اری را بـرای آنهـا در برداشـت. حملـهی نیروهـای بینالدولـی بـه رهـبری نیـز از ایـن فاکتـور مهـم نشـأت میگیـرد. یعنـی از مخالفـت و دشـمنی بـا سـاختاری نشـأت میگیــرد كــه جنبش آزادیخواهی خلق کورد بــه لحــاظ روحــی بــا آن درهمآمیختــه شــده اسـت.
پـروژهی رهـبری بـرای كوردهـا بهمثابـهی تولـدی دوبـاره، شـناخت هویـت خویـش، شناسـاندن خـود بهعنـوان جامعـه و انسـان و ایجـاد ارزشهـای معنـوی اسـت. جنبـش آزادیخواهـی خلـق کـورد و رهـبری آن نیـروی محرکـهی تمامـی فعالیتهـا در جامعـهی كـورد و پیشـاهنگ آن اسـت. خلـق کـورد بـا مبـارزه و مقاومتـی بینظیـر توانسـت در راسـتای تعییـن سرنوشـت و آینـدهی خویـش گام بـردارد. بانـی و پیشـاهنگ ایـن مبـارزه رهبـر آپـو، عهـده دار رسـالت تاریخـی گشـت کـه از نخسـتین روزهـای مبـارزه تاکنـون مـورد هـدف دشـمنان خلـق کـورد قـرار گرفتـه اسـت. ایـن حملـات بـا ربـودن رهبـر آپـو در ۱۵ فوریـه ۱۹۹۹ از كنیـا و استـرداد ایشـان بـه تركیـه وارد مرحلـهای نویـن شـد. دشـمن پـس از ربـودن رهبـر آپـو جهـت نابـودی کامـل ایشـان کـه در جریـان توطئه موفـق بـه انجـام آن نشـده بـود، ایجـاد سیسـتم زنـدان امرالـی را در دسـتور کار خویـش قـرار داد. هـم دولـت ترکیـه و سـایر دولتهـای حاكـم بـر سرزمینمـان و هـم نیروهـای بینالمللـی دخیـل در ایـن توطئه، بـا شروع دوران امرالـی نقشـهای نویـن در برابـر خلـق كـورد آغاز و اجرایی نموده و در پـی آن برآمدنـد تـا ایـن خلـق را تمامـاً از صحنـهی هسـتی محـو نماینـد و بـا روشهـای مختلفـی همچـون ایجـاد رعـب و وحشـت، آسیمیلاسـیون، زنـدان، شـكنجه و قتلعـام ایـن سیاست را در پیـش گرفتنـد.
بیستویک سـال اسـت کـه رهـبر آپـو در شرایطـی کـه نظیـر آن تاكنـون در هیـچ كجـای دنیـا دیـده نشـده، قرار دارد. این امر در مرحلـهای کـه بـه آن رسـیدهایم، بـرای مـا نیز غیرقابـل قبـول اسـت. هـر فـرد آزادیخواه و هـر کـوردی کـه بـرای خویـش حیثیتـی قائـل بـوده و به حیاتـی انسـانی و آزادانـه میاندیشـد بایـد تحـت شـعار «بـا افـکار رهبـری زندگـی کـن و آنهـا را ترویـج دِه»، ابتـدا خویـش را بـا اسـتفاده از افـکار رهبـر آپـو از نظـر گذرانـده، بازبینـی کـرده و از جنبـه شـخصیتی، اجتماعـی، فرهنگـی و سیاسـی در مـورد عملکـرد خویـش تأمـل نمـوده و آنگونـه كـه لازم اسـت برخـورد نمایـد. در کنـار آن بایـد بـا مطـرح کـردن ایـن موضـوع بحـث در هـر جـا و مكانـی سـبب شـود تـا دیگـران نیـز بدیـن شـیوه برخـورد نماینـد. اینگونـه میتـوان حقیقتـاً بـه رهبـر آپـو اندیشـید. فلسـفهی رهـبر آپـو فلسـفهی عمـل بـه دانسـتهها اسـت. اگـر دو کلمـه در راه آزادی خلـق خویـش و انسـانیت بدانـیم و بـدان عمـل کنـیم، مفیدتـر از دانسـتن هـزاران کلمـه و عمـل نکـردن بـه آن اسـت. جنبـش آپوئـی بـا ایـن فلسـفه، کوردسـتان را از نـو احیـا نمـود و فـرد کـورد را بـه مرزهـای انسـانیت و آزادی بازگردانـد و از گـرداب ازخودبیگانگـی ایجاد شـده بهدسـت دشـمنان نجـات داد. اگـر هـر فـرد حقیقتـاً چنـد گفتـهای را کـه از رهبـر آپـو آموختـه، در زندگـی خویـش عملی نماید و زمانـی را بـرای تأمـل در بـاب آن اختصـاص دهـد، آن وقـت خواهـد توانسـت در راه اعتقـادات خویـش و بـرای آزادی سرزمیـن خـود و سـایر خلقهـای منطقـه و انسـانیت نقشـی ایفـا نمایـد.
منبع: آلترناتیو شمارە ٨٢
www.pjak.eu
🆔 @GozarDemocratic
پـروژهی رهـبری بـرای كوردهـا بهمثابـهی تولـدی دوبـاره، شـناخت هویـت خویـش، شناسـاندن خـود بهعنـوان جامعـه و انسـان و ایجـاد ارزشهـای معنـوی اسـت. جنبـش آزادیخواهـی خلـق کـورد و رهـبری آن نیـروی محرکـهی تمامـی فعالیتهـا در جامعـهی كـورد و پیشـاهنگ آن اسـت. خلـق کـورد بـا مبـارزه و مقاومتـی بینظیـر توانسـت در راسـتای تعییـن سرنوشـت و آینـدهی خویـش گام بـردارد. بانـی و پیشـاهنگ ایـن مبـارزه رهبـر آپـو، عهـده دار رسـالت تاریخـی گشـت کـه از نخسـتین روزهـای مبـارزه تاکنـون مـورد هـدف دشـمنان خلـق کـورد قـرار گرفتـه اسـت. ایـن حملـات بـا ربـودن رهبـر آپـو در ۱۵ فوریـه ۱۹۹۹ از كنیـا و استـرداد ایشـان بـه تركیـه وارد مرحلـهای نویـن شـد. دشـمن پـس از ربـودن رهبـر آپـو جهـت نابـودی کامـل ایشـان کـه در جریـان توطئه موفـق بـه انجـام آن نشـده بـود، ایجـاد سیسـتم زنـدان امرالـی را در دسـتور کار خویـش قـرار داد. هـم دولـت ترکیـه و سـایر دولتهـای حاكـم بـر سرزمینمـان و هـم نیروهـای بینالمللـی دخیـل در ایـن توطئه، بـا شروع دوران امرالـی نقشـهای نویـن در برابـر خلـق كـورد آغاز و اجرایی نموده و در پـی آن برآمدنـد تـا ایـن خلـق را تمامـاً از صحنـهی هسـتی محـو نماینـد و بـا روشهـای مختلفـی همچـون ایجـاد رعـب و وحشـت، آسیمیلاسـیون، زنـدان، شـكنجه و قتلعـام ایـن سیاست را در پیـش گرفتنـد.
بیستویک سـال اسـت کـه رهـبر آپـو در شرایطـی کـه نظیـر آن تاكنـون در هیـچ كجـای دنیـا دیـده نشـده، قرار دارد. این امر در مرحلـهای کـه بـه آن رسـیدهایم، بـرای مـا نیز غیرقابـل قبـول اسـت. هـر فـرد آزادیخواه و هـر کـوردی کـه بـرای خویـش حیثیتـی قائـل بـوده و به حیاتـی انسـانی و آزادانـه میاندیشـد بایـد تحـت شـعار «بـا افـکار رهبـری زندگـی کـن و آنهـا را ترویـج دِه»، ابتـدا خویـش را بـا اسـتفاده از افـکار رهبـر آپـو از نظـر گذرانـده، بازبینـی کـرده و از جنبـه شـخصیتی، اجتماعـی، فرهنگـی و سیاسـی در مـورد عملکـرد خویـش تأمـل نمـوده و آنگونـه كـه لازم اسـت برخـورد نمایـد. در کنـار آن بایـد بـا مطـرح کـردن ایـن موضـوع بحـث در هـر جـا و مكانـی سـبب شـود تـا دیگـران نیـز بدیـن شـیوه برخـورد نماینـد. اینگونـه میتـوان حقیقتـاً بـه رهبـر آپـو اندیشـید. فلسـفهی رهـبر آپـو فلسـفهی عمـل بـه دانسـتهها اسـت. اگـر دو کلمـه در راه آزادی خلـق خویـش و انسـانیت بدانـیم و بـدان عمـل کنـیم، مفیدتـر از دانسـتن هـزاران کلمـه و عمـل نکـردن بـه آن اسـت. جنبـش آپوئـی بـا ایـن فلسـفه، کوردسـتان را از نـو احیـا نمـود و فـرد کـورد را بـه مرزهـای انسـانیت و آزادی بازگردانـد و از گـرداب ازخودبیگانگـی ایجاد شـده بهدسـت دشـمنان نجـات داد. اگـر هـر فـرد حقیقتـاً چنـد گفتـهای را کـه از رهبـر آپـو آموختـه، در زندگـی خویـش عملی نماید و زمانـی را بـرای تأمـل در بـاب آن اختصـاص دهـد، آن وقـت خواهـد توانسـت در راه اعتقـادات خویـش و بـرای آزادی سرزمیـن خـود و سـایر خلقهـای منطقـه و انسـانیت نقشـی ایفـا نمایـد.
منبع: آلترناتیو شمارە ٨٢
www.pjak.eu
🆔 @GozarDemocratic
كێشهی دانیشتوان، خێزان، ژن و رهگهزپەرستی كۆمهڵگا
لە روانگەی بایۆلۆژیەوە هەڵسەنگاندنی ژن وهك رهگهزێکی جیاواز، لهسهرووی ئەو هۆكارانەوە دێت کە نابینایی سهبارهت به راستینهكانی كۆمهڵگا دێت
کێشە کۆمەڵایەتییەکان:
(لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی #عەبدوڵڵا_ئۆجالان)
🆔 @GozarDemocratic
لە روانگەی بایۆلۆژیەوە هەڵسەنگاندنی ژن وهك رهگهزێکی جیاواز، لهسهرووی ئەو هۆكارانەوە دێت کە نابینایی سهبارهت به راستینهكانی كۆمهڵگا دێت
کێشە کۆمەڵایەتییەکان:
(لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی #عەبدوڵڵا_ئۆجالان)
🆔 @GozarDemocratic
گذار دموکراتیک
كێشهی دانیشتوان، خێزان، ژن و رهگهزپەرستی كۆمهڵگا لە روانگەی بایۆلۆژیەوە هەڵسەنگاندنی ژن وهك رهگهزێکی جیاواز، لهسهرووی ئەو هۆكارانەوە دێت کە نابینایی سهبارهت به راستینهكانی كۆمهڵگا دێت کێشە کۆمەڵایەتییەکان: (لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای…
كێشهی دانیشتوان، خێزان، ژن و رهگهزپەرستی كۆمهڵگا
(لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی #عەبدوڵڵا_ئۆجالان)
٧ــ كێشهی دانیشتوان، خێزان، ژن و رهگهزپەرستی كۆمهڵگا
لە روانگەی بایۆلۆژیەوە هەڵسەنگاندنی ژن وهك رهگهزێکی جیاواز، لهسهرووی ئەو هۆكارانەوە دێت کە نابینایی سهبارهت به راستینهكانی كۆمهڵگا دێت. جیاوازی رهگهز بهتهنیا سهربهخۆ نابێته هۆكاری هیچ كێشهیهكی كۆمهڵگا. ههروهكو چۆن دوالیزمی هیچ گهردیلهیهكی ناو ههبوونهكانی گهردوون وهك كێشه تاوتوێ ناكرێت، دوالیزمهكهی ههبوونی مرۆڤیش وهك كێشه نابینرێت. بهڵام تهنیا دهشێت له ڕێگهی فهلسهفیهوه وهڵامی پرسیاری "بۆچی ههبوون و ژیان دوالیزمه؟" بدرێتهوه. دهشێت شیكاری ئۆنتۆلۆژی (زانستی ههبوون) له وهڵامی پرسیاری (كێشه نییه) بگهڕێت. وهڵامی من بهم جۆرهیه: لهدهرهوهی دوالیزم، بهچهشنێكی دیكه ههبوون و ژیان نهدهبوو. دوالیزم شێوازی فهراههمكردنی ههبوونه. ئهگهر ژن و پیاو لهدۆخی ئێستادا نهبن، تهنانهت ناتوخم (بێ هاوتا)بن، لهم دوالیزمه رزگاریان نابێت. ئهمهیه ئهو بوویهرهی بهجووت رهگهزی (نێرهمووك) ناودهبرێت. پێویسته نهشڵهژێین و سهرسوڕماو نهبین. بهڵام دوالیزمهكان بهردهوام مهیلیان بهلای دروستكردنی جیاوازیهوهیه. ههروهها لهم مهیله دوالیزمهدا دهتوانرێت بهدوای بهڵگهی ژیری رههای گهردوون (geist)دا بگهڕێن. ههردوولایهنی دوالیزم نهباش، نهخراپن: تهنیا لهیهكتر جیاوازن، ناچارن جیاواز بن. ئهگهر دوالیزمهكان وهك یهكتریان لێبێت، ههبوون فهراههم نابێت. بۆ نموونه: لهرێگای دوو ژن بهیهكهوه، یان دوو پیاو كێشهی زۆربوونی ههبوونی كۆمهڵگا شیكار ناكرێت. لهم سۆنگهیهوه؛ پرسیاری"بۆچی ژن یاخود پیاو؟" بێ بههایه یاخود ههر بهدوای وهڵامی ئهم پرسیارهدا بگهڕێین، دهتوانرێت وهڵامێكی فهلسهفی بهم جۆرهی بدرێتهوه، گهردوون ناچاره ( ئارهزووی وههایه، مهیلی وههایه، ئهقڵی وا دهخوازێت) بهمجۆره پێكبێت.
لهم چوارچێوهیهدا لێكۆڵینهوهو تاوتوێكردنی ژن وهك چڕبوونهوهی پهیوهندییه كۆمهڵایهتیهكان، تهنیا واتادارنییه، بهڵكو لە هەمانکاتدا سهبارهت به شیكاركردن و تێپهڕكردنی گرێكوێرهكانی كۆمهڵگاش بایهخێكی مهزنی ههیه. لهبهرئهوهی روانگهی پیاوسالاری جۆرێك له لێخۆشبوونی بهدهستهێناوه، شكاندنی ئهو نابیناییهی سهبارهت به ژن له ئارادایه، به واتایهك له واتاكان هاوشێوهی پارچهكردنی ئهتۆمه. بۆ شكاندنی ئهم كوێرایهتیهش پێویستی به پیشاندانی ههوڵێكی گهورهی رۆشنبیری و رووخاندنی پیاوێتی باڵادهست ههیه. ههرچی لهبهرهی ژندایه، بهو ڕادهیهی شیكاركردنی ئهو ژنه پێویسته كه لهبنهڕهتدا بهشێوهیهكی كۆمهڵایهتی ئاواكراوه، تهنانهت كردوویهتی به شێوازی ههبوونی خۆی، له ههمانكاتدا رووخاندنیشی پێویسته. ئهو بێ ئومێدی (پراكتیزهنهبوونی ئۆتۆپیا، بهرنامهو پرهنسیپهكان)یهی لهسهركهوتن یان سهرنهكهوتنی تهواوی تێكۆشانهكانی ئازادی، یهكسانی، دیموكراتی، ئهخلاقی، سیاسی و چینایهتیهكان جێگای باسه، شوێنپهنجهی شێوهی پهیوهندی (نێوان ژن و پیاو) باڵادهستی (دهسهڵاتداری) لهخۆوه دهگرێت كه نهشكێنراوه. سەرجەم ئهو پهیوهندیانهی تهواوی نایهكسانی، كۆیلایهتی، ستهمكار، فاشیست و ملیتاریستهكان تێر خۆراك دهكات، سهرچاوهی بنهڕهتی خۆی لهم شێوهیهی پهیوهندیهوه وهردهگرێت. ئهگهر خوازیارین ئهو لایهنه پهسهندو ماقوڵانه له زاراوهكانی یهكسانی، ئازادی، دیموكراسی و سۆسیالیزم باربكهین كه بێ هیوایی ناخوڵقێنێت، ناچارین تۆڕی ئهو پهیوهندیانه شیكارو پارچهپارچه بكهین كه لهدهوروبهری ژن چێنراوهو هێندهی پهیوهندی نێوان كۆمهڵگا-سروشت كۆنه. جگه لهمه هیچ رێگایهكی دیكه بهرهو دیموكراسی، یهكسانی و ئازادیهكی راستهقینهو ئهخلاقێكی دوور له دووڕوویی ناچێت.
لهسهردهمی سهرههڵدانی پلهدارییهوه واتای ئایدیۆلۆژیای دهسهڵات له رهگهزپەرستی باركراوه. ئهمهش لهنزیكهوه گرێدراوی جیابوونهوهی چینایهتی و دهسهڵاتدارێتییه. تهواوی لێتوێژینهوه شوێنهوارناسی، ئهنترۆپۆلۆژی و تێڕوانینه ههنووكهییهكان پیشانیدهدهن كهقۆناخێك ههبووه ژن سهرچاوهی دەستڕۆیی (ئۆتۆریتە)بووهو ئهم قۆناخهش درێژخایهن بووه. ئهم كاریگهرییه، كاریگهری ئهو دهسهڵاته نییه كه لهسهر زێده-بهرههم ئاواكراوه، بهپێچهوانهوه كاریگهریهكه سهرچاوهی خۆی له سوودبهخشی و وهچهخستنهوه (زاوزێ) و هێزهكانی ههبوون (ژیان) وهردهگرێت. ژیری سۆزداری كه كاریگهریهكهی له ژندا زیاتره، رایهڵهی بههێزی لهگهڵ
(لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی #عەبدوڵڵا_ئۆجالان)
٧ــ كێشهی دانیشتوان، خێزان، ژن و رهگهزپەرستی كۆمهڵگا
لە روانگەی بایۆلۆژیەوە هەڵسەنگاندنی ژن وهك رهگهزێکی جیاواز، لهسهرووی ئەو هۆكارانەوە دێت کە نابینایی سهبارهت به راستینهكانی كۆمهڵگا دێت. جیاوازی رهگهز بهتهنیا سهربهخۆ نابێته هۆكاری هیچ كێشهیهكی كۆمهڵگا. ههروهكو چۆن دوالیزمی هیچ گهردیلهیهكی ناو ههبوونهكانی گهردوون وهك كێشه تاوتوێ ناكرێت، دوالیزمهكهی ههبوونی مرۆڤیش وهك كێشه نابینرێت. بهڵام تهنیا دهشێت له ڕێگهی فهلسهفیهوه وهڵامی پرسیاری "بۆچی ههبوون و ژیان دوالیزمه؟" بدرێتهوه. دهشێت شیكاری ئۆنتۆلۆژی (زانستی ههبوون) له وهڵامی پرسیاری (كێشه نییه) بگهڕێت. وهڵامی من بهم جۆرهیه: لهدهرهوهی دوالیزم، بهچهشنێكی دیكه ههبوون و ژیان نهدهبوو. دوالیزم شێوازی فهراههمكردنی ههبوونه. ئهگهر ژن و پیاو لهدۆخی ئێستادا نهبن، تهنانهت ناتوخم (بێ هاوتا)بن، لهم دوالیزمه رزگاریان نابێت. ئهمهیه ئهو بوویهرهی بهجووت رهگهزی (نێرهمووك) ناودهبرێت. پێویسته نهشڵهژێین و سهرسوڕماو نهبین. بهڵام دوالیزمهكان بهردهوام مهیلیان بهلای دروستكردنی جیاوازیهوهیه. ههروهها لهم مهیله دوالیزمهدا دهتوانرێت بهدوای بهڵگهی ژیری رههای گهردوون (geist)دا بگهڕێن. ههردوولایهنی دوالیزم نهباش، نهخراپن: تهنیا لهیهكتر جیاوازن، ناچارن جیاواز بن. ئهگهر دوالیزمهكان وهك یهكتریان لێبێت، ههبوون فهراههم نابێت. بۆ نموونه: لهرێگای دوو ژن بهیهكهوه، یان دوو پیاو كێشهی زۆربوونی ههبوونی كۆمهڵگا شیكار ناكرێت. لهم سۆنگهیهوه؛ پرسیاری"بۆچی ژن یاخود پیاو؟" بێ بههایه یاخود ههر بهدوای وهڵامی ئهم پرسیارهدا بگهڕێین، دهتوانرێت وهڵامێكی فهلسهفی بهم جۆرهی بدرێتهوه، گهردوون ناچاره ( ئارهزووی وههایه، مهیلی وههایه، ئهقڵی وا دهخوازێت) بهمجۆره پێكبێت.
لهم چوارچێوهیهدا لێكۆڵینهوهو تاوتوێكردنی ژن وهك چڕبوونهوهی پهیوهندییه كۆمهڵایهتیهكان، تهنیا واتادارنییه، بهڵكو لە هەمانکاتدا سهبارهت به شیكاركردن و تێپهڕكردنی گرێكوێرهكانی كۆمهڵگاش بایهخێكی مهزنی ههیه. لهبهرئهوهی روانگهی پیاوسالاری جۆرێك له لێخۆشبوونی بهدهستهێناوه، شكاندنی ئهو نابیناییهی سهبارهت به ژن له ئارادایه، به واتایهك له واتاكان هاوشێوهی پارچهكردنی ئهتۆمه. بۆ شكاندنی ئهم كوێرایهتیهش پێویستی به پیشاندانی ههوڵێكی گهورهی رۆشنبیری و رووخاندنی پیاوێتی باڵادهست ههیه. ههرچی لهبهرهی ژندایه، بهو ڕادهیهی شیكاركردنی ئهو ژنه پێویسته كه لهبنهڕهتدا بهشێوهیهكی كۆمهڵایهتی ئاواكراوه، تهنانهت كردوویهتی به شێوازی ههبوونی خۆی، له ههمانكاتدا رووخاندنیشی پێویسته. ئهو بێ ئومێدی (پراكتیزهنهبوونی ئۆتۆپیا، بهرنامهو پرهنسیپهكان)یهی لهسهركهوتن یان سهرنهكهوتنی تهواوی تێكۆشانهكانی ئازادی، یهكسانی، دیموكراتی، ئهخلاقی، سیاسی و چینایهتیهكان جێگای باسه، شوێنپهنجهی شێوهی پهیوهندی (نێوان ژن و پیاو) باڵادهستی (دهسهڵاتداری) لهخۆوه دهگرێت كه نهشكێنراوه. سەرجەم ئهو پهیوهندیانهی تهواوی نایهكسانی، كۆیلایهتی، ستهمكار، فاشیست و ملیتاریستهكان تێر خۆراك دهكات، سهرچاوهی بنهڕهتی خۆی لهم شێوهیهی پهیوهندیهوه وهردهگرێت. ئهگهر خوازیارین ئهو لایهنه پهسهندو ماقوڵانه له زاراوهكانی یهكسانی، ئازادی، دیموكراسی و سۆسیالیزم باربكهین كه بێ هیوایی ناخوڵقێنێت، ناچارین تۆڕی ئهو پهیوهندیانه شیكارو پارچهپارچه بكهین كه لهدهوروبهری ژن چێنراوهو هێندهی پهیوهندی نێوان كۆمهڵگا-سروشت كۆنه. جگه لهمه هیچ رێگایهكی دیكه بهرهو دیموكراسی، یهكسانی و ئازادیهكی راستهقینهو ئهخلاقێكی دوور له دووڕوویی ناچێت.
لهسهردهمی سهرههڵدانی پلهدارییهوه واتای ئایدیۆلۆژیای دهسهڵات له رهگهزپەرستی باركراوه. ئهمهش لهنزیكهوه گرێدراوی جیابوونهوهی چینایهتی و دهسهڵاتدارێتییه. تهواوی لێتوێژینهوه شوێنهوارناسی، ئهنترۆپۆلۆژی و تێڕوانینه ههنووكهییهكان پیشانیدهدهن كهقۆناخێك ههبووه ژن سهرچاوهی دەستڕۆیی (ئۆتۆریتە)بووهو ئهم قۆناخهش درێژخایهن بووه. ئهم كاریگهرییه، كاریگهری ئهو دهسهڵاته نییه كه لهسهر زێده-بهرههم ئاواكراوه، بهپێچهوانهوه كاریگهریهكه سهرچاوهی خۆی له سوودبهخشی و وهچهخستنهوه (زاوزێ) و هێزهكانی ههبوون (ژیان) وهردهگرێت. ژیری سۆزداری كه كاریگهریهكهی له ژندا زیاتره، رایهڵهی بههێزی لهگهڵ
گذار دموکراتیک
كێشهی دانیشتوان، خێزان، ژن و رهگهزپەرستی كۆمهڵگا لە روانگەی بایۆلۆژیەوە هەڵسەنگاندنی ژن وهك رهگهزێکی جیاواز، لهسهرووی ئەو هۆكارانەوە دێت کە نابینایی سهبارهت به راستینهكانی كۆمهڵگا دێت کێشە کۆمەڵایەتییەکان: (لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای…
ئهم ئافراندن (ههبوون)ـه دا ههیه. بهشێوهیهكی زهق و بهرچاو جێنهگرتنی ژن لهناو شهڕهكانی ئهو دهسهڵاتهی لهسهر زێده-بهرههم ئاواكراوه، پهیوهندییان به پێگهو شێوازی ههبوونه كۆمهڵایهتیهكهیەوە ههیه.
دۆزینهوه مێژوویی و تێبینیه ههنووكهییهكان روونیدهكهنهوه كه پیاو رۆڵی پیشهنگایهتی پهرهپێدانی دهسهڵاتی گرێدراو به سیستهمی دهوڵهتی و پلهداری بینیوه. لهم پێناوهشدا پێویستی بهتێپهڕاندن و شكاندنی كاریگهری ژن ههبوو، كه تا دوا قۆناخی كۆمهڵگای نیولیتیك بههێزبوو. دیسان دۆزینهوه مێژوویی و چاودێرییه رۆژانهییهكانمان دهیسهلمێنن كه لهم بارهیهوه تێكۆشانی درێژخایهن، ههمهلایهن و مهزن ئهنجامدراوه. بهتایبهتیش میتۆلۆژیای سۆمهر كه لەم بارەیەوە وهك یادگای مێژوو و سروشتی كۆمهڵایهتییه، لهم لایهنهوه تابڵێی رۆشنكهرهوهیه.
مێژووی شارستانیهت لهههمانكاتدا مێژووی دۆڕاندن و ونبوونی ژنیشه. ئهم مێژووه به خوداوهندو بهندهكانیهوه، حوكمڕان و رهعیهكانیهوه، ئابووری، زانست و هونهرهكهیهوه مێژووی پتهوبوونی كهسایهتی پیاوی دهسهڵاتداره. لهم سۆنگهیهوه؛ دۆڕاندن و ونبوونی ژن، بهناوی كۆمهڵگاوه كهوتن و دۆڕانێكی مهزنه. كۆمهڵگای رهگهزگهرا بهرئهنجامی ئهم كهوتن و دۆڕاندنهیه. پیاوی رهگهزپهرست كاتێك فهرمانڕهوایهتی كۆمهڵایهتی خۆی لهسهر ژن ئاوا كرد، هێنده ئارهزوومهنده كه ههمووجۆره پهیوهندیهكی سروشتی دهكات به نمایشێكی باڵادهستی. دیاردهیهكی بایۆلۆژی وهك پهیوهندی زایهندی بهردهوام پهیوهندی دهسهڵاتی لێ باركراوه. ئەو پەیوەندییە زایەندییەی پیاو لەگەڵ ژنی دەبەستێت بە هەوای بەدەستهێنانی سەرکەوتن ئەنجامیدەدات. لهم لایهنهوه خوو و راهاتنێكی بههێزی ئاواكردووه. لەم لایەنەوە چهندین گوتهی داهێناوه، چهندین چیرۆك و وشهی وهك "خراپم كرد"، "ئیشیم تهواوكرد"، "ماچه (حولحولی)"، "جاشولكه له سكی و قامچی لهسهر پشتی كهم مهكه!"، "لهشفرۆشی، قهحپه"، "كوڕێكی كچانه"، "ئهگهر كچهكهت سهربهست كهیت رادهكاته لای دههۆڵچی یان زوڕنا ژن"، "زوو سهری گرێده" باس دهكرێت. زۆر ئاشكرایه كه پهیوهندی زایهندی و دهسهڵات چۆن و تا چ رادهیهك لهناو كۆمهڵگا بهكاریگهره. راستییهكی سۆسیۆلۆژییه كه له رۆژی ئهمڕۆشماندا "مافی كوشتن"یشی لهناودا، ههر پیاوێك خاوهن مافێكی بێ سنووره لهسهر ژن. ئهم "ماف"انه رۆژانه جێبهجێدهكرێن. پهیوهندییهكان زیاتر كارهكتهری دهست بۆ بردن و لاقهكردنی ههیه.
له چوارچێوهی ئهم روانگه كۆمهڵایهتیهدا خێزان وهك دهوڵهته بچووكهكهی پیاو ئاواكراوه. به درێژایی مێژووی شارستانیهت بهردهوام تۆكمهكردن و بهكاریگهركردنی شێوازی كامڵكردنی ئهو دهزگایهی خێزانی پێدهڵێن، هۆكارهكهی بۆ ئهو هێزه گهورهیه دهگهڕێتهوه كه به ئامێرهكانی دهوڵهت و دهسهڵاتی دهگهیهنێت. یهكهمیان؛ خێزان له تەوەرەی پیاوهوه دهكرێت بهدهسهڵات و بۆ خانهیهكی كۆمهڵگای دهوڵهت وهردهچهرخێنرێت. دووهمیان؛ لە رێگای خێزانەوە كاركردنی بێ سنوورو بێ بهرامبهری ژن دهخاته ژێر گهرهنتیهوه. سێیهمیان؛ منداڵ بهخێو دهكات و پێویستیهكانی ژمارهی دانیشتوان فهراههم دهكات. چوارهمیان؛ وهك مۆدێلی رۆڵ بینین، ئاڵوودهبوون و كۆیلایهتی لهناوتهواوی كۆمهڵگادا بڵاودهكاتهوه. بهم ناوهڕۆكهیهوه له راستیدا خێزان ئایدیۆلۆژیایهكه. ئهو دهزگایهیه كه ئایدیۆلۆژیای خانهدانێتی تێیدا چالاك بووه. لهههر خێزانێكدا پیاو خۆی بهخاوهنی خانهدانێك دادهنێت. ئهم ئایدیۆلۆژیایهی خانهدانێتی زۆر بهكاریگهره لهوهی وهك راستینهیهكی گرنگ دهرك بهخێزان بكرێت. خێزانێك چهنده ژمارهی ژن و منداڵهكانی زیاد بێت، پیاو بهوڕادهیه سهربهرزهو دڵنیایه. بهم دۆخهی ئێستایهوه ههڵسهنگاندنی خێزان وهك دهزگایهكی ئایدیۆلۆژی بایهخداره. بهم رهوشهی ئێستایهوه ئەگەر ژن و خێزان لهژێر سیستهمی شارستانیهت، واته لهژێر دهسهڵات و دهوڵهت بكێشنهوه، ئەوا بهناوی سیستهمهوه شتێكی زۆركهم دهمێنێتهوه. بهڵام باجهكهی ئهم شێوازه، شێوازی ههبوونێكی ناكۆتای ژنه كه لهژێر ئازار، ههژاری، ئاڵوودهو دۆڕاوی دۆخی شهڕێكی بهردهوامی توندو ئاست نزمی ئاشكراو راگهیهنراودا دهناڵێنێت. "پاوانی پیاو" كه وهك زنجیرهی دووهمی پاوان بهسهر جیهانی ژندا سهپێنراوه، وهك بڵێی هاوشێوهو هاوتهریبی پاوانهكانی سهرمایهیه كه به درێژایی مێژووی شارستانیهت لهسهر كۆمهڵگا بهڕێوهیان بردووه. لهههمانكاتدا كۆنترین و بههێزترین پاوانێتی. لهم خاڵهوه ههڵسهنگاندنی ههبوون (ژیانی)ی ژن وه
دۆزینهوه مێژوویی و تێبینیه ههنووكهییهكان روونیدهكهنهوه كه پیاو رۆڵی پیشهنگایهتی پهرهپێدانی دهسهڵاتی گرێدراو به سیستهمی دهوڵهتی و پلهداری بینیوه. لهم پێناوهشدا پێویستی بهتێپهڕاندن و شكاندنی كاریگهری ژن ههبوو، كه تا دوا قۆناخی كۆمهڵگای نیولیتیك بههێزبوو. دیسان دۆزینهوه مێژوویی و چاودێرییه رۆژانهییهكانمان دهیسهلمێنن كه لهم بارهیهوه تێكۆشانی درێژخایهن، ههمهلایهن و مهزن ئهنجامدراوه. بهتایبهتیش میتۆلۆژیای سۆمهر كه لەم بارەیەوە وهك یادگای مێژوو و سروشتی كۆمهڵایهتییه، لهم لایهنهوه تابڵێی رۆشنكهرهوهیه.
مێژووی شارستانیهت لهههمانكاتدا مێژووی دۆڕاندن و ونبوونی ژنیشه. ئهم مێژووه به خوداوهندو بهندهكانیهوه، حوكمڕان و رهعیهكانیهوه، ئابووری، زانست و هونهرهكهیهوه مێژووی پتهوبوونی كهسایهتی پیاوی دهسهڵاتداره. لهم سۆنگهیهوه؛ دۆڕاندن و ونبوونی ژن، بهناوی كۆمهڵگاوه كهوتن و دۆڕانێكی مهزنه. كۆمهڵگای رهگهزگهرا بهرئهنجامی ئهم كهوتن و دۆڕاندنهیه. پیاوی رهگهزپهرست كاتێك فهرمانڕهوایهتی كۆمهڵایهتی خۆی لهسهر ژن ئاوا كرد، هێنده ئارهزوومهنده كه ههمووجۆره پهیوهندیهكی سروشتی دهكات به نمایشێكی باڵادهستی. دیاردهیهكی بایۆلۆژی وهك پهیوهندی زایهندی بهردهوام پهیوهندی دهسهڵاتی لێ باركراوه. ئەو پەیوەندییە زایەندییەی پیاو لەگەڵ ژنی دەبەستێت بە هەوای بەدەستهێنانی سەرکەوتن ئەنجامیدەدات. لهم لایهنهوه خوو و راهاتنێكی بههێزی ئاواكردووه. لەم لایەنەوە چهندین گوتهی داهێناوه، چهندین چیرۆك و وشهی وهك "خراپم كرد"، "ئیشیم تهواوكرد"، "ماچه (حولحولی)"، "جاشولكه له سكی و قامچی لهسهر پشتی كهم مهكه!"، "لهشفرۆشی، قهحپه"، "كوڕێكی كچانه"، "ئهگهر كچهكهت سهربهست كهیت رادهكاته لای دههۆڵچی یان زوڕنا ژن"، "زوو سهری گرێده" باس دهكرێت. زۆر ئاشكرایه كه پهیوهندی زایهندی و دهسهڵات چۆن و تا چ رادهیهك لهناو كۆمهڵگا بهكاریگهره. راستییهكی سۆسیۆلۆژییه كه له رۆژی ئهمڕۆشماندا "مافی كوشتن"یشی لهناودا، ههر پیاوێك خاوهن مافێكی بێ سنووره لهسهر ژن. ئهم "ماف"انه رۆژانه جێبهجێدهكرێن. پهیوهندییهكان زیاتر كارهكتهری دهست بۆ بردن و لاقهكردنی ههیه.
له چوارچێوهی ئهم روانگه كۆمهڵایهتیهدا خێزان وهك دهوڵهته بچووكهكهی پیاو ئاواكراوه. به درێژایی مێژووی شارستانیهت بهردهوام تۆكمهكردن و بهكاریگهركردنی شێوازی كامڵكردنی ئهو دهزگایهی خێزانی پێدهڵێن، هۆكارهكهی بۆ ئهو هێزه گهورهیه دهگهڕێتهوه كه به ئامێرهكانی دهوڵهت و دهسهڵاتی دهگهیهنێت. یهكهمیان؛ خێزان له تەوەرەی پیاوهوه دهكرێت بهدهسهڵات و بۆ خانهیهكی كۆمهڵگای دهوڵهت وهردهچهرخێنرێت. دووهمیان؛ لە رێگای خێزانەوە كاركردنی بێ سنوورو بێ بهرامبهری ژن دهخاته ژێر گهرهنتیهوه. سێیهمیان؛ منداڵ بهخێو دهكات و پێویستیهكانی ژمارهی دانیشتوان فهراههم دهكات. چوارهمیان؛ وهك مۆدێلی رۆڵ بینین، ئاڵوودهبوون و كۆیلایهتی لهناوتهواوی كۆمهڵگادا بڵاودهكاتهوه. بهم ناوهڕۆكهیهوه له راستیدا خێزان ئایدیۆلۆژیایهكه. ئهو دهزگایهیه كه ئایدیۆلۆژیای خانهدانێتی تێیدا چالاك بووه. لهههر خێزانێكدا پیاو خۆی بهخاوهنی خانهدانێك دادهنێت. ئهم ئایدیۆلۆژیایهی خانهدانێتی زۆر بهكاریگهره لهوهی وهك راستینهیهكی گرنگ دهرك بهخێزان بكرێت. خێزانێك چهنده ژمارهی ژن و منداڵهكانی زیاد بێت، پیاو بهوڕادهیه سهربهرزهو دڵنیایه. بهم دۆخهی ئێستایهوه ههڵسهنگاندنی خێزان وهك دهزگایهكی ئایدیۆلۆژی بایهخداره. بهم رهوشهی ئێستایهوه ئەگەر ژن و خێزان لهژێر سیستهمی شارستانیهت، واته لهژێر دهسهڵات و دهوڵهت بكێشنهوه، ئەوا بهناوی سیستهمهوه شتێكی زۆركهم دهمێنێتهوه. بهڵام باجهكهی ئهم شێوازه، شێوازی ههبوونێكی ناكۆتای ژنه كه لهژێر ئازار، ههژاری، ئاڵوودهو دۆڕاوی دۆخی شهڕێكی بهردهوامی توندو ئاست نزمی ئاشكراو راگهیهنراودا دهناڵێنێت. "پاوانی پیاو" كه وهك زنجیرهی دووهمی پاوان بهسهر جیهانی ژندا سهپێنراوه، وهك بڵێی هاوشێوهو هاوتهریبی پاوانهكانی سهرمایهیه كه به درێژایی مێژووی شارستانیهت لهسهر كۆمهڵگا بهڕێوهیان بردووه. لهههمانكاتدا كۆنترین و بههێزترین پاوانێتی. لهم خاڵهوه ههڵسهنگاندنی ههبوون (ژیانی)ی ژن وه
ك كۆنترین جیهانی داگیركراو بهرهو ئهنجامی راست و واقیعیترمان دهبات. ئهگهر لهبارهیانهوه بڵێین: ژنان كۆنترین گهلی كۆڵۆنیكراوە كه نهبووه به میللهت (ئوممهت) راستتره.
سهرباری تهواوی رازاندنهوهكانی لیبڕالیزم، وهك چۆن مۆدێرنیتهی سهرمایهداری ستاتۆ كۆنهكهی نەرووخاندو ژنی بەرەو یهكسانی و ئازادی نەبرد، ئهركی دیكهشی لێ باركردووه و ژنی خستۆته ژێر باری ستاتۆیهكهوه كه زۆر لههی جاران قورستتره. ستاتۆكانی لهجۆری ههرزانترین كرێكار، كرێكاری ماڵهوه، كرێكاری بێ بهرامبهر، كرێكاری نهرم و خزمهتكاری پیشانیدهدات كه رهوشی قورستتر بووه. لهسهر ئهمهشهوه بهكارهێنانی وهك ئامرازێكی ریكلام و كهرهستهیهكی مهگازنی راگهیاندن قووڵتركراوهتهوه. تهنانهت جهستهكهشی وهك ئامرازێكی ههمهلایهنی بهكارهێنان و قۆستنهوه كاڵایهكه سهرمایه دهستبهرداری نابێت. بهردهوام ئامرازی وروژاندن و هاندانی ریكلامكردنه. بهكورتی، به بهرههمترین نوێنهری كۆیلهی مۆدێرنه. ئایا دهتوانرێت بیر له كاڵایهكی بهمجۆره بكرێتهوه كه ههم لهو كۆیلهیه بههادارتره كه زۆرترین قازانج بهدهست دێنێت، ههم ئامرازێكی ئارهزووه ناكۆتاكانه؟
كێشهی دانیشتوان لهنزیكهوه گرێدراوی رهگهزپەرستی، خێزان و ژنه. زۆری ژمارهی دانیشتوان، واتای سهرمایهیهكی زیاتره. "ژنێتی یان ژنی ماڵهوه" كارگهی زیادكردنی دانیشتوانه. دهتوانین بهكارگهی بهرههمهێنانی ئهو موڵكه "منداڵ" بهنرخانه ناوی ببهین كه سیستهم پێویستیهكی زۆری پێیهتی. بهداخهوه لهژێر سایهی سیستهمی باڵادهستی پاوانخوازدا خێزان خراوهته ناو ئهم رهوشهوه. لهكاتێكدا باجی تهواوی ئێش و ئازارو زهحمهتیهكان بهسهر ژندا دهبڕێت، ههرچی بههای موڵكهكهیه بههادارترین دیاری سیستهمه. زیادبوونی ژمارهی دانیشتوان ههره زێده ژن پهرێشان دهكات. له ئایدیۆلۆژیای خانهدانێتیشدا رهوش بهمجۆرهیه. بهرچاوترین و شیرینترین ئایدیۆلۆژیای مۆدێرنیته خێزانگهراییه، كه دواقۆناخه خانهدانێتی پێی گهیشتبێت. تهواوی ئهم بابهتانه بهزیادیشهوه لهگهڵ ئایدیۆلۆژیای دهوڵهتگهرایی ــ نهتهوه دهبێت بهیهك. چی لهپێگهیاندنی بهردهوامی منداڵ بۆ دهوڵهت ــ نهتهوه بههادارتره؟ چونكه زیادبوونی ژمارهی دانیشتوانی دهوڵهت ــ نهتهوه، واتای هێزی زیاتره. ئهمهش بهو واتایه دێت كه بهرژهوهندی ژیانی پاوانهكانی پیاو و سهرمایهی بهرتهسك لهژێر تهقینهوهی ژمارهی دانیشتواندا شاراوهیه. زهحمهتی، خهم و پهژاره، سووكایهتی پێكردن، ئێشوئازار، تاوانباری، ههژاری و برسێتی گشتی بهشی ژنه: ههرچی شادی و قازانجه دڵخۆشكهرهكهشه هی "بهگ"ـهكهی و سهرمایهدارهكهیه. هیچ سهردهمێك لهمێژوودا وهك رۆژی ئهمڕۆمان هێزو ئهزموونی ئهوهیان پیشاننهداوه كه ژن وهك ئامرازێكی قۆستنهوهی ههمهلایهن بهكاربێنێت. ژن وهك یهكهمین و دواترین كۆڵۆنی له ههستیارترین ساتی مێژووی خۆیدا دهژیت.
لهكاتێكدا ژیانێكی هاوبهش كه پابەندی فهلسهفهیهكی باركراو به دیموكراسیخوازی، یهكسانخوازی و ئازادیخوازیهكی ریشهیی لهگهڵ ژن رێكبخرێت، له بهركهماڵترین ئاستدا توانای بهرقهراركردنی جوانی، چاكی و راستی ههیه. من خۆم لهژێر سایهی ئهم ستاتۆیهی له ئارادایه ژیان لهگهڵ ژن، شانبهشانی ئهوهی زۆر بهكێشه دهبێت، له ههمانكاتدا زۆر قێزهون، خراپ و ههڵهی دهبینم. ژیان لەگەڵ ژنێکی ژێر ئهم ستاتۆیهدا بابهتێكه هەر لهمنداڵیهوه لێی ترساوم. ئهوهی له ئارادایهو جێگای باسه ژیانێكه تهنانهت رهمهكێكی بههێزی وهك زایهندیش دهخاته ژێر لێپرسینهوه. رهمهكی زایهند لهپێناو بهردهوامكردنی ژیانه. یهكێك لهسهمهرهكانی سروشتهو شایستهی پیرۆز بینینه. بهڵام پاوانی پیاو و سهرمایه تا رادهیهك ژنیان پیسكردووه، تهنانهت ئهم توانا سهمهرهیهی سروشتیشیان بۆ دهزگایهك"كارگهی منداڵ" گۆڕیوه كهوتووترین كاڵا بهرههمدێنێت. لهكاتێكدا له رێگای ئهم كاڵایانهوه كۆمهڵگا سهراوبن دهكرێت، ژینگهش لهژێر قورسایی ژمارهی دانیشتوان (ئێستا شهش ملیاره: بهم خێراییه بهردهوام بێت، ده یان پهنجا ملیار بێت ژینگه چی دهكات) سات به سات لهناو داڕووخاندا دهژیت. بێگومان ژیان لهگهڵ ژن و منداڵ لهناوهڕۆكدا بوویهرێكی پیرۆزه، نیشانهی كۆتایی نههاتنی ژیانه. وا دهكات ههست بهنهمری بكهیت. ئایا دەشێ سۆزو ههستێكی لهمه بههادارتر ههبێ؟ لهژێر ئهم راستینهیهدا به ههموو جۆرێك لهناوجۆشی ههنگاونان بۆ نهمری دهژیت. بهتایبهتیش ئهم رهوشه لهمرۆڤی رۆژی ئهمڕۆماندا ههروهك شاعیرێك دهڵێت "وهچهكانمان بهڵای سهرمانن" بهئا
سهرباری تهواوی رازاندنهوهكانی لیبڕالیزم، وهك چۆن مۆدێرنیتهی سهرمایهداری ستاتۆ كۆنهكهی نەرووخاندو ژنی بەرەو یهكسانی و ئازادی نەبرد، ئهركی دیكهشی لێ باركردووه و ژنی خستۆته ژێر باری ستاتۆیهكهوه كه زۆر لههی جاران قورستتره. ستاتۆكانی لهجۆری ههرزانترین كرێكار، كرێكاری ماڵهوه، كرێكاری بێ بهرامبهر، كرێكاری نهرم و خزمهتكاری پیشانیدهدات كه رهوشی قورستتر بووه. لهسهر ئهمهشهوه بهكارهێنانی وهك ئامرازێكی ریكلام و كهرهستهیهكی مهگازنی راگهیاندن قووڵتركراوهتهوه. تهنانهت جهستهكهشی وهك ئامرازێكی ههمهلایهنی بهكارهێنان و قۆستنهوه كاڵایهكه سهرمایه دهستبهرداری نابێت. بهردهوام ئامرازی وروژاندن و هاندانی ریكلامكردنه. بهكورتی، به بهرههمترین نوێنهری كۆیلهی مۆدێرنه. ئایا دهتوانرێت بیر له كاڵایهكی بهمجۆره بكرێتهوه كه ههم لهو كۆیلهیه بههادارتره كه زۆرترین قازانج بهدهست دێنێت، ههم ئامرازێكی ئارهزووه ناكۆتاكانه؟
كێشهی دانیشتوان لهنزیكهوه گرێدراوی رهگهزپەرستی، خێزان و ژنه. زۆری ژمارهی دانیشتوان، واتای سهرمایهیهكی زیاتره. "ژنێتی یان ژنی ماڵهوه" كارگهی زیادكردنی دانیشتوانه. دهتوانین بهكارگهی بهرههمهێنانی ئهو موڵكه "منداڵ" بهنرخانه ناوی ببهین كه سیستهم پێویستیهكی زۆری پێیهتی. بهداخهوه لهژێر سایهی سیستهمی باڵادهستی پاوانخوازدا خێزان خراوهته ناو ئهم رهوشهوه. لهكاتێكدا باجی تهواوی ئێش و ئازارو زهحمهتیهكان بهسهر ژندا دهبڕێت، ههرچی بههای موڵكهكهیه بههادارترین دیاری سیستهمه. زیادبوونی ژمارهی دانیشتوان ههره زێده ژن پهرێشان دهكات. له ئایدیۆلۆژیای خانهدانێتیشدا رهوش بهمجۆرهیه. بهرچاوترین و شیرینترین ئایدیۆلۆژیای مۆدێرنیته خێزانگهراییه، كه دواقۆناخه خانهدانێتی پێی گهیشتبێت. تهواوی ئهم بابهتانه بهزیادیشهوه لهگهڵ ئایدیۆلۆژیای دهوڵهتگهرایی ــ نهتهوه دهبێت بهیهك. چی لهپێگهیاندنی بهردهوامی منداڵ بۆ دهوڵهت ــ نهتهوه بههادارتره؟ چونكه زیادبوونی ژمارهی دانیشتوانی دهوڵهت ــ نهتهوه، واتای هێزی زیاتره. ئهمهش بهو واتایه دێت كه بهرژهوهندی ژیانی پاوانهكانی پیاو و سهرمایهی بهرتهسك لهژێر تهقینهوهی ژمارهی دانیشتواندا شاراوهیه. زهحمهتی، خهم و پهژاره، سووكایهتی پێكردن، ئێشوئازار، تاوانباری، ههژاری و برسێتی گشتی بهشی ژنه: ههرچی شادی و قازانجه دڵخۆشكهرهكهشه هی "بهگ"ـهكهی و سهرمایهدارهكهیه. هیچ سهردهمێك لهمێژوودا وهك رۆژی ئهمڕۆمان هێزو ئهزموونی ئهوهیان پیشاننهداوه كه ژن وهك ئامرازێكی قۆستنهوهی ههمهلایهن بهكاربێنێت. ژن وهك یهكهمین و دواترین كۆڵۆنی له ههستیارترین ساتی مێژووی خۆیدا دهژیت.
لهكاتێكدا ژیانێكی هاوبهش كه پابەندی فهلسهفهیهكی باركراو به دیموكراسیخوازی، یهكسانخوازی و ئازادیخوازیهكی ریشهیی لهگهڵ ژن رێكبخرێت، له بهركهماڵترین ئاستدا توانای بهرقهراركردنی جوانی، چاكی و راستی ههیه. من خۆم لهژێر سایهی ئهم ستاتۆیهی له ئارادایه ژیان لهگهڵ ژن، شانبهشانی ئهوهی زۆر بهكێشه دهبێت، له ههمانكاتدا زۆر قێزهون، خراپ و ههڵهی دهبینم. ژیان لەگەڵ ژنێکی ژێر ئهم ستاتۆیهدا بابهتێكه هەر لهمنداڵیهوه لێی ترساوم. ئهوهی له ئارادایهو جێگای باسه ژیانێكه تهنانهت رهمهكێكی بههێزی وهك زایهندیش دهخاته ژێر لێپرسینهوه. رهمهكی زایهند لهپێناو بهردهوامكردنی ژیانه. یهكێك لهسهمهرهكانی سروشتهو شایستهی پیرۆز بینینه. بهڵام پاوانی پیاو و سهرمایه تا رادهیهك ژنیان پیسكردووه، تهنانهت ئهم توانا سهمهرهیهی سروشتیشیان بۆ دهزگایهك"كارگهی منداڵ" گۆڕیوه كهوتووترین كاڵا بهرههمدێنێت. لهكاتێكدا له رێگای ئهم كاڵایانهوه كۆمهڵگا سهراوبن دهكرێت، ژینگهش لهژێر قورسایی ژمارهی دانیشتوان (ئێستا شهش ملیاره: بهم خێراییه بهردهوام بێت، ده یان پهنجا ملیار بێت ژینگه چی دهكات) سات به سات لهناو داڕووخاندا دهژیت. بێگومان ژیان لهگهڵ ژن و منداڵ لهناوهڕۆكدا بوویهرێكی پیرۆزه، نیشانهی كۆتایی نههاتنی ژیانه. وا دهكات ههست بهنهمری بكهیت. ئایا دەشێ سۆزو ههستێكی لهمه بههادارتر ههبێ؟ لهژێر ئهم راستینهیهدا به ههموو جۆرێك لهناوجۆشی ههنگاونان بۆ نهمری دهژیت. بهتایبهتیش ئهم رهوشه لهمرۆڤی رۆژی ئهمڕۆماندا ههروهك شاعیرێك دهڵێت "وهچهكانمان بهڵای سهرمانن" بهئا
ستێكی بهمجۆره گهیشتووه. لێرهوه ناتوانرێت نكوڵی لهو راستیه بكرێت: جارێكی دیكه رووبهڕووی ههڵه، قێزهونی و بێ ئهخلاقییه گهورهكهی پاوانخوازێتی پیاو و سهرمایهین كه پێچهوانهی سروشتی یهكهم و دووهمه.
ئهوهی بهدهستی مرۆڤ ئاواكراوه، دهکرێ بهدهستی مرۆڤیش بڕووخێنرێت. لێرهدا نه یاسایهكی سروشت، نه چارهنووسێك، هیچیان جێگای باس نین. ئهوهی باس دهكرێت رووخاندنی دابهشكردن و ههڵاواردنی پاوانهكانه كه دهستێكی ژیانی هۆرمۆنی و شێرپهنجهیی دەستەکانی سیستهمهكانی تۆڕ، پیاوی بههێزو فێڵبازو پاوانهكانه. بهردهوام لهناخهوه ههستم به پێویستی قووڵایی واتاداربوونی سهمهرهترین جووتی (هێندهی كه زانراوه) ژیانی گهردوون كردبوو. بوێری ئهوهم پیشاندا سهرهتا لهگهڵ ژن بیر بكهمهوه، دواتر لهبارهی كات و شوێن و رادهی خراپهكاریهكانی سهری و چۆنیهتی به لاوهنانی، گفتوگۆم لهگهڵ كرد؛ ئهوهشم خسته پێشهوهی تهواوی پهیوهندییهكانم لهگهڵ ژندا. بێگومان تهنیا ئهو ژنهی بههێزه، ژیره، باشه، جوانهو دهتوانێت بڕیاری راست بدات، بهمجۆره كاتێك منیش تێپهڕدهكات و شهیدام دهكات و دهتوانێت ببێته موخاتهبم، ههڵبهته لهسهرووی بژارهكانی لێگهڕینی فهلسهفیمهوه دێت. بهردهوام لهو بڕوایهدا بووم كه نهێنیهكانی لێشاوی ژیانی گهردوون لهگهڵ ئهم ژنهوه لهمیانهی باشترین، جوانترین و راستترین لایهنهوه واتاداربێت. بهڵام بهڕادهیهك كه هیچ پیاوێك تێیدا سهركهوتوو نهبووه، بڕوام بهئهخلاقی خۆم ههبوو كه ههرگیز هورمزی نهوهد ههزار مێردهو موڵكی "پیاو و سهرمایه" ناكاته هاوبهشی شێوازی ههبوون و ژیانم. له دۆخێكی وههادا لهفێمینیزم بهولاوه دهشێت دەستەواژەی "ژنۆلۆژیا" (زانستی ژنناسی) باشتر وهڵامی ئامانجهكه بداتهوه.
بەردەوامە...
www.kjar.online
🆔 @GozarDemocratic
ئهوهی بهدهستی مرۆڤ ئاواكراوه، دهکرێ بهدهستی مرۆڤیش بڕووخێنرێت. لێرهدا نه یاسایهكی سروشت، نه چارهنووسێك، هیچیان جێگای باس نین. ئهوهی باس دهكرێت رووخاندنی دابهشكردن و ههڵاواردنی پاوانهكانه كه دهستێكی ژیانی هۆرمۆنی و شێرپهنجهیی دەستەکانی سیستهمهكانی تۆڕ، پیاوی بههێزو فێڵبازو پاوانهكانه. بهردهوام لهناخهوه ههستم به پێویستی قووڵایی واتاداربوونی سهمهرهترین جووتی (هێندهی كه زانراوه) ژیانی گهردوون كردبوو. بوێری ئهوهم پیشاندا سهرهتا لهگهڵ ژن بیر بكهمهوه، دواتر لهبارهی كات و شوێن و رادهی خراپهكاریهكانی سهری و چۆنیهتی به لاوهنانی، گفتوگۆم لهگهڵ كرد؛ ئهوهشم خسته پێشهوهی تهواوی پهیوهندییهكانم لهگهڵ ژندا. بێگومان تهنیا ئهو ژنهی بههێزه، ژیره، باشه، جوانهو دهتوانێت بڕیاری راست بدات، بهمجۆره كاتێك منیش تێپهڕدهكات و شهیدام دهكات و دهتوانێت ببێته موخاتهبم، ههڵبهته لهسهرووی بژارهكانی لێگهڕینی فهلسهفیمهوه دێت. بهردهوام لهو بڕوایهدا بووم كه نهێنیهكانی لێشاوی ژیانی گهردوون لهگهڵ ئهم ژنهوه لهمیانهی باشترین، جوانترین و راستترین لایهنهوه واتاداربێت. بهڵام بهڕادهیهك كه هیچ پیاوێك تێیدا سهركهوتوو نهبووه، بڕوام بهئهخلاقی خۆم ههبوو كه ههرگیز هورمزی نهوهد ههزار مێردهو موڵكی "پیاو و سهرمایه" ناكاته هاوبهشی شێوازی ههبوون و ژیانم. له دۆخێكی وههادا لهفێمینیزم بهولاوه دهشێت دەستەواژەی "ژنۆلۆژیا" (زانستی ژنناسی) باشتر وهڵامی ئامانجهكه بداتهوه.
بەردەوامە...
www.kjar.online
🆔 @GozarDemocratic
Forwarded from خبرگزاری فرات | فارسی
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
Forwarded from خبرگزاری فرات | فارسی
گهریلا
هۆرامی
گهریلا سهرش هۆر دا، پهرێ رزگاری گهلی
مهرگوو دوژمهنا یاوا، رۆجیار کهوت لووتهو کهلی
عاڵهم گردش مزانۆ، خهباتوو ئێمه راسهن
جه ههڵمهتهو ههڤاڵا، دوژمهن حهیران و کاسهن
هیچ خهمێوهما نیا، ئهر دوژمهنێ فرێنێ
پهشتیما قاییمهنه، گهریلای پهڕ ورێنێ
به رانموونی رابهری، راو سهربهستی تهی کهرمێ
دوژمهنی داگیرکاری، جه وهڵاتما بهر کهرمێ
پا رای ئاپۆی متێنه، به خهتهو شههیداما
بێ چرکهیوه مردەیما، کۆشمێ پهی ئازادیما
ئێمه پهوکی پی شێوه، ههڵوو شاخی و چییهنمێ
فهرمانوو رابهر ئاپۆین، مهحکووم به سهرکهوتهنمێ
ساتێچ بێ رابهر ئاپۆی، ژیوای پهیما حهرامهن
سهرکهوتهی یا سهرکهوتهی، ئینه ئاخر کهلامهن
ئینه بهس واتهی نیا، به کردهوهیچ جمێوه
باتی ونهو شههیدێ، ههزار حهقێ کهرمێوه
بیمێ به گڕهو ئاوری، پهی سۆچناو دوژمهنی
بیمێ ههوروو رهحمهتی، پهی سهرسهوزی وهتهنی
بیمێ ئاوروو غهزهبی، پهی یانهو جهفاکارا
بیمێ تیشکهو رۆجیاری، گنمێ یانهو ههژارا
دهنگوو کوردی بهرز کهرمێ، حهتا بیاوۆ گهردوونی
به یهک دهنگ پێوه ماچمێ، ئیتر وهسێن زهبوونی
ئیتر وهسێن کۆیلهتی، ئیتر وهسێن چێردهستی
ژیوای تازه وهش کرمێ، وهسێن کۆنهپهرهستی
ریز نیارهی پهی ئهدای، ئافهرینهرهو ژیوای
رێز گێرتهی ئاو و خاکی، پهرێ ژیوایێ رهوای
رێز گێرتهی جه سوورشتی، بهشێ جه ژیوهیمانه
پارێزنای زوانی کوردی، که زوانوو ئهدهیمانه
زوانی کوردی، چن شاخێن، مشیۆم گردێ پارێزیا
پهی سهرپا مهنهو کوردی، مشیۆم هیچ کام نهبیزیا
ژیوای پهی گێرد کهسێ بۆ، هیچ کهس نهواچۆ بهس من
حورمهت و شهرهف مانۆ، ژیوایه پاک و خاوێن
ئینجا ئا کاته وهڵات، رهنگین بۆ پسهو بهههشتی
گوڵ و بوڵبوڵ وهڵاتی، رازناوه پهی گهشتی
✍ #ئەهوەن_چیاکۆ
قهندیل 2008
🆔 @GozarDemocratic
هۆرامی
گهریلا سهرش هۆر دا، پهرێ رزگاری گهلی
مهرگوو دوژمهنا یاوا، رۆجیار کهوت لووتهو کهلی
عاڵهم گردش مزانۆ، خهباتوو ئێمه راسهن
جه ههڵمهتهو ههڤاڵا، دوژمهن حهیران و کاسهن
هیچ خهمێوهما نیا، ئهر دوژمهنێ فرێنێ
پهشتیما قاییمهنه، گهریلای پهڕ ورێنێ
به رانموونی رابهری، راو سهربهستی تهی کهرمێ
دوژمهنی داگیرکاری، جه وهڵاتما بهر کهرمێ
پا رای ئاپۆی متێنه، به خهتهو شههیداما
بێ چرکهیوه مردەیما، کۆشمێ پهی ئازادیما
ئێمه پهوکی پی شێوه، ههڵوو شاخی و چییهنمێ
فهرمانوو رابهر ئاپۆین، مهحکووم به سهرکهوتهنمێ
ساتێچ بێ رابهر ئاپۆی، ژیوای پهیما حهرامهن
سهرکهوتهی یا سهرکهوتهی، ئینه ئاخر کهلامهن
ئینه بهس واتهی نیا، به کردهوهیچ جمێوه
باتی ونهو شههیدێ، ههزار حهقێ کهرمێوه
بیمێ به گڕهو ئاوری، پهی سۆچناو دوژمهنی
بیمێ ههوروو رهحمهتی، پهی سهرسهوزی وهتهنی
بیمێ ئاوروو غهزهبی، پهی یانهو جهفاکارا
بیمێ تیشکهو رۆجیاری، گنمێ یانهو ههژارا
دهنگوو کوردی بهرز کهرمێ، حهتا بیاوۆ گهردوونی
به یهک دهنگ پێوه ماچمێ، ئیتر وهسێن زهبوونی
ئیتر وهسێن کۆیلهتی، ئیتر وهسێن چێردهستی
ژیوای تازه وهش کرمێ، وهسێن کۆنهپهرهستی
ریز نیارهی پهی ئهدای، ئافهرینهرهو ژیوای
رێز گێرتهی ئاو و خاکی، پهرێ ژیوایێ رهوای
رێز گێرتهی جه سوورشتی، بهشێ جه ژیوهیمانه
پارێزنای زوانی کوردی، که زوانوو ئهدهیمانه
زوانی کوردی، چن شاخێن، مشیۆم گردێ پارێزیا
پهی سهرپا مهنهو کوردی، مشیۆم هیچ کام نهبیزیا
ژیوای پهی گێرد کهسێ بۆ، هیچ کهس نهواچۆ بهس من
حورمهت و شهرهف مانۆ، ژیوایه پاک و خاوێن
ئینجا ئا کاته وهڵات، رهنگین بۆ پسهو بهههشتی
گوڵ و بوڵبوڵ وهڵاتی، رازناوه پهی گهشتی
✍ #ئەهوەن_چیاکۆ
قهندیل 2008
🆔 @GozarDemocratic
Telegram
attach 📎
Forwarded from Aryen TV
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔹مەزڵووم هەفتەن، ئەندامی دەستەی بەڕێوەبری کۆدار باس لە سەردەم دامەزراندنی پژاک و گرینگییەکانی دەکات.
@aryentvnews
@aryentvnews
Forwarded from kjar جامعه زنان آزاد شرق کوردستان
Bîranînên we wateya jiyan û tekoşîna me bi hêztir dike
Hûnermenda şoreşgera ya walatê xwe
☑️ #جامعەی_زنان_آزاد_شرق_کوردستان
⬇️⬇️⬇️
🆔 @kjar_2014
Hûnermenda şoreşgera ya walatê xwe
☑️ #جامعەی_زنان_آزاد_شرق_کوردستان
⬇️⬇️⬇️
🆔 @kjar_2014
Forwarded from kjar جامعه زنان آزاد شرق کوردستان
Bîranînên we wateya jiyan û tekoşîna me bi hêztir dike
Hûnermenda şoreşgera ya walatê xwe, te carekê din da îspat kirin ku eşqa gîhandina walatekî azad çiqas mezine, bedîlê rizgariya wê eşqê jî ewqas girine. Dizanî can heval her car gûh didim dengê tey zelal, diçim ew dinyaya me xweşik ya zarokatî, hesret û xeyalê tey zarokatî tên berçavê min. Te xiyanet li xeyalên xwe nekir û xeyalê te bu heqqet û dengê te bu merhema dilên birîndar ku bi hesreta walatekî azad dinaliyan. Dizanî dema axînên te lı kolanên kobanê dibhîsim, dema gûh didim dengê tenbûra te, hesretên tey ku bi zaroktî hildikşyay çiya û te digût rojek were ez bibim hunermendêkî şoreşger ya walatê xwe. Tu her pey van xeyalê xweda bezyay heval can, çıyayên kurdistanê jî bi dilekî germ tu pêşwazî kirin û bi eşq û heskrin viyan di nav dilê xweda cîh kirin . Dengê çeka te bû tirsa dilê dijmin, Degê tembura te êşa walatê te Gîhand gûhên mirovatî, rabe binêre can heval tîlîliyên rêhevalê te bi dengê tenbura te ber bi lotkeva hildikşin. Çiyayên kurdistanê bêriya te kirine, berfa ser lotkeyên ararat bi germahiya dengê te deheliya, deşta feraşîn hîna jî bi dilgermahiya te çîçek dide, gabar bi heskirin û eşqa te ya rêhevaltî dixemile û dibe wargehê evînê, kobanê bi dengê çeka te tîliliyên azadiyê hildida. Rehet razê can heval rêwêyên eşq û azadiyê bi dengê tenbura te ber bi lotkêva hildikşin, heta ku ala azadiyê li hemû cîhana mirovatî hilnedin wê ranewastin. ma ne soza te bu di nav kolanên kobanê da, heta dagirkerek li ser vê axê bimîne emê berxwe bidin û mizgîniya azdiyê bighînin hemû cîhanê. we rêwiyên vê rêkê da îspat kirin ku em tenê xeyal nakin, bi eşq û heskirin pey xeyalên xweda dibazin heta ku dighêjin heqqeta jiyanê, eger bedîlê wê canê me jî Be.
Pêncemîn salroja şehadeta te pîroz be can heval, ev roj bu ku bayê kurdistanê dengek mera anî û gût viyan xatir xwestiye û tevlî karvanên azadiyê buye. Ev roj bu ku parçeyekî Herî hêja ji canê me jêbû, lê êşa wê hêrsa me dijî dijmin zêdetir kir û îddayê serkeftinê xwertir kir, ji ber ku êş havînê gîhandina jiyana azade. Tu soz ji soza rêhevaltî hêjatir û bi rûmetir nîne, carekî din soza rêhevaltî didin we heta bi destxistina jiyanekî azad tekoşîna xwe xwertir bikin. win çiqas fîzîkî li me dûr bin lê heskirin, bêrîkirin û Rihê we her kêlî bi mera ye û sebebê bi watedar kirina eşqa me ya azadiyê ye.
Şehîd namirin û hertim di dilê meda zindîne
peyman viyan
☑️ #جامعەی_زنان_آزاد_شرق_کوردستان
⬇️⬇️⬇️
🆔 @kjar_2014
Hûnermenda şoreşgera ya walatê xwe, te carekê din da îspat kirin ku eşqa gîhandina walatekî azad çiqas mezine, bedîlê rizgariya wê eşqê jî ewqas girine. Dizanî can heval her car gûh didim dengê tey zelal, diçim ew dinyaya me xweşik ya zarokatî, hesret û xeyalê tey zarokatî tên berçavê min. Te xiyanet li xeyalên xwe nekir û xeyalê te bu heqqet û dengê te bu merhema dilên birîndar ku bi hesreta walatekî azad dinaliyan. Dizanî dema axînên te lı kolanên kobanê dibhîsim, dema gûh didim dengê tenbûra te, hesretên tey ku bi zaroktî hildikşyay çiya û te digût rojek were ez bibim hunermendêkî şoreşger ya walatê xwe. Tu her pey van xeyalê xweda bezyay heval can, çıyayên kurdistanê jî bi dilekî germ tu pêşwazî kirin û bi eşq û heskrin viyan di nav dilê xweda cîh kirin . Dengê çeka te bû tirsa dilê dijmin, Degê tembura te êşa walatê te Gîhand gûhên mirovatî, rabe binêre can heval tîlîliyên rêhevalê te bi dengê tenbura te ber bi lotkeva hildikşin. Çiyayên kurdistanê bêriya te kirine, berfa ser lotkeyên ararat bi germahiya dengê te deheliya, deşta feraşîn hîna jî bi dilgermahiya te çîçek dide, gabar bi heskirin û eşqa te ya rêhevaltî dixemile û dibe wargehê evînê, kobanê bi dengê çeka te tîliliyên azadiyê hildida. Rehet razê can heval rêwêyên eşq û azadiyê bi dengê tenbura te ber bi lotkêva hildikşin, heta ku ala azadiyê li hemû cîhana mirovatî hilnedin wê ranewastin. ma ne soza te bu di nav kolanên kobanê da, heta dagirkerek li ser vê axê bimîne emê berxwe bidin û mizgîniya azdiyê bighînin hemû cîhanê. we rêwiyên vê rêkê da îspat kirin ku em tenê xeyal nakin, bi eşq û heskirin pey xeyalên xweda dibazin heta ku dighêjin heqqeta jiyanê, eger bedîlê wê canê me jî Be.
Pêncemîn salroja şehadeta te pîroz be can heval, ev roj bu ku bayê kurdistanê dengek mera anî û gût viyan xatir xwestiye û tevlî karvanên azadiyê buye. Ev roj bu ku parçeyekî Herî hêja ji canê me jêbû, lê êşa wê hêrsa me dijî dijmin zêdetir kir û îddayê serkeftinê xwertir kir, ji ber ku êş havînê gîhandina jiyana azade. Tu soz ji soza rêhevaltî hêjatir û bi rûmetir nîne, carekî din soza rêhevaltî didin we heta bi destxistina jiyanekî azad tekoşîna xwe xwertir bikin. win çiqas fîzîkî li me dûr bin lê heskirin, bêrîkirin û Rihê we her kêlî bi mera ye û sebebê bi watedar kirina eşqa me ya azadiyê ye.
Şehîd namirin û hertim di dilê meda zindîne
peyman viyan
☑️ #جامعەی_زنان_آزاد_شرق_کوردستان
⬇️⬇️⬇️
🆔 @kjar_2014