🔹اعلام مشخصات دو گریلای شهید نیروهای مدافع خلق

🔻ه.پ.گ با اعلام مشخصات دو گریلای شهید خاطرنشان کرده است که رفقای آنان تا لحظه شهادت به ارزش‌های ملت کورد پایبند ماندند و سرانجام به مبارزان راستین راه آزادی کوردستان مبدل شدند

بیشتر بخوانید...

🌍 https://bit.ly/3dv2rpr

‍ دایه زینب پس از یک ماه با قرار وثیقه آزاد شد




زینب اسماعیلی (دایه زینب)، از اعضای «مادران آشتی کوردستان»، پنج‌شنبه ۷ فروردین، پس از گذشت یک ماه بازداشت با قرار وثیقه آزاد شد




به گزارش شبکه حقوق بشر کوردستان، دایه زینب، مادر شهید هاوری لیلاخ و از اعضای مادران آشتی کوردستان پس از یک ماه بازداشت با قرار وثیقه آزاد شد.


دایه زینب، پنج‌شنبه ۸ اسفند ۹۸ پس از تفتیش منزل و ضبط وسایل شخصی‌اش، توسط نیروهای امنیتی در منزلش واقع در شهر دیولان بازداشت و به بازداشتگاه اداره اطلاعات شهر سنه منتقل شده بود.


وی در مدت زمان بازداشت فقط یک بار توانسته بود با خانواده‌‌اش تماس تلفنی کوتاهی داشته باشد و با وجود سن بالا و بیماری‌ گوارشی، امکان دسترسی به داروهایش را نیافته بود.


دایه زینب، مادر محمدامین امیری با کد سازمانی "هاوری لیلاخ" از اعضای یگان‌های مدافع خلق است که در سال ۲۰۱۴ در جریان دفاع از حماسه مقاومت کوبانی در مقابل حمله تبهکاران داعش به شهادت رسید.


 ماداران آشتی کردستان سازمانی متشکل از مادران شهدا و زندانیان سیاسی اعدام شده کورد است. هدف این مادران کمک به برقراری صلح و حق‌ دادخواهی است. در سال‌های گذشته فشار و آزارهای نهادهای امنیتی از طریق احضارهای مکرر مادران آشتی به ویژه در شهرهای سنه، مریوان و دیولان افزایش یافته است.




ANF



🆔 @GozarDemocratic

🔹خودمدیریتی شمال و شرق سوریه: نیاز‌های بهداشتی و پزشکی کمپ مخمور را فراهم می‌کنیم

🔻شورای اجرایی اداره خودگردان شمال و شرق سوریه به درخواست مجلس دمکراتیک خلق مخمور پاسخ داده و اعلام کرد که برای مقابله با ویروس کرونا به یاری ساکنان مخمور می‌شتابد

بیشتر بخوانید...

🌍 https://bit.ly/2wxRZwJ

'خط مظلوم و عگید متمایز کننده است'



ایلم رونی از فرماندهان یژاستار اعلام نمود که در تاریخ حزب کارگران کوردستان، خط مظلوم و عگید ایجاد شده است، مظلوم عگید را سازماندهی کرده است، عگید نیز از میراث مظلوم صیانت نموده است.




امینه ارجیاس و ایلم رونی از فرماندهان نیروهای یژاستار به مناسبت هفته قهرمانی در رابطه با قهرمانی، گام برداشتن در مسیر عگید و عگید بودگی با خبرگزاری فرات نیوز به گفتگو پرداختند.


پ.ک.ک در کوردستان مشهودتردین بازتاب واقعیت فرهنگی عگید است

امینه ارجیاس از فرماندهان یژاستار با اشاره به فرهنگ مقاومت تاریخی کوردستان که با پیشاهنگی پ.ک.ک و عگید ظهور کرده است اظهار داشت: "این روند از مقاومت کاوه معاصر، مظلوم دوغان آغاز و با رفیق فرمانده، عگید که نخستین گام‌های گریلایی را در کوههای کوردستان آغاز نمود تداوم یافت و امروز با قهرمانی صدها نفر در کوردستان ادامه دارد. در تاریخ کوردستان شاهد فرهنگی هستیم که از آن به عنوان فرهنگ قهرمانی یاد می‌شود. قهرمان عشیره جایگاه و جغرافیای خود را دارد. این عگید در مقابله با حمله به جامعه و علیه فرادستان است که با نیروی برخاسته از اراده خود از جامعه دفاع می‌کنند. در تاریخ کوردستان نمونه‌های فراوانی از آن را می‌توان مشاهده کرد. درویش عبدی یکی از این نمونه‌هاست. پ.ک.ک در این میان واقعیتی است که اوج این قهرمانی را نمایندگی می‌کند."


اقدام رفیق مظلوم مانیفست فرهنگ مقاومت کوردستان است

ارجیاس با اشاره به فراخوان مظلوم دوغان، پیشاهنگ پ.ک.ک اظهار داشت: "رفیق مظلوم، کادر پیشاهنگ بود و بر این اساس به اقدامی دست زد که بتواند به فرهنگ مقاومت کوردستان تبدیل شود. تسلیم شدن در کوردستان بر همه تحمیل می‌شد، به همین دلیل بود که در شخصیت مظلوم دوغان مقاومت قهرمانانه به عنوان سنتی در این حزب ایجاد شد. مقاومت با مظلوم دوغان آغاز شد، با رفقای دیگری مانند کمال، خیری و فرهادها نیز ادامه پیدا کرد. اقدام رفیق مظلوم دوغان هم اکنون مانیفست فرهنگ مقاومت در کوردستان است. اراده‌ای که ققنوس‌وار بر خاکستر خود مجددا آفریده شد تا پیام مقاومت را از زندان به کوهها ارسال کند. بدون تردید پاسخ مقاومت زندان، آغاز  مرحله تاریخی ۱۵ اگوست به فرماندهی عگید بود و با شلیک نخستین گلوله تا به امروز در تمامی کوههای کوردستان، توسط گریلاها فرایندی از قهرمانی خلق شد."


روناهی و بریوان هزینه خلق کورد برای آزادی هستند

فرمانده آمینه ارجیاس خاطرنشان ساخت که در تاریخ مقاومت، قهرمانی‌های انجام شده با روحی فدایی‌وار انجام شده است و با اشاره به ملیتان‌های زن در مبارزه برای آزادی کوردستان، اظهار داشت: "هر چند هفته قهرمانی از مظلوم‌ها گرفته تا عگیدها را تحت پوشش قرار می‌دهد اما باید زنان مبارز و قهرمانان زن نیز مورد اشاره واقع شوند. زکیه آلکان در مقابله با تسلیم شدنی که در آمد برای آن تبلیغ می‌شد با این گفته که «آمَد اینگونه مقاومت و مبارزه می‌کند»، بر فراز دیوار قلعه‌ی آمَد با به آتش کشیدن بدن خود نوروز را گرامی داشت. بعد از وی رخشان دمیرل در کادیفه کال ازمیر به حرکت انقلابی خود دست زد. روناهی و بریوان نیز در آلمان دست در دست یکدیگر در کنار رود، فریاد زدند که «با ما رودخانه نیز سر به خروش برخواهد زد، با آتش خودمان را تطهیر خواهیم کرد». روناهی و بریوان هزینه‌های ما برای آزادی هستند. این فرهنگ مقاومت و مبارزه با سما یوجل ادامه پیدا کرد. با نگاهی به این حرکت‌ها، می‌بینیم که روح قهرمانی خالق روح فداییگری است. اینگونه پ.ک.ک روحی جدید را خلق کرد، قهرمانی جدید و جسارت و شجاعت را با خود به همراه آورد."


شهدا با مقاومت حیاتی جدید و مدلی برای انسان آزاد رقم زدند

ایلم رونی یکی دیگر از فرماندهان یژاستار نیز در رابطه با هفته قهرمانی با اشاره به تحلیل‌های رهبر آپو اظهار داشت: "از روز ظهور پ.ک.ک زمانیکه به تاریخ می‌نگریم، در هر عرصه‌ای و در هر مرحله‌ای شاهد ظهور ده‌ها قهرمان هستیم. در تاریخ کوردستان و واقعیت کوردستان این موضوع به اثبات رسیده است. برای خلق کورد و پ.ک.ک ماه مارس بسیار مهم است. در ۲۸ مارس ۱۹۸۶ فرمانده بزرگ، رفیق عگید به شهادت می‌رسد. شهدای ما ایدئولوژی ما را نمایندگی می‌کنند. آنها با فداکاری، در تلاش برای مبارزه، با اعلام پیوستگی و پایبندی خود به آزادی، سبک جدیدی از حیات و مدلی نوین برای انسان آزاد را رقم می‌زنند."


موضعگیری فرمانده عگید ضربه‌ای علیه ذهنیت فرادست بود

رونی در ادامه سخنان خود می‌افزاید: "مهمترین ویژگی رفیق عگید دشمنی و ضدیت با ذهنیت فرادست، جنسیت محوری اجتماع، ضدیت با ویژگی مردسالارانه و سیتم سرمایه‌داری بود. مواضع وی ضربه‌ای علیه این ذهنیت فرادستانه بودند. اگر از مرد سخن گفته شود، باید از شخصیتی همانند عگید برخوردار بود. به همین دلیل است که رهبری می‌گوید: مرد عگید است و زن با شخصیتی همانند زیلان را بیافریند. در این

میان باید به یاد آورد که مظلوم دوغان است که عگید را با مبارزه آشنا می‌کند. به همین دلیل عگید به منظور صیانت از میراث مظلوم، به طلایه‌دار راه وی تبدیل شده است."


پیشاهنگ باید همانند عگید باشد

رونی با اشاره به شخصیت ماهسوم کورکماز نیز اظهار داشت: "رفیق عگید بسیار تحت تاثیر مظلوم دوغان بود. ماهسوم کورکماز از حواریون فلسفه آپویی است. زمانیکه از رفیق عگید سخن می‌گوییم، سازمان، ذهنیت آزادی، دیسیپلین، تواضع، فداکاری در ذهن مجسم می‌شود. اکنون نیز برای خلقمان در بوتان، عگید همچنان یک افسانه و یک معیار است. زیرا موضع عگید خلق را به شدت به خود وابسته کرده بود. و این قهرمانی است، پیشاهنگ باید مانند رفیق عگید باشد. عگیدها و زیلان‌ها در وجود خود شخصیت جامعه‌ای نوین را آفریدند."




ANF





🆔 @GozarDemocratic

مسائل آموزشي و بهداشتيِ جامعه



برگرفته از: کتاب مانیفست جامعه شناسی آزادی (عبدالله اوجالان)




شايد اين موضوعي اضافي ديده شود، اما درك معضلات ناشي از قرار گرفتن آموزش و بهداشت در انحصار قدرت و دولت ـ همانند آنچه در مورد علم رخ داده‌ـ حائز اهميت است. همان‌گونه كه علمِ دولتي‌شده مؤثرترين ابزار هژمونيِ ايدئولوژيك است، آموزش و بهداشتي كه با قدرت عجين‌ گشته‌ نيز همان خصيصه را بازتاب مي‌دهد.


مي‌توان آموزش را بدين گونه تعريف نمود: تلاش جامعه جهت آنكه تجارب و آزمون‌هايش را به‌شكل معارف نظري و عملي، به ملكه‌ي ذهن منسوبان و به‌ويژه جوانانش مبدل سازد. اجتماعي‌شدن كودكان، از طريق فعاليت آموزشيِ جامعه تحقق مي‌يابد. آموزش كودكان مهم‌ترين وظيفه‌ي جامعه است و نه وظيفه‌ي قدرت و دولت. زيرا كودكان و جوانان ازآنِ جامعه مي‌باشند. پرورش كودكان و جوانان مطابق سنت‌هاي خود و ويژگي‌هاي طبيعت اجتماعي‌اش و نيز آنها را به هيأت خود درآوردن، هم به‌عنوان حق و هم وظيفه موضوعي حياتي است؛ مسئله‌ي تداوم موجوديت خويشتن در ميان است. هيچ هستي اجتماعي‌اي نمي‌تواند حق خود و جهت اين امر وظيفه‌ي آموزش جوانانش را با نيرويي ديگر تقسيم كند و يا به نيروي ديگري محوّل نمايد. اگر نيروي مذكور حتي دولت و دستگاه‌هاي گوناگون قدرت باشد نيز، اجازه ندارد اين حق و وظيفه را به آنان محوّل نمايد. در غير اين‌صورت، تسليم‌شدگي در برابر انحصارات حاكم محسوب خواهد شد. قداستِ حق آموزش، از هستي نشأت مي‌گيرد. هيچ نيرويي به اندازه‌ي جامعه و در رأس آن پدر و مادر، نه مي‌تواند با كودكان و جوانانش قرين گردد و نه به اندازه‌ي آنان ضرورت قرابت را احساس نمايد. يكي از بزرگ‌ترين جامعه‌ستيزي‌هاي تمدن‌‌ها در طول تاريخ، تمايل آن‌ها به محروم‌سازي جامعه از كودكان و جوانان است. اين گرايشاتش را از دو راه تحقق مي‌بخشد: يا با نابودي بزرگانش آنان را به بردگي مي‌كشاند؛ و يا جهت استفاده از آنها در لايه‌ي قدرت، آنان را به‌اصطلاح با هدف آموزش[از جامعه] مي‌ستاند.


يكي از مهم‌ترين اهداف جنگ‌ها اين است كه با توسل به اين دو طريق، كودكان، دختران و مردان جوان را به‌مثابه‌ي ارزشمندترين دارايي در درون خويش ذوب نمايند و كانون‌هاي گردآوري را تشكيل دهند و تشكيل هم مي‌دهند. بنيان بروكراسي ابتدايي بدين‌گونه آغاز گشته و تاريخ تمدن نيز از يك نقطه‌نظر گرايشي است در جهت هم تضعيف جامعه و هم تشكيل نيروي دستگاه‌هاي بروكراتيك با توسل به اين روش: تشكيل جامعه در برابر جامعه؛ تشكيل جامعه‌ي قدرت‌مدار و دولتي در برابر جامعه‌ي طبيعي. در اين تشكل، به كودكان و جواناني كه از جامعه‌ي راستين تجرّد يافته‌اند زبان، تاريخ و فرهنگِ كاملاً متفاوتي آموخته مي‌شود. هدف اساسي، بيگانه‌نمودن آن‌ها از ماهيت خويشتن است. زندگي عاري از قدرت برايشان ناممكن گردانيده مي‌شود. هم از حيث ايدئولوژيك و هم مادّي، دولتي‌ترين هويت به آنان اعطا مي‌شود. دولت و قدرت، براي آنان به حالت تنها راه معتبر هستي درآورده مي‌شود. هم خويش را دولت و قدرت محسوب مي‌نمايند و هم بدين‌گونه در تضاد با جامعه‌ي طبيعي قرار داده مي‌شوند. گاه جامعه‌ي دولتي را با طبيعت اجتماعي يكسان مي‌‌انگارند. اين امر، اشتباه‌ و پُرتناقض است. تاريخ تمدن بر روي اين تناقض بنا شده است. در بنيان غصب آموزش توسط قدرت‌ها، همين واقعيت تاريخي نهفته است. وگرنه در مقابل جامعه، وظيفه‌ي آموزش هيچ اهميتي برايشان ندارد و حتي ككشان نيز نمي‌گزد. به اندازه‌اي كه يك سرمايه‌دار كارگرانش را آموزش مي‌دهد، قدرت نيز فرمانبرانش را با همان منطق و به‌منزله‌ي بنده‌‌ـ كارگران خويش آموزش مي‌دهد. منسوبانش از پايين‌ترين تا بالاترين درجات ـ اگرچه نام آن بروكراسي باشد نيزـ به‌مثابه‌ي بنده و عبد پرورش داده مي‌شوند.


به‌ويژه قدرت‌هاي دولت‌ـ ملت، قبل از هرچيز با توسل به آموزش، انحصارشان را بر روي تمامي كودكان و جوانان جامعه برقرار مي‌‌سازند. شخصيت‌هايي كه از رهگذار تاريخ، هنر و ذهنيت ديني و فلسفي‌شان سرشته‌اند، ديگر فرزندان خانواده‌ي پيشين نيستند؛ بلكه كودكان و دارايي‌هاي شخصيِ قدرت‌مندان مي‌باشند. ازخودبيگانگيِ بزرگ، اين‌گونه نهادينه مي‌گردد. بورژوازي طبقه‌اي است كه از نقطه‌نظر آموزشي، شديدترين انحصار را بر روي كل جامعه‌ي خلقي برقرار نموده است. آموزش ابتدايي و راهنمايي را اجباري نموده؛ هنگامي كه[لزوم برخورداري از] مدرك دانشگاهي به كارجويان يادآوري مي‌گردد نيز، بدان معناست كه مرحله‌ي قراردادن جوانان جامعه در قفس و منگنه‌ي ازخودبيگانگي و وابسته‌شدگي حالت اجباري يافته است. زور، نيروي مادّي و آموزش به‌صورت اسلحه‌هاي مستعمره‌گرداني جامعه درآمده‌اند؛ اسلحه‌هايي كه مقاومت در برابر آنان دشوار است.


بنابراين به راحتي مي‌توان گفت كه در طول تاريخ تمدن، جامعه بيشترين صدمه و زيان را از جنگي متحمل گرديده است كه دولت و قدرت از طريق آموزش در برابرش برپا ن

موده‌اند. حق آموزش جوامع، ازجمله حقوقي است كه تحقق آن دشوارتر از هر حق ديگري است. در برابر دولت‌ـ ملت و نيروهاي غول‌آساي انحصارات هژمونيك، تحقق هستي جوامع از طريق آموزش وارد دشوارترين مقطع تاريخي خويش گشته است. هژموني ايدئولوژيك با توسل به جنگي رسانه‌اي كه از طريق آخرين انقلاب ارتباطات، در برابر كل جامعه انجام مي‌دهد(به دليل اينكه مستعمره‌سازي را به اندازه‌ي جنبه‌ي نظامي‌ـ اقتصادي و شايد هم بسيار شديدتر از آن و به‌گونه‌اي نهاني اجرا مي‌كند) يك نو‌ـ استعمارگريِ فرهنگيِ موفقيت‌آميزتر را برقرار مي‌گرداند. مقاومت جامعه با توسل به مبارزه از طريق اخلاق و سياست ذاتي‌اش كه بنيادي‌ترين ابزارهاي هستي در برابر اين استيلاي فرهنگي و استعمارگري‌اند، تنها راه آزادي و رهايي مي‌باشد. جامعه‌اي كه جوانانش را از دست داده و يا برعكس جواناني كه جامعه‌شان را از كف داده‌اند، نه‌تنها شكست‌خورده محسوب مي‌گردند بلكه اين وضعيت بدان معناست كه حق موجوديت خويش را از دست داده و بدان خيانت نموده‌اند. جز اين، آنچه باقي مي‌ماند فساد، واپاشي و نابودشدگي است. وظيفه‌ي بنيادين اجتماعي[جامعه] در برابر رويداد مذكور اين است كه نهادهاي آموزشي خويش را به‌مثابه‌ي ابزارهاي بنيادين هستي خود، ايجاد نمايد. از حيث محتوايي[، به معناي] تفكيك تفاسير علمي، فلسفي، هنري و زباني از ساختاربندي علم‌ـ قدرت است. انجام موفقيت‌آميز انقلاب معنا[شناختي] است. در غير اين‌صورت، موظف‌‌‌گردانيدن[يا كاركردي‌سازيِ‌] بافت‌هاي اخلاقي و سياسيِ موجوديت اجتماعي ممكن نخواهد بود.


بدين‌ترتيب همان‌گونه كه مسئله‌ي آموزش، به‌ لحاظ ماهوي نهاد(بافت‌)هاي اخلاق و سياست جامعه را اجباري مي‌گرداند، اساساً وظيفه‌ي اخلاق و سياست نيز اقدام به آموزش اجتماعي است. جامعه‌اي كه خويش را آموزش ندهد، همان‌گونه كه امكان پيشبرد و پابرجا نگه داشتن نهاد اخلاق و سياست ذاتي آن از ميان برداشته مي‌شود، هستي آن نيز پيوسته با خطر مواجه خواهد بود و از فاسد‌شدن و واپاشي نمي‌تواند برهد.


مسئله‌ي بهداشت جامعه نيز موضوعي بسيار حساس است و به اندازه‌ي آموزش حائز اهميت مي‌باشد. بنيان، هستي و آزادي جامعه‌اي كه با امكانات ذاتي خويش قادر به تأمين سلامت خويش نيست، يا مورد تهديد واقع است و يا به‌ كلي از دست داده شده.


وابستگي بهداشتي، نمودي از وابستگي عمومي است. جامعه‌اي كه مسائل مربوط به بهداشت جسمي و روحي خويش را حل نموده، جامعه‌اي است كه امكان آزادشدن را در اختيار دارد. بيماري شايع جوامع مستعمره‌، مرتبط است با رژيم استعمارگري كه بدان گرفتار آمده‌اند. تشكيل و تأمين نهادها و متخصصان بهداشتي خويش مي‌بايست به‌عنوان حق و وظيفه‌ي اساسي جامعه ديده شود. سلب اين وظيفه از جامعه توسط قدرت و دولت و برقراري انحصار بر روي آن، ضربه‌ي بزرگي بر سلامتي جامعه مي‌باشد. مبارزه در راه حق بهداشت و سلامتي، به‌ معناي احترام به خود و حساسيت در خصوص آزادي‌ خويشتن است.


مدرنيته‌ي كاپيتاليستي، دولت‌ـ ملتي‌نمودنِ آموزش و بهداشت را امري حياتي مي‌شمارد. بدون تحت كنترل درآوردن اين دو حوزه كه رشد سالم و درخشان جامعه و پيشرفت حيث هستي‌اش بدان وابسته است، برقراري حاكميت انحصارگرايانه‌ بر روي آن و‌ تداوم حاكميت و استثمار عمومي بسيار دشوار مي‌باشد. از آنجا كه انحصارات مي‌دانند تنها با توسل به زورمداريِ ميليتاريستيِ عريان قادر نخواهند بود جامعه را تحت مالكيت خويش درآورند، كنترل آموزش و بهداشت در نظرشان حائز اهميت فوق‌العاده‌اي مي‌باشد.


بار ديگر مي‌بينيم كه در بنيان تمامي مسائل مربوط به هستيِ جامعه، دولت و قدرت انحصارگرا نهفته است. سود‌ـ سرمايه بدون اين انحصار قدرت، تداوم‌ناپذير است. در برابر اين نيز بدون مبارزه‌ي سيستمانه‌ي تمدن دموكراتيك، هيچ يك از معضلات جامعه به‌گونه‌اي ماندگار حل و فصل نمي‌گردند


 

www.kjar.online






🆔 @GozarDemocratic

کێشە کۆمەڵایەتییەکان



به‌رده‌وام ناچارم دووباره‌ی بكه‌مه‌وه‌؛ هه‌روه‌كو چۆن مێژوو "ئێستا‌"یه‌، هه‌ر فاكته‌رێكی ئێستاش مێژووه‌

(لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا ئۆجالان)


١ــ كێشه‌ی ده‌سه‌ڵات و ده‌وڵه‌ت


به‌رده‌وام ناچارم دووباره‌ی بكه‌مه‌وه‌؛ هه‌روه‌كو چۆن مێژوو "ئێستا‌"یه‌، هه‌ر فاكته‌رێكی ئێستاش مێژووه‌. هه‌رچی پچڕان و دابڕاندنی مه‌زنه‌ له‌نێوان مێژوو و ئێستاكه‌، ئه‌نجامێكی پڕوپاگه‌نده‌كانی هه‌ر هه‌ڵكشانێكی نوێی شارستانیه‌ته‌ كه‌ یه‌كه‌مین هه‌نگاوی سه‌ره‌تایه‌تی و به‌ ئامانجی به‌ده‌ستهێنانی مه‌شروعیه‌ت و داخوازی به‌ "ئه‌زه‌لی-ئه‌به‌دی"كردنی خۆی ئه‌نجامیده‌دات. له‌ ژیانی كۆمه‌ڵگای راسته‌قینه‌دا دابڕانی به‌مجۆره‌ بوونی نییه‌. خاڵێكی دیكه‌ی دەمەوێت جه‌ختی له‌سه‌ر بکەمە‌وه‌، تا مێژوو نه‌كرێت به‌گه‌ردوونی، نووسینه‌وه‌ی مێژووێكی خۆجێیی یاخود تاقانه‌ هیچ واتایه‌كی نابێت. له‌م سۆنگه‌وه؛‌ كێشه‌كانی ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵات لە یەکەمین ساتەکانی ئاواکردنیاندا، به‌جیاوازیه‌كی زۆر كه‌مه‌وه‌ كێشه‌ی رۆژگاری ئه‌مڕۆشمانه‌. هه‌رچی جیاوازی نێوانیانه‌، ئه‌و به‌شه‌یه‌ كه‌ هه‌لومه‌رجه‌كانی كات و شوێن لێی زیادكردووه‌. كاتێك ئه‌م واتایه‌ له‌ دەستەواژەكانی جیاوازی و وه‌رچه‌رخان باربكه‌ین، ئاشكرایه‌ کە به‌شی حەقیقەت لە شرۆڤه‌كانمان زیاد ده‌كات. پێویسته‌ مەترسی و ریسکەکانی بچووككردنه‌وه‌ یاخود گرنگی نه‌دان به‌ جیاوازیه‌كان، وه‌رچه‌رخان و په‌ره‌سه‌ندنه‌كان زۆر بە باشی ببینرێت. چه‌نده‌ بێبه‌ریبوون له‌مێژووی گه‌ردوونی پڕوكێنه‌رو کوێرکەر بێت، تاوتوێكردنی په‌ره‌سه‌ندنی مێژووییش وه‌ك دووباره‌بوونه‌وه‌و بێبه‌ش بینینی له‌جیاوازی و وه‌رچه‌رخان، به‌و ئه‌ندازه‌یه‌ راستی په‌رده‌پۆش ده‌كات و دەیشارێتەوە. نه‌خزانه‌ ناو ئه‌م دوو شێوه‌یه‌ی مۆدێلی بچووككردنه‌وه‌ بایه‌خێكی زۆری هه‌یه‌.


یه‌كه‌مین ده‌ستنیشان كردنێك كه‌ له‌ رۆژگاری ئه‌مڕۆماندا سه‌باره‌ت به‌ ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵات بكرێت ئه‌وه‌یه‌ كه‌؛ له‌سه‌ر كۆمه‌ڵگاو له‌ناوه‌وه‌شی قه‌باره‌یه‌كی نائاساییان په‌یداكردووه‌. تا سه‌ده‌ی شازده‌هه‌م حوكمڕانێتی زیاتر له‌ ده‌ره‌وه‌ی كۆمه‌ڵگا، به‌شێوه‌یه‌كی تۆقێنه‌رو چاوترسێنه‌ر ئاواکرابوون. به‌ درێژایی چاخ و سه‌رده‌مه‌كان شارستانیه‌ت شاهیدی شێوه‌ی زۆر به‌كاریگه‌ری له‌مجۆره‌یه‌. ده‌وڵه‌ت بە سیفەتی‌ گوزارشتی فه‌رمی ده‌سه‌ڵات‌، به‌وردییه‌وه‌ هێڵه‌كانی سنووری خۆی ‌كێشابوو. چونكه‌ چه‌نده‌ جیاوازی نێوان ده‌وڵه‌ت-كۆمه‌ڵگا به‌تیژی بكێشرێت، به‌و ئه‌ندازه‌یه‌ هیواو چاوه‌ڕوانییان بۆ سوود وه‌رگرتن زیاد ده‌بوو. وه‌ك دیارده‌یه‌كی ناو كۆمه‌ڵگا هێڵه‌كان له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتیش زۆر ئاشكراو بژارده‌ بوون. هێڵه‌كانی راوه‌سته‌ی ژن به‌رامبه‌ر پیاو، لاوان به‌رامبه‌ر به‌ساڵاچووان، ئه‌ندامه‌ ئاساییه‌كانی خێڵ به‌رامبه‌ر به‌ سه‌رۆك خێڵ، ده‌سته‌ی باوه‌ڕمه‌ندان به‌رامبه‌ر به‌ نوێنه‌ری ئایین و مه‌زهه‌ب له‌میانه‌ی ئاداب و رێسای زۆر روونه‌وه‌ بە ئەدەبەوە دیاریكراون. له‌به‌رزی و نزمی ده‌نگه‌وه‌، تا ده‌گاته‌ شێوازو چۆنیه‌تی به‌ڕێوه‌چوون و دانیشتنه‌وه‌ بابه‌تی بەڕێوەبەرو به‌ڕێوه‌براو بە وردەکاری رێساکانەوە گرێدراوبوون. بێگومان ئه‌و ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵاتانه‌ی بەرامبەر بە کۆمەڵگا كه‌مترن، له‌پێناو پیشاندانی هه‌بوونی خۆیان بەم شێوەیە ئاواكردنی ده‌ستڕۆیی ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵات له‌م لایه‌نه‌وه‌ مایه‌ی تێگه‌یشتنه‌ كه‌ كه‌مینه‌ن. به‌گوێره‌ی ئه‌وه‌ش ئەو رێسایانە بەسیفەتی ئامرازەکانی مەشروعیەت رۆڵ دەبینێ، په‌روه‌رده‌و خزمه‌تیان پێشكه‌ش ده‌كرد.


هۆکاری ئه‌و وه‌رچه‌رخانه‌ ریشه‌ییه‌ی كه‌ له‌ قه‌ڵه‌مڕه‌وی ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵاته‌كانی شارستانیه‌تی ئه‌وروپا هاته‌ئاراوه‌، به‌شێوه‌یه‌كی خێرا پێویست بینینیان بوو بۆ دزه‌كردن بۆ ناو ته‌واوی مه‌میله‌كانی كۆمه‌ڵگا. له‌مه‌دا دەکرێ باس له‌ دوو هۆكاری سه‌ره‌كی بكه‌ین کە لە پەلهاوێشتنی قووڵایی و بەرفراوانی دەسەڵاتدا رۆڵیان بینی: یه‌كه‌میان؛ گه‌وره‌بوونی جه‌ماوه‌ره‌ چه‌وساوه‌كه‌یه‌ كه‌ ده‌چه‌وسێنرێته‌وه‌. چونكه‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گه‌وره‌ نه‌كرابوایه‌ چه‌وساندنه‌وه‌ش به‌دینه‌ده‌هات. هه‌روه‌كو ئه‌و مێگه‌له‌ گه‌وره‌یه‌ی پێویستی به‌چه‌ندین شوان هه‌یه‌، هه‌ڵئاوسانی بیرۆكراسی ده‌وڵه‌تیش به‌ڵگه‌ی ئاشكرای ئه‌م دیارده‌یه‌یه‌. هه‌روه‌ها پێویسته‌ به‌شی سه‌ركوتكردنی كۆمه‌ڵگای ناوه‌وه‌ش له‌لایه‌ن ئاسایشی ده‌ره‌وه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی بخه‌ینه‌ سه‌ر كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی زه‌به‌لاحانه‌ گه‌وره‌ی کردووه‌. هه‌موو كاتێك شه‌ڕ بیرۆكراسی خوڵقاندووه‌. خودی سوپا گه‌وره‌ترین رێكخستنی بیرۆكراتییه‌. هۆكاری دووه‌م، زیادبوونی مه‌عریفه‌ی كۆمه‌ڵگاو به‌رخودانه‌كه‌یه‌تی. له‌به‌رئه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگای ئه‌وروپا له‌ قووڵاییه‌وه‌ چه‌وسانه‌وه‌ی به‌خۆوه‌ نه‌بینیوه‌، هه‌روه‌ها به‌هۆی به‌رخودانی به‌رده‌وامی، ده‌سه‌ڵات-ده‌وڵه

‌ت ناچاری قه‌باره‌ی گه‌وره‌ کردووە. تێكۆشانی بۆرژوازی به‌رامبه‌ر به‌ ئه‌رستۆكراسی، هه‌روه‌ها تێكۆشانی چینی كاركه‌ر به‌رامبه‌ر به‌ هه‌ردووكیان، له‌ ئه‌وروپا ئاواكردنی ده‌سه‌ڵات و ده‌وڵه‌تی ناچاری قووڵبوون كردووه‌. هه‌رچی بۆ یه‌كه‌مین جار به‌ ده‌وڵه‌تبوونی چینی ناوینه‌ له‌مێژوودا كه‌ به‌شێوه‌ی بۆرژوازی به‌دیهات، گۆڕانكاری گه‌وره‌ی بۆ پێگه‌ی ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵات هێناوه‌. به‌ ده‌وڵه‌تبوونی كۆمه‌ڵێك مرۆڤ كه‌ له‌ناواخنی كۆمه‌ڵگا ده‌ركه‌وتوون، له‌م سۆنگه‌یه‌وه‌؛ بوویه‌ری ده‌سه‌ڵات كه‌ له‌زیادبووندایه‌، ناچاری كردووه‌ خۆی له‌ناو كۆمه‌ڵگادا رێكبخات.


بۆرژوازی جیابوونه‌وه‌یه‌كی چینایه‌تی یاخود چینێکی هێنده‌ مه‌زنه‌ كه‌ له‌ده‌ره‌وه‌ ناتوانێت حوكمڕانی خۆی به‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات و ده‌وڵه‌تدا بسه‌پێنێت. ئاشکرایە کە ئەو چینە چه‌نده‌ خۆی ده‌كات به‌ ده‌وڵه‌ت،‌ له‌ ناوه‌وه‌ش خۆی لەناو ململانێ‌ و پێكدادانە كۆمه‌ڵایه‌تیه‌کاندا دەبینێتەوە‌. ئه‌و دیارده‌یه‌ی به‌ ململانێ‌ یان پێكدادانی چینایه‌تی ناوده‌برێت گوزاره‌ له‌م راستیه‌ ده‌كات. لیبڕالیزم كه‌ ئایدیۆلۆژیای بۆرژوازییه‌ بۆ ئه‌وه‌ی چاره‌سه‌ری بۆ ئه‌م كێشه‌یه‌ بدۆزێته‌وه‌ هه‌زارویه‌ك فرت و فێڵ ده‌كات. به‌ڵام ئه‌و شته‌ی له‌ماوه‌ی رابردوو روویداوه‌، زیاتر گه‌وره‌بوونی ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵات و شێرپه‌نجه‌ی بیرۆكراسییه‌. چه‌نده‌ ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵات له‌ناو كۆمه‌ڵگادا گه‌وره‌ بێت، واتا به‌و ڕاده‌یه‌ شه‌ڕی ناوخۆیی له‌ ئارادایه‌. سه‌ره‌كیترین كێشه‌ که‌ له‌ كۆمه‌ڵگای ئه‌وروپادا په‌ره‌یسه‌ندووه‌، له‌سه‌ره‌تاوه‌ ناوه‌ڕۆكێكی به‌م چه‌شنه‌ی هه‌بووه‌. تێكۆشانه‌ مەزن و شكۆداره‌كانی ده‌ستوور، دیموكراسی، كۆمار، سۆسیالیزم و ئه‌نارشیزم له‌ نزیكه‌وه‌ گرێدراوی شێوازی پێكهاتنی ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵاته‌. به‌رچاوترین چاره‌سه‌ری كه‌ له‌ رۆژگاری ئه‌مڕۆماندا راست ده‌بینرێت، مافه‌ سه‌ره‌كیه‌كانی مرۆڤ و دیموكراسییه‌ كه‌ به‌ رێسای ره‌های ده‌ستووره‌وه‌ به‌ستراوه‌ته‌وه‌، له‌جیاتی چاره‌سه‌رییه‌كی هه‌میشه‌یی، ده‌وڵه‌ت و كۆمه‌ڵگا ناچار ده‌كات له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات رێكبكه‌ون و به‌مجۆره‌ هه‌وڵده‌دات قۆناخی شه‌ڕه‌ گه‌وره‌كانی جاران تێپه‌ڕبكات. واته‌ كێشه‌ی ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵات چاره‌سه‌ر نه‌كراوه‌، ته‌نیا به‌ پێگه‌یه‌ك گه‌یه‌نراوه‌ توانای به‌رده‌وامكردنی هه‌بێت.




🆔 @GozarDemocratic

كاتێك له‌ نزیكه‌وه‌ سه‌یری بكه‌ین، ده‌بینین له‌ رێگای میللیگه‌رایی، ره‌گه‌زگه‌رایی، ئایینگه‌رایی و زانستگه‌رایی هه‌مه‌جۆره‌وه‌ به‌ناویه‌كداچوون و تێكه‌ڵكردنی كۆمه‌ڵگاو ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵات پێشده‌خرێت، واتا بۆ پارادایم(پارادیگما)ی "هه‌مووكه‌سێك هه‌م ده‌سه‌ڵات هه‌م كۆمه‌ڵگایه‌، هه‌م ده‌وڵه‌ت هه‌میش كۆمه‌ڵگایه‌" رابكێشرێت، به‌مجۆره‌ش هه‌وڵی درێژه‌دان به‌ ده‌وڵه‌ت ــ نه‌ته‌وه‌ ده‌درێت. له‌م چوارچێوه‌یه‌دا له‌ناوه‌وه‌ شه‌ڕی چینایه‌تی سه‌ركوت ده‌كرێت، به‌رامبه‌ر به‌ ده‌ره‌وه‌ش به‌رده‌وام دۆخی به‌رگری به‌كراوه‌یی ده‌هێڵرێته‌وه‌، به‌مجۆره‌ بۆرژوازی شیمانه‌ی ئه‌وه‌ ده‌كات كه‌ چاره‌سه‌ری ده‌وڵه‌ت-نه‌ته‌وه‌ی دۆزیوه‌ته‌وه‌. ئه‌مه‌ لە سه‌ره‌كیترین په‌یڕه‌وه‌کانە له‌ ئاستی جیهاندا تاقیكراوه‌ته‌وه‌، كه‌ له‌جیاتی چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كان سه‌ركوتیان ده‌كات. لەبەر ئەوەی ده‌وڵه‌ت- نه‌ته‌وه‌ بۆخۆی ده‌بێته‌ گه‌وره‌ترین ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵات، ناوه‌ڕۆكه‌ فاشیزمیه‌كه‌ی به‌ده‌رده‌كه‌وێت، ئه‌مه‌ش به‌ روونترین شێوه‌ له‌ فاشیزمی ئه‌ڵمانیادا بینراوە.


یه‌كه‌مین نموونه‌ی ده‌وڵه‌ت ــ نه‌ته‌وه‌ له‌قۆناخی به‌رخودانی هۆڵه‌نداو ئینگلته‌را به‌رامبه‌ر به‌ ئیمپراتۆریه‌تی ئیسپانی سه‌ریهه‌ڵداوه‌. ده‌وڵه‌ت ــ نه‌ته‌وه‌ ته‌واوی كۆمه‌ڵگا به‌رامبه‌ر به‌ هێزێکی ده‌ره‌وه‌ ده‌خاته‌ ناو سه‌فه‌ربه‌ریه‌وه‌ کە بە دوژمنی خۆی دادەنێت و بیانووی ره‌وابوونی خۆشی ده‌ئافراند. ئاراسته‌ی راستینه‌ی نه‌ته‌وه‌یی-نیشتیمانی ئەوروپا له‌ سه‌ره‌تادا به‌شێوه‌یه‌كی رێژه‌یی فاكته‌ری ئه‌رێنی له‌خۆوه‌ ده‌گرت. به‌ڵام ئاشكرایه‌ كه‌ ئەو نەتەوەبوونە هه‌ر له‌سه‌رده‌می له‌دایكبوونیه‌وه‌ ئه‌ركی په‌رده‌پۆشكردنی فشارو چه‌وساندنه‌وه‌ی چینایه‌تی جێبه‌جێده‌كات. ده‌وڵه‌ت-نه‌ته‌وه‌ مسۆگه‌ر نیشانه‌و ئەتەکێتی چینی بۆرژوازی هه‌ڵده‌گرێت. مۆدێلی ده‌وڵه‌تی ئه‌و چینه‌یه‌. دواتر په‌لاماره‌كانی ناپلیۆن ئه‌م مۆدێله‌ی له‌ فه‌ره‌نسا به‌هێزتر كرد، له‌ ئاستی ئه‌وروپاش رێگای بۆ بڵاوبوونه‌وه‌ی خۆشكرد‌. به‌هۆی دواكه‌وتوویی بۆرژوازی ئه‌ڵمانی و ئیتاڵی و ئه‌و زه‌حمه‌تییانه‌ی لە مه‌سه‌له‌ی یه‌كێتی نەتەوەییدا دووچاری بوونەوە، وایکرد روو لە سیاسه‌تی نه‌ته‌وه‌په‌رستانه‌تر بکەن. مەترسی داگیركاری ده‌ره‌كی و به‌رخودانه‌كانی چینی كاركه‌رو ئه‌رستۆكراسی، له‌ناوه‌وه‌ بۆرژوازی ناچاری مۆدێلی ده‌وڵه‌تێكی میللیگه‌رایی و شۆڤێنی زێده‌ڕۆكرد. دۆڕاندن و ته‌نگه‌ژه‌، له‌سه‌روویانه‌وه‌ ئه‌ڵمانیاو ئیتاڵیا، چه‌ندین وڵاتی بۆ دووڕیانی یان شۆڕشی كۆمه‌ڵایه‌تی یان فاشیزم راكێشكرد. ئه‌وه‌ی تای ته‌رازووی به‌لادا شكایه‌وه‌ مۆدێلی ده‌وڵه‌تی فاشیستی بوو. راسته‌ هیتله‌ر، مۆسۆلۆنی و هاوشێوه‌كانی تێكشان، به‌ڵام سیسته‌مه‌كه‌یان سه‌ركه‌وت.


له‌ناوه‌ڕۆكدا ده‌توانرێت ده‌وڵه‌ت-نه‌ته‌وه‌ وه‌ك هاوواتاكردنی كۆمه‌ڵگا به‌ده‌وڵه‌ت، ده‌وڵه‌تیش به‌ كۆمه‌ڵگا پێناسه‌ بكرێت، ئه‌مه‌ش خودی پێناسه‌ی فاشیزمه‌. به‌شێوه‌یه‌كی سروشتی نه‌ كۆمه‌ڵگا ده‌بێت به‌ ده‌وڵه‌ت، نه‌ ده‌شێت ده‌وڵه‌تیش ببێت به‌ كۆمه‌ڵگا. ته‌نیا ده‌شێت ئایدیۆلۆژیا شمولیەکان (تۆتالیتاره‌كان) بانگەشەیەکی به‌مجۆره‌ بکەن. ناوه‌ڕۆكی فاشیستانه‌ی ئه‌م بانگەشانە‌ ده‌زانرێت. وه‌ك شێوه‌یه‌كی ده‌وڵه‌ت به‌رده‌وام فاشیزم جێگایه‌كی له‌گۆشه‌ی ده‌یوه‌خانی لیبڕالیزمی بۆرژوازیدا هه‌یه‌. شێوه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی قۆناخه‌كانی قه‌یرانه‌. له‌به‌رئه‌وه‌ی قه‌یران بونیادییه‌، شێوه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیش بونیادییه‌. ناوه‌كه‌شی، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ده‌وڵه‌ت -نه‌ته‌وه‌یه‌. به‌ لوتكه‌ گه‌یشتنی قه‌یرانی قۆناخی سه‌رمایه‌ی فینانسه‌. پاوانی سه‌رمایه‌داری كه‌ له‌ رۆژگاری ئه‌مڕۆمان له‌ ئاستی جیهانگیریدا به‌لوتكه‌ گه‌یشتووه‌ ده‌وڵه‌ته‌كه‌شی له‌ كۆنه‌په‌رستترین و زۆردارترین قۆناخی خۆیدا به‌شێوه‌یه‌كی گشتی فاشیستانه‌یه‌. هه‌رچه‌نده‌ باس له‌ داڕووخانی ده‌وڵه‌ت ــ نه‌ته‌وه‌ بكرێت، به‌ڵام بانگه‌شه‌ی، ئه‌وه‌ی له‌ جێگایدا بونیاد ده‌نرێت دیموكراسی ده‌بێت، ده‌بێته‌ خۆشباوه‌ڕی. له‌وانه‌یه‌ هه‌م پێكهاته‌ی سیاسی فاشیستانه‌ی گه‌وره‌ی جیهانگیری، هه‌میش پێكهاته‌ی سیاسی فاشیستانه‌ی خۆجێیی له‌ رۆژه‌ڤدابێت. ئه‌و بوویه‌رانه‌ی له‌ خۆرهه‌ڵاتی ناوین، به‌ڵقان، ئاسیای ناوین و قه‌فقاسیا رووده‌ده‌ن سه‌رنج راكێشن. ئه‌مریكای لاتین و ئه‌فریقیا به‌دوای ئه‌زموونی نوێوه‌ن. ئه‌وروپا له‌ رێگای ریفۆرمەوە به‌دوای دوورکەوتنەوە له‌ فاشیزمی ده‌وڵه‌ت ــ نه‌ته‌وه‌دا ده‌گه‌ڕێت. دیارنییه‌ كه‌ رەوشی روسیا و چین چیان لێدێت. هه‌ژموونگه‌رایی سوپه‌ری وڵاته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكاش دانوستاندن له‌گه‌ڵ هه‌رشێوه‌یه‌كی ده‌وڵه‌تدا ده‌كات.


ئاشكرایه‌ كه‌ كێشه‌ی ده‌سه‌ڵات و ده‌وڵه‌ت جارێكی دیكه‌ له‌یه‌كێك له‌ قۆناخه‌ هه‌ره‌ قورسه‌كانی خۆیاندا ده‌ژی. دووڕیانی "یان شۆڕشی دیموكراتی یان فاشیزم" لە رۆژەڤدایەو 

بایه‌خه‌ ژیانیه‌كه‌ی له‌ بەرچاوانە‌. ته‌واوی رێكخراوه‌ هه‌رێمی و ناوه‌ندیه‌كانی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كانی تایبه‌ت به‌ سیسته‌م ناتوانن چالاك بن. له‌كاتێكدا سه‌رمایه‌ی-فینانس له‌ جیهانگیرترین قۆناخی شارستانیەتدا به‌لوتكه‌ گه‌یشتووه‌، رۆڵی ئه‌و به‌شه‌ی سه‌رمایه‌ ده‌بینێت كه‌ هه‌ره‌ زێده‌ قه‌یرانه‌كه‌ی هاركردووه‌. به‌رامبه‌رو هاوتا سیاسی-سه‌ربازیه‌كه‌ی پاوانی سه‌رمایه‌ی فینانس، ئه‌و شه‌ڕه‌یه‌ كه‌ به‌رامبه‌ر به‌ كۆمه‌ڵگا چڕكراوه‌ته‌وه‌. ئه‌مه‌ ئه‌و راستیه‌یه‌ كه‌ له‌ زۆربەی به‌ره‌کانی دونیا له‌ئارادایه‌. ئه‌و پێكهاته‌ سیاسی و ئابوورییه‌ی له‌ قه‌یرانی بونیادی سیسته‌می جیهانی ده‌رده‌كه‌وێت، له‌میانه‌ی ئاستی كارو خه‌باتی رۆشنبیری، سیاسی و ئه‌خلاقیه‌وه‌ ده‌ستنیشان ده‌كرێت، نه‌ك له‌ رێگای كه‌هانه‌ته‌وه‌.


له‌سه‌رده‌می سه‌رمایه‌ی ــ فینانس كه‌ پاوانی سه‌رمایه‌ی وه‌همی - ئیفتیرازی مۆدێرنیته‌ی سه‌رمایه‌دارییه‌، كۆمه‌ڵگا به‌جۆرێك رووبه‌ڕووی په‌رته‌وازه‌بوونه‌ كه‌ له‌ هیچ قۆناخێكی مێژوودا رووینه‌داوه‌. شانه‌ی ئه‌خلاقی و سیاسی كۆمه‌ڵگا پارچه‌ پارچه‌ كراوه‌. ئه‌وه‌ی به‌ڕێوه‌ ده‌چێت "كۆمه‌ڵگاكوژی" یه‌، كه‌ دیارده‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تییه‌و له‌ ژینۆساید قورستره‌. باڵاده‌ستی میدیایی سه‌رمایه‌ی ئیفتیرازی چه‌كێكه‌ كه‌ كۆمه‌ڵگاكوژیه‌كی زۆر قورستر له‌ کۆمەڵکوژیەکانی شه‌ڕی دووه‌می جیهانی به‌ڕێوه‌ده‌بات. تۆپه‌كانی میللیگه‌رایی، ئایینگه‌رایی، ره‌گه‌زگه‌رایی، زانستگه‌رایی و هه‌ژموونگه‌رایی (وەرزش،زنجیره‌ی ته‌له‌فزیۆنی و..هتد) بیست و چوار كاتژمێر به‌سه‌ر كۆمه‌ڵگادا دەبارێت و ده‌ڕشێته‌وه‌، به‌رامبه‌ر به‌م چه‌كه‌ی میدیا، چۆن كۆمه‌ڵگا ده‌پارێزرێت؟


میدیاش وه‌ك جۆرێك له‌دووه‌مین ئه‌قڵی ئه‌نالیتیك له‌سه‌ر كۆمه‌ڵگا چالاك و ده‌ست به‌كاره‌. هه‌روه‌كو چۆن ئه‌قڵی ئه‌نالیتیكیش سه‌ربه‌خۆ باش یان خراپ نییه‌، میدیاش به‌ته‌نیا ئامرازێكی نۆتره‌ (خاڵی سفره‌). وه‌ك هه‌ر چه‌كێكی دیکە ئه‌وه‌ی رۆڵی خۆی ببینێت دیار دەبێت. هه‌روه‌كو چۆن هێزه‌ هه‌ژموونگه‌راكان هه‌مووكاتێك خاوه‌نی به‌كاریگه‌رترین چه‌كن، هێزه‌باڵاده‌سته‌كه‌ی چه‌كی میدیاشن. له‌به‌رئه‌وه‌ی میدیا وه‌ك دووه‌مین ئه‌قڵی ئانالیتیك به‌كاردێنن، له‌ شكاندنی هێزی به‌رخودانی كۆمه‌ڵگادا زۆر به‌كاریگه‌رن. له‌میانه‌ی ئه‌م چه‌كه‌وه‌ كۆمه‌ڵگای وه‌همی بونیاد ده‌نرێت. كۆمه‌ڵگای وه‌همیش شێوه‌یه‌كی دیكه‌ی كۆمه‌ڵگاكوژییه‌. ده‌شێت ده‌وڵه‌ت-نه‌ته‌وه‌ش به‌ یه‌كێك له‌ شێوه‌كانی كۆمه‌ڵگاكوژی له‌قه‌ڵه‌م بدرێت. له‌ هه‌ردوو شێوه‌شدا كۆمه‌ڵگا له‌ ناوه‌ڕۆكی خۆی ده‌رده‌خرێت و بۆ ئامرازێكی پاوانی ئاراسته‌كار وه‌رده‌چه‌رخێنرێت. هه‌روه‌كو چۆن بچووك بینینی سروشتی كۆمه‌ڵگا زۆر مه‌ترسیداره‌، ده‌رخستنی له‌ناوه‌ڕۆكی خۆشی به‌واتای ئاواڵاكردنی دێت له‌پێش هه‌ڕه‌شه‌و مه‌ترسیه‌ك كه‌ سنووره‌كانی دیار نییه‌. هه‌روه‌ها سه‌رده‌می پاوانی وه‌همیش وه‌ك سه‌رمایه‌ی-فینانس ته‌نیا له‌میانه‌ی ئه‌و كۆمه‌ڵگایانه‌وه‌ مسۆگه‌ر ده‌بێت كه‌ له‌ناوه‌ڕۆكی خۆیان ده‌رچوون. سه‌رهه‌ڵدانی هه‌ردووكیان له‌هه‌مان قۆناخدا رێكه‌وت نییه‌، له‌گه‌ڵ یه‌كتر له‌ناو په‌یوه‌ندیدان. لەمیانەی ئەو كۆمه‌ڵگایەی ده‌وڵه‌ت-نه‌ته‌وه‌ له‌ ناوه‌ڕۆكی خۆی ده‌ریخستووه‌ (خۆی به‌ ده‌وڵه‌ت-نه‌ته‌وه‌ داده‌نێت) له‌گه‌ڵ ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌ی میدیا فریویداوه‌و شێواندوویه‌تی، به‌ ته‌واوی مانای وشه‌وه‌ كۆمه‌ڵگای دۆڕاون‌ و شتی جیاوازتر له‌پاشماوه‌كانیان بونیاد ده‌نرێت. هیچ گومانێكی تێدا نییه‌ كه‌ له‌سه‌رده‌می كۆمه‌ڵگایه‌كی به‌مجۆره‌دا ده‌ژین.


ته‌نیا له‌ناو به‌كێشه‌ترین كۆمه‌ڵگادا ناژین، به‌ڵكو له‌هه‌مانكاتدا له‌ناو كۆمه‌ڵگایه‌كدا ده‌ژین كه‌ هیچ شتێك به‌ تاكه‌كه‌ی نابه‌خشێت. ئه‌و كۆمه‌ڵگایانه‌ی له‌ناویاندا ده‌ژین ته‌نیا متمانه‌ی سیاسی و ئه‌خلاقییان له‌ده‌ست نه‌داوه‌، ته‌نانه‌ت هه‌بوونه‌كه‌شیان له‌ژێر هه‌ڕه‌شه‌و مه‌ترسیدایه‌. نه‌ك هه‌ڕه‌شه‌ی كێشه‌، به‌ڵكو له‌ژێر مه‌ترسی قڕكردندا ده‌ژین. ئه‌گه‌ر سه‌رباری تەواوی ئه‌و هێزه‌ زانستیه‌ی له‌ئارادایه‌ له‌ رۆژگاری ئه‌مڕۆمان به‌رده‌وام كێشه‌كان گه‌وره‌ ده‌بن و ده‌بن به‌شێرپه‌نجه‌، ئه‌وكاته‌ قڕكردنی كۆمه‌ڵگا ته‌نیا گریمانێك نییه‌، به‌ڵكو مه‌ترسیه‌كی واقیعییه‌. هه‌رچی ئه‌و بانگه‌شه‌یه‌‌ كه‌ گوایه‌ ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌ت-نه‌ته‌وه‌ كۆمه‌ڵگا ده‌پارێزێت، هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندنێكی مه‌زنه‌ بۆئه‌وه‌ی هه‌نگاو به‌ هه‌نگاو هه‌ڕه‌شه‌و مه‌ترسیه‌كه‌ی بكات به‌ واقیعی. كۆمه‌ڵگا ته‌نیا رووبه‌ڕووی كێشه‌كان نییه‌، به‌ڵكو رووبه‌ڕووی قڕبوونیشه‌.


 


بەردەوامە...



 

www.kjar.online






🆔 @GozarDemocratic

کێشە کۆمەڵایەتییەکان:



(لەبەرگیراو لە پەرتووکی سۆسیۆلۆژیای ئازادی عەبدوڵڵا ئۆجالان)






٢ ــ كێشه‌ی سیاسه‌ت و ئه‌خلاقی كۆمه‌ڵگا


ئاگاداری مه‌ترسیه‌كانی رێبازی پارچه‌كردنی كێشه‌كانم. ئه‌م په‌یڕه‌وه‌ كه‌ له‌میانه‌ی به‌كارهێنانی سنوورنه‌ناسانه‌ی ئه‌قڵی ئه‌نالیتیكه‌وه‌ له‌لایه‌ن زانستی ناوه‌ندگه‌رێتی ئه‌وروپاوه‌ پراكتیزه‌ ده‌كرێت، ئه‌گه‌ر له‌ رووخساردا هه‌ندێك ده‌سكه‌وتیشی هه‌بێت، به‌ڵام پێویسته‌ ئه‌وه‌ش له‌بیرنه‌كرێت كه‌ مه‌ترسی له‌ده‌ستدانی یه‌كپارچه‌یی حه‌قیقه‌ت له‌خۆوه‌ ده‌گرێت. بەو مەرجەی به‌رده‌وام لایه‌نه‌ مه‌ترسیداره‌كانی ئه‌م په‌یڕه‌وه‌ رەچاو بکرێت،وێڕای ئه‌وه‌ی ئاگادارم كه‌ تاوتوێكردنی كێشه‌ی كۆمه‌ڵگا وه‌ك "كێشه‌كان" مه‌ترسی پارچه‌بوون له‌خۆوه‌ ده‌گرێت، دیسان ئه‌م په‌یڕه‌وه‌ به‌كاردێنم. له‌به‌شی ئه‌بستمۆلۆژیا هه‌وڵی گفتوگۆكردنی هه‌ڵوێسته‌ جیاوازه‌كان ده‌ده‌م.


له‌خۆڕا ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵاتمان له‌به‌شی یه‌كه‌می كێشه‌كانی كۆمه‌ڵگادا جێگیرنه‌كرد. هۆكاره‌ سه‌ره‌كیه‌كه‌شی: چونكه‌ سه‌رچاوه‌ی سه‌ره‌كی كێشه‌كان پێكدێنێت. یه‌كه‌مین ئه‌ركی په‌یوه‌ندی و ئامێره‌(دامه‌زراوه‌) سه‌ره‌كیه‌كانی ده‌سه‌ڵات و ده‌وڵه‌ت كه‌ له‌میانه‌ی رێگه‌چاره‌كانی سه‌ده‌ی شازده‌هه‌م به‌شێوه‌یه‌كی چڕ له‌ناو كۆمه‌ڵگادا جێگیر بووه‌، به‌هه‌موو توانایه‌كی كۆمه‌ڵگا لاواز ده‌كات و بێ‌ به‌رگری دەهێڵێته‌وه‌، به‌مجۆره‌ش ئاماده‌ی ده‌كات تا له‌لایه‌ن پاوانه‌وه‌ بچه‌وسێنرێته‌وه‌. به‌م شێوه‌یه‌ پێناسه‌كردنی ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵات زۆر بایه‌خداره‌. ته‌نیا ناوبردنی ده‌سه‌ڵات و ده‌وڵه‌ت به‌كۆی په‌یوه‌ندی و ئامێره‌كانی توندوتیژی، كه‌موكوڕیه‌كی جددییه‌. له‌و بڕوایه‌دام كه‌ گرنگترین رۆڵی ئەو ئامێرانە بێبه‌شكردنی كۆمه‌ڵگایه‌ له‌به‌رگری و لاوازكردنێتی. ئه‌م رۆڵه‌شیان له‌میانه‌ی لاوازكردنی به‌رده‌وام و له‌كارخستنی شانه‌ ئه‌خلاقی و سیاسیه‌كانه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كه‌ن كه‌ ئامرازی "هه‌بوونی" كۆمه‌ڵگان. كۆمه‌ڵگا تا هه‌ردوو بواری ئه‌خلاق و سیاسه‌ت ئاوا نه‌كات ناتوانێت درێژه‌ به‌هه‌بوونی خۆی بدات.


رۆڵی سه‌ره‌كی ئه‌خلاق، به‌رده‌وامكردنی هەبوونی كۆمه‌ڵگایه‌، لەپێناو لەسەر پێ مانەوەی بە رێسای پێویست چەکداری دەکات و بە هێزی جێبەجێکردنی ئەمانەی دەگەیەنێت. رێساكانی له‌سه‌رپێمانه‌وه‌و جێبه‌جێكردنێتی. ئه‌و كۆمه‌ڵگایه‌ی رێساكانی هه‌بوون و هێزی جێبه‌جێكردنی ئه‌م رێسایانه‌ی له‌ده‌ستداوه‌، واته‌ بووه‌ به‌ جڤاتی ئاژه‌ڵان. له‌دۆخێكی وه‌هاشدا چه‌نده‌ی بخوازن ده‌توانن به‌كاری بێنن و بیچه‌وسێننه‌وه‌. هه‌رچی رۆڵی سیاسه‌ته‌، له‌ناوه‌ڕۆكی خۆیدا فه‌راهه‌مكردنی رێسا ئه‌خلاقیه‌كانی پێویست بە كۆمه‌ڵگایه‌، هه‌روه‌ها گفتوگۆی به‌رده‌وام بەڕێوە دەبات بۆ دۆزینه‌وه‌ی په‌یڕه‌وو رێگاكانی دابینكردنی پێداویستیه‌ زیهنی و ماددییه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌كانی کۆمەڵگاو گه‌یاندنێتی به‌ ئاستی بڕیار. له‌سه‌ر بنه‌مای ئه‌م راستیانه‌ سیاسه‌تی كۆمه‌ڵگا به‌رده‌وام هێزی گفتوگۆو بڕیاروه‌رگرتن به‌ره‌وپێشه‌وه‌ ده‌بات، كۆمه‌ڵگا به‌زیندوویی ده‌هێڵێته‌وه‌ و ده‌یكات به‌ خاوه‌ن بۆچوونێكی كراوه‌: به‌ به‌هره‌و توانای خۆ به‌ڕێوه‌بردن و رێكخستنی كاروباره‌كانی ده‌گه‌یه‌نێت، واته‌ سه‌ره‌كیترین بواری هه‌بوونی کۆمەڵگا ده‌ڕه‌خسێنێت. كۆمه‌ڵگای بێ‌ سیاسه‌ت وه‌ك مریشكی سه‌ربڕاو وایه‌، كۆمه‌ڵگایه‌كه‌ به‌ر له‌ گیان ده‌رچوون خۆی به‌لای راست و چه‌پدا ده‌دات. به‌كاریگه‌رترین رێگای لاوازكردن و بێ‌ رۆڵكردنی كۆمه‌ڵگایه‌ك بێبه‌شكردنێتی له‌ سیاسه‌ت كه‌ ئۆڕگانی هه‌ره‌ ژیانی گفتوگۆكردن و بڕیار وه‌رگرتنه‌ له‌باره‌ی پێویستییه‌ ماددی و مه‌عنه‌ویه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌كان و هه‌بوونی خۆی. هیچ رێگایه‌ك وه‌ك ئه‌مه‌ مه‌ترسیدار نییه‌.


هه‌ر له‌به‌رئه‌مه‌شه‌ كه‌ به‌درێژایی مێژوو په‌یوه‌ندی و ئامێره‌كانی ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵات له‌یه‌كه‌م هه‌نگاودا "یاسا" له‌جێگای ئه‌خلاقی كۆمه‌ڵگا داده‌نێن، ده‌زگاكانی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی "ده‌وڵه‌ت"یش له‌جێگای سیاسه‌ته‌كه‌ی جێگیر ده‌كه‌ن. به‌ربه‌ستكردنی هێزی سیاسی و ئه‌خلاق كه‌ رۆڵی ستراتیژی هه‌بوونی كۆمه‌ڵگا ده‌بینن، هه‌روه‌ها دانانی یاساو به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی حوكمڕان له‌جێگایاندا، له‌هه‌موو قۆناخێكدا ئه‌ركی سه‌ره‌كی ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵاته‌. ئه‌م دوو ئه‌ركه‌ نه‌بن، كه‌ڵه‌كه‌بوونی سه‌رمایه‌و پاوانه‌كانی چه‌وسانه‌وه‌ بوونیان نابێت. ته‌واوی لاپه‌ڕه‌كانی مێژووی پێنج هه‌زار ساڵه‌ی شارستانیه‌ت، پڕ له‌تێكشكاندنی هێزی سیاسی و ئه‌خلاقی كۆمه‌ڵگاو دانانی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی و یاسای پاوانه‌كانی سه‌رمایه‌یه‌ له‌ جێگایاندا. به‌هۆی فاكته‌ره‌ رووت و واقیعیه‌كانه‌وه‌ مێژووی شارستانیه‌ت به‌مجۆره‌یه‌، راست نووسینه‌وه‌شی ته‌نیا له‌میانه‌ی ئه‌م فاكته‌رانه‌وه‌ واتادار ده‌بێت. ئه‌م راستیانه‌ له‌ گه‌وهه‌ری ته‌واوی پێكدادانه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا شاراوه‌یه‌. ئایا كۆمه‌ڵگا له‌ رێگای سیا

سه‌ت و ئه‌خلاقی خۆیه‌وه‌ ده‌ژێنرێت، یاخود له‌میانه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی و یاسای پاوانه‌ هارو چاوسووره‌كانی چه‌وساندنه‌وه‌ وه‌ك مێگه‌ل ده‌ژێنرێت؟ كاتێك ده‌ڵێم سه‌رچاوه‌ی سه‌ره‌كی كێشه‌كان "گه‌وره‌بوونی شێرپه‌نجه‌یی" ناماقووڵانه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی و یاسای ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵاته‌، خوازیارم ئاماژه‌ به‌م راستیه‌ بكه‌م.


روونكردنه‌وه‌ی خاڵێكی دیكه‌ش سوودبه‌خش ده‌بینم. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی "ئه‌زموون" و "پسپۆڕی" بۆ كۆمه‌ڵگا‌ بایه‌خداربووه، له‌و قۆناخانه‌ی كه‌یه‌كه‌مین جار پله‌داری ئاواكراوه‌،ئیتر ئه‌و پله‌داریه‌ هه‌رچی ناوێكی بۆ دابنێین ده‌وڵه‌ت یاخود ده‌ستڕۆیی هیچ جیاوازیه‌كی نابێت، ئه‌وه‌ی کۆمه‌ڵگا چاوه‌ڕوانی ده‌كات، كه‌ڵك لێوه‌رگرتنیانە‌. ئه‌گه‌ر كۆمه‌ڵگا به‌ته‌واوه‌تی ده‌وڵه‌ت و ده‌ستڕۆیی (ده‌سه‌ڵات) به‌خراپ دانه‌ناوه‌، به‌هۆی چاوه‌ڕوانیكردنی ئه‌م دوو كه‌ڵكه‌بووه‌. واته‌ له‌و بڕوایه‌ دایه‌ كه‌ له‌میانه‌ی چاوه‌ڕوانیكردنی ئه‌زموون و پسپۆڕی له‌ ده‌وڵه‌ت و ده‌ستڕۆییه‌وه‌ كاره‌كانی ئاسانترده‌بێت. ئه‌م دوو فاكته‌ره‌ گرنگترین بیانووه‌كانی دان به‌خۆدا گرتنیه‌تی به‌رامبه‌ر به‌ هه‌بوونی ده‌وڵه‌ت. ئه‌زموون لای هه‌ركه‌سێك نییه‌. هه‌روه‌ها پسپۆڕیش كاری هه‌ركه‌سێك نییه‌. به‌ڵام ده‌ستڕۆیی و ده‌وڵه‌ت به‌درێژایی مێژوو ئه‌م دوو چاوه‌ڕانییه‌ مافداره‌یان قۆسته‌وه‌، ئەو بەڕێوەبەرایەتیەی بە کەسە بێ توانا، بێ‌ئه‌زموون و ناشاره‌زاكان پڕیان کردەوە له‌جیاتی پەیڕەوکردنی حقوق ته‌ڵه‌كه‌بازییان ئەنجامدا، له‌جیاتی کارکردنی پشتبەستوو بە ئه‌زموون كردیان به‌ گۆڕه‌پانی به‌تاڵی و بێكاری. تێكچوون و كاره‌ساته‌ گه‌وره‌كان له‌نزیكه‌وه‌ گرێدراوی ئه‌م سه‌راوژێركردن و لادانه‌ گه‌وره‌یه‌یه‌.





🆔 @GozarDemocratic

بۆرژوازی كه‌ له‌مێژوودا گوزارشت له‌ په‌ره‌سه‌ندنی شێرپه‌نجه‌یی چینی ناوین ده‌كات، كاره‌ساته‌ راسته‌قینه‌كه‌ ئەوەیە كاتێك له‌سه‌ر سك "ورگ"ی كۆمه‌ڵگا داده‌نیشێت و به‌رژه‌وه‌ندییه‌ خۆپه‌رستانه‌كه‌ی خۆی به‌ناوی "یاسا"، ناڕه‌سه‌نترین به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كه‌شی به‌ناوی "به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ده‌ستووری" پێشكه‌ش ده‌كات، له‌م پێناوه‌شدا ده‌سه‌ڵات و ده‌وڵه‌ت بۆ بوارە سنوور نه‌ناسه‌كانی "ئامێر" و گوایه‌ "پسپۆڕی" دابه‌ش ده‌كات، به‌م جۆره‌ش زیادیان ده‌كات. واته‌ کاتێک كۆمه‌ڵگا "له‌باران رایكردووه‌، تووشی ته‌رزه‌ هاتووه‌". گفتوگۆ سنوور نەناسەکان سەبارەت بە بابەتی "كۆمار"، "دیموكراسی"، "ده‌ستوور" ، "بچووككردنه‌وه‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی" ، "سنوورداركردنی ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵات"ی لیبڕالیزم كه‌ ورده‌كاری ئه‌قڵی بۆرژوازییه‌، به‌و راده‌یه‌ی پێویسته‌ وه‌ك په‌رده‌پۆشكردنی راستیەکان ببینرێت، لەهەمانکاتدا پێویسته‌ به‌پێچه‌وانه‌ی واتا باركراوه‌كان هه‌ڵسه‌نگێنرێت. بۆرژوازی ته‌نانه‌ت به‌قه‌ده‌ر چینی ناوینی چاخی كۆنیش به‌هره‌ی ده‌ستوور، كۆمار، دیموكراسی، بچووكردنه‌وه‌ی ئیداره‌و سنوورداركردنی ده‌سه‌ڵات و ده‌وڵه‌تی نییه‌. چونكه‌ ئه‌وه‌ی ئه‌م دەستەواژە‌ راسته‌قینانه‌ی بێ‌ رۆڵ كردووه‌، بونیادی ماددی چینی ناوینه‌، شێوازی هه‌بوونه‌كه‌یه‌تی. له‌كاتێكدا له‌چاخه‌كانی یه‌كه‌مین كۆمه‌ڵگا به‌زه‌حمه‌ته‌وه‌ پادشایه‌ك یان خانه‌دانێكی لەسەر خۆی هه‌ڵده‌گرت، چۆن خانه‌دان و ئامێره‌(ده‌زگا) له‌ ژمار نه‌هاتووه‌كانی بۆرژوازی هه‌ڵگرێت؟ به‌ئه‌نقه‌ست دەستەواژەی "بنه‌ماڵه‌ و خانه‌دانی بۆرژوازی" به‌كاردێنم، چونكه‌ هەردووکیان له‌هه‌مان سه‌رچاوه‌وه‌ دێن. بۆرژوازی سه‌رجه‌م هونه‌ری به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی و رێساكانی له‌ ئه‌رستۆكراته‌ نه‌جیبزاده‌ و پادشا گه‌وره‌كانی پێشووتری وه‌رگرتووه‌. خۆی هێزی ئافراندنی نییه‌. كاریگه‌ری شێرپه‌نجه‌یی په‌یوه‌ندییه‌كانی ده‌سه‌ڵات و ده‌وڵه‌ت له‌سه‌ر كۆمه‌ڵگا سه‌رچاوه‌ی خۆی له‌م سروشته‌ چینایه‌تیه‌ی وه‌رده‌گرێت. سروشتی چینی ناوین به‌فاشیزم باركراوه‌.


له‌م سۆنگه‌یه‌وه؛‌ سه‌قه‌تكردنی شانه‌ سیاسی و ئه‌خلاقیه‌كانی كۆمه‌ڵگاو له‌كارخستنی له‌ سه‌رووی كێشه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌كانه‌وه‌یه‌. بێگومان ناتوانرێت بوار و شانه‌ ئه‌خلاقی و سیاسییه‌كان به‌ ته‌واوی له‌ناوببرێت. تا كۆمه‌ڵگا هه‌بێت، ئه‌خلاق و سیاسه‌تیش هه‌ر ده‌بێت. به‌ڵام له‌به‌رئه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات و ده‌وڵه‌ت له‌ دۆخی بواری پسپۆڕی و ئه‌زموون ده‌ركه‌وتوون، یان له‌م ره‌وشه‌ ده‌رخراون، به‌هره‌و توانا چالاك و ئافرێنه‌ره‌كه‌یان سەبارەت بە ئەخلاق و سیاسەت جێبه‌جێ‌ ناكه‌ن. له‌ رۆژگاری ئه‌مڕۆماندا زۆر ئاشکرایە کە په‌یوه‌ندی و ئامێره‌كان ( میدیا، هه‌موو جۆره‌ یه‌كینه‌ تایبه‌ته‌كانی هه‌واڵگری و یه‌كینه‌ په‌لامارده‌ره‌ تایبەتەكان، باوەڕییە ئایدیۆلۆژیه‌كان ..هتد)ی ده‌سه‌ڵات و ده‌وڵه‌ت بگره‌ دزه‌یان كردۆته‌ ناو وردترین شانه‌و مه‌میله‌كانی كۆمه‌ڵگاش، به‌مجۆره‌ كۆمه‌ڵگا خراوه‌ته‌ ناو دۆخێكه‌وه‌، كه‌ هه‌ناسه‌ی له‌به‌ر بڕاوه‌، له‌خۆی نامۆ بووه‌، توانای جێبه‌جێكردنی هیچ پره‌نسیپێكی ئه‌خلاقی خۆی نییه‌، ته‌نانه‌ت له‌پێناو بنچینه‌ییترین پێویستیه‌كانیشیدا ناتوانێت گفتوگۆیەکی سیاسی بكات و بڕیار (سیاسه‌تی دیموكراتیانه‌) وه‌ربگرێت. هه‌روه‌ها له‌م قۆناخه‌دا فه‌راهه‌مكردنی گه‌وره‌ترین ته‌قینه‌وه‌ی سه‌رمایه‌ له‌مێژوودا له‌لایه‌ن هێزه‌ راسته‌قینه‌كانی حوكمڕانی كه‌ له‌ رۆژگاری ئه‌مڕۆماندا گفتوگۆیه‌كی زۆری له‌باره‌وه‌ ده‌كرێت "كۆمپانیا جیهانگیریه‌كان" واته‌ پاوانه‌كانی "ئه‌زه‌ل ــ ئه‌به‌د"، له‌نزیكه‌وه‌ گرێدراوی تێوه‌گلاندنی كۆمه‌ڵگایه‌ بۆ ناو ئه‌م دۆخه‌وه‌. ئه‌گه‌ر كۆمه‌ڵگا دووچاری داڕووخان و په‌رته‌وازه‌بوون نه‌كرابایه‌، له‌میانه‌ی هێنده‌ رێگای وه‌همیه‌وه‌، واته‌ به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی ده‌ست له‌هیچ ئامرازێكی به‌رهه‌مهێنان بدرێت، نه‌ ده‌توانرا هێندە پاره‌ به‌ پاره‌ قازانج بكرێت. ته‌واوی ده‌ستكه‌وت و قازانجی پاوانه‌كان به‌درێژایی مێژوو، به‌تایبه‌تی ئه‌و قازانجه‌ زۆره‌ی له‌ رۆژگاری ئه‌مڕۆماندا له‌ ئاسمانه‌وه‌ (له‌خۆڕا) به‌ دیهاتووه‌[1]، له‌سه‌ربنه‌مای خاڵیكردنی هه‌بوون و مێشكی كۆمه‌ڵگا به‌ده‌ستیان هێناوه‌. چونكه‌ "پاره‌ له‌ ئاسمان نییه‌!".


پێویسته‌ دووباره‌ی بكه‌مه‌وه‌، په‌یوه‌ندی و ئامێره‌كانی ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵات كه‌ بێ‌ سنوور زیادیانكردووه‌ به‌ته‌نیا كۆمه‌ڵگا ناخه‌نه‌ ئه‌م ره‌وشه‌وه‌. به‌ڵكو له‌ رێگای سه‌رچاوه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌كه‌ی دیكه‌ی هه‌ژموون كه‌ به‌لای كه‌مه‌وه‌ هێنده‌ی ئه‌مه‌ ‌كاریگه‌ره‌، واته‌ له‌ رێگای میدیاوه‌ فه‌تحی ئایدیۆلۆژیانه‌ی كۆمه‌ڵگا ئه‌نجامده‌درێت. تا له‌رێگای چه‌واشه‌كاری و شێواندنه‌كانی میللیگه‌رایی، ئایینگه‌رایی، ره‌گه‌زگه‌رایی، زانستگه‌رایی و هونه‌رگه‌رایی (به‌پیشه‌سازیكردنی هونه‌ر، به‌تایبه‌تی وه‌رزش) ـه‌وه‌ سه‌رسام نه‌كرێت، ته‌نیا له‌رێگا