بهیهكجار لهناكاو بهم دۆخه نهگهیشتبوو. لهسهدهكانی دهیهم -شازدهههمدا سهرلهنوێ ههڵكشانی شار (ڤێنسیا، جهنهوا، فلورهنسا، میلانۆ..هتد) له نیمچه دوورگهی ئیتاڵیا، لهسهدهی سێزدهههمدا گوزارشت له گواستنهوهی شۆڕشی بازرگانی دهكات له رێگای ئیتاڵیاوه بۆ ئهوروپا. شارهكانی ئیتاڵیا پێشهنگایهتی پرۆسهكه دهكهن. له رێگای رێنسانسهوه دهخوازن دیسان لهسهر شوێن پێی رۆما گهورهببن. كێبڕكێیهكی توند لهنێوان شارهكان و ناوخودی شاردا روودهدات. ئهوهی روودهدات شهڕه لهپێناو پێشهنگایهتیكردنی قۆناخی نوێی شارستانیهت. وهك بڵێی تهواوی ژیانی كۆن سهرلهنوێ زیندوودهبێتهوه. بهڵام ههلومهرجه نوێكان ئەو ژیانە دهگۆڕێت. له رێگای لاساییكردنهوهوه رۆمای کۆن ناکرێ و ناشێ رۆمای نوێ بئافرێنرێت. بهم جۆره تهنیا به ئاستی كۆپیه لاوازهكانی رۆما دهگهیشتن. ئهزموونی پادشایهتی ناوهندی و دهوڵهت- نهتهوهش بهسهركهوتن نهدهگهیشت. بهڵام هیچ گومانی تێدا نییه كه شارهكانی ئیتاڵیا لهسهدهكانی دهیهم- شازدهههم له رێگای رێنسانسهوه رێبهرایهتی شارستانیهتی ئهوروپایان كردووه. ههم وهك كڵێسا (كاسۆلیكی گهردوونی) ههم وهك مهیلی عهلمانی (سیكۆلار) ئهم رۆڵهی بینیوه.
شۆڕشی شار له ئهڵمانیا له یهكهمین قۆناخدا لهرێگای یهكێتی شارهكانی هانساتیك[1] (نزیكهی 1250-1450 زایینی) دهستی پێكردووهو ئەم شارانە شۆڕشی بازرگانی خۆیان ئهنجامداوه. قۆناخی دووهم (1400زایینی) لهمیانهی پرۆسهی مانیفاكتۆراوه بهكاریگهر بووه. كۆنفیدڕالیزمی شار تێكۆشانێكی دژوار بهرامبهر ناوهندیبوون دهكات. ئهو تێكۆشان و راپهڕینانهی چهندین گروپی لادێیی و كرێكاره نیوهچڵهكان، لهبنهڕهتیشدا گروپهكانی پیشهكاره سهربهستهكان رۆڵیان تێدا بینی، نزیكهی چوارسهد ساڵ بهردهوام بوو. دوای قۆناخێكی زۆر خوێناوی لهبهر هۆكاری ههمهجۆر (ئایدیۆلۆژی، رێكخستنی، پێشهنگایهتی) یهكهمین ئهزموونی كۆنفیدڕالیزمی دیموكراتی شارو پێدهشتهكان بهرامبهر مهیلی مۆنارشی ناوهندی و مەیلی دهوڵهت-نهتهوه تێكشكا. ئهگهر تێكنهشكابایه مێژووی ئهوروپا بهشێوهیهكی جیاوازتر دهنووسرا. له ئهڵمانیای فیدڕاڵی رۆژی ئهمڕۆماندا بهشێوهی پلهبهپله (تدریجی) و زۆر لهسهرخۆ له فاشیزمی دهوڵهت-نهتهوهوه گهڕانهوه بۆ ئهم مۆدێله كۆنه جێگای باسه. بەڵام نە
گذار دموکراتیک
كێشهی شارگهرایی كۆمهڵگا ناوهكهی دیكهی شارستانیهت مهدهنیهته، به زمانی عهرهبی واتای شارگهراییه کێشە کۆمەڵایەتییەکان: (لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا ئۆجالان) 🆔 @GozarDemocratic
ک بە سیفەتی کۆنفیدرالیزمی دیموکراتیک بەڵکو بە شێوەی فیدرالیزمی بۆرژوازی.
شارهكانی هۆڵهنداو ئینگلتهرا تهقینهوهی بنهڕهتییان ئهنجامدا. ناوهندێتی كردنیان بۆ سێ شۆڕش و به قووڵی ژیانكردنیان تێیدا رۆڵی لهمهدا بینی. شۆڕشهكانی بازرگانی، فینانس و پیشهسازی لهبنهڕهتدا له ئهمستردام و لهندهن گهیشتنه سهركهوتن. لهههردوو وڵاتیشدا زۆر بهئاسانی كۆنفیدڕالیزمی كۆمیناڵ سهركوتكرا. خهڵكی گوندهكان و شارهكانی دیكه به ئاسانی رادهستی ناوهندو دهوڵهت-نهتهوه نهبوون. ههربۆیه شۆڕشی سهدهكانی شازدهههم و حهڤدهههمی هۆڵهنداو ئینگلتهرا بوون به پێویستیهك. ئهمستردام لهسهدهكانی 17 و 18، لهندهنیش له سهدهكانی 19 و 20 شاره پێشهنگهكانی ئهم قۆناخه شۆڕشگێڕیانه بوون. ههردوو شاریش ناوهندی جیهانی سهردهمی نوێ بوون. سیستهمی شارستانیهتی ناوهندی جیهانیان بهڕێوه برد كه وهرچهرخانێكی مهزنی بهخۆیهوه بینیبوو. ناوهندهكانی هێزی ههژموونگهرایی بوون. ژمارهی دانیشتوان و ناكۆكیهكانیان بهخێرایی گهورهبوون. بونیاده بنچینهییهكهی شێرپهنجهی شار لهبنهڕهتدا لهم قۆناخهوه دهستی پێكرد. بهڕیزه لهمیانهی بونیاده نهخۆشهكهیانهوه بۆ فهرهنسا، وڵاته یهكگرتووهكانی ئهمریكا، ئهوروپای خۆرههڵات، روسیا، خۆرههڵاتی دوور، ئهمریكای لاتین، خۆرههڵاتی ناوین و ئهفریقیا گوازرایهوه. سهدهی بیستهم ئهو "ماوه"یه بوو كه له مێژوودا باڵابوونی شار دهستی پێكرد. ئیتر پارادایمی شاری سهرمایهداری جێگای شارستانیهتی كۆن و پارادایمیی دوازده ههزار ساڵی جیهانی كۆمیناڵی پێدهشتهكانی دەگرتەوە کە رۆڵی پێشەنگایەتی بینیبوو. چیتر شار تهنیا ناوهندی پیشهسازی، فینانس و بازرگانی نهبوو، بهڵكو لهههمانكاتدا ناوهندی ههژموونگهرایی بۆچوونێكی جیهانیش بوو. ئهم پارادایمه كه لهسهرووی ههموویانهوه له رێگای زانكۆو خانهكانی زانستی ئهكادیمی، نهخۆشخانهو بهندیخانهكانی، چین و بیرۆكراسیهكانی بوو بهخاوهنی دامودهزگا، لهجیاتی بۆچوونی ناوهندی جیهانی ئاخیرهتگهرایی[2] كۆن، لهمیانهی تێڕوانینی پۆزیتیڤیستی رهها ههوڵیدا خۆی زاڵ بكات. لە راستیدا پۆزیتیڤیزم ئایینی نوێی چینی بۆرژوازی بوو. بهڵام لهمیانهی سوود وهرگرتن لهو زانستانهی بهشێوهیهكی نائاسایی زیادیان كردووهو كرداری و خۆپێشكهشكردنی لهژێر دهمامكی "زانستگهرایی" سهركهوتووتری دهبینی.
له راستیدا بههۆی ئهو بونیادانهی شارهوه كۆمهڵگا تووشی شێرپهنجهی كۆمهڵایهتی بووه. تهنانهت ئهرستۆش بیری له شارێكی دهههزار كهسی نهكردۆتهوه. سهد ههزار، ملیۆن، پێنج ملیۆن، ده ملیۆن، پازده ملیۆن، تهنانهت ئامانج شاری بیست، بیست و پێنج ملیۆنییه! ئهگهر ئهمه گهورهبوونێكی شێرپهنجهیی نهبێت، ئهی چییه؟ تهنیا بۆ بهخێوكردنی شارێكی بهمجۆره لهوانهیه لهماوهیهكی كورتدا وڵاتێكی قهباره ناوین بهخۆی و ژینگهكهیهوه لهناوببات. ئهم گهورهبوونه هیچ لۆژیكێكی نییه. ئاشكرایه كه شانبهشانی تێكدانی سروشتی شارو كۆمهڵگا، جگه له تێكدانی سروشتی یهكهم هیچ ئهنجامێكی دیكهی نابێت. هیچ وڵات و ژینگهیهك لهگهڵ گهلهكهی ماوهیهكی درێژخایهن ناتوانن ئهم ههڵاوسان و زهبهلاحییه ههڵگرن. هۆكاری راستهقینهی وێرانبوونی ژینگه ئهم گهورهبوونه شێرپهنجهییهیه. ئیتر شارێك بهیهكهوه وڵاتێك و گهلهكهی داگیردهكات، دهستیان بهسهردا دهگرێت، وێرانیان دهكات و وهك بڵێی دهیانكات به كۆڵۆنی. هێزی نوێی داگیركهری شاره؛ پاوانه جیهانگیرییهكانی بازرگانی، فینانس و پیشهسازییه لهشارهكاندا، بارهگای پلازاكانیانه. تهگبیره ئاسایشیهكانی ئهم پلازایانهی له قهڵاو شورا کۆنەكان كهمتر نین، ئهم راستیه دهسهلمێنن.
چیتر ئیمپریالیزم و داگیركاریهكهی سهدهی 21 لهدهرهوهی وڵاتان نییه بهڵكو لهناوهوهیدایه. داگیركهرهكان تهنیا بیانیهكان نین، بهڵكو زیاتر هاوبهشهكانیانن. تهنیا پاوانهكانی سهرمایه نهبووه به جیهانگیری، بهڵكو دهسهڵات و دهوڵهتیش بوون بهجیهانگیری. چیتر جیاوازی ناوهوهو دهرهوهی دهسهڵاتی جیهانگیری نهماوه. ئینتیمای نهتهوهییش هیچ گرنگیهكی نییه، ههمووی به هاوبهشییه. چیتر جیاوازی سهربازی، ئابووری و کولتووریش واتای نهماوه. زمانی هاوبهشی هەموویان ئینگلیزییه، کولتوورهكهیان کولتووری ئهنگلۆ-ساكسۆن، رێكخراوی سهربازییان ناتۆیه، رێكخستنی نێو دهوڵهتیشیان (UN)ـە. چیتر یهك و دووان نین، بهڵكو چهندین نیویۆرك (ناوهندی ههژموونگهرایی ئهمریكا: له ساڵانی سییهكانی سهدهی رابردوو سەرەی له لهندهن وهرگرت) و لهندهن له ئارادایه. ئێمه لهسهردهمی شاره جیهانگیریه
شارهكانی هۆڵهنداو ئینگلتهرا تهقینهوهی بنهڕهتییان ئهنجامدا. ناوهندێتی كردنیان بۆ سێ شۆڕش و به قووڵی ژیانكردنیان تێیدا رۆڵی لهمهدا بینی. شۆڕشهكانی بازرگانی، فینانس و پیشهسازی لهبنهڕهتدا له ئهمستردام و لهندهن گهیشتنه سهركهوتن. لهههردوو وڵاتیشدا زۆر بهئاسانی كۆنفیدڕالیزمی كۆمیناڵ سهركوتكرا. خهڵكی گوندهكان و شارهكانی دیكه به ئاسانی رادهستی ناوهندو دهوڵهت-نهتهوه نهبوون. ههربۆیه شۆڕشی سهدهكانی شازدهههم و حهڤدهههمی هۆڵهنداو ئینگلتهرا بوون به پێویستیهك. ئهمستردام لهسهدهكانی 17 و 18، لهندهنیش له سهدهكانی 19 و 20 شاره پێشهنگهكانی ئهم قۆناخه شۆڕشگێڕیانه بوون. ههردوو شاریش ناوهندی جیهانی سهردهمی نوێ بوون. سیستهمی شارستانیهتی ناوهندی جیهانیان بهڕێوه برد كه وهرچهرخانێكی مهزنی بهخۆیهوه بینیبوو. ناوهندهكانی هێزی ههژموونگهرایی بوون. ژمارهی دانیشتوان و ناكۆكیهكانیان بهخێرایی گهورهبوون. بونیاده بنچینهییهكهی شێرپهنجهی شار لهبنهڕهتدا لهم قۆناخهوه دهستی پێكرد. بهڕیزه لهمیانهی بونیاده نهخۆشهكهیانهوه بۆ فهرهنسا، وڵاته یهكگرتووهكانی ئهمریكا، ئهوروپای خۆرههڵات، روسیا، خۆرههڵاتی دوور، ئهمریكای لاتین، خۆرههڵاتی ناوین و ئهفریقیا گوازرایهوه. سهدهی بیستهم ئهو "ماوه"یه بوو كه له مێژوودا باڵابوونی شار دهستی پێكرد. ئیتر پارادایمی شاری سهرمایهداری جێگای شارستانیهتی كۆن و پارادایمیی دوازده ههزار ساڵی جیهانی كۆمیناڵی پێدهشتهكانی دەگرتەوە کە رۆڵی پێشەنگایەتی بینیبوو. چیتر شار تهنیا ناوهندی پیشهسازی، فینانس و بازرگانی نهبوو، بهڵكو لهههمانكاتدا ناوهندی ههژموونگهرایی بۆچوونێكی جیهانیش بوو. ئهم پارادایمه كه لهسهرووی ههموویانهوه له رێگای زانكۆو خانهكانی زانستی ئهكادیمی، نهخۆشخانهو بهندیخانهكانی، چین و بیرۆكراسیهكانی بوو بهخاوهنی دامودهزگا، لهجیاتی بۆچوونی ناوهندی جیهانی ئاخیرهتگهرایی[2] كۆن، لهمیانهی تێڕوانینی پۆزیتیڤیستی رهها ههوڵیدا خۆی زاڵ بكات. لە راستیدا پۆزیتیڤیزم ئایینی نوێی چینی بۆرژوازی بوو. بهڵام لهمیانهی سوود وهرگرتن لهو زانستانهی بهشێوهیهكی نائاسایی زیادیان كردووهو كرداری و خۆپێشكهشكردنی لهژێر دهمامكی "زانستگهرایی" سهركهوتووتری دهبینی.
له راستیدا بههۆی ئهو بونیادانهی شارهوه كۆمهڵگا تووشی شێرپهنجهی كۆمهڵایهتی بووه. تهنانهت ئهرستۆش بیری له شارێكی دهههزار كهسی نهكردۆتهوه. سهد ههزار، ملیۆن، پێنج ملیۆن، ده ملیۆن، پازده ملیۆن، تهنانهت ئامانج شاری بیست، بیست و پێنج ملیۆنییه! ئهگهر ئهمه گهورهبوونێكی شێرپهنجهیی نهبێت، ئهی چییه؟ تهنیا بۆ بهخێوكردنی شارێكی بهمجۆره لهوانهیه لهماوهیهكی كورتدا وڵاتێكی قهباره ناوین بهخۆی و ژینگهكهیهوه لهناوببات. ئهم گهورهبوونه هیچ لۆژیكێكی نییه. ئاشكرایه كه شانبهشانی تێكدانی سروشتی شارو كۆمهڵگا، جگه له تێكدانی سروشتی یهكهم هیچ ئهنجامێكی دیكهی نابێت. هیچ وڵات و ژینگهیهك لهگهڵ گهلهكهی ماوهیهكی درێژخایهن ناتوانن ئهم ههڵاوسان و زهبهلاحییه ههڵگرن. هۆكاری راستهقینهی وێرانبوونی ژینگه ئهم گهورهبوونه شێرپهنجهییهیه. ئیتر شارێك بهیهكهوه وڵاتێك و گهلهكهی داگیردهكات، دهستیان بهسهردا دهگرێت، وێرانیان دهكات و وهك بڵێی دهیانكات به كۆڵۆنی. هێزی نوێی داگیركهری شاره؛ پاوانه جیهانگیرییهكانی بازرگانی، فینانس و پیشهسازییه لهشارهكاندا، بارهگای پلازاكانیانه. تهگبیره ئاسایشیهكانی ئهم پلازایانهی له قهڵاو شورا کۆنەكان كهمتر نین، ئهم راستیه دهسهلمێنن.
چیتر ئیمپریالیزم و داگیركاریهكهی سهدهی 21 لهدهرهوهی وڵاتان نییه بهڵكو لهناوهوهیدایه. داگیركهرهكان تهنیا بیانیهكان نین، بهڵكو زیاتر هاوبهشهكانیانن. تهنیا پاوانهكانی سهرمایه نهبووه به جیهانگیری، بهڵكو دهسهڵات و دهوڵهتیش بوون بهجیهانگیری. چیتر جیاوازی ناوهوهو دهرهوهی دهسهڵاتی جیهانگیری نهماوه. ئینتیمای نهتهوهییش هیچ گرنگیهكی نییه، ههمووی به هاوبهشییه. چیتر جیاوازی سهربازی، ئابووری و کولتووریش واتای نهماوه. زمانی هاوبهشی هەموویان ئینگلیزییه، کولتوورهكهیان کولتووری ئهنگلۆ-ساكسۆن، رێكخراوی سهربازییان ناتۆیه، رێكخستنی نێو دهوڵهتیشیان (UN)ـە. چیتر یهك و دووان نین، بهڵكو چهندین نیویۆرك (ناوهندی ههژموونگهرایی ئهمریكا: له ساڵانی سییهكانی سهدهی رابردوو سەرەی له لهندهن وهرگرت) و لهندهن له ئارادایه. ئێمه لهسهردهمی شاره جیهانگیریه
گذار دموکراتیک
كێشهی شارگهرایی كۆمهڵگا ناوهكهی دیكهی شارستانیهت مهدهنیهته، به زمانی عهرهبی واتای شارگهراییه کێشە کۆمەڵایەتییەکان: (لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا ئۆجالان) 🆔 @GozarDemocratic
كاندا دهژین. شارهكانی سهردهمی جیهانگیری بهخێرایی بڵاوبوونەوەی خانه شێرپهنجهییهكان ههر تهنیا ژینگه لهناو نابات. ئهگهر لهبواری زیهنیهت و شێوازی ژیاندا یهكێكی خهڵكی مهریخ ههبووایه، بهههرحاڵ به بهراورد لهگهڵ خەڵکی ئەو شارانە زیاتر خهڵكی دونیا دهبوو و لهویش سهیرتر نهدهبوو. ئهو رهسهنێتیهی هێنده لهخهڵكانی شار پێشنهكهوتووه، بهرله لهدایكبوون پووكاوهتهوهو بهسهرچووه. خوازیاره لهرێگای نمایشهكانی هاوچهرخێتی و مۆدێلهوه راستینهی هۆڤێتیهكهی بشارێتهوه. بهربهری راستهقینه شاره (فاشیزم، ژینۆساید، کولتووركوژی بێ سنوور، ههرهدوایی قڕكردنی كۆمهڵگا). ئیتر ههرتاك و گروپێكی دڕنده (لهفاناتیكهكانی وهرزشهوه تا تووشبوونی ئایدز، له ئاهەنگە سهرشێتیهكانی گروپه بێناوهڕۆكهكانی مۆسیقاوە، لهبیرۆكراسی كۆمهڵكوژ تا تاڵانكارهكانی بازاڕ، لهوانهی گرێدراوی هیچ پرهنسیپێكی ئهخلاق نین تا ئهوانهی بوونهته رۆبۆت، سهرشێتهكانی وههم و چۆنیهكسازی و كۆمهڵگای میدیاتیك) كه بهڕبهڕه كۆنهكان (هیچ بڕوا ناكهم قهومه كۆچبهرهكان بهڕبهڕبووبن)یان تێپهڕكردووه، چیتر ناوهندهكهیان ناوچه پێدهشتهكان نییه، بهڵكو ناوهندهكانیان شاره، تهنانهت خودی شار خۆیهتی.
بابلی چاخی مۆدێرن لهئارادان (حهیفه بۆ بابل، چونكه تا رووخانیشی هێشتا ههر رهسهن و پیرۆز بوو، خراپبوون سنووردار بوو). نازانرێت كه چۆن كۆتایی پێدێت. بهڵام تهواوی پێدراوه زانستیهكان پیشانیدهدهن كه ههسارهكهمان ناتوانێت ئهم دونیایه (ئهو دونیا سهیرهی خیانهتی لهخۆی كردووه و بۆ لهناوبردنی ئیكۆلۆژیا به بڕیاره) ههڵگرێت. تهنانهت ئهگهر دووباره بۆ پێدهشتهكانیش بگوازنهوه، ههرشوێنێكیان پڕ لهنهخۆشییه. پێویسته زۆر باش دهركی پێبكرێت كه كۆمهڵگای شار به سنووری "قڕكردنی كۆمهڵگا" گهیشتووه.
هیچ گومانی تێدا نییه كه دهسهڵاتی چینایهتی و بونیاده دهوڵهتیهكان بهرامبهر بهم رهوشهی شار بهرپرسیارن. قازانج و داهاته سهرسوڕهێنهرهكانی شار كردیانی به بهڕبهڕی بێڕهحم، بهمجۆره جانهوارێتی (لویاتانی نوێ) شاری ئافراند. ئاشكرایه كه پێویسته تهواوی كۆمهڵگاو خهڵكی شار بهرامبهر بهم رهوشه به بهرپرسیار نهبینرێن. بهڵام تهڕیش لهگهڵ وشك پێكهوه دهسووتێت. لهم سۆنگهیهوه؛ گهڕهكهكانی تهنیشت شارو "كرستیانه نوێكانی "شار ناچارن رێگایهك بدۆزنهوه. ئهگهر نا، لهلایهن ههزاران نیرۆنی لهنیرۆن ترسناكتر دووچاری دۆخێكی خراپتر لهسووتان دهبنهوه. پێویسته بیر له رزگاركردنی ئهو ئهقڵ و ئهخلاق و جوانیهی شار بكرێتهوه كه بهشێوهیهكی سنووردار ماوهتهوه. ئیتر ههر پڕۆژهیهكی كۆمهڵگا ناچاره ئهو كێشانه لهناوهندی ئهجندای خۆیدا دابنێت كه لهشارهوه سهرچاوه دهگرن (لهمێژه بوونه بهنهخۆشی). ههرگیز ناتوانرێت ئهو راستیه پشتگوێ بخرێت كه تهنیا لهم چوارچێوهیهدا دهتوانین چارهسهری واتادار سهبارهت به تهواوی كێشهكانی ئیكۆلۆژی و كۆمهڵگا پێشبخهین. سهبارهت به وێرانبوونی دونیاو كۆمهڵگا با چیتر لههۆكاری دیكە نهگهڕێین، تهنیا ئهو کێشانهی سهرچاوهی خۆیان لهشارهوه وهردهگرن، ههرلهئێستاوه به زیادیشهوه ئهم رۆڵه دهبینین.
بەردەوامە...
www.kjar.online
🆔 @GozarDemocratic
بابلی چاخی مۆدێرن لهئارادان (حهیفه بۆ بابل، چونكه تا رووخانیشی هێشتا ههر رهسهن و پیرۆز بوو، خراپبوون سنووردار بوو). نازانرێت كه چۆن كۆتایی پێدێت. بهڵام تهواوی پێدراوه زانستیهكان پیشانیدهدهن كه ههسارهكهمان ناتوانێت ئهم دونیایه (ئهو دونیا سهیرهی خیانهتی لهخۆی كردووه و بۆ لهناوبردنی ئیكۆلۆژیا به بڕیاره) ههڵگرێت. تهنانهت ئهگهر دووباره بۆ پێدهشتهكانیش بگوازنهوه، ههرشوێنێكیان پڕ لهنهخۆشییه. پێویسته زۆر باش دهركی پێبكرێت كه كۆمهڵگای شار به سنووری "قڕكردنی كۆمهڵگا" گهیشتووه.
هیچ گومانی تێدا نییه كه دهسهڵاتی چینایهتی و بونیاده دهوڵهتیهكان بهرامبهر بهم رهوشهی شار بهرپرسیارن. قازانج و داهاته سهرسوڕهێنهرهكانی شار كردیانی به بهڕبهڕی بێڕهحم، بهمجۆره جانهوارێتی (لویاتانی نوێ) شاری ئافراند. ئاشكرایه كه پێویسته تهواوی كۆمهڵگاو خهڵكی شار بهرامبهر بهم رهوشه به بهرپرسیار نهبینرێن. بهڵام تهڕیش لهگهڵ وشك پێكهوه دهسووتێت. لهم سۆنگهیهوه؛ گهڕهكهكانی تهنیشت شارو "كرستیانه نوێكانی "شار ناچارن رێگایهك بدۆزنهوه. ئهگهر نا، لهلایهن ههزاران نیرۆنی لهنیرۆن ترسناكتر دووچاری دۆخێكی خراپتر لهسووتان دهبنهوه. پێویسته بیر له رزگاركردنی ئهو ئهقڵ و ئهخلاق و جوانیهی شار بكرێتهوه كه بهشێوهیهكی سنووردار ماوهتهوه. ئیتر ههر پڕۆژهیهكی كۆمهڵگا ناچاره ئهو كێشانه لهناوهندی ئهجندای خۆیدا دابنێت كه لهشارهوه سهرچاوه دهگرن (لهمێژه بوونه بهنهخۆشی). ههرگیز ناتوانرێت ئهو راستیه پشتگوێ بخرێت كه تهنیا لهم چوارچێوهیهدا دهتوانین چارهسهری واتادار سهبارهت به تهواوی كێشهكانی ئیكۆلۆژی و كۆمهڵگا پێشبخهین. سهبارهت به وێرانبوونی دونیاو كۆمهڵگا با چیتر لههۆكاری دیكە نهگهڕێین، تهنیا ئهو کێشانهی سهرچاوهی خۆیان لهشارهوه وهردهگرن، ههرلهئێستاوه به زیادیشهوه ئهم رۆڵه دهبینین.
بەردەوامە...
www.kjar.online
🆔 @GozarDemocratic
Forwarded from شبکه حقوق بشر کردستان | تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان
🔷 ظهر امروز ۴ زندانی سیاسی کُرد به نامهای «ابراهیم عیسیپور»، «احمد تموئی»، «کمال حسن رمضان» و «علی احمد سلیمان» توسط نیروهای امنیتی از بند زندانیان سیاسی زندان ارومیه به مکانی نامعلوم منتقل شدهاند.
ادامه این مطلب:
http://kurdistanhumanrights.net/fa/?p=12651
🆔 @KurdistanHRN
@HiwaKHRN ارتباط با شبکە
ادامه این مطلب:
http://kurdistanhumanrights.net/fa/?p=12651
🆔 @KurdistanHRN
@HiwaKHRN ارتباط با شبکە
KHRN
انتقال چهار زندانی سیاسی کُرد در ارومیه به مکانی نامعلوم | KHRN
ظهر امروز ۴ زندانی سیاسی کُرد به نامهای «ابراهیم عیسیپور»، «احمد تموئی»، «کمال حسن رمضان» و «علی احمد سلیمان» توسط نیروهای امنیتی از بند زندانیان سیاسی زندان ارومیه به مکانی نامعلوم منتقل…
پەی رابەر ئاپۆی
ئــــــــــــــاپۆ رابهروو ئێمهن، راو رزگاریش متێنه
جه گهردهو فهرامووشی، نامێ کوردیش شتێنه
وێش گـوڵهن و کوردستانش
رهنــگین کهردهن، به رامانش
بییهیش فهخر، پهی وهڵاتی
ویراش رێباز، پهی نهجاتی
ویرش بهرزهن، خهوشش نییهن
پــــــهوکی دوژمهن، عادز بییهن
ئاد ماچۆنه: گهل رزگار بۆ
گــهلوو کوردیچ، با دیار بۆ
جهور و غهدر و جهفا نهبۆ
شـــــهوه بلۆ و بهربهینه رۆ
ژیـــــــــوای، ئازادهن رامانش
به دڵ بیهنمێ، هام پهیمانش
پهوکی، ماچمێ به دڵ و گیان
هــــــــهنمێ چهنیت، ئۆجالان
حــــــــــــــهتا قهترهیوه ونی، جه رهگامانه مانۆ
چی رهینه خهبات کهرمێ، دۆس و دوژمن بزانۆ
بنهو بارگاو داگیر کاری، تێک و مهکان مدهیمێ
پهرێ رزگاری گـــــــهلی، رۆح و گیانما مدهیمێ
چوون، رۆشناییت کهردهنۆ
تـــــــــــاری دڵیت، بهردهنۆ
#ئەهوەن_چیاکۆ
قهندیل 2008
🆔 @GozarDemocratic
ئــــــــــــــاپۆ رابهروو ئێمهن، راو رزگاریش متێنه
جه گهردهو فهرامووشی، نامێ کوردیش شتێنه
وێش گـوڵهن و کوردستانش
رهنــگین کهردهن، به رامانش
بییهیش فهخر، پهی وهڵاتی
ویراش رێباز، پهی نهجاتی
ویرش بهرزهن، خهوشش نییهن
پــــــهوکی دوژمهن، عادز بییهن
ئاد ماچۆنه: گهل رزگار بۆ
گــهلوو کوردیچ، با دیار بۆ
جهور و غهدر و جهفا نهبۆ
شـــــهوه بلۆ و بهربهینه رۆ
ژیـــــــــوای، ئازادهن رامانش
به دڵ بیهنمێ، هام پهیمانش
پهوکی، ماچمێ به دڵ و گیان
هــــــــهنمێ چهنیت، ئۆجالان
حــــــــــــــهتا قهترهیوه ونی، جه رهگامانه مانۆ
چی رهینه خهبات کهرمێ، دۆس و دوژمن بزانۆ
بنهو بارگاو داگیر کاری، تێک و مهکان مدهیمێ
پهرێ رزگاری گـــــــهلی، رۆح و گیانما مدهیمێ
چوون، رۆشناییت کهردهنۆ
تـــــــــــاری دڵیت، بهردهنۆ
#ئەهوەن_چیاکۆ
قهندیل 2008
🆔 @GozarDemocratic
Forwarded from خبرگزاری فرات | فارسی
🔹 واکنش رئیس سازمان دفاع از حقوق بشر کوردستان به سازمان جعلی وابسته به اطلاعات ایران
🔻این سازمان وابسته به اطلاعات در روزهای گذشته همزمان با سالروز شهادت پیشوا قاضی محمد (١٠ فروردین) در گزارشی پیشوا و بنیانگذار جمهوری کوردستان در مهاباد را «اصالتا گرجستانی» خواند و اینچنین به ارزشهای کوردها حملهور شد.
بیشتر بخوانید...
🌍 https://bit.ly/2XbvFE4
🔻این سازمان وابسته به اطلاعات در روزهای گذشته همزمان با سالروز شهادت پیشوا قاضی محمد (١٠ فروردین) در گزارشی پیشوا و بنیانگذار جمهوری کوردستان در مهاباد را «اصالتا گرجستانی» خواند و اینچنین به ارزشهای کوردها حملهور شد.
بیشتر بخوانید...
🌍 https://bit.ly/2XbvFE4
ANF News
واکنش رئیس سازمان دفاع از حقوق بشر کوردستان به سازمان جعلی وابسته به اطلاعات ایران
وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران در راستای سیاهنمایی جنبش ملی کورد و مبارزه دمکراتیک آن و همچنین اختلاف و شبهافکنی بر فعالیتهای سازمانهای غیردولتی اقدام به تأسیس سازمانهای وابسته به خود با عن...
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
برنامە ویژە
با محوریت تاسیس حزب حیات کوردستان
و
با مشارکت رفیق #زیلان_وژین رئاست مشترک #پژاک
و رفیق #آمد_شاهو عضو مجلس پژاک
🆔 @GozarDemocratic
با محوریت تاسیس حزب حیات کوردستان
و
با مشارکت رفیق #زیلان_وژین رئاست مشترک #پژاک
و رفیق #آمد_شاهو عضو مجلس پژاک
🆔 @GozarDemocratic
Forwarded from خبرگزاری فرات | فارسی
🔹نیروهای مدافع خلق: یاد فرماندهی بلندپایه تِکوشر گَوَر را گرامی میداریم
🔻 ه.پ.گ اعلام کرد، تِکوشر گَوَر (مصلح ایکه) عضو شورای نظامی ه.پ.گ سال گذشته در یک حملهی هوایی شهید شد. "او مانند رفیقی پیشگام در تاریخ مبارزات جایگاه خود را پیدا کرده است".
بیشتر بخوانید...
🌍 https://bit.ly/2V4fpBT
🔻 ه.پ.گ اعلام کرد، تِکوشر گَوَر (مصلح ایکه) عضو شورای نظامی ه.پ.گ سال گذشته در یک حملهی هوایی شهید شد. "او مانند رفیقی پیشگام در تاریخ مبارزات جایگاه خود را پیدا کرده است".
بیشتر بخوانید...
🌍 https://bit.ly/2V4fpBT
ANF News
نیروهای مدافع خلق: یاد فرماندهی بلندپایه تِکوشر گَوَر را گرامی میداریم
مرکز اطلاعرسانی و نشر نیروهای مدافع خلق کوردستان (ه.پ.گ) اعلام کرد، در ۲۰ آوست ۲۰۱۹ طی یک حملهی هوایی تِکوشر گَوَر شهید شد. ه.پ.گ در این مورد بیانیهای منتشر کرده است که در آن آمده است: "دولت ...
كێشهی چین و بیرۆكراسی كۆمهڵگا
ئهوانهی وهك دوو مهرجی ههبوونی كۆمهڵگا سهیری چین و بیرۆكراسی دهكهن، لهوانهیه سهبارهت به كێشهبوونی ئهم بابهته سهریان سوڕ بمێنێت
کێشە کۆمەڵایەتییەکان:
(لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا ئۆجالان)
🆔 @GozarDemocratic
ئهوانهی وهك دوو مهرجی ههبوونی كۆمهڵگا سهیری چین و بیرۆكراسی دهكهن، لهوانهیه سهبارهت به كێشهبوونی ئهم بابهته سهریان سوڕ بمێنێت
کێشە کۆمەڵایەتییەکان:
(لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا ئۆجالان)
🆔 @GozarDemocratic
گذار دموکراتیک
كێشهی چین و بیرۆكراسی كۆمهڵگا ئهوانهی وهك دوو مهرجی ههبوونی كۆمهڵگا سهیری چین و بیرۆكراسی دهكهن، لهوانهیه سهبارهت به كێشهبوونی ئهم بابهته سهریان سوڕ بمێنێت کێشە کۆمەڵایەتییەکان: (لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا…
كێشهی چین و بیرۆكراسی كۆمهڵگا
کێشە کۆمەڵایەتییەکان:
(لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا ئۆجالان)
٩ــ كێشهی چین و بیرۆكراسی كۆمهڵگا
ئهوانهی وهك دوو مهرجی ههبوونی كۆمهڵگا سهیری چین و بیرۆكراسی دهكهن، لهوانهیه سهبارهت به كێشهبوونی ئهم بابهته سهریان سوڕ بمێنێت. ئهوان لهو بڕوایهدان كه: دهشێت چین و بیرۆكراسی رێگا لهپێش كێشه بكهنهوه، بهڵام وهك ههبوونێك خۆیان نابن بهكێشه. بهڵام پێویسته دهركی پێبكرێت كه ئەمانە بونیادێكن بهلای كهمهوه هێندهی شار بهكێشهن. ههروهك شار، لهوانهیه لهقۆناخه یهكهمینهكانی شارستانیهتدا بیرۆكراسی و چین زۆر نەبووبن به قورسایی و كێشه. لهوانهیه لهگهڵ گهیشتن به رۆژگاری ئهمڕۆمان بونیاده بهكێشهكانیان زیاتر ئاشكرا بووبێت. بهڵام دیسان وهك ههبوونێك چین، گرێدراوی ئهویش بیرۆكراسی، پێكهاتهو ههبوونێكی بهكێشهن: ههبوونێكن كهله روانگەی سیاسهت و ئهخلاقی كۆمهڵگاوە پێویست نین. بۆ ماوهیهكی درێژخایهن كۆمهڵگا بهرامبهر بهم دوو بونیاده بهرخودانی كرد. ههردووكیانیشی به ئاسانی پهسهند نهكرد. رووبهڕووی بهرخودانی توندبووهوه. مێژووش پڕ له داستانی ئهم بهرخودانانهیه.
ههروهك لهبهشهكانی داهاتوودا بهشێوهیهكی بهرفراوان راوهستهی لهسهر دهكهین، لهبواری جیاوازیهكانهوه دهشێت سروشتی كۆمهڵایهتی كۆمهڵگا شێوهو گۆڕانكاری مهزن بهخۆیهوه ببینێت. ئهمانه گۆڕانكاریهكی ئاسایین و بهگوێرهی رۆحی سروشتن. وهك ههندێك شانه كه لهجۆری ئاژهڵ و رووهكهكاندا گهشهیان نهكردووه، یان پێویستی به گهشهكردنیان نهبینراوه، به بڕوای من جگه لهو چین و جیابوونهوه چینایهتیانهی كه له سروشتی كۆمهڵگای مرۆڤدا ههمهڕهنگی و جیاوازیهكان واتادار دهكات، ئهو چین و توێژانهی وهك بهشێكی سنووردار، كاتی و كارایه،وهك تهنێكی نهخۆشی تا ناو شانهكانی كۆمهڵگا بڵاو دهبنهوه، زێدهڕۆن، بێ رۆڵن (هیچ سوودێكیان نییه) و پێویست نین. پهرهسهندنی چینایهتی لهجۆری کاهین، ئهرستۆكراسی و بۆرژوازی كه بۆماوهیهكی درێژ هەندێک سوودیان ههبوو دهشێت مایهی تێگهیشتن بێت. بهڵام به پێزانینهوه ئهو هێزه ههژمونگهراییه ئایدیۆلۆژی، سیاسی، ئابووری و سهربازیهی به درێژایی مێژووی شارستانیهت خاوهن كارهكتهری دائیمی، سهركوتكار و چهوسێنهری زیدهڕۆن، پهسهندكردنیان لهبواری سیاسهت و ئهخلاقی كۆمهڵگاوه مهحاڵه. لهم بارهوه ناكۆكی لهناوبهرانهو دوژمنانهیه. چونكه بهم دۆخهیانهوه چین و بیرۆكراسی بهواتای نكوڵیكردن لهسیاسهت و ئهخلاقی كۆمهڵگا دێت. ئهو مهرجهی باسمكرد زۆر گرنگه. دهشێت چین و بیرۆكراسیهك بەسیفەتی جیاوازی یان كۆمهككردن به جیاوازی جێگای باس بێت. بۆ نموونه ئهو پهرستگایهی چینی کاهینی سۆمهر ئافراندوویهتی ناشێت به تهواوی بێ رۆڵی ببینین. کاهینهكان بناخهیهكی سهرهكی زانست، بهرههمهێنانی بهپیت، ئاواكردنی شار، ئایین، كاری دهست و سیستهمیان لهم پهرستگایه دانا. له دهركهوتنی چهندین کولتووردا کاهین رۆڵێكی هاوشێوهی بینی. پیشاندانی پێزانینێكی مهرجدار بهرامبهر راهیبهكان بههۆی ئهم رۆڵه ئهرێنیانهیانه. بهڵام له دۆخێكدا کە ببن بهچینێكی جێگیر(كاست)، بێ رۆڵ و گهورهبوونێكی له رادهبهدهر به خۆیانهوه ببینن، بهردهوام مهشروعیهتی چین و بیرۆكراسی لهژێر پرس و گفتوگۆدایهو پێویسته بهلاوهبنرێن.
خاڵی بهمجۆره بۆ ئهرستۆكراسیش لهجێگای خۆیدایه. ئهوانیش سهركهوتنی بهڕێوهبهرایهتی، كاركردنی بهپیت و سیستهمیان پێشكهش به پهرهسهندنی كۆمهڵگا كردووه، رۆڵ و كۆمهكیان لههونهرو زانستدا ههبووه. حاڵیبوون و پێزانین لهم چوارچێوهیهدایه. بهڵام ئهو كاستبوون، ستهمكاری، خانهدانێتیانهی رێگایان لهپێش كردهوهو ئهو پادشایهتیانهی ئاوایانكرد، تهنانهت خۆكردنیان به خوداوهند گشتی نهخۆشییهو پهسهند ناكرێت. چونكه سیاسهت و ئهخلاقی كۆمهڵگا لهگهڵ ئهم گۆڕانكاریانهدا لهناو ناكۆكیهكی لهناوبهرو دوژمنانهدایه. تێپهڕكردنیان لهرێگای تێكۆشانهوه پێویستیهكی ئهخلاق و سیاسهتێكی راسته.
ئهوانهی باسكران زیاتر بۆ بۆرژوازی لهجێگای خۆیدایه، گهشهكردنی ئهم چینهو ئامێره(دهزگا) بیرۆكراسیهكانی له قۆناخهكانی شۆڕشدا كۆمهكی به پهرهسهندنی كۆمهڵگا كردووه. بهدهستهوهگرتنی دهستپێشخهری له بازرگانی و ئامرازهكانی ههڵسوڕان (پارهو دهستاوێز) و پهرهپێدانی پیشهسازی، ههروهها جاربهجار تاقیكردنهوهی دیموكراسی و كۆمهكه سنووردارهكانیان بۆ زانست و هونهر، ئهو لایهنهیانه كه جێگای پێزانینن. بهڵام بونیاده بهردهوامه زێدهڕۆك
کێشە کۆمەڵایەتییەکان:
(لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا ئۆجالان)
٩ــ كێشهی چین و بیرۆكراسی كۆمهڵگا
ئهوانهی وهك دوو مهرجی ههبوونی كۆمهڵگا سهیری چین و بیرۆكراسی دهكهن، لهوانهیه سهبارهت به كێشهبوونی ئهم بابهته سهریان سوڕ بمێنێت. ئهوان لهو بڕوایهدان كه: دهشێت چین و بیرۆكراسی رێگا لهپێش كێشه بكهنهوه، بهڵام وهك ههبوونێك خۆیان نابن بهكێشه. بهڵام پێویسته دهركی پێبكرێت كه ئەمانە بونیادێكن بهلای كهمهوه هێندهی شار بهكێشهن. ههروهك شار، لهوانهیه لهقۆناخه یهكهمینهكانی شارستانیهتدا بیرۆكراسی و چین زۆر نەبووبن به قورسایی و كێشه. لهوانهیه لهگهڵ گهیشتن به رۆژگاری ئهمڕۆمان بونیاده بهكێشهكانیان زیاتر ئاشكرا بووبێت. بهڵام دیسان وهك ههبوونێك چین، گرێدراوی ئهویش بیرۆكراسی، پێكهاتهو ههبوونێكی بهكێشهن: ههبوونێكن كهله روانگەی سیاسهت و ئهخلاقی كۆمهڵگاوە پێویست نین. بۆ ماوهیهكی درێژخایهن كۆمهڵگا بهرامبهر بهم دوو بونیاده بهرخودانی كرد. ههردووكیانیشی به ئاسانی پهسهند نهكرد. رووبهڕووی بهرخودانی توندبووهوه. مێژووش پڕ له داستانی ئهم بهرخودانانهیه.
ههروهك لهبهشهكانی داهاتوودا بهشێوهیهكی بهرفراوان راوهستهی لهسهر دهكهین، لهبواری جیاوازیهكانهوه دهشێت سروشتی كۆمهڵایهتی كۆمهڵگا شێوهو گۆڕانكاری مهزن بهخۆیهوه ببینێت. ئهمانه گۆڕانكاریهكی ئاسایین و بهگوێرهی رۆحی سروشتن. وهك ههندێك شانه كه لهجۆری ئاژهڵ و رووهكهكاندا گهشهیان نهكردووه، یان پێویستی به گهشهكردنیان نهبینراوه، به بڕوای من جگه لهو چین و جیابوونهوه چینایهتیانهی كه له سروشتی كۆمهڵگای مرۆڤدا ههمهڕهنگی و جیاوازیهكان واتادار دهكات، ئهو چین و توێژانهی وهك بهشێكی سنووردار، كاتی و كارایه،وهك تهنێكی نهخۆشی تا ناو شانهكانی كۆمهڵگا بڵاو دهبنهوه، زێدهڕۆن، بێ رۆڵن (هیچ سوودێكیان نییه) و پێویست نین. پهرهسهندنی چینایهتی لهجۆری کاهین، ئهرستۆكراسی و بۆرژوازی كه بۆماوهیهكی درێژ هەندێک سوودیان ههبوو دهشێت مایهی تێگهیشتن بێت. بهڵام به پێزانینهوه ئهو هێزه ههژمونگهراییه ئایدیۆلۆژی، سیاسی، ئابووری و سهربازیهی به درێژایی مێژووی شارستانیهت خاوهن كارهكتهری دائیمی، سهركوتكار و چهوسێنهری زیدهڕۆن، پهسهندكردنیان لهبواری سیاسهت و ئهخلاقی كۆمهڵگاوه مهحاڵه. لهم بارهوه ناكۆكی لهناوبهرانهو دوژمنانهیه. چونكه بهم دۆخهیانهوه چین و بیرۆكراسی بهواتای نكوڵیكردن لهسیاسهت و ئهخلاقی كۆمهڵگا دێت. ئهو مهرجهی باسمكرد زۆر گرنگه. دهشێت چین و بیرۆكراسیهك بەسیفەتی جیاوازی یان كۆمهككردن به جیاوازی جێگای باس بێت. بۆ نموونه ئهو پهرستگایهی چینی کاهینی سۆمهر ئافراندوویهتی ناشێت به تهواوی بێ رۆڵی ببینین. کاهینهكان بناخهیهكی سهرهكی زانست، بهرههمهێنانی بهپیت، ئاواكردنی شار، ئایین، كاری دهست و سیستهمیان لهم پهرستگایه دانا. له دهركهوتنی چهندین کولتووردا کاهین رۆڵێكی هاوشێوهی بینی. پیشاندانی پێزانینێكی مهرجدار بهرامبهر راهیبهكان بههۆی ئهم رۆڵه ئهرێنیانهیانه. بهڵام له دۆخێكدا کە ببن بهچینێكی جێگیر(كاست)، بێ رۆڵ و گهورهبوونێكی له رادهبهدهر به خۆیانهوه ببینن، بهردهوام مهشروعیهتی چین و بیرۆكراسی لهژێر پرس و گفتوگۆدایهو پێویسته بهلاوهبنرێن.
خاڵی بهمجۆره بۆ ئهرستۆكراسیش لهجێگای خۆیدایه. ئهوانیش سهركهوتنی بهڕێوهبهرایهتی، كاركردنی بهپیت و سیستهمیان پێشكهش به پهرهسهندنی كۆمهڵگا كردووه، رۆڵ و كۆمهكیان لههونهرو زانستدا ههبووه. حاڵیبوون و پێزانین لهم چوارچێوهیهدایه. بهڵام ئهو كاستبوون، ستهمكاری، خانهدانێتیانهی رێگایان لهپێش كردهوهو ئهو پادشایهتیانهی ئاوایانكرد، تهنانهت خۆكردنیان به خوداوهند گشتی نهخۆشییهو پهسهند ناكرێت. چونكه سیاسهت و ئهخلاقی كۆمهڵگا لهگهڵ ئهم گۆڕانكاریانهدا لهناو ناكۆكیهكی لهناوبهرو دوژمنانهدایه. تێپهڕكردنیان لهرێگای تێكۆشانهوه پێویستیهكی ئهخلاق و سیاسهتێكی راسته.
ئهوانهی باسكران زیاتر بۆ بۆرژوازی لهجێگای خۆیدایه، گهشهكردنی ئهم چینهو ئامێره(دهزگا) بیرۆكراسیهكانی له قۆناخهكانی شۆڕشدا كۆمهكی به پهرهسهندنی كۆمهڵگا كردووه. بهدهستهوهگرتنی دهستپێشخهری له بازرگانی و ئامرازهكانی ههڵسوڕان (پارهو دهستاوێز) و پهرهپێدانی پیشهسازی، ههروهها جاربهجار تاقیكردنهوهی دیموكراسی و كۆمهكه سنووردارهكانیان بۆ زانست و هونهر، ئهو لایهنهیانه كه جێگای پێزانینن. بهڵام بونیاده بهردهوامه زێدهڕۆك
گذار دموکراتیک
كێشهی چین و بیرۆكراسی كۆمهڵگا ئهوانهی وهك دوو مهرجی ههبوونی كۆمهڵگا سهیری چین و بیرۆكراسی دهكهن، لهوانهیه سهبارهت به كێشهبوونی ئهم بابهته سهریان سوڕ بمێنێت کێشە کۆمەڵایەتییەکان: (لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا…
هی ئهم دووسهد ساڵهی دوایی له تێکڕای قۆناخی شارستانیهتی چینایهتی زیاتر رێگای لهپێش جیاوازی چینایهتی و بیرۆكراسی كردهوه، وهك خانهكانی شێرپهنجه زیادی كردن، له ئاوابوونی سهرجهم چینهكانی سهروو زۆر زیاترهو مهترسیدارتره. واته ئهو بیرۆكراسی و بۆرژوازییهی لهمێژووی چینایهتیدا پێگهی ناوینیان داگیركردووه، له پارادایمی مندا رۆڵی شێرپهنجه دهبینن. سروشتی كۆمهڵایهتی كۆمهڵگا بۆ ههڵگرتنی ئهم چهشنه چین و بیرۆكراسییه لهبارو گونجاو نییه. بهڵام ئهگهر بخوازن لێی بار بكهن، ئهو كاته منیش دهڵێم "فهرموو فاشیزم بۆ تۆ". بهبڕوای من پێناسهیهكی دیكهی فاشیزم بهم جۆرهیه: پهرچهكرداری چینی ناوینه (كۆی بۆرژوازی و بیرۆكراسی) بهرامبهر سروشتی كۆمهڵایهتی. بە بڕوای من فاشیزم كاستی چینی ناوینی سەر كۆمهڵگایە کە کۆی بیرۆکراسی و بۆرژوازییە. ئهوهی لێرهدا سهلمێنراوه، كۆمهڵگاو چینی ناوین بهیهكهوه بهڕێوه ناچن. ههندێك رۆشنبیر چینی ناوین وهك بنكهی چینایهتی رژێمی دیموكراسی و كۆمار پێشكهش دهكهن. یهكێك له پڕوپاگهنده به درۆو دهلهسهكانی لیبڕالیزم ئهمهیانه. چونكه چینی ناوین چینێكه كه زۆرترین رۆڵی لهنكوڵیكردنی دیموكراسی و كۆماردا بینیوه. رۆڵی چینهكانی دیكه لهمهدا سنوورداره، هەروەها له فاشیزمیش بێ ئاگان. لهمیانهی ئهم خەسڵەتەیەوە، چینی ناوین لهگهڵ ئاواكردنی زێدهڕۆییانهی شار، ههمان رۆڵ دهبینن، ئهویش گهورهبوونی شێرپهنجهییه. چونكه پهیوهندیهكی توندی ئۆرگانی و بونیادی لهنێوان ههردووكیاندا ههیه. ههروهكو چۆن شار ئهم نهخۆشییهی بههۆی چاوبرسێتی و گهورهبوونی چینی ناوین وهرگرتووه، ئهمجۆره شارانهش بهردهوام چینی ناوین گهوره دەکەن.
لهبواری زیهنیهتهوه چینی ناوین پۆزێتیڤیسته. واته بونیادێكه له گهوههری قووڵایی بێبهشه، رووكهشییه، لهپێوانهكردنی دیاردهكاندا ئهولاتر نابینێت، تهنانهت وهك پێویستییهكی بهرژهوهندیهكانی ناخوازێت بیبینێت. سهرهڕای ئهوهی پۆزێتیڤیزمی لهژێر دەمامکی "زانستگهرایی" پێشكهشكردووه، بهڵام چینی ههره بتپهرسته لە مێژوودا، لهقۆناخی ئهم چینهدا زیادبوونی پهیكهر ههرهس ئاسا گهورهبووه. لهڕووخساردا عهلمانی و دونیاییه، بهڵام لهگهوههردا ئایینی و خهیاڵپهرستێكی تونده. ئایینگهراییهكهی ئێرە هزرو باوهڕییه "دیاردهگهرا" كانێتی كه له ئاستی دهمارگیریدایه. وهك دهزانین ههرگیز دیاردهگهرایی پشتی بەههمووێتی و یهكپارچهیی نەبەستووە. ئەو چینەی به گوته عهلمانین و لهگهوههریشدا دژی عهلمانیهتن به شێوهیهكی بێشهرمانه ئهو پڕۆژه خهیاڵیانه (جۆرێك له پڕۆژهكانی ئاخیرهت) یهك بهدوای یهك پێشكهش به كۆمهڵگا دهكات. ئهو چینهیه كه له ئاستی جیهانگیریدا پاوانه ئابووری، سیاسی، سهربازی، ئایدیۆلۆژی و زانستیهكانی سهرمایهداری بهرهو پێشهوه بردووه. ههربۆیه چینێكه كه دژایهتیکردنی كۆمهڵگای لهلا زۆر بههێزه. له دوو رێگاوه دژایهتی كۆمهڵگا دهكات، واته بهشێوازی ژینۆسایدو قڕكردنی كۆمهڵگا بهڕێوهی دهبات. لهناوبردنی گهلێك یان جڤاتێك بههۆی رهچهڵهك، نهژادو ئایینهكهیهوه، تهنیا لهمیانهی كارهكتهری چینی بۆرژوازییهوه ئهنجامدراوه.
لهوهش مهترسیدارتر قڕكردنی كۆمهڵگایه. لهدوو رێگاوه قڕكردنی كۆمهڵگا بهڕێوه دهبات: رێگای یهكهم، لهرێگای ئایدیۆلۆژیای دهوڵهت-نهتهوهو دامهزاراوهكانی دهسهڵاتهوه وهك ملیتاریزم و شهڕ خۆی بهسهر كۆمهڵگادا دهسهپێنێت و بۆ ناو سهرجهم مهمیلهكانی تهشهنه دهكات و بڵاودهبێتهوه. ئهمهش شهڕێكی سهرتاسهری راگهیێنراوی هاوبەشی دهسهڵات و دهوڵهتی یهكگرتووه دژی كۆمهڵگا . لهرێگای ئهزموونهكانیهوه بۆژروازی باش دهزانێت كه بهشێوهیهكی دیكه ناتوانێت كۆمهڵگا بهڕێوهببات. دووهمیان، مهیلی ئافراندنی كۆمهڵگایهكی وههمی و خهیاڵییه لهجێگای كۆمهڵگای واقیعییهوه كه لهمیانهی تهقینهوهی شۆڕشی "میدیا و گهیاندن" لهنیوهی دووهمی سهدهی بیستهم دهستی پێكرد. راستتر بڵێین شهڕی بۆردوومانی میدیایی گهیاندنه. له رێگای ئهم شێوهیهی دووهمی شهڕهوه بهشێوهیهكی سهركهوتووانه ئهم پهنجا ساڵهی دوایی کۆمەڵگاکان بهڕێوهبراون. كاتێك كۆمهڵگای خهیاڵی، ئیفتیرازی (شاشهیی) و چۆنیهكسازی (سیمیلاسیۆن) جێگای سروشتی كۆمهڵایهتی گرتهوه، یان بهم جۆره مهزهندهكرا، ئهوا رۆڵی قڕكردنی كۆمهڵگا دهبینێت.
لایهنگری ئهوهم كه بهشێوهیهكی جیاوازتر پۆلێنهكانی كۆیله، جووتیارو كاركهر تاوتوێ بكهین كه لهمێژووی شارستانیهت وهك چینی چهوساوهو سهركوتكراو پێشكهش دهكرێن. رۆڵی سۆبژهیی و دی
لهبواری زیهنیهتهوه چینی ناوین پۆزێتیڤیسته. واته بونیادێكه له گهوههری قووڵایی بێبهشه، رووكهشییه، لهپێوانهكردنی دیاردهكاندا ئهولاتر نابینێت، تهنانهت وهك پێویستییهكی بهرژهوهندیهكانی ناخوازێت بیبینێت. سهرهڕای ئهوهی پۆزێتیڤیزمی لهژێر دەمامکی "زانستگهرایی" پێشكهشكردووه، بهڵام چینی ههره بتپهرسته لە مێژوودا، لهقۆناخی ئهم چینهدا زیادبوونی پهیكهر ههرهس ئاسا گهورهبووه. لهڕووخساردا عهلمانی و دونیاییه، بهڵام لهگهوههردا ئایینی و خهیاڵپهرستێكی تونده. ئایینگهراییهكهی ئێرە هزرو باوهڕییه "دیاردهگهرا" كانێتی كه له ئاستی دهمارگیریدایه. وهك دهزانین ههرگیز دیاردهگهرایی پشتی بەههمووێتی و یهكپارچهیی نەبەستووە. ئەو چینەی به گوته عهلمانین و لهگهوههریشدا دژی عهلمانیهتن به شێوهیهكی بێشهرمانه ئهو پڕۆژه خهیاڵیانه (جۆرێك له پڕۆژهكانی ئاخیرهت) یهك بهدوای یهك پێشكهش به كۆمهڵگا دهكات. ئهو چینهیه كه له ئاستی جیهانگیریدا پاوانه ئابووری، سیاسی، سهربازی، ئایدیۆلۆژی و زانستیهكانی سهرمایهداری بهرهو پێشهوه بردووه. ههربۆیه چینێكه كه دژایهتیکردنی كۆمهڵگای لهلا زۆر بههێزه. له دوو رێگاوه دژایهتی كۆمهڵگا دهكات، واته بهشێوازی ژینۆسایدو قڕكردنی كۆمهڵگا بهڕێوهی دهبات. لهناوبردنی گهلێك یان جڤاتێك بههۆی رهچهڵهك، نهژادو ئایینهكهیهوه، تهنیا لهمیانهی كارهكتهری چینی بۆرژوازییهوه ئهنجامدراوه.
لهوهش مهترسیدارتر قڕكردنی كۆمهڵگایه. لهدوو رێگاوه قڕكردنی كۆمهڵگا بهڕێوه دهبات: رێگای یهكهم، لهرێگای ئایدیۆلۆژیای دهوڵهت-نهتهوهو دامهزاراوهكانی دهسهڵاتهوه وهك ملیتاریزم و شهڕ خۆی بهسهر كۆمهڵگادا دهسهپێنێت و بۆ ناو سهرجهم مهمیلهكانی تهشهنه دهكات و بڵاودهبێتهوه. ئهمهش شهڕێكی سهرتاسهری راگهیێنراوی هاوبەشی دهسهڵات و دهوڵهتی یهكگرتووه دژی كۆمهڵگا . لهرێگای ئهزموونهكانیهوه بۆژروازی باش دهزانێت كه بهشێوهیهكی دیكه ناتوانێت كۆمهڵگا بهڕێوهببات. دووهمیان، مهیلی ئافراندنی كۆمهڵگایهكی وههمی و خهیاڵییه لهجێگای كۆمهڵگای واقیعییهوه كه لهمیانهی تهقینهوهی شۆڕشی "میدیا و گهیاندن" لهنیوهی دووهمی سهدهی بیستهم دهستی پێكرد. راستتر بڵێین شهڕی بۆردوومانی میدیایی گهیاندنه. له رێگای ئهم شێوهیهی دووهمی شهڕهوه بهشێوهیهكی سهركهوتووانه ئهم پهنجا ساڵهی دوایی کۆمەڵگاکان بهڕێوهبراون. كاتێك كۆمهڵگای خهیاڵی، ئیفتیرازی (شاشهیی) و چۆنیهكسازی (سیمیلاسیۆن) جێگای سروشتی كۆمهڵایهتی گرتهوه، یان بهم جۆره مهزهندهكرا، ئهوا رۆڵی قڕكردنی كۆمهڵگا دهبینێت.
لایهنگری ئهوهم كه بهشێوهیهكی جیاوازتر پۆلێنهكانی كۆیله، جووتیارو كاركهر تاوتوێ بكهین كه لهمێژووی شارستانیهت وهك چینی چهوساوهو سهركوتكراو پێشكهش دهكرێن. رۆڵی سۆبژهیی و دی
گذار دموکراتیک
كێشهی چین و بیرۆكراسی كۆمهڵگا ئهوانهی وهك دوو مهرجی ههبوونی كۆمهڵگا سهیری چین و بیرۆكراسی دهكهن، لهوانهیه سهبارهت به كێشهبوونی ئهم بابهته سهریان سوڕ بمێنێت کێشە کۆمەڵایەتییەکان: (لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا…
موكراسیخوازیی ئهم چینانه زۆر سنوورداره: چونكه بهههموو شتێكیانهوه لهناو پێكهاتهو بونیادی زیهنی سهردارهكانیاندان. لهدۆخی پاشكۆ یان بهشێكی بێكهڵكدان. لهمێژوودا هیچ چینێكی سۆبژه نهبینراوه كه سهردارهكهی خۆی رووخاندبێت. ئهم رهوشه راستیهكی گرنگ پیشاندهدات. تهنانهت ئهگهر زوڵم لێكراو و چهوساوهش بێت، ئهم چینانه وهك لقێكی جهستهی گشتی كۆمهڵگان. چونكه لق چهنده بههژێت و تهنانهت لێشبێتهوه كاریگهری لهسهر قهد نابێت یاخود ئهم كاریگهرییه سنووردار دهبێت. لهبهرئهم هۆكاره ناوبردنی كۆمهڵگا به شێوهی كۆمهڵگای كۆیله - كۆیلهدار، جووتیار، ئهرستۆكراسی، كاركهر - بۆرژوازی بۆ دروستكردنی زاراوهناسییهكی چهوت كراوهیه. لهمبارهیهوه زانستی كۆمهڵایهتی ناچاره پێناسهو ناولێنانێكی نوێ بدۆزێتهوه. ههروهكو چۆن دار به لقهكانییهوه پێناسه ناكرێت، ئهوا كۆمهڵگاش بهناوی ئهو چینانهوه ناونابهین كه له ناخیهوه دهرچوون. لهمهش جیاواز و گرنگتر، ههروهكو زۆرجار نموونەکەی لهمێژووی ئهنارشیزم و سۆسیالیزمی بونیادنراویشدا بینراوه بهسۆبژهكردنی چینهكانی كۆیله، جووتیار، كاركهرو وردهبۆرژوازی، پیاههڵدانیان و باركردنیان به رۆڵی شۆڕشگێڕی گرنگ، ئهنجامێكی سوود بهخشی لێناكهوێتهوه، لهو بڕوایهدام كه هۆكارهكهشی بۆ ئهوه دهگهڕێتهوه كه بهههڵه بههای سۆبژهو رۆڵی شۆڕشگێڕی لهم چینانه باركراوه. ههڵوێستی راستیش ركابهرایهتیكردنی ههمووجۆره جیابوونهوهیهكی چینایهتییه. لهوانهیه چینی كۆیله، جووتیارو كاركهریش لهسهرهتادا كاتێك لهدۆخی كۆمهڵگایهكی نیوهچڵدا بوون (زیاتر نیمچە-لادێیی و پیشهكاری دهست) رۆڵی شۆڕشگێڕی و سۆبژێتی ئهرێنییان بینیبێت: ئهم رۆڵهی بینیوه. بهڵام ئهویش بهو ڕادهیهی هەمیشەیی (دائیمی) و گهوره بێت تێكدهچێت، لهگهڵ چینهكانی سهروو سازش دهكات و رۆڵی خۆی له دهستدهدات.
لهوهش گرنگتر، تێڕوانینێكی ئازادیخواز، یهكسانیخوازو دیموكراسیخواز جگه لهواتای ئهو جیاوازیهی لهبارهی ههردوو جیاوازی چینایهتیهوه باسمكرد، به ئهرێنی تهماشای به سۆبژهكرنیان، باركردنیان به بههای سیاسی و مۆڕاڵی ناكات. بهڵكو ناچاره لهههردوو لایهنهوه جیابوونهوهی چینایهتی پێچهوانهی سروشتی كۆمهڵگاو تەنانەت بە دژە-كۆمهڵگای ببینێت و لهبهرامبهریدا تێبكۆشێت. چونكه پێكهاتنی ئهم چینانەی ئاماژەمان پێکردن، ههڵسهنگاندنیان وهك بههای كۆمهڵایهتی واقیعی و رهوا، ناكات بهپێویستیهك. ههروهكو چۆن تهنه نهخۆشهكانی جهستهیهك به بهشێكی سروشتی جهسته دانانێین، دهتوانین راڤهیهكی هاوشێوه سهبارهت بهم دیارده كۆمهڵایهتیانهی بهرامبهریشمان بكهین. چونكه تهواوی چینه چهوساوهو سهركوتكراوهكان لهمیانهی توندوتیژی دهوڵهت-دهسهڵات و ئایدیۆلۆژیا ههژموونگهراكان ئافرێنراون. ئهو كۆیلایهتی، جووتیاری و كرێكاریهی لهسایهی ئهم ههلومهرجانەدا ئاواكراون، تهنیا دهتوانین مهحكوم و ریسوایان بكهین. ئهگهر بڵێین "بژی كۆیله، بژی جووتیارو كرێكاری شكۆمهند"، بهشێوهیهكی بابهتی واتای پیاههڵدان و رهواكردنی هێزهكانی دهسهڵاتی ههژموونگهرایی دهبهخشێت. راڤهی چینایهتی بهم جۆره هۆكاری سهرهكی سهرنهكهوتنی چهندین رهوت و قوتابخانهیه، ماركس و شوێنكهوتووهكانیشی لهناودا. لهوانهیه ئهوهی چینهكانی سهروو تا رادهیهك واتایان ههبێت، بهڵام ئهو چینانهی لهناو ئارهق و خوێندا دەخرێنە ناو کارەوە، لهبهرئهوهی له رێگای توندوتیژی و رازیكردنی ئایدیۆلۆژییهوه ئاواكراون، راستترین ههڵوێست ئهوهیه بهردهوام مهحكوم بكرێن، پیایاندا ههڵنهدرێت و تێكۆشان لهپێناو بهلاوهنانیان بكرێت. ههروهكو چۆن لهمێژووی تێكۆشانی كۆمهڵایهتیدا نموونهی زۆری لهم چهشنه بینراوه، ئەو جۆرو شێوەیەی سهرباری ئهوهی سۆبژه نین و ناتوانن رۆڵی شۆڕشگێڕی ببینن، بەڵام رۆڵی سۆبژێتی و شۆڕشگێڕێتیان لێ باركراوه لهتێكشكان رزگاریان نهبووه. هۆكاری شكستیان، بۆ ئهوه دهگهڕێتهوه كه بهراستی لهكێشهكه تێنهگهیشتوون و رۆڵی چهوتیان بهچینهكان بهخشیوه. تێكۆشانه كۆمهڵایهتیهكانی قۆناخی نوێی سهدهی بیستویهكهم بهو رادهیهی لهم ههڵه ریشهییه بگهڕێنهوه سهركهوتوو دهبن.
راسته كه دهڵێن بۆرژوازی كێشهی چینایهتی قورستر كردووه. بهدهسهڵاتدار (باڵادهست) كردنی (به دهسهڵاتداركردن، شهڕكردنه لهگهڵ كۆمهڵگا) بهرژهوهندیهكانی چین بهسهر كۆمهڵگاوهو تا دهگاته وردترین مهمیلهكانیهوهو بهفهرمیكردنی له رێگای دهوڵهتهوه، دهیسهلمێنێت كه له پێگهیشتووترین قۆناخی خۆیدا دهژیت. زۆرجار دهبینرێت كه لهژێر
لهوهش گرنگتر، تێڕوانینێكی ئازادیخواز، یهكسانیخوازو دیموكراسیخواز جگه لهواتای ئهو جیاوازیهی لهبارهی ههردوو جیاوازی چینایهتیهوه باسمكرد، به ئهرێنی تهماشای به سۆبژهكرنیان، باركردنیان به بههای سیاسی و مۆڕاڵی ناكات. بهڵكو ناچاره لهههردوو لایهنهوه جیابوونهوهی چینایهتی پێچهوانهی سروشتی كۆمهڵگاو تەنانەت بە دژە-كۆمهڵگای ببینێت و لهبهرامبهریدا تێبكۆشێت. چونكه پێكهاتنی ئهم چینانەی ئاماژەمان پێکردن، ههڵسهنگاندنیان وهك بههای كۆمهڵایهتی واقیعی و رهوا، ناكات بهپێویستیهك. ههروهكو چۆن تهنه نهخۆشهكانی جهستهیهك به بهشێكی سروشتی جهسته دانانێین، دهتوانین راڤهیهكی هاوشێوه سهبارهت بهم دیارده كۆمهڵایهتیانهی بهرامبهریشمان بكهین. چونكه تهواوی چینه چهوساوهو سهركوتكراوهكان لهمیانهی توندوتیژی دهوڵهت-دهسهڵات و ئایدیۆلۆژیا ههژموونگهراكان ئافرێنراون. ئهو كۆیلایهتی، جووتیاری و كرێكاریهی لهسایهی ئهم ههلومهرجانەدا ئاواكراون، تهنیا دهتوانین مهحكوم و ریسوایان بكهین. ئهگهر بڵێین "بژی كۆیله، بژی جووتیارو كرێكاری شكۆمهند"، بهشێوهیهكی بابهتی واتای پیاههڵدان و رهواكردنی هێزهكانی دهسهڵاتی ههژموونگهرایی دهبهخشێت. راڤهی چینایهتی بهم جۆره هۆكاری سهرهكی سهرنهكهوتنی چهندین رهوت و قوتابخانهیه، ماركس و شوێنكهوتووهكانیشی لهناودا. لهوانهیه ئهوهی چینهكانی سهروو تا رادهیهك واتایان ههبێت، بهڵام ئهو چینانهی لهناو ئارهق و خوێندا دەخرێنە ناو کارەوە، لهبهرئهوهی له رێگای توندوتیژی و رازیكردنی ئایدیۆلۆژییهوه ئاواكراون، راستترین ههڵوێست ئهوهیه بهردهوام مهحكوم بكرێن، پیایاندا ههڵنهدرێت و تێكۆشان لهپێناو بهلاوهنانیان بكرێت. ههروهكو چۆن لهمێژووی تێكۆشانی كۆمهڵایهتیدا نموونهی زۆری لهم چهشنه بینراوه، ئەو جۆرو شێوەیەی سهرباری ئهوهی سۆبژه نین و ناتوانن رۆڵی شۆڕشگێڕی ببینن، بەڵام رۆڵی سۆبژێتی و شۆڕشگێڕێتیان لێ باركراوه لهتێكشكان رزگاریان نهبووه. هۆكاری شكستیان، بۆ ئهوه دهگهڕێتهوه كه بهراستی لهكێشهكه تێنهگهیشتوون و رۆڵی چهوتیان بهچینهكان بهخشیوه. تێكۆشانه كۆمهڵایهتیهكانی قۆناخی نوێی سهدهی بیستویهكهم بهو رادهیهی لهم ههڵه ریشهییه بگهڕێنهوه سهركهوتوو دهبن.
راسته كه دهڵێن بۆرژوازی كێشهی چینایهتی قورستر كردووه. بهدهسهڵاتدار (باڵادهست) كردنی (به دهسهڵاتداركردن، شهڕكردنه لهگهڵ كۆمهڵگا) بهرژهوهندیهكانی چین بهسهر كۆمهڵگاوهو تا دهگاته وردترین مهمیلهكانیهوهو بهفهرمیكردنی له رێگای دهوڵهتهوه، دهیسهلمێنێت كه له پێگهیشتووترین قۆناخی خۆیدا دهژیت. زۆرجار دهبینرێت كه لهژێر
ناوی "هاوبهشێتی سهرمایه" لهسهروویانهوه كرێكاری سازشکار، چهندین توێژی دیكهی كۆمهڵگا بۆخۆیان دهكهن به ئامراز. تهنانهت دهکرێ بگووترێت كۆمهڵگای قووتداوه. بهڵام ئهم حهقیقهته بهزیادیشهوه راسته كه بهكێشهترین چینه، تهنانهت چینێكه ههره زێده كۆمهڵگای خستۆته دۆخی پڕ بهكێشهوه.
چهنده راست بێت كه بهدرێژایی مێژوو بیرۆكراسی ئامرازی دامهزراوهی كردهیی چینه باڵادهستهكان بووه، بهڵام بهدڵنیاییهوه دهشێ بگووترێت لهمیانهی شێوهگرتنی ئهم دووسهد ساڵهی دوایی دهوڵهت-نهتهوه تا رۆژی ئهمڕۆمان ئاست و رهههندی جیاوازتری بهدهستهێناوه، وهك بڵێی رۆڵی چینێكی سهربهخۆ دهبینێت، قورسایی خۆی لهناو دهوڵهت و دهسهڵاتدا زیادكردووه، تهنانهت خۆی بهخودی دهوڵهت دادهنێت. ئهمهش راستیهكی دژوارو حاشاههڵنهگره كه بووه بههێزێك كۆمهڵگا دهخاته ناو قهفهسی ئاسنینهوه، دهستی خۆی بۆ ناو تهواوی بوارو گۆڕهپانهكانی كۆمهڵگا (پهروهرده، تهندروستی، دادوهری، گهیاندن، ئهخلاق، سیاسهت، ژینگه، زانست، ئایین، هونهر، ئابووری) درێژكردووهو ئهم رۆڵهی خۆی پتهوكردووه. له كۆمهڵگای رۆژگاری ئهمڕۆماندا (مۆدێرنیتهی سهرمایهداری) تهنیا بیرۆكراسی دهوڵهت گهورهنهكراوه: بهڵكو لهسهر رێگای ئهوو لهژێرناوی "خێزان لهدۆخی كۆمپانیا دهركهوتووه، با ببین به كۆمپانیایهك كه بهشێوهیهكی پرۆفشیۆناڵ بهڕێوه دهبرێت" جیهانی پاوان بهشێوهی ههرهسی بهفر بیرۆكراسی خۆی گهوره دهكات. گهورهبوونی زێدهڕۆییانهی بیرۆكراسی گرێدراوی ئهم راستینه نوێیهی كۆمپانیاكانه. دهتوانرێت ئهمهش به جۆرێك له جۆرهكانی "دهوڵهتبوون"ی كۆمپانیاكان ناو ببرێت. لهههلومهرجێكدا كه ئیتر دهوڵهت-نهتهوه كورت دێنێت و ئاواكردنی دهوڵهتی نوێ لهرۆژهڤدایه، بهدهوڵهتبوونی كۆمپانیا خۆجێیی و جیهانگیریهكان وهك مهیلێكی زاڵ بهرهوپێشهوه دهچن.
كێشهكانی كۆمهڵگا كه سهرچاوهی خۆیان لهم دوو مهنگهنه وهردهگرن ههنووكهیین. وهك بڵێی "ئێستای" ههموو مێژووه. بهڵكو دهتوانین لهوهش زیاتر بڕۆین و بڵێین: ئهم دووانهیه وهك ههشتپێ سروشتی كۆمهڵگا (كۆمهڵگای نهریتی)ی خستۆته نێو لهپهكانیهوه، خنكاندوویهتی و تواندویهتیهوه. ئهو ئهنجامهی لێرهوه ههڵدههێنجرێت: قۆناخێكی قهیراناوی و كائۆس له ئارادایه، دیموكراسیخوازی، یهكسانی و ئازادی كۆمهڵگاش تهنیا لهمیانهی سیستهمێكی خاوهن بونیادی شارستانێتی (ژیار)ی دیموكراتی مسۆگهر دهبێت، ئهمهش پێویستی بهتێكۆشانێك ههیه كه لهرێگای زانستێكی راستهوه ئاواكرابێت.
بەردەوامە...
www.kjar.online
🆔 @GozarDemocratic
چهنده راست بێت كه بهدرێژایی مێژوو بیرۆكراسی ئامرازی دامهزراوهی كردهیی چینه باڵادهستهكان بووه، بهڵام بهدڵنیاییهوه دهشێ بگووترێت لهمیانهی شێوهگرتنی ئهم دووسهد ساڵهی دوایی دهوڵهت-نهتهوه تا رۆژی ئهمڕۆمان ئاست و رهههندی جیاوازتری بهدهستهێناوه، وهك بڵێی رۆڵی چینێكی سهربهخۆ دهبینێت، قورسایی خۆی لهناو دهوڵهت و دهسهڵاتدا زیادكردووه، تهنانهت خۆی بهخودی دهوڵهت دادهنێت. ئهمهش راستیهكی دژوارو حاشاههڵنهگره كه بووه بههێزێك كۆمهڵگا دهخاته ناو قهفهسی ئاسنینهوه، دهستی خۆی بۆ ناو تهواوی بوارو گۆڕهپانهكانی كۆمهڵگا (پهروهرده، تهندروستی، دادوهری، گهیاندن، ئهخلاق، سیاسهت، ژینگه، زانست، ئایین، هونهر، ئابووری) درێژكردووهو ئهم رۆڵهی خۆی پتهوكردووه. له كۆمهڵگای رۆژگاری ئهمڕۆماندا (مۆدێرنیتهی سهرمایهداری) تهنیا بیرۆكراسی دهوڵهت گهورهنهكراوه: بهڵكو لهسهر رێگای ئهوو لهژێرناوی "خێزان لهدۆخی كۆمپانیا دهركهوتووه، با ببین به كۆمپانیایهك كه بهشێوهیهكی پرۆفشیۆناڵ بهڕێوه دهبرێت" جیهانی پاوان بهشێوهی ههرهسی بهفر بیرۆكراسی خۆی گهوره دهكات. گهورهبوونی زێدهڕۆییانهی بیرۆكراسی گرێدراوی ئهم راستینه نوێیهی كۆمپانیاكانه. دهتوانرێت ئهمهش به جۆرێك له جۆرهكانی "دهوڵهتبوون"ی كۆمپانیاكان ناو ببرێت. لهههلومهرجێكدا كه ئیتر دهوڵهت-نهتهوه كورت دێنێت و ئاواكردنی دهوڵهتی نوێ لهرۆژهڤدایه، بهدهوڵهتبوونی كۆمپانیا خۆجێیی و جیهانگیریهكان وهك مهیلێكی زاڵ بهرهوپێشهوه دهچن.
كێشهكانی كۆمهڵگا كه سهرچاوهی خۆیان لهم دوو مهنگهنه وهردهگرن ههنووكهیین. وهك بڵێی "ئێستای" ههموو مێژووه. بهڵكو دهتوانین لهوهش زیاتر بڕۆین و بڵێین: ئهم دووانهیه وهك ههشتپێ سروشتی كۆمهڵگا (كۆمهڵگای نهریتی)ی خستۆته نێو لهپهكانیهوه، خنكاندوویهتی و تواندویهتیهوه. ئهو ئهنجامهی لێرهوه ههڵدههێنجرێت: قۆناخێكی قهیراناوی و كائۆس له ئارادایه، دیموكراسیخوازی، یهكسانی و ئازادی كۆمهڵگاش تهنیا لهمیانهی سیستهمێكی خاوهن بونیادی شارستانێتی (ژیار)ی دیموكراتی مسۆگهر دهبێت، ئهمهش پێویستی بهتێكۆشانێك ههیه كه لهرێگای زانستێكی راستهوه ئاواكرابێت.
بەردەوامە...
www.kjar.online
🆔 @GozarDemocratic
Forwarded from kjar جامعه زنان آزاد شرق کوردستان
🔲 توییت رفیق امیر کریمی، ھەڤاڵ #مزدک در رابطه با وضعیت شیوع ویروس #کرونا در اداره خودگردان شمال شرق سوریه-روژآوا.
☑️ #جامعەی_زنان_آزاد_شرق_کوردستان
⬇️⬇️⬇️
🆔@kjar_2014
☑️ #جامعەی_زنان_آزاد_شرق_کوردستان
⬇️⬇️⬇️
🆔@kjar_2014
سیستم خودمدیریت دموکراتیک مسیر گذر از بحران و معضلات است
✍ #سیامند_معینی – ریاست مشترک #پژاک
قدرتهای جهانی از اوایل دهەی ٩٠ به شکلی نوین خاورمیانە را طرح ریزی کردند. بخشی از نیروهای منطقەای در این معادلات نقش گرفتند و با پروژەی اسلام سیاسی وارد میدان سیاسی شدند .
🆔 @GozarDemocratic
✍ #سیامند_معینی – ریاست مشترک #پژاک
قدرتهای جهانی از اوایل دهەی ٩٠ به شکلی نوین خاورمیانە را طرح ریزی کردند. بخشی از نیروهای منطقەای در این معادلات نقش گرفتند و با پروژەی اسلام سیاسی وارد میدان سیاسی شدند .
🆔 @GozarDemocratic
گذار دموکراتیک
سیستم خودمدیریت دموکراتیک مسیر گذر از بحران و معضلات است ✍ #سیامند_معینی – ریاست مشترک #پژاک قدرتهای جهانی از اوایل دهەی ٩٠ به شکلی نوین خاورمیانە را طرح ریزی کردند. بخشی از نیروهای منطقەای در این معادلات نقش گرفتند و با پروژەی اسلام سیاسی وارد میدان سیاسی…
سیستم خودمدیریت دموکراتیک مسیر گذر از بحران و معضلات است
#سیامند_معینی – ریاست مشترک #پژاک
قدرتهای جهانی از اوایل دهەی ٩٠ به شکلی نوین خاورمیانە را طرح ریزی کردند. بخشی از نیروهای منطقەای در این معادلات نقش گرفتند و با پروژەی اسلام سیاسی وارد میدان سیاسی شدند .
قدرتهای جهانی سعی در نقشآفرینی در تحولات خاورمیانه دارند تا بتوانند سهم بیشتری از منابع طبیعی را کسب نمایند و همزمان در سیاست ژئوپولیتیک منطقە دارای قدرت تاثیرگذار باشند. کاملا آشکار است که هر قدرت بزرگ جهانی که قصد ایفای نقش در معادلات بینالمللی را داشتە باشد در رویدادهای جاری بەشکلی فعال نقشآفرینی میکند؛ روسها پس از یک دورە از ناکام ماندن رئال سوسیالیسم دوران شوروی و دورهی انفعال از ١٩٩٠ تا ٢٠١٢ و مشاهدهی حضور فعال آمریکاییها در بحرانهای عراق، بالکان، افغانستان و لیبی بهخود آمده و با رویکرد تهاجمی جبران مافات؛ اقدام به ایفای نقش کنشگر تعیین کننده در خاورمیانه از طریق حضور در سوریه نمودند، چرا که به این جمعبندی رسیدند که پیشروی آمریکاییها در منطقە، روسها را در موقعیتی ضعیف قرار دادە و بدین جهت رویکرد تهاجمی به شرق با هدف احیای روسیهی قدرتمند را تمام عیار دنبال میکنند.
در سطح کلان و استراتژیک فقط زمین بازی سوریه یا خاورمیانه مورد مناقشه نیست بلکه نظام ژئوپلیتیکی منطقهای و جهانی، صفحهی شطرنج بازی قدرتها است. بازیگران برای تهدید، اقناع و اثرگذاری بر دیگری یا شرایط حاکم به قدرتی فراتر از حضور محدود نیاز دارند، لذا جنگهای سنتی بە شکلی جدید جای خود را بە جنگهای نیابتی دادە است. سیمای گلوبالیزم و سیاست نئولیبرالیسم در خاورمیانە بە صورتی فاجعەبار با کشتار و آوارگی مردم همراە بودە است.
پرسش اینجاست کە آیا در ادامە تحولات و جنگهای منطقەای، خاورمیانە با رنسانسی روبرو خواهد شد؟ چە نوع رنسانسی در این مقطع تاریخی برای دموکراسی و آزادی لازم است؟ سعی خواهم کرد این پرسشها را در میان جملات زیرین از منظر سیاست پژاک پاسخ دهم.
خاورمیانە در حال تغییر است و با نقشەای نوین کە از سوی تعدادی از قدرتهای جهانی و منطقەای در اوایل دهە ٩٠ رسم گردیدە و سعی در بە اجرا درآوردن آن نمودەاند، بایستی بستر مناسب برای اجرای سیاست جنگستیزی در منطقە را مهیا نمودە و در کشاکش جریانات مولفەهای موثر در این روند را با متدهای مختلف بیتاثیر نمودە یا از میدان خارج نمایند.
شیپور جنگ جهانی سوم در سوریە نواختە شد و کلیەی نیروهای مداخلەگر، سازماندهی گردید و از اسلام سیاسی و بنیادگرا گرفتە تا نیروهای کشورهای منطقەای وارد فاز نوین شدند.
منطقە در حال دگردیسی قرار دارد و فاکتورهای فعال در منطقە با اشکال مختلف میدانها را پر میکنند. نقش شرایط و ویژگیهای وضعیت بینالمللی جدید را نمیتوان نادیده گرفت. صحنهی بینالمللی بهویژه نظام منطقەای یک محیط ساده همچون گذشته را پذیرا نیست، بلکه وضعیتی پیچیده و چند بعدی با بازیگران متعدد و موثر بر هم تلقی و تحلیل میشود. هیچ قدرت غالبی بە شکل نظام گذشتە در این برهە وجود نخواهد داشت و همزمان نمیتوان هیچ ریزقدرتی را نادیده گرفت. این همان شرایط و تحولات غیرقابل پیشبینی را فراهم میکند که ورود در هر بازی غیرقابل پیشبینی میتواند شرایط ناخواستەای به دنبال داشته باشد که از محاسبهی دولتمردان خارج خواهد بود. در محیط جدید بینالمللی، عملگرایی نه تنها محصول واقعیت محض بلکه حاصل برآیندهای دیگر چون فراواقعیتها، برداشتها و تفاسیر از وضعیت است.
توطئە علیە رهبر آپو و دستگیری و تسلیم کردن ایشان بە ترکیە بر اساس طرح و برنامەریزی قدرتهای جهانی و منطقەای صورت گرفتە و تبعات خویش را در منطقە برجای گذاشت. رهبر آپو با طرح کنفدرالیسم دموکراتیک نقش کلیدی حل بحران منطقە را در خودمدیریتی دموکراتیک فرمولە کردە و با بینش دموکراتیک حل بحرانهای صد سال اخیر را پیشنهاد دادە است. پارادایم کنفدرالیسم دموکراتیک با بینش صد سالەی دولت- ملت کە از طرف استعمارگران بنیاد نهادە شد در تضاد ایدئولوژیک بودە و نظام جهانی و طرح خاورمیانەی جدید در دهەی ٩٠ با بینش دموکراتیک برای حل بحرانهای ناشی از سیاست سرمایهداری همگرا نبود، لذا بر اساس بسترسازی برای بازترسیم نقشهی خاورمیانە، رهبر آپو بە مانعی برای رسیدن بە این سیاست تلقی گردید و در ١٥ فوریە ١٩٩٩ ایشان را بە حاکمان ترکیە تسلیم نمودند.
نقش ترکیە بەمانند پروژەی اسلام منعطف سیاسی در بسترسازی دیزاین نوین، مسیر اصلی خود را تغییر دادە و بە افکار امپراتوری نئوعثمانی و میثاق ملی روی آورد، کە این بینش با مقاومتهایی روبرو گردید. در اوایل با پلان دیزاین نوین، کوردها کە فاکتوری اصلی در موازنات منطقەای بودەاند، بە حساب نیامدە و ارادەی خلق کورد برای آزاد زیستن و همزیستی دموکراتیک و برابری خلقها بە مانعی بر سر راه پروژەهای استعماری و
#سیامند_معینی – ریاست مشترک #پژاک
قدرتهای جهانی از اوایل دهەی ٩٠ به شکلی نوین خاورمیانە را طرح ریزی کردند. بخشی از نیروهای منطقەای در این معادلات نقش گرفتند و با پروژەی اسلام سیاسی وارد میدان سیاسی شدند .
قدرتهای جهانی سعی در نقشآفرینی در تحولات خاورمیانه دارند تا بتوانند سهم بیشتری از منابع طبیعی را کسب نمایند و همزمان در سیاست ژئوپولیتیک منطقە دارای قدرت تاثیرگذار باشند. کاملا آشکار است که هر قدرت بزرگ جهانی که قصد ایفای نقش در معادلات بینالمللی را داشتە باشد در رویدادهای جاری بەشکلی فعال نقشآفرینی میکند؛ روسها پس از یک دورە از ناکام ماندن رئال سوسیالیسم دوران شوروی و دورهی انفعال از ١٩٩٠ تا ٢٠١٢ و مشاهدهی حضور فعال آمریکاییها در بحرانهای عراق، بالکان، افغانستان و لیبی بهخود آمده و با رویکرد تهاجمی جبران مافات؛ اقدام به ایفای نقش کنشگر تعیین کننده در خاورمیانه از طریق حضور در سوریه نمودند، چرا که به این جمعبندی رسیدند که پیشروی آمریکاییها در منطقە، روسها را در موقعیتی ضعیف قرار دادە و بدین جهت رویکرد تهاجمی به شرق با هدف احیای روسیهی قدرتمند را تمام عیار دنبال میکنند.
در سطح کلان و استراتژیک فقط زمین بازی سوریه یا خاورمیانه مورد مناقشه نیست بلکه نظام ژئوپلیتیکی منطقهای و جهانی، صفحهی شطرنج بازی قدرتها است. بازیگران برای تهدید، اقناع و اثرگذاری بر دیگری یا شرایط حاکم به قدرتی فراتر از حضور محدود نیاز دارند، لذا جنگهای سنتی بە شکلی جدید جای خود را بە جنگهای نیابتی دادە است. سیمای گلوبالیزم و سیاست نئولیبرالیسم در خاورمیانە بە صورتی فاجعەبار با کشتار و آوارگی مردم همراە بودە است.
پرسش اینجاست کە آیا در ادامە تحولات و جنگهای منطقەای، خاورمیانە با رنسانسی روبرو خواهد شد؟ چە نوع رنسانسی در این مقطع تاریخی برای دموکراسی و آزادی لازم است؟ سعی خواهم کرد این پرسشها را در میان جملات زیرین از منظر سیاست پژاک پاسخ دهم.
خاورمیانە در حال تغییر است و با نقشەای نوین کە از سوی تعدادی از قدرتهای جهانی و منطقەای در اوایل دهە ٩٠ رسم گردیدە و سعی در بە اجرا درآوردن آن نمودەاند، بایستی بستر مناسب برای اجرای سیاست جنگستیزی در منطقە را مهیا نمودە و در کشاکش جریانات مولفەهای موثر در این روند را با متدهای مختلف بیتاثیر نمودە یا از میدان خارج نمایند.
شیپور جنگ جهانی سوم در سوریە نواختە شد و کلیەی نیروهای مداخلەگر، سازماندهی گردید و از اسلام سیاسی و بنیادگرا گرفتە تا نیروهای کشورهای منطقەای وارد فاز نوین شدند.
منطقە در حال دگردیسی قرار دارد و فاکتورهای فعال در منطقە با اشکال مختلف میدانها را پر میکنند. نقش شرایط و ویژگیهای وضعیت بینالمللی جدید را نمیتوان نادیده گرفت. صحنهی بینالمللی بهویژه نظام منطقەای یک محیط ساده همچون گذشته را پذیرا نیست، بلکه وضعیتی پیچیده و چند بعدی با بازیگران متعدد و موثر بر هم تلقی و تحلیل میشود. هیچ قدرت غالبی بە شکل نظام گذشتە در این برهە وجود نخواهد داشت و همزمان نمیتوان هیچ ریزقدرتی را نادیده گرفت. این همان شرایط و تحولات غیرقابل پیشبینی را فراهم میکند که ورود در هر بازی غیرقابل پیشبینی میتواند شرایط ناخواستەای به دنبال داشته باشد که از محاسبهی دولتمردان خارج خواهد بود. در محیط جدید بینالمللی، عملگرایی نه تنها محصول واقعیت محض بلکه حاصل برآیندهای دیگر چون فراواقعیتها، برداشتها و تفاسیر از وضعیت است.
توطئە علیە رهبر آپو و دستگیری و تسلیم کردن ایشان بە ترکیە بر اساس طرح و برنامەریزی قدرتهای جهانی و منطقەای صورت گرفتە و تبعات خویش را در منطقە برجای گذاشت. رهبر آپو با طرح کنفدرالیسم دموکراتیک نقش کلیدی حل بحران منطقە را در خودمدیریتی دموکراتیک فرمولە کردە و با بینش دموکراتیک حل بحرانهای صد سال اخیر را پیشنهاد دادە است. پارادایم کنفدرالیسم دموکراتیک با بینش صد سالەی دولت- ملت کە از طرف استعمارگران بنیاد نهادە شد در تضاد ایدئولوژیک بودە و نظام جهانی و طرح خاورمیانەی جدید در دهەی ٩٠ با بینش دموکراتیک برای حل بحرانهای ناشی از سیاست سرمایهداری همگرا نبود، لذا بر اساس بسترسازی برای بازترسیم نقشهی خاورمیانە، رهبر آپو بە مانعی برای رسیدن بە این سیاست تلقی گردید و در ١٥ فوریە ١٩٩٩ ایشان را بە حاکمان ترکیە تسلیم نمودند.
نقش ترکیە بەمانند پروژەی اسلام منعطف سیاسی در بسترسازی دیزاین نوین، مسیر اصلی خود را تغییر دادە و بە افکار امپراتوری نئوعثمانی و میثاق ملی روی آورد، کە این بینش با مقاومتهایی روبرو گردید. در اوایل با پلان دیزاین نوین، کوردها کە فاکتوری اصلی در موازنات منطقەای بودەاند، بە حساب نیامدە و ارادەی خلق کورد برای آزاد زیستن و همزیستی دموکراتیک و برابری خلقها بە مانعی بر سر راه پروژەهای استعماری و