٧٣ ساڵ بەسەر ڕووخانی کۆماری کوردستان تێدەپەڕێت
٧٣ ساڵ بەسەر ڕووخانی کۆماری کوردستان لە مەهاباد و لەناوبردنی دەستکەوتێکی مەزنی گەلی کورد تێدەپەڕێت، ئەزموونێک کە مەترسی دووبارەبوونەوەی، بەهۆی نەبوونی یەکێتی نەتەوەیی کورد و پشت بە ستن بە هێزی دەرەکیی لە ئارادایە.
🆔 @GozarDemocratic
٧٣ ساڵ بەسەر ڕووخانی کۆماری کوردستان لە مەهاباد و لەناوبردنی دەستکەوتێکی مەزنی گەلی کورد تێدەپەڕێت، ئەزموونێک کە مەترسی دووبارەبوونەوەی، بەهۆی نەبوونی یەکێتی نەتەوەیی کورد و پشت بە ستن بە هێزی دەرەکیی لە ئارادایە.
🆔 @GozarDemocratic
گذار دموکراتیک
Photo
٧٣ ساڵ بەسەر ڕووخانی کۆماری کوردستان تێدەپەڕێت
٧٣ ساڵ بەسەر ڕووخانی کۆماری کوردستان لە مەهاباد و لەناوبردنی دەستکەوتێکی مەزنی گەلی کورد تێدەپەڕێت، ئەزموونێک کە مەترسی دووبارەبوونەوەی، بەهۆی نەبوونی یەکێتی نەتەوەیی کورد و پشت بە ستن بە هێزی دەرەکیی لە ئارادایە.
ئەمڕۆ ٧٣ ساڵ بەسەر ڕووخانی کۆماری کوردستاندا تێدەپەڕێت، کە بە پێشەنگایەتیی قازی محەمەد لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ لە مهابادی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ڕاگەیەندرا و دوای ١١ مانگ و لە ١٧ی کانونی یەکەمی ١٩٤٦ ڕووخا.
دەرفەتەکان چۆن ڕەخسا
بە دەستپێکردنی شەڕی دووەمی جیهانی و جارێکی دیکە داگیرکردنی ئێران لەلایەن ڕوس و ئینگلیزەوە، دەسەڵاتی حکومەتی ناوەندی بەسەر وڵاتەوە نەما و بۆشایی هێز، وڵاتی ئێرانی گرتەوە، ڕەزاشا (پاشای ئەو کاتەی ئێران) لەژێر فشاری بەریتانیا، لە ئەیلولی ١٩٤١ـدا دەستی لەکارکێشایەوە و ئێرانی جێهێشت و دەسەڵات کەوتە دەستی کوڕەکەی واتا محەمەد ڕەزاشا.
داگیرکردنی ئێران لەلایەن سۆڤییەت و بەریتانیاوە، کەمبوونەوەی تەرکیزی حکومەتی ناوەندی لەسەر ناوچەکانی ڕۆژئاوای ئێران، هەروەها نیشاندانی پشتیوانیی لەلایەن سۆڤیەتەوە بۆ گەلانی بندەست، ئەو هەلەی ڕەخساند کە لە شارەکانی مهاباد و تەبرێز دوو کۆمار بە ناوەکانی "کۆماری کوردستان" و کۆماری "ئازەربایجان" دابمەزرێن.
هەوڵەکان بۆ دامەزراندنی کۆماری کوردستان
ڕۆژی ١٦ی ئابی ١٩٤٢ "حسەین فروھەر، عەبدولڕەحمان زەبیحی، عەبدولڕەحمان ئیمامی، عەبدولقادر مودەریسی، نەجمەدین تەوحیدی، محەمەد نانەوازادە، عەلی مەحمودی، محەمەد ئەسحابی، عەبدولڕەحمان کیانی، سدیق حەیدەری، قاسم قادری" لە باخێکی تەنیشت مەهاباد بە ناوی "سیسە"، "کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان"ـیان ڕاگەیاند، قازی محەمەد کە کەسایەتییەکی ناسراوی مهاباد بوو، ساڵی ١٩٤٤ پەیوەست دەبێت بە "کۆمەڵەی ژێ کاف" و دوای زیندانیبوونی سێ کەس لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵە، ڕۆڵی سەرکردە لە (ژ.ک) دەگێڕێت و لە ساڵی ١٩٤٥ لەگەڵ چەند کەسێکی دیکە دەچنە "باکۆ" چاویان بە "جەعفەر باقرۆڤ" سەرۆک وەزیری کۆماری ئازەربایجانی سۆڤیەت دەکەوێت و داوای پشتیوانیی و یارمەتی سۆڤیەت بۆ دامەزراندنی کۆماری کوردستان دەکەن.
کۆماری کوردستان ڕاگەیەندرا
دوای گەڕانەوەی شاندەکە، کۆمەڵەی ژێ کاف ناوەکەی دەگۆڕێت بۆ حزبی دیموکراتی کوردستان و یەکەم کۆنگرەی خۆی لە تشرینی یەکەمی ١٩٤٥ دەبەستێت، دوای ماوەیەک بە سوودوەرگرتن لە بارودۆخی ئەو کاتەی ئێران و نەمانی هێزەکانی لە ناوچەکە و پشتیوانیی سۆڤیەت، لە ڕۆژی ١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٥دا حزبی دیموکراتی ئازەربایجان بە سەرۆکایەتیی جەعفەر پیشەوەری، پارێزگای ئازەربایجان (ناوەندی تەبرێز)یان لە چنگی سوپای ئێران ڕزگار کرد و کۆماری ئازەربایجانیان ڕاگەیاند.
پێنج ڕۆژ پاش ئەوە لە هەوڵێکی هاوشێوەدا، مەهاباد لە چنگی هێزەکانی سوپای ئێران ڕزگار کرا و لە ڕۆژی ٢٢ی کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٤٦ـدا، کۆماری کوردستان لە مهاباد ڕاگەیەندرا و ئەو دوو کۆمارە پەیوندییەکی توندوتۆڵیان هەبوو.
ئامانجەکانی کۆماری کوردستان ڕادەگەیەنرێت و لە لایەن گەلەوە پێشوازیی لێدەکرێت، سەرەکیترین خاڵەکانی ئەو ئامانجانە ئەمانە بوون:
* زمانی کوردیی بکرێتە زمانی راگەیاندن و خوێندن و ئیدارە.
* ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگا بۆ کوردستان بەمەبەستی چاودێریی دەوڵەت و بابەتە کۆمەڵایەتییەکان.
* ھەموو بەرپرسەکان لە خەڵکی ناوچەکە ھەڵبژێردرێن.
* یەکێتی و برایەتی لەگەڵ خەڵکی ئازربایجان بەهێز بکرێت.
* یاسایەک ھەبێت کە بە یەکچەشن مامەڵە لەگەڵ کرێکار و کەسایەتییە باڵاکاندا بکات.
ڕێککەوتنی سۆڤیەت و حکومەتی ئێران
لە مانگی کانونی یەکەمی هەمان ساڵدا، سۆڤییەت لەگەڵ حکومەتی ئێران ڕێککەوت، لە ٢٦ی ئازاری ١٩٤٦، بەھۆی فشاری ھێزە ڕۆژئاواییەکان بە تایبەت ئەمەریکا، پەیمانی بە حکومەتی ئێران دا، کە لە باکووری ئێران بکشێتەوە.
سۆڤیەت پشتی لە کورد و ئازەری کرد
هەرچەندە سۆڤییەت بەپێی هزری لینین پابەندبوو بە هاوکاریکردنی گەلانی بندەست بۆ گەیشتن بە ئازادی و خۆبەڕێوەبەری، هەر بەهۆی یارمەتییەکانی سۆڤییەتەوە ژمارەیەکی زۆر لە گەلانی باشوری سۆڤییەت بە خۆبەڕێوەبەری گەیشتن، بەڵام لە بارەی کورد و ئازەرییەوە ئەو پابەندییەیان پێشێلکرد.
دوای کشانەوەی هێزەکانی سۆڤیەت، لە مانگی حوزەیراندا، ئێران دەستی گرتەوە بەسەر کۆماری ئازەربایجاندا، ئەمەش بووە ھۆی دابڕانی کۆماری کوردستان و پچڕانی پەیوەندیەکانی لەگەڵ سۆڤیهت و ڕاگیرانی پاڵپشتیەکان.
خیانەتی ناوخۆیی
سەرەڕای هەوڵەکانی کۆماری کوردستان بۆ بەشدارییپێکردن و پەیوەستبوونی خێڵ و عەشیرەتەکانی دیکەی کورد لەناو کۆمار، بەڵام نەیتوانی پشتیوانیی بەدەستبێنێت و سنوورەکانی لە موکریان و دەوروبەری مهاباد بەرفراوانتر بکات، هەربۆیە زۆرجار بە 'کۆماری مهاباد' ناو دەبرێت و دەناسرێت.
نەک هەر ئەوە، بەڵکو ، خێڵە کوردەکان کە لە سەرەتادا پشتگیرییان لە ک
٧٣ ساڵ بەسەر ڕووخانی کۆماری کوردستان لە مەهاباد و لەناوبردنی دەستکەوتێکی مەزنی گەلی کورد تێدەپەڕێت، ئەزموونێک کە مەترسی دووبارەبوونەوەی، بەهۆی نەبوونی یەکێتی نەتەوەیی کورد و پشت بە ستن بە هێزی دەرەکیی لە ئارادایە.
ئەمڕۆ ٧٣ ساڵ بەسەر ڕووخانی کۆماری کوردستاندا تێدەپەڕێت، کە بە پێشەنگایەتیی قازی محەمەد لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ لە مهابادی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ڕاگەیەندرا و دوای ١١ مانگ و لە ١٧ی کانونی یەکەمی ١٩٤٦ ڕووخا.
دەرفەتەکان چۆن ڕەخسا
بە دەستپێکردنی شەڕی دووەمی جیهانی و جارێکی دیکە داگیرکردنی ئێران لەلایەن ڕوس و ئینگلیزەوە، دەسەڵاتی حکومەتی ناوەندی بەسەر وڵاتەوە نەما و بۆشایی هێز، وڵاتی ئێرانی گرتەوە، ڕەزاشا (پاشای ئەو کاتەی ئێران) لەژێر فشاری بەریتانیا، لە ئەیلولی ١٩٤١ـدا دەستی لەکارکێشایەوە و ئێرانی جێهێشت و دەسەڵات کەوتە دەستی کوڕەکەی واتا محەمەد ڕەزاشا.
داگیرکردنی ئێران لەلایەن سۆڤییەت و بەریتانیاوە، کەمبوونەوەی تەرکیزی حکومەتی ناوەندی لەسەر ناوچەکانی ڕۆژئاوای ئێران، هەروەها نیشاندانی پشتیوانیی لەلایەن سۆڤیەتەوە بۆ گەلانی بندەست، ئەو هەلەی ڕەخساند کە لە شارەکانی مهاباد و تەبرێز دوو کۆمار بە ناوەکانی "کۆماری کوردستان" و کۆماری "ئازەربایجان" دابمەزرێن.
هەوڵەکان بۆ دامەزراندنی کۆماری کوردستان
ڕۆژی ١٦ی ئابی ١٩٤٢ "حسەین فروھەر، عەبدولڕەحمان زەبیحی، عەبدولڕەحمان ئیمامی، عەبدولقادر مودەریسی، نەجمەدین تەوحیدی، محەمەد نانەوازادە، عەلی مەحمودی، محەمەد ئەسحابی، عەبدولڕەحمان کیانی، سدیق حەیدەری، قاسم قادری" لە باخێکی تەنیشت مەهاباد بە ناوی "سیسە"، "کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان"ـیان ڕاگەیاند، قازی محەمەد کە کەسایەتییەکی ناسراوی مهاباد بوو، ساڵی ١٩٤٤ پەیوەست دەبێت بە "کۆمەڵەی ژێ کاف" و دوای زیندانیبوونی سێ کەس لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵە، ڕۆڵی سەرکردە لە (ژ.ک) دەگێڕێت و لە ساڵی ١٩٤٥ لەگەڵ چەند کەسێکی دیکە دەچنە "باکۆ" چاویان بە "جەعفەر باقرۆڤ" سەرۆک وەزیری کۆماری ئازەربایجانی سۆڤیەت دەکەوێت و داوای پشتیوانیی و یارمەتی سۆڤیەت بۆ دامەزراندنی کۆماری کوردستان دەکەن.
کۆماری کوردستان ڕاگەیەندرا
دوای گەڕانەوەی شاندەکە، کۆمەڵەی ژێ کاف ناوەکەی دەگۆڕێت بۆ حزبی دیموکراتی کوردستان و یەکەم کۆنگرەی خۆی لە تشرینی یەکەمی ١٩٤٥ دەبەستێت، دوای ماوەیەک بە سوودوەرگرتن لە بارودۆخی ئەو کاتەی ئێران و نەمانی هێزەکانی لە ناوچەکە و پشتیوانیی سۆڤیەت، لە ڕۆژی ١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٥دا حزبی دیموکراتی ئازەربایجان بە سەرۆکایەتیی جەعفەر پیشەوەری، پارێزگای ئازەربایجان (ناوەندی تەبرێز)یان لە چنگی سوپای ئێران ڕزگار کرد و کۆماری ئازەربایجانیان ڕاگەیاند.
پێنج ڕۆژ پاش ئەوە لە هەوڵێکی هاوشێوەدا، مەهاباد لە چنگی هێزەکانی سوپای ئێران ڕزگار کرا و لە ڕۆژی ٢٢ی کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٤٦ـدا، کۆماری کوردستان لە مهاباد ڕاگەیەندرا و ئەو دوو کۆمارە پەیوندییەکی توندوتۆڵیان هەبوو.
ئامانجەکانی کۆماری کوردستان ڕادەگەیەنرێت و لە لایەن گەلەوە پێشوازیی لێدەکرێت، سەرەکیترین خاڵەکانی ئەو ئامانجانە ئەمانە بوون:
* زمانی کوردیی بکرێتە زمانی راگەیاندن و خوێندن و ئیدارە.
* ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگا بۆ کوردستان بەمەبەستی چاودێریی دەوڵەت و بابەتە کۆمەڵایەتییەکان.
* ھەموو بەرپرسەکان لە خەڵکی ناوچەکە ھەڵبژێردرێن.
* یەکێتی و برایەتی لەگەڵ خەڵکی ئازربایجان بەهێز بکرێت.
* یاسایەک ھەبێت کە بە یەکچەشن مامەڵە لەگەڵ کرێکار و کەسایەتییە باڵاکاندا بکات.
ڕێککەوتنی سۆڤیەت و حکومەتی ئێران
لە مانگی کانونی یەکەمی هەمان ساڵدا، سۆڤییەت لەگەڵ حکومەتی ئێران ڕێککەوت، لە ٢٦ی ئازاری ١٩٤٦، بەھۆی فشاری ھێزە ڕۆژئاواییەکان بە تایبەت ئەمەریکا، پەیمانی بە حکومەتی ئێران دا، کە لە باکووری ئێران بکشێتەوە.
سۆڤیەت پشتی لە کورد و ئازەری کرد
هەرچەندە سۆڤییەت بەپێی هزری لینین پابەندبوو بە هاوکاریکردنی گەلانی بندەست بۆ گەیشتن بە ئازادی و خۆبەڕێوەبەری، هەر بەهۆی یارمەتییەکانی سۆڤییەتەوە ژمارەیەکی زۆر لە گەلانی باشوری سۆڤییەت بە خۆبەڕێوەبەری گەیشتن، بەڵام لە بارەی کورد و ئازەرییەوە ئەو پابەندییەیان پێشێلکرد.
دوای کشانەوەی هێزەکانی سۆڤیەت، لە مانگی حوزەیراندا، ئێران دەستی گرتەوە بەسەر کۆماری ئازەربایجاندا، ئەمەش بووە ھۆی دابڕانی کۆماری کوردستان و پچڕانی پەیوەندیەکانی لەگەڵ سۆڤیهت و ڕاگیرانی پاڵپشتیەکان.
خیانەتی ناوخۆیی
سەرەڕای هەوڵەکانی کۆماری کوردستان بۆ بەشدارییپێکردن و پەیوەستبوونی خێڵ و عەشیرەتەکانی دیکەی کورد لەناو کۆمار، بەڵام نەیتوانی پشتیوانیی بەدەستبێنێت و سنوورەکانی لە موکریان و دەوروبەری مهاباد بەرفراوانتر بکات، هەربۆیە زۆرجار بە 'کۆماری مهاباد' ناو دەبرێت و دەناسرێت.
نەک هەر ئەوە، بەڵکو ، خێڵە کوردەکان کە لە سەرەتادا پشتگیرییان لە ک
گذار دموکراتیک
Photo
ۆمار دەکرد، دوای پشتتێکردنی سۆڤیەت بەرھەم و سەرچاوەی داراییان نەما، ئیتر خێڵەکان هیچ بیانوویەکیان بۆ پشتگیریکردنی قازی محەمەد نەبوو، هەربۆیە زۆرێک لە خێڵەکان قازیان بەجێھێشت، لە کاتی گەیشتنی هێزەکانی دەوڵەتی ئێران بۆ سەر سنوور، زۆربەیان هەڵهاتن و بەرەکانی بەرگرییان لە مهاباد چۆڵ کرد، مەلا مستەفای بارزانی کە پلەی ژەنەراڵی لە کۆمار و پێشەوا قازی وەرگرتبوو، لەگەڵ چەکدارەکانی کۆماری مهابادیان بەجێهێشت و بۆ سۆڤیەت چوون.
کۆماری کوردستان ڕووخا
سەرەنجام لە ڕۆژی ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٦دا، واتا ٧٣ ساڵ لەمەوبەر، سوپای ئێران توانی بچێتە ناو شاری مهاباد کە ناوەند و پایتەختی کۆماری کوردستان بوو، دەستی بەسەر شارەکەدا گرت، دەوترێت"قازی محەمەد بۆ ئەوەی خەڵکی شارەکە نەکەونە بەر کوشتاری هێزەکانی پاشایەتی ئێران خۆی بەدەستەوەدا" و دواتریش لە ڕۆژی ٣١ی ئازاری ١٩٤٧دا، قازی محەمەد و هاوڕێیانی لە سێدارە دران.
ئێستا و بە دەستێوەردانی زلهێزەکان لە ناوچەکان و بە تێپەڕینی ١٠٠ ساڵ بەسەر پەیمانە داگیرکەرییەکانی هێزە جیهانییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئەزموونەکان دووبارە دەبنەوە و هێشتا کورد نەیتوانیوە بەپێی پێویست یەکێتییەکی نەتەوەیی و گشتگیر لەناو خۆیدا دروست بکات و ئەمەش مەترسییەکە کە ئەزمونی کۆماری کوردستان لەسەر دەستکەوتەکانی گەلی کورد و لەدەستچوونی دەرفەتەکان بۆ بەدەستهێنانی مافەکانی دووبارە بێتەوە.
لەسەر ئەو بابەتە لەتیف فاتیح فەرەج، نووسەر و ئەندامی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان- کەنەکە، دەڵێت: کۆماری مهاباد و قسەکردن لە سەر ئەو ١١ مانگەی کە کورد خاوەنداری لێکرد، قسەکردنە لە سەر ئەزموونێک کە ئەگەر درێژەی بکێشایە ئەوا دەتوانرا دیموکراسی لەم ناوچەیەدا بەرجەستە بێت و کورد ڕۆڵی گەورەی هەبێت لە پێکەوە ژیانی ئاشتیانە لەگەڵ لایەنەکانی دیکەدا، بەڵام یەکێک لە گرفتەکان ئەوە بوو کە هۆکاری ڕووخان، پەیوەندی بەوەوە هەبوو کە ڕووسیا لە گەڵ کورد درۆی کرد و لە گەڵ ئێراندا ڕێککەوتن، کۆمارەکەش بەرگەی ئەو هەموو ململانێیەی نەگرت، تەنانەت بەشێک لە ئاغاکان کە زانیان بەرژەوەندییان دەکەوێتە مەترسیەوە چوونەوە پاڵ حکومەت و کۆماریش بە لەسێدارەدانی قازی محەمەد و هاورێکانی کۆتایی پێهات.
لەتیف فاتیح فەرەج ئاماژە بە نەبوونی یەکڕیزی کورد بە درێژایی مێژوو دەکات و دەڵێت: هۆکاری یەکەمی درێژە نەدانی ئەزموونەکانمان نەبوونی پێکەوەیی و یەکڕیزییە، کە تا ئێستا ئێمە پێوەی دەتلێینەوە، کە بە داخێکی زۆرەوە تا ئێستا لە گیروگرفتی ئەوەداین هەموومان لە ژێر یەک ئاڵادا کۆبینەوە، بۆ نمونە بە مێژوو و شۆڕشە یەک لە دوای یەکەکان زۆر جار هێزەکانی خۆمان دەچنە پاڵ دوژمنە داگیرکارەکان و لە هێزەکانی دیکەمان دەدەن، هەر نمونەی شەڕی داعش کە لە داقوق بوو و پەکەکە هات لە دژی ئەوان شەڕی دەکرد کەچی خەلک دەچوون ڕاپۆرتیان لە سەر ئەوان دەکرد.
لە کۆتایی قسەکانیدا لەتیف فاتیح فەرەج ، ئەندامی کەنەکە دەڵێت: بڕوام وایە ئێمە دەبێت واز لەوە بهێنین کە ئەمە مارکسە، ئیسلامە یان هەر ڕەنگ و ئایینێکە، ئەوەی کۆمان دەکاتەوە نەتەوە و زمان و مرۆڤ بوونمانە و دەبێت ئیمە مرۆڤ بوونی خۆمان لە پێش دانێین و ئەگەر برینێک لە جەستەماندا دروستبوو دەتوانین بەو یەکڕیزییەمانەوە پارێزگاری لە یەکتر بکەین، بۆیە چارەسەری سەرەکی گۆڕینی عەقڵیەتی سیاسی سەرکردەکانە.
ROJNEWS
🆔 @GozarDemocratic
کۆماری کوردستان ڕووخا
سەرەنجام لە ڕۆژی ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٦دا، واتا ٧٣ ساڵ لەمەوبەر، سوپای ئێران توانی بچێتە ناو شاری مهاباد کە ناوەند و پایتەختی کۆماری کوردستان بوو، دەستی بەسەر شارەکەدا گرت، دەوترێت"قازی محەمەد بۆ ئەوەی خەڵکی شارەکە نەکەونە بەر کوشتاری هێزەکانی پاشایەتی ئێران خۆی بەدەستەوەدا" و دواتریش لە ڕۆژی ٣١ی ئازاری ١٩٤٧دا، قازی محەمەد و هاوڕێیانی لە سێدارە دران.
ئێستا و بە دەستێوەردانی زلهێزەکان لە ناوچەکان و بە تێپەڕینی ١٠٠ ساڵ بەسەر پەیمانە داگیرکەرییەکانی هێزە جیهانییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئەزموونەکان دووبارە دەبنەوە و هێشتا کورد نەیتوانیوە بەپێی پێویست یەکێتییەکی نەتەوەیی و گشتگیر لەناو خۆیدا دروست بکات و ئەمەش مەترسییەکە کە ئەزمونی کۆماری کوردستان لەسەر دەستکەوتەکانی گەلی کورد و لەدەستچوونی دەرفەتەکان بۆ بەدەستهێنانی مافەکانی دووبارە بێتەوە.
لەسەر ئەو بابەتە لەتیف فاتیح فەرەج، نووسەر و ئەندامی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان- کەنەکە، دەڵێت: کۆماری مهاباد و قسەکردن لە سەر ئەو ١١ مانگەی کە کورد خاوەنداری لێکرد، قسەکردنە لە سەر ئەزموونێک کە ئەگەر درێژەی بکێشایە ئەوا دەتوانرا دیموکراسی لەم ناوچەیەدا بەرجەستە بێت و کورد ڕۆڵی گەورەی هەبێت لە پێکەوە ژیانی ئاشتیانە لەگەڵ لایەنەکانی دیکەدا، بەڵام یەکێک لە گرفتەکان ئەوە بوو کە هۆکاری ڕووخان، پەیوەندی بەوەوە هەبوو کە ڕووسیا لە گەڵ کورد درۆی کرد و لە گەڵ ئێراندا ڕێککەوتن، کۆمارەکەش بەرگەی ئەو هەموو ململانێیەی نەگرت، تەنانەت بەشێک لە ئاغاکان کە زانیان بەرژەوەندییان دەکەوێتە مەترسیەوە چوونەوە پاڵ حکومەت و کۆماریش بە لەسێدارەدانی قازی محەمەد و هاورێکانی کۆتایی پێهات.
لەتیف فاتیح فەرەج ئاماژە بە نەبوونی یەکڕیزی کورد بە درێژایی مێژوو دەکات و دەڵێت: هۆکاری یەکەمی درێژە نەدانی ئەزموونەکانمان نەبوونی پێکەوەیی و یەکڕیزییە، کە تا ئێستا ئێمە پێوەی دەتلێینەوە، کە بە داخێکی زۆرەوە تا ئێستا لە گیروگرفتی ئەوەداین هەموومان لە ژێر یەک ئاڵادا کۆبینەوە، بۆ نمونە بە مێژوو و شۆڕشە یەک لە دوای یەکەکان زۆر جار هێزەکانی خۆمان دەچنە پاڵ دوژمنە داگیرکارەکان و لە هێزەکانی دیکەمان دەدەن، هەر نمونەی شەڕی داعش کە لە داقوق بوو و پەکەکە هات لە دژی ئەوان شەڕی دەکرد کەچی خەلک دەچوون ڕاپۆرتیان لە سەر ئەوان دەکرد.
لە کۆتایی قسەکانیدا لەتیف فاتیح فەرەج ، ئەندامی کەنەکە دەڵێت: بڕوام وایە ئێمە دەبێت واز لەوە بهێنین کە ئەمە مارکسە، ئیسلامە یان هەر ڕەنگ و ئایینێکە، ئەوەی کۆمان دەکاتەوە نەتەوە و زمان و مرۆڤ بوونمانە و دەبێت ئیمە مرۆڤ بوونی خۆمان لە پێش دانێین و ئەگەر برینێک لە جەستەماندا دروستبوو دەتوانین بەو یەکڕیزییەمانەوە پارێزگاری لە یەکتر بکەین، بۆیە چارەسەری سەرەکی گۆڕینی عەقڵیەتی سیاسی سەرکردەکانە.
ROJNEWS
🆔 @GozarDemocratic
Forwarded from Aryentv
🔳ئەمڕۆ سێشەمە ٢٦ی سەرماوەز، هێزە ئەمنیەکانی ڕژێمی ئێران لە شاری شاباد لە پارێزگای کرماشان، هەڵیانکوتایە سەر ماڵی ژنە چالاکوانی کورد ئانیسا جەعفەری مێهر و دەستگیریان کرد.
🔹ئانیسا چالاکوانێکی بواری زمان و ئەدەبی کوردییە و لە ئێستادا ئەندامی ئەنجومەنی نووسەرانی گۆڤاری "ژ"ـیە کە لە ئاستی ئەوروپا و ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە بواری ئەدەبیاتی کوردی بڵاو دەکرێتەوە.
https://www.instagram.com/aryen_tv/
@aryentvfarsi
🔹ئانیسا چالاکوانێکی بواری زمان و ئەدەبی کوردییە و لە ئێستادا ئەندامی ئەنجومەنی نووسەرانی گۆڤاری "ژ"ـیە کە لە ئاستی ئەوروپا و ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە بواری ئەدەبیاتی کوردی بڵاو دەکرێتەوە.
https://www.instagram.com/aryen_tv/
@aryentvfarsi
گذار دموکراتیک
نگاهی به آیین و جامعهی یارسان ✍ #سارو_خسروی 🆔 @GozarDemocratic
نگاهی به آیین و جامعهی یارسان
✍ #سارو_خسروی
مناطق زاگرس از دیرباز مرکز آیین، فرهنگ و باورهای بسیاری ازجمله هوری، مهرپرستی (میتراییسم)، زردشتی و … بوده است. پس از حملە اعراب و فراگیر شدن اسلام، در کوردستان و ایران بسیاری از این ادیان با فرهنگ و باورهای مختلف، تحت فشار اعتقادی دین اسلام از میان رفتند. دراینبین معتقدین به مذاهب بومی زاگرس، پرچمدار مبارزه با اعراب و ظلم و ستم آنها بوده و زیر بار ستم و ایدئولوژی متفاوت آنها نرفتند؛ یکی از این جنبشها، «یارسان» است که تا به امروز به موجودیت خویش ادامه داده است.
برخی از پژوهشگران بر این باورند که اکثر این آیینهای بومی زاگرس، ریشه در میتراییسم دارند و برای ممانعت از هژمونی و تسلط دین زردشت و بعداً اسلام به شکلی مخفیانه و مستتر به موجودیت خویش تداوم بخشیدهاند، هنوز هم نمادهایی از آئین میتراییسم در میان آنان وجود دارد. به نظر میرسد که خاستگاه و ریشه آیین یارسان بهعنوان یک جنبش و نهضت فکری-فلسفی با محوریت حقیقت به دوران مهرپرستی بازمیگردد، که بهتدریج موجودیت خویش را در زاگرس و در سده دوم هجری آشکار مینماید. در سده نهم با ظهور سلطان اسحاق برزنجهایی و آغاز قانونگذاری و شرع دینی، نظام اجتماعی یارسان در واقعەی «مرنو» شکل گرفت. از آن زمان بدینسو واقعەی مرنو که به «عید خاونکار» نیز نامگذاری گردیدە، مبین مراحلی از ایستادگی و مجاهدت در مقابل ناحقی، ظلم و تاریکاندیشی در راستای رهایی و آزادی است. پس از واقعەی مرنو، جامعەی یارسان عملاً وارد فضایی نظاممند ـ کە شامل قوانین اجتماعی و تعامل با سایر باورها و عقاید مربوط به خود استـ میگردد. متأسفانه مردم یارسان به دلیل ناآگاهی نسبت به مفاهیم و معانی نهفته در واژه و واقعەی مرنو یا خاونکار، از حقیقت این جشن و موقعیت زمانی آن بیاطلاع هستند و به پندار خود آن را یک جشن ساده و سنتی میانگارد.
یارسان
واژەی یارسان از دو جزء یار و سان (پادشاه) تشکیل شدە کە به معنای یاران پادشاه است. در ادبیات اعتقادی یارسان، منظور از پادشاه، یزدان منان است. مردم یارسان از کوردهای شرق و جنوب کوردستان می باشند که هماکنون در سایر مناطق نیز پراکنده شدەاند. ماهیت این تفکر مبتنی بر تجلی عشق است و جهانبینی یارسان مبتنی بر فلسفەی «دونادون» است. این فلسفەی فکری اینگونه توجیه میشود که چون هر دینی از وجوهات الهی و حقیقت تهی نیست، پس یارسان که در مرتبەی حقیقت است با تمام ادیان مشابهتهایی دارد.
اولین شخصیتی که از یارسان سخن گفته، «بهلول» ماهی در قرن دوم هجری است. پس از بهلول، شاه خوشین ملقب به مبارکشاه، در لرستان ظهور میکند که گستردگی حوزهی فعالیتهای وی از شمال خوزستان تا نواحی شمالی هورامان بوده است. پس از شاه خوشین لرستانی، شخصیتهای دیگری نیز در قرون بعد ظهور کردند ازجمله، بابا سرهنگ دودانی، بابا جلیل دودانی، بابا ناوس سرکتی و سرانجام سلطان اسحاق برزنجەایی که تدوینکنندهی نظام دینی این آیین است. بر اساس متون کهن یارسان و شرح رویدادهای مربوط به زمان سلطان اسحاق و بر اساس محاسبات گاهشمار، وی در سال ۶۲۲ هجری شمسی مطابق با ۶۴۰ قمری و ۱۲۲۰ میلادی متولد شده است. ایشان نقطەی عطف و تدوینکننده دستورات دینی یارسان به شمار میآیند.
یاران ایشان بر اساس اولویت به این شرح زیر هستند:
هفتن، هفتوانه، هفتخليفه، هفتسازچی، هفتگوينده، هفتكوزەچی، هفتسقا، هفتپيشكار، هفتدَسوور، هفتهفت، هفت يار قولتاس، هفت سردار، بيست و يك ميرد برزنجه، هفتادودو پير، نودونه پير، شصتوشش غلام، چهلتن، چهلتنان، هزار و يك ميرد، هزاروششصد ميرد و بيونبيونها.
بهاینترتیب وجود این یاران نمایانگر مدیریت ذاتی و یا عدم تمرکز قدرت در دست اشخاص و یا نهادهای خاصی در آیین یارسان است. درواقع، هیچکس در این جامعه وجود ندارد که در گروه و انجمن خاصی جایگاهی برای وی تعریف نشده باشد و حتی پادشاهی خالق در این آیین هم مشروط است. حوزەی زيست و جغرافيای انسانی يارسان در مناطق زاگرس جنوبی (هورامان، شهرزور و لرستان) بوده است.
اینها مناطقی هستند كه کوردهای يارسان برای نخستین بار در آنجا به تبلیغ و ترویج اعتقادات خود پرداختەاند، سپس در سایر مناطق ايران از جمله همدان، آذربايجان، تهران، زنجان و شمال ايران پراکندهشدهاند. در شهرهای جنوب کوردستان و عراق همچون خانقين، كركوك، موصل، سليمانيه، هولیر، بغداد و در تركيه، درسيم، سيواس و تعداد معدودی نيز در روسيه در منطقەی اليزابتپل (اصالتاً از نواحی قارص) سکونت نمودهاند. با ظهور قوشچیاوغلی در منطقەی آذربايجان و همچنين بودن شاه ویسقلی و اعقابش در ترکستان با ترويج و اشاعەی دين ياری در این مناطق، جمعی از ياران ترك به اين آیین گرايش پيدا نمودند.
اولین گفتار مکتوب شده به نظم در زبان كردی با هجای مشخص، مربوط به جامعەی يارسان است كه با زبان پهلوی ـ هورامی
✍ #سارو_خسروی
مناطق زاگرس از دیرباز مرکز آیین، فرهنگ و باورهای بسیاری ازجمله هوری، مهرپرستی (میتراییسم)، زردشتی و … بوده است. پس از حملە اعراب و فراگیر شدن اسلام، در کوردستان و ایران بسیاری از این ادیان با فرهنگ و باورهای مختلف، تحت فشار اعتقادی دین اسلام از میان رفتند. دراینبین معتقدین به مذاهب بومی زاگرس، پرچمدار مبارزه با اعراب و ظلم و ستم آنها بوده و زیر بار ستم و ایدئولوژی متفاوت آنها نرفتند؛ یکی از این جنبشها، «یارسان» است که تا به امروز به موجودیت خویش ادامه داده است.
برخی از پژوهشگران بر این باورند که اکثر این آیینهای بومی زاگرس، ریشه در میتراییسم دارند و برای ممانعت از هژمونی و تسلط دین زردشت و بعداً اسلام به شکلی مخفیانه و مستتر به موجودیت خویش تداوم بخشیدهاند، هنوز هم نمادهایی از آئین میتراییسم در میان آنان وجود دارد. به نظر میرسد که خاستگاه و ریشه آیین یارسان بهعنوان یک جنبش و نهضت فکری-فلسفی با محوریت حقیقت به دوران مهرپرستی بازمیگردد، که بهتدریج موجودیت خویش را در زاگرس و در سده دوم هجری آشکار مینماید. در سده نهم با ظهور سلطان اسحاق برزنجهایی و آغاز قانونگذاری و شرع دینی، نظام اجتماعی یارسان در واقعەی «مرنو» شکل گرفت. از آن زمان بدینسو واقعەی مرنو که به «عید خاونکار» نیز نامگذاری گردیدە، مبین مراحلی از ایستادگی و مجاهدت در مقابل ناحقی، ظلم و تاریکاندیشی در راستای رهایی و آزادی است. پس از واقعەی مرنو، جامعەی یارسان عملاً وارد فضایی نظاممند ـ کە شامل قوانین اجتماعی و تعامل با سایر باورها و عقاید مربوط به خود استـ میگردد. متأسفانه مردم یارسان به دلیل ناآگاهی نسبت به مفاهیم و معانی نهفته در واژه و واقعەی مرنو یا خاونکار، از حقیقت این جشن و موقعیت زمانی آن بیاطلاع هستند و به پندار خود آن را یک جشن ساده و سنتی میانگارد.
یارسان
واژەی یارسان از دو جزء یار و سان (پادشاه) تشکیل شدە کە به معنای یاران پادشاه است. در ادبیات اعتقادی یارسان، منظور از پادشاه، یزدان منان است. مردم یارسان از کوردهای شرق و جنوب کوردستان می باشند که هماکنون در سایر مناطق نیز پراکنده شدەاند. ماهیت این تفکر مبتنی بر تجلی عشق است و جهانبینی یارسان مبتنی بر فلسفەی «دونادون» است. این فلسفەی فکری اینگونه توجیه میشود که چون هر دینی از وجوهات الهی و حقیقت تهی نیست، پس یارسان که در مرتبەی حقیقت است با تمام ادیان مشابهتهایی دارد.
اولین شخصیتی که از یارسان سخن گفته، «بهلول» ماهی در قرن دوم هجری است. پس از بهلول، شاه خوشین ملقب به مبارکشاه، در لرستان ظهور میکند که گستردگی حوزهی فعالیتهای وی از شمال خوزستان تا نواحی شمالی هورامان بوده است. پس از شاه خوشین لرستانی، شخصیتهای دیگری نیز در قرون بعد ظهور کردند ازجمله، بابا سرهنگ دودانی، بابا جلیل دودانی، بابا ناوس سرکتی و سرانجام سلطان اسحاق برزنجەایی که تدوینکنندهی نظام دینی این آیین است. بر اساس متون کهن یارسان و شرح رویدادهای مربوط به زمان سلطان اسحاق و بر اساس محاسبات گاهشمار، وی در سال ۶۲۲ هجری شمسی مطابق با ۶۴۰ قمری و ۱۲۲۰ میلادی متولد شده است. ایشان نقطەی عطف و تدوینکننده دستورات دینی یارسان به شمار میآیند.
یاران ایشان بر اساس اولویت به این شرح زیر هستند:
هفتن، هفتوانه، هفتخليفه، هفتسازچی، هفتگوينده، هفتكوزەچی، هفتسقا، هفتپيشكار، هفتدَسوور، هفتهفت، هفت يار قولتاس، هفت سردار، بيست و يك ميرد برزنجه، هفتادودو پير، نودونه پير، شصتوشش غلام، چهلتن، چهلتنان، هزار و يك ميرد، هزاروششصد ميرد و بيونبيونها.
بهاینترتیب وجود این یاران نمایانگر مدیریت ذاتی و یا عدم تمرکز قدرت در دست اشخاص و یا نهادهای خاصی در آیین یارسان است. درواقع، هیچکس در این جامعه وجود ندارد که در گروه و انجمن خاصی جایگاهی برای وی تعریف نشده باشد و حتی پادشاهی خالق در این آیین هم مشروط است. حوزەی زيست و جغرافيای انسانی يارسان در مناطق زاگرس جنوبی (هورامان، شهرزور و لرستان) بوده است.
اینها مناطقی هستند كه کوردهای يارسان برای نخستین بار در آنجا به تبلیغ و ترویج اعتقادات خود پرداختەاند، سپس در سایر مناطق ايران از جمله همدان، آذربايجان، تهران، زنجان و شمال ايران پراکندهشدهاند. در شهرهای جنوب کوردستان و عراق همچون خانقين، كركوك، موصل، سليمانيه، هولیر، بغداد و در تركيه، درسيم، سيواس و تعداد معدودی نيز در روسيه در منطقەی اليزابتپل (اصالتاً از نواحی قارص) سکونت نمودهاند. با ظهور قوشچیاوغلی در منطقەی آذربايجان و همچنين بودن شاه ویسقلی و اعقابش در ترکستان با ترويج و اشاعەی دين ياری در این مناطق، جمعی از ياران ترك به اين آیین گرايش پيدا نمودند.
اولین گفتار مکتوب شده به نظم در زبان كردی با هجای مشخص، مربوط به جامعەی يارسان است كه با زبان پهلوی ـ هورامی
گذار دموکراتیک
نگاهی به آیین و جامعهی یارسان ✍ #سارو_خسروی 🆔 @GozarDemocratic
سروده شده و ابتدا توسط بهلول ماهی و يارانش در اين منطقه (هورامان) بیان شده است. بعد از آن، شاه خوشين لرستانی، بابا ناووس سركتی … و تمام شخصيتهای یارسان كه در طول تاريخ موجوديت یارسان ظهور كرده بودند، گفتار خود را به زبان كوردی و با گويش گورانی عنوان كردهاند.
یارسانها در چارچوب فکری خود، هیچگاه خویشتن کامل خود را مقید به اندیشەی قانون و محدودیت نمیدانند، خود را از چارچوبی که محصور و بهدوراز آزادی باشد، بر حذر میدارند. کلیت شیوەی تفکر در این آیین، مستلزم حاکم بودنِ بر جزء و کل قانون است. درواقع بهکارگیری قانون و لوازمات آن چون اخلاق، تماماً در راستای رسیدنِ به آرمان غایی و در جهت نیل به آن قرار دارد که در نوع اولیەی آن به معنای صورت بخشیدن به انسان خدایی است. همین امر نیز باعثِ احترام به كلیت اصول و قائل نبودن به بد و بدی بە افرادِ در جامعەی يارسان و آیین یاری است که این خود به یک نياز برای ارتباط و برقراری روابط میان انسانها مبدل گردیدە است. شالودەی ايدئولوژی آیین ياری، بر اساس احترام به انسانيت است كه حقيقت موضوع و قالب كلی آن را میبايست در مبحث خودشناسی و انسانخدایی برمبنای نيروها و استعدادهای ذاتی موجود در انسان جستجو نمود.
یارسان بر اساس فلسفەی دونادون، به تمام نقاط هستی و ادیان مختلف معتقد است، به همین دلیل همەی افراد بشر را به مثابەی خویش میپندارد و در نهايت به تکامل اين عملکرد نائل میگردد و به طبع آن به شكلِ زيبای انساندوستی، ياری و ياوری میرسد.
تفکر انسان خدایی در اين بينش، شما را مجاب خواهد كرد كه خداوند را در خلال روابط انسانی جستجو كنید که به ملاطفت و احساس نياز به همديگر و تشكيل نمادين «جم» به معنی گردهمایی، منجر میگردد؛ این نیز نشانی از تكثرگرایی و احترام به نوع انسان و بحث فزونی در وحدت و وحدت در فزونی است.
خاونکار
خاونکار همان خداوندگار است و خاونکار به معنی صاحبکار کە یک واژه ترکیبی از دو واژەی «خاون» به معنی صاحب و مالک و «کار» به مفهوم خلقت و فراهم ساختن نظاممندی کائنات گرفتهشده است. درواقع، این واژه معادل مفهوم [ایزد]، الله، یهوه و روح القدوس است و در کلامهای یارسان با معانی متفاوت دیگری همچون صاحب کَرَم، پادشاه، صاحبکار و سلطان حقیقت نیز آمده است.
بنابراین جشنی در یارسان به نام «جشنخاونکار» وجود دارد که به عید خاونکار نیز معروف است. چون در مفهوم «مرنو[1]» به عنوان ظرف مکان تجلی پیدا کرده است، به عید مرنو نیز نامگذاری شده است. به دلیل حضور سلطان اسحاق در این جشن و غلبەی حقیقت بر جهالت و اعلان موجودیت رسمی یارسان در شمایل بشری (مظهریت)، از این جشن بهعنوان نقطەی عطف و اساس تفکر یاری یاد میشود.
مرنو
مرنو یک کلمەی ترکیبی از دو واژه «مر» به معنای غار و «نو» به معنای تازه است، در ادبیات اعتقادی یارسان به معنای پدید آمدن مفهومی تازه در تاریکی کائنات است.
دو عبارت خاونکار و «مرنو» در برگیرندەی چند نکته زیر است که در بخشهای بعدی به شرح هرکدام میپردازم.
مرحلەی نخستین دربردارندەی هجرت سلطان اسحاق از برزنجەی سلیمانیه به سمت هورامان و استقرار در پردیور است.
مرحلەی دوم شامل آغاز ارائەی قوانین و چارچوب ساختار تفکر یاری است که در مرنو شکلگرفته است.
مرحلەی سوم شرح تقویم یا گاهشمار کوردی است که بر اساس این واقعه قابل استخراج است و نشان میدهد که کوردستان دارای چه نوع تقویمی بوده است.
مرحلەی چهارم هم به بحث علم التنجیم و محاسبات مربوط به دریافت انرژیهای موجود در نظام کائنات بازمیگردد.
مرحلەی نخست:
شرح ظاهری جریان خاونکار- مرنو
سلطان اسحاق برزنجەایی فرزند شیخ عیسی از بزرگان و متدین منطقه، در تاریخ ٦٤٠ هجری قمری در برزنجه از توابع عربت استان سلیمانیه چشم بە جهان گشودە است. از همان اوان کودکی از سوی برادران و سایر مردم منطقه بهدلیل تفاوت با سایرین مورد بیمهری و ملامت قرار گرفتە بود. پس از آنکه آزار و اذیت نیروهای تمامیتخواه و رادیکال به اوج خود میرسد، وی بنای مهاجرت از برزنجه به سمت هورامان را میگذارد. در میانههای راه در حوالی هورامان در کوهی به نام «شندر» وی مورد تهاجم همان نیروهای متخاصمی که ایشان و یارانش را مورد تعقیب قرار داده بودند، قرار میگیرد. این سپاه متخاصم تحت نام نمادین چیچک ـ متشکل از تاریکاندیشان منطقه و نیروهای کمکی که با توطئه به منطقه آمده بودندـ مشهورند.
سلطان اسحاق به همراه یارانش به درون غاری پناه میبرند که مرنو نام دارد و به مدت سه شبانهروز در این غار اسکان مییابند. سپاه چیچک پس از سه روز سرگردانی و طوفان شن و گردوغباری که آنها را کلافه کردە بود، خستە و درماندە شدە و در نهایت با تلفاتی ناشی از حوادث و بلایای طبیعی محل را ترک میگویند. سلطان اسحاق پس از تارومار شدن سپاه تاریکاندیشان، در پایان روز سوم دستور برگزاری جشنی با نام جشن خاونکار یا ع
یارسانها در چارچوب فکری خود، هیچگاه خویشتن کامل خود را مقید به اندیشەی قانون و محدودیت نمیدانند، خود را از چارچوبی که محصور و بهدوراز آزادی باشد، بر حذر میدارند. کلیت شیوەی تفکر در این آیین، مستلزم حاکم بودنِ بر جزء و کل قانون است. درواقع بهکارگیری قانون و لوازمات آن چون اخلاق، تماماً در راستای رسیدنِ به آرمان غایی و در جهت نیل به آن قرار دارد که در نوع اولیەی آن به معنای صورت بخشیدن به انسان خدایی است. همین امر نیز باعثِ احترام به كلیت اصول و قائل نبودن به بد و بدی بە افرادِ در جامعەی يارسان و آیین یاری است که این خود به یک نياز برای ارتباط و برقراری روابط میان انسانها مبدل گردیدە است. شالودەی ايدئولوژی آیین ياری، بر اساس احترام به انسانيت است كه حقيقت موضوع و قالب كلی آن را میبايست در مبحث خودشناسی و انسانخدایی برمبنای نيروها و استعدادهای ذاتی موجود در انسان جستجو نمود.
یارسان بر اساس فلسفەی دونادون، به تمام نقاط هستی و ادیان مختلف معتقد است، به همین دلیل همەی افراد بشر را به مثابەی خویش میپندارد و در نهايت به تکامل اين عملکرد نائل میگردد و به طبع آن به شكلِ زيبای انساندوستی، ياری و ياوری میرسد.
تفکر انسان خدایی در اين بينش، شما را مجاب خواهد كرد كه خداوند را در خلال روابط انسانی جستجو كنید که به ملاطفت و احساس نياز به همديگر و تشكيل نمادين «جم» به معنی گردهمایی، منجر میگردد؛ این نیز نشانی از تكثرگرایی و احترام به نوع انسان و بحث فزونی در وحدت و وحدت در فزونی است.
خاونکار
خاونکار همان خداوندگار است و خاونکار به معنی صاحبکار کە یک واژه ترکیبی از دو واژەی «خاون» به معنی صاحب و مالک و «کار» به مفهوم خلقت و فراهم ساختن نظاممندی کائنات گرفتهشده است. درواقع، این واژه معادل مفهوم [ایزد]، الله، یهوه و روح القدوس است و در کلامهای یارسان با معانی متفاوت دیگری همچون صاحب کَرَم، پادشاه، صاحبکار و سلطان حقیقت نیز آمده است.
بنابراین جشنی در یارسان به نام «جشنخاونکار» وجود دارد که به عید خاونکار نیز معروف است. چون در مفهوم «مرنو[1]» به عنوان ظرف مکان تجلی پیدا کرده است، به عید مرنو نیز نامگذاری شده است. به دلیل حضور سلطان اسحاق در این جشن و غلبەی حقیقت بر جهالت و اعلان موجودیت رسمی یارسان در شمایل بشری (مظهریت)، از این جشن بهعنوان نقطەی عطف و اساس تفکر یاری یاد میشود.
مرنو
مرنو یک کلمەی ترکیبی از دو واژه «مر» به معنای غار و «نو» به معنای تازه است، در ادبیات اعتقادی یارسان به معنای پدید آمدن مفهومی تازه در تاریکی کائنات است.
دو عبارت خاونکار و «مرنو» در برگیرندەی چند نکته زیر است که در بخشهای بعدی به شرح هرکدام میپردازم.
مرحلەی نخستین دربردارندەی هجرت سلطان اسحاق از برزنجەی سلیمانیه به سمت هورامان و استقرار در پردیور است.
مرحلەی دوم شامل آغاز ارائەی قوانین و چارچوب ساختار تفکر یاری است که در مرنو شکلگرفته است.
مرحلەی سوم شرح تقویم یا گاهشمار کوردی است که بر اساس این واقعه قابل استخراج است و نشان میدهد که کوردستان دارای چه نوع تقویمی بوده است.
مرحلەی چهارم هم به بحث علم التنجیم و محاسبات مربوط به دریافت انرژیهای موجود در نظام کائنات بازمیگردد.
مرحلەی نخست:
شرح ظاهری جریان خاونکار- مرنو
سلطان اسحاق برزنجەایی فرزند شیخ عیسی از بزرگان و متدین منطقه، در تاریخ ٦٤٠ هجری قمری در برزنجه از توابع عربت استان سلیمانیه چشم بە جهان گشودە است. از همان اوان کودکی از سوی برادران و سایر مردم منطقه بهدلیل تفاوت با سایرین مورد بیمهری و ملامت قرار گرفتە بود. پس از آنکه آزار و اذیت نیروهای تمامیتخواه و رادیکال به اوج خود میرسد، وی بنای مهاجرت از برزنجه به سمت هورامان را میگذارد. در میانههای راه در حوالی هورامان در کوهی به نام «شندر» وی مورد تهاجم همان نیروهای متخاصمی که ایشان و یارانش را مورد تعقیب قرار داده بودند، قرار میگیرد. این سپاه متخاصم تحت نام نمادین چیچک ـ متشکل از تاریکاندیشان منطقه و نیروهای کمکی که با توطئه به منطقه آمده بودندـ مشهورند.
سلطان اسحاق به همراه یارانش به درون غاری پناه میبرند که مرنو نام دارد و به مدت سه شبانهروز در این غار اسکان مییابند. سپاه چیچک پس از سه روز سرگردانی و طوفان شن و گردوغباری که آنها را کلافه کردە بود، خستە و درماندە شدە و در نهایت با تلفاتی ناشی از حوادث و بلایای طبیعی محل را ترک میگویند. سلطان اسحاق پس از تارومار شدن سپاه تاریکاندیشان، در پایان روز سوم دستور برگزاری جشنی با نام جشن خاونکار یا ع
گذار دموکراتیک
نگاهی به آیین و جامعهی یارسان ✍ #سارو_خسروی 🆔 @GozarDemocratic
ید پادشاهی میدهد که به عید مرنو نیز شناخته میشود. پس از برگزاری این جشن در غار مرنو، سلطان اسحاق با یارانش به سوی هورامان رهسپار میشوند.
مرحلە دوم
ارائەی چهارچوب و قوانین تفکر یاری:
در واقع مرنو نقطەی عطف تفکر یاری است، در این رویداد است که موجودیت یارسان بە تثبیت میرسد. پسازاین واقعه، یارسان به شرایط متفاوتتری نسبت به قرون پیش از آن زمان میرسد. درواقع یارسان تا قبل از مرنو یک ادبیات اعتقادی بدون چارچوب دستوری و نظام دینی بوده است، اما پس از مرنو جامعەی یارسان به مرحلەی نظاممندی اجتماعی و دینی میرسد. در حقیقت، مرنو صرفاً به معنای رعايت روزهداری، رياضت و بردباری، دوری از خودپسندی و التزام به نيستی… نیست، بلکه مرنو رمزی نهفته در معنای نظاممندی هستی است که جهت کسب موجودیتی شکل گرفتە که با آن بتوان با تاریکی و ظلم مقابله نمود و مبارزه برای تداوم حقیقت و غلبه بر ناتوانی را در خود دستەبندی نمود.
سلطان اسحاق در گام نخست اولین دستور دینی اعتقادی خود را به واسطەی این واقعه صادر مینماید و اینچنین میفرماید:
روکن وه دەفتەر، روکن وه دەفتەر
روکن ئی تاریخ بنویس وه دەفتەر
نەی چلەی تاوسان یەرێ رۆ سەبت کەر
مانگو دلێ راس دوازدەی سفید پەر
یەرێ رۆی یاران چیگام بی وەفەر
عەیدە و پادشاهیم دووهم داش نەسەر
این گفته از سلطان اسحاق بعدها توسط ذاتداران دیگر هم مورد ارجاع، تاکید و تحلیل قرار میگیرد. آداب بجاآوردن این جشن بر اساس کلامها بهاینترتیب است. یارسان در موعد مقرری که دستور دادهشده باید سه روز، از سپیدهدم یا قبل از گرگومیش شدن هوا تا ابتدای شب (افطار) و طلوع ستارگان در آسمان به روزه باشند و در پایان این سه روز جشن شاهی را برگزار نمایند.
آداب این جشن اینگونه است که هر خانوادەی یارسانی موظف است یک عدد خروس بالغ و سالم را که بانگ سر میدهد، قربانی نموده و به همراه یک من (سه کیلو) برنج با روغن حیوانی پخت دادهشده به حضور جم و جمخانه بیاورد تا در آنجا به صورتی برابر بین افراد تقسیم گردد. علاوه بر موارد فوق لازم است توشەای به نام «نیاز» هم تهیه گردد که شامل انار و سیب سرخ و اقلام دیگر است. مردم در این مراسم، جم تقسیم قدرت، جم تقسیم نیرو، جم تقسیم نیاز، جم همیاری و اتحاد شکل میدهند و با روشن کردن شمع به ذکر و کلامخوانی میپردازند. در روز جشن بازدید، عیادت و عید دیدنی از جانب یاران صورت میگیرد و افراد جمخانەهای مختلف به بازدید و عید دیدنی سایر جمخانەها میروند. این رسم بر تمام افراد یارسان مترتب است و همان آداب عید نوروز نیز در این عید بجاآورده میشود.
مراحل سوم و چهارم بحث که مربوط به گاهشمار کوردی و مبحث علم التنجیم است به علت پیچیدگی و تخصصی بودن آن در این نوشتار که فقط برای معرفی واژەی مرنو است، نمیگنجد؛ بنابراین برای اطلاع بیشتر از این نکات میتوان به کتب زیگ آریایی-کوردی و همچنین بانگ سرحدان از طیب طاهری رجوع نمود. بااینوجود، اگر بخواهم این دو بحث را در یک سطر خلاصە کنم، باید بگوییم که گاهشمار موردنظر یک گاهشمار نجومی منطبق بر تقویم اعتدالین و حرکت دایره البروج با در نظر گرفتن سال کامل ۳۶۵/۲۴۲۲ است که منطبق بر علم گاهشمار یا تقویم نگاری با سیر قهقرایی و رسیدن به مبدأ است.
منابع و مآخذ:
طاهری طیب. ۲۰۰۷. سرانجام کلامهای یارسان. عراق، سلیمانیه، انستیتو فرهنگی کرد.
ــــــــــــ. 2009. تاریخ و فلسفەی سرانجام، شرحی بر نحلەهای فکری و اعتقادی کردستانی. هەولیر دەزگای مکریانی.
ــــــــــــ. ۲۰۱۰. زیگ آریایی-کردی. هەولیر دەزگای مکریانی.
ــــــــــــ.2013. بانگ سرحدان، عراق، هەولیر دەزگای مکریانی.
ـــــــــــ. 2013. روژژمیر ئاریایی کوردی. هەولیر دەزگای مکریانی.
-تفسیر و ترجمەی دیوان گورە جلد اول و دوم– سید محمد حسینی
منبع: برگرفتە از شمارە ٧٨ آلترناتیو
pjak.eu
🆔 @GozarDemocratic
مرحلە دوم
ارائەی چهارچوب و قوانین تفکر یاری:
در واقع مرنو نقطەی عطف تفکر یاری است، در این رویداد است که موجودیت یارسان بە تثبیت میرسد. پسازاین واقعه، یارسان به شرایط متفاوتتری نسبت به قرون پیش از آن زمان میرسد. درواقع یارسان تا قبل از مرنو یک ادبیات اعتقادی بدون چارچوب دستوری و نظام دینی بوده است، اما پس از مرنو جامعەی یارسان به مرحلەی نظاممندی اجتماعی و دینی میرسد. در حقیقت، مرنو صرفاً به معنای رعايت روزهداری، رياضت و بردباری، دوری از خودپسندی و التزام به نيستی… نیست، بلکه مرنو رمزی نهفته در معنای نظاممندی هستی است که جهت کسب موجودیتی شکل گرفتە که با آن بتوان با تاریکی و ظلم مقابله نمود و مبارزه برای تداوم حقیقت و غلبه بر ناتوانی را در خود دستەبندی نمود.
سلطان اسحاق در گام نخست اولین دستور دینی اعتقادی خود را به واسطەی این واقعه صادر مینماید و اینچنین میفرماید:
روکن وه دەفتەر، روکن وه دەفتەر
روکن ئی تاریخ بنویس وه دەفتەر
نەی چلەی تاوسان یەرێ رۆ سەبت کەر
مانگو دلێ راس دوازدەی سفید پەر
یەرێ رۆی یاران چیگام بی وەفەر
عەیدە و پادشاهیم دووهم داش نەسەر
این گفته از سلطان اسحاق بعدها توسط ذاتداران دیگر هم مورد ارجاع، تاکید و تحلیل قرار میگیرد. آداب بجاآوردن این جشن بر اساس کلامها بهاینترتیب است. یارسان در موعد مقرری که دستور دادهشده باید سه روز، از سپیدهدم یا قبل از گرگومیش شدن هوا تا ابتدای شب (افطار) و طلوع ستارگان در آسمان به روزه باشند و در پایان این سه روز جشن شاهی را برگزار نمایند.
آداب این جشن اینگونه است که هر خانوادەی یارسانی موظف است یک عدد خروس بالغ و سالم را که بانگ سر میدهد، قربانی نموده و به همراه یک من (سه کیلو) برنج با روغن حیوانی پخت دادهشده به حضور جم و جمخانه بیاورد تا در آنجا به صورتی برابر بین افراد تقسیم گردد. علاوه بر موارد فوق لازم است توشەای به نام «نیاز» هم تهیه گردد که شامل انار و سیب سرخ و اقلام دیگر است. مردم در این مراسم، جم تقسیم قدرت، جم تقسیم نیرو، جم تقسیم نیاز، جم همیاری و اتحاد شکل میدهند و با روشن کردن شمع به ذکر و کلامخوانی میپردازند. در روز جشن بازدید، عیادت و عید دیدنی از جانب یاران صورت میگیرد و افراد جمخانەهای مختلف به بازدید و عید دیدنی سایر جمخانەها میروند. این رسم بر تمام افراد یارسان مترتب است و همان آداب عید نوروز نیز در این عید بجاآورده میشود.
مراحل سوم و چهارم بحث که مربوط به گاهشمار کوردی و مبحث علم التنجیم است به علت پیچیدگی و تخصصی بودن آن در این نوشتار که فقط برای معرفی واژەی مرنو است، نمیگنجد؛ بنابراین برای اطلاع بیشتر از این نکات میتوان به کتب زیگ آریایی-کوردی و همچنین بانگ سرحدان از طیب طاهری رجوع نمود. بااینوجود، اگر بخواهم این دو بحث را در یک سطر خلاصە کنم، باید بگوییم که گاهشمار موردنظر یک گاهشمار نجومی منطبق بر تقویم اعتدالین و حرکت دایره البروج با در نظر گرفتن سال کامل ۳۶۵/۲۴۲۲ است که منطبق بر علم گاهشمار یا تقویم نگاری با سیر قهقرایی و رسیدن به مبدأ است.
منابع و مآخذ:
طاهری طیب. ۲۰۰۷. سرانجام کلامهای یارسان. عراق، سلیمانیه، انستیتو فرهنگی کرد.
ــــــــــــ. 2009. تاریخ و فلسفەی سرانجام، شرحی بر نحلەهای فکری و اعتقادی کردستانی. هەولیر دەزگای مکریانی.
ــــــــــــ. ۲۰۱۰. زیگ آریایی-کردی. هەولیر دەزگای مکریانی.
ــــــــــــ.2013. بانگ سرحدان، عراق، هەولیر دەزگای مکریانی.
ـــــــــــ. 2013. روژژمیر ئاریایی کوردی. هەولیر دەزگای مکریانی.
-تفسیر و ترجمەی دیوان گورە جلد اول و دوم– سید محمد حسینی
منبع: برگرفتە از شمارە ٧٨ آلترناتیو
pjak.eu
🆔 @GozarDemocratic
Forwarded from MKN News
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
یک شهروند #ماهشهری: ما اگر پول داشتیم اسلحە بخریم، نان می خریدیم.
چهار شنبە ۲۷ آذر ۱۳۹٨
#ℳ𝒦𝒩
🔗 آدرس وبسایت
ما:mknkurd.wordpress.com
🔗 کـــانـــال تــلـگــرام : http://t.me/MKN2016
چهار شنبە ۲۷ آذر ۱۳۹٨
#ℳ𝒦𝒩
🔗 آدرس وبسایت
ما:mknkurd.wordpress.com
🔗 کـــانـــال تــلـگــرام : http://t.me/MKN2016
هاوسەرۆکی #کۆدار #زیلان_تانیا: پڕۆپاگاندەکانی ڕژیم ناتوانێت شکستەکانی داپۆشێت
زیلان تانیا، هاوسەرۆکی کۆمەڵگای دموکراتیک و ئازادی رۆژهەڵاتی کوردستان-کۆدار، لە بەرنامەی هێڵی سێ ئاریەن تیڤی دا هەڵسەنگاندنێکی وردی سەبارەت بە سەرهەڵدانەکانی ئێران کرد. تانیا جەختی کردەوە، بزووتنەوەی ئاپۆیی لە ئێران و رۆژهەڵاتی کوردستان ئامانجی سەرەکی هێرشەکانی رژیمی داگیرکەری ئێرانە.
🆔 @GozarDemocratic
زیلان تانیا، هاوسەرۆکی کۆمەڵگای دموکراتیک و ئازادی رۆژهەڵاتی کوردستان-کۆدار، لە بەرنامەی هێڵی سێ ئاریەن تیڤی دا هەڵسەنگاندنێکی وردی سەبارەت بە سەرهەڵدانەکانی ئێران کرد. تانیا جەختی کردەوە، بزووتنەوەی ئاپۆیی لە ئێران و رۆژهەڵاتی کوردستان ئامانجی سەرەکی هێرشەکانی رژیمی داگیرکەری ئێرانە.
🆔 @GozarDemocratic
گذار دموکراتیک
هاوسەرۆکی #کۆدار #زیلان_تانیا: پڕۆپاگاندەکانی ڕژیم ناتوانێت شکستەکانی داپۆشێت زیلان تانیا، هاوسەرۆکی کۆمەڵگای دموکراتیک و ئازادی رۆژهەڵاتی کوردستان-کۆدار، لە بەرنامەی هێڵی سێ ئاریەن تیڤی دا هەڵسەنگاندنێکی وردی سەبارەت بە سەرهەڵدانەکانی ئێران کرد. تانیا جەختی…
هاوسەرۆکی #کۆدار #زیلان_تانیا: پڕۆپاگاندەکانی ڕژیم ناتوانێت شکستەکانی داپۆشێت
زیلان تانیا، هاوسەرۆکی کۆمەڵگای دموکراتیک و ئازادی رۆژهەڵاتی کوردستان-کۆدار، لە بەرنامەی هێڵی سێ ئاریەن تیڤی دا هەڵسەنگاندنێکی وردی سەبارەت بە سەرهەڵدانەکانی ئێران کرد. تانیا جەختی کردەوە، بزووتنەوەی ئاپۆیی لە ئێران و رۆژهەڵاتی کوردستان ئامانجی سەرەکی هێرشەکانی رژیمی داگیرکەری ئێرانە.
زیلان تانیا هاوسەرۆکی کۆمەڵگای دموکراتیک و ئازادی رۆژهەڵاتی کوردستان کۆدار لە سەرەتای بەرنامەکەدا وتی: سەرهەڵدانەکانی ئەم دواییە لە بەردەوامی ناڕەزایەتیەکانی ساڵانی پێشوو لە رۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران بوو. لە سەرهەڵدانەکانی دوو ساڵ لە مەوبەر گەل توانی ویست و داخوازیەکانی خۆی فڕمووڵە بکات. ئەو چوارچێوەیە بوو بە بنەمای تێکۆشانی هاوبەشی کۆمەڵگا. لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداری رژیمی داگیرکەری ئێراندا گەل چەندین جار سەریهەڵداوە. بەڵام ئەم ناڕەزایەتیەی دوایی یەکگرتووتر و هەمەلایەنەتر بوو. پێشتر پێشەنگایەتی سەرهەڵدانەکان تەنیا لە لایەن چینێکی کۆمەڵگاەوە بوو. بەڵام ئەمجارە هەموو چین وتوێژەکان بەشدار بوون. هەموو کۆمەڵگا ئەمڕۆکە داوای گۆڕانکاری بنچینەیی لە دەسەڵاتدا دەکات.
سەبارەت بە پەیامی سەرهەڵدانەکان زیلان تانیا وتی: ڕژیمی داگیرکەری ئێران لە روانگەیەکی فاشیستیەوە پاساو بۆ سەرکەوتکردنی خەڵکی ڕاپەڕیو و تاوانەکانی دێنێتەوە. رژیم دەیەوێت رەوایەتی بە توندوتیژیەکانی بدات. دامودەزگای راگەیاندنی رژیم پڕۆژەیەکی چڕوپڕی چەواشەکاری بەڕێوەدەبات. لەم ڕێگایەوە دەیانەوێت هەم تاوانەکانیان بشارنەوە و هەم گەل چاوترسێن بکەن. سەرچاوەی سەرکی توندوتیژیەکان ناوەندە ئەمنیتیەکانی رژیمن. کۆمەڵگایەک کە لە بەرامبەر توندوتیژی، گەندەڵی و هەڵاواردن سەریهەڵداوە خۆی دەست بۆ توندوتیژ نابات. دوایین پەیامی خەڵکی سەرهەڵداو بۆ رژیم ئەوەیە کە دەیانەوێت گۆڕانی بنەڕەتی لە شێوەی بەڕێوەبەری وڵات و قانوونی ئەساسی پێکبێت. دەوڵەت و حکوومەت پەردە دەخەنە سەر راستیەکان. کۆمەڵگا لە بەرامبەر سیستمێک کە هیچ دەنگێکی ناڕازی نابیسێت قۆناغێکی تری تێکۆشانی دەستپێکردووە. رژیمی داگیرکەری ئێران خوێندنەوەی هەڵەی بۆ سەرهەڵدانەکان هەیە و نایەوێت لە ڕابردوو دەرس وەربگرێت. دەوڵەت هیچ بەرنامەیەکی بۆ وڵامدانەوەی خواستەکانی کۆمەڵگا نیە و ناتوانێت لە نەخۆشیەکانی خۆی تێبگات و چارەسەریان بکات. دەبێت رژیم دەنگی گەلانی ئێران و دەنگی ئوپوزیسیۆن ببیسێت. وەکوو بزووتنەوەی ئاپۆیی لە رۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران پێشەنگایەتی شۆڕشمان لە ئەستۆدایە. لە ئەگەری هەرچەشنە دەستدرێژی ئامادەین گەلەکەمان بپارێزین. بزووتنەوەی ئاپۆیی لە رۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران ئامانجی سەرەکی هێرشەکانی رژیمی داگیرکەری ئێرانە. رژیمی ئێران لە بەرئەوەی هیچ پڕۆژەیەکی چارسەری پێنیە پەنای بردوتە بەر شەڕی تایبەت و هێرشی سیاسی. پەژاک و کۆدار بزووتنەوەی گەلەن. بە پشتیوانی گەل تێکۆشانی ئێمە بەرەو پێش دەڕوات. هیچ پڕۆپاگاندەیەکی رژیم ناتوانێت شکستەکانی داپۆشێت.
سەبارەت بە خەسارناسی سەرهەڵدانەکان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران هاوسەرۆکی کۆدار وتی: سەرهەڵدانەکانی ئەم دواییە بە شێوەیەکی چڕوپڕ رێک نەخرابوون. دەبێت بۆ ئەو کاتەی هێرش دەکرێتە سەر خەڵک ئاڵترناتیڤ هەبێت. بە پچڕاندنی هێڵی ئینترنێت خەڵک لە یەک دابڕان. دەبێت سەرهەڵدانی گەلان تا ئەو کاتەی دیکتاتۆر لە بەرامبەر داخوازی گەل چۆکدا دەدات بەردەوام بێت. پێویستە پلان بۆ هاوکاری و بە هاناوەچوونی یەکدی دابڕێژرێت.
زیلان تانیا جەختی کردەوە: رژیم ملی بۆ هیچ گۆڕانکاریەک خوارنەکردووە و هیچ پرۆژەیەکیشی بۆ گۆڕانی ڕاستەقینە پێنیە. کێشەکانی گەلان، ژنان و جەوانان کەڵەکەبووە. لەمەو بەدوا گەل بە هەستیاریەوە لە بەرامبەر دەوڵەت دەوەستێتەوە. هەر بڕیارێکی دەوڵەت لە لایەن گەلەوە کاردانەوەی دەبێت.
سەبارەت بە هەڵبژراندنی داهاتوو بۆ مەجلسی رژیم زیلان تانیا وتی: هەرکات لە ئێراندا گەل دەنگی بەرز دەکاتەوە و لە دژی سیاسەتی رژیم دەوەستێتەوە رژیم بۆ پیلانگێڕی وەخۆی دەکەوێت. وای پێشان دەدا کە ئومێدێک هەیە و لە داهاتوودا گۆڕانێک دێتە ئاراوە. دەوڵەت دەست بە گۆڕانی ڕواڵەتی دەکات و دەستگۆڕكێ بە مۆرەکانی دەکات. لە کاتێکدا دەنگی ناڕەزایەتی گەل تەنگ بە ڕژیم هەڵدەچنێت ڕژیم وای نیشاندەدات کە ئەوە تەنیا کابینەی حکوومەتە کە تاوانبارە. بەشێکی بچووک لە بەڕێوەبەری وەکوو بەرپرسی هەموو کێشەکان نیشان دەدات.رژیم هەوڵ دەدات بەو پیلانە تێکۆشانی کۆمەڵگا بخاتە ژێر سێبەری گەمە سیاسیەکانیەوە. بەوەش داخوازیەکانی گەلانی ئێران دەخرێتە پلەی چەندەمەوە. رژیم جێگۆڕکێ بە مۆرەکانی دەکاتە رۆژەڤی سەرەکی کۆمەڵگا. ئایا لەم قۆناغەدا کە کۆمەڵگا ویستی گۆڕانی بنەڕەتی هەیە مەجلسی داهاتووی رژیم نابێت بە بەربەستی داخوازیەکانی گەل؟ ئایا بەربژێرەکان ئامادەن ببنە نوێنەری ڕاستەقینەی گەل؟ دەبێت گەل پێش بەوە بگرێت کە
زیلان تانیا، هاوسەرۆکی کۆمەڵگای دموکراتیک و ئازادی رۆژهەڵاتی کوردستان-کۆدار، لە بەرنامەی هێڵی سێ ئاریەن تیڤی دا هەڵسەنگاندنێکی وردی سەبارەت بە سەرهەڵدانەکانی ئێران کرد. تانیا جەختی کردەوە، بزووتنەوەی ئاپۆیی لە ئێران و رۆژهەڵاتی کوردستان ئامانجی سەرەکی هێرشەکانی رژیمی داگیرکەری ئێرانە.
زیلان تانیا هاوسەرۆکی کۆمەڵگای دموکراتیک و ئازادی رۆژهەڵاتی کوردستان کۆدار لە سەرەتای بەرنامەکەدا وتی: سەرهەڵدانەکانی ئەم دواییە لە بەردەوامی ناڕەزایەتیەکانی ساڵانی پێشوو لە رۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران بوو. لە سەرهەڵدانەکانی دوو ساڵ لە مەوبەر گەل توانی ویست و داخوازیەکانی خۆی فڕمووڵە بکات. ئەو چوارچێوەیە بوو بە بنەمای تێکۆشانی هاوبەشی کۆمەڵگا. لە ٤٠ ساڵ دەسەڵاتداری رژیمی داگیرکەری ئێراندا گەل چەندین جار سەریهەڵداوە. بەڵام ئەم ناڕەزایەتیەی دوایی یەکگرتووتر و هەمەلایەنەتر بوو. پێشتر پێشەنگایەتی سەرهەڵدانەکان تەنیا لە لایەن چینێکی کۆمەڵگاەوە بوو. بەڵام ئەمجارە هەموو چین وتوێژەکان بەشدار بوون. هەموو کۆمەڵگا ئەمڕۆکە داوای گۆڕانکاری بنچینەیی لە دەسەڵاتدا دەکات.
سەبارەت بە پەیامی سەرهەڵدانەکان زیلان تانیا وتی: ڕژیمی داگیرکەری ئێران لە روانگەیەکی فاشیستیەوە پاساو بۆ سەرکەوتکردنی خەڵکی ڕاپەڕیو و تاوانەکانی دێنێتەوە. رژیم دەیەوێت رەوایەتی بە توندوتیژیەکانی بدات. دامودەزگای راگەیاندنی رژیم پڕۆژەیەکی چڕوپڕی چەواشەکاری بەڕێوەدەبات. لەم ڕێگایەوە دەیانەوێت هەم تاوانەکانیان بشارنەوە و هەم گەل چاوترسێن بکەن. سەرچاوەی سەرکی توندوتیژیەکان ناوەندە ئەمنیتیەکانی رژیمن. کۆمەڵگایەک کە لە بەرامبەر توندوتیژی، گەندەڵی و هەڵاواردن سەریهەڵداوە خۆی دەست بۆ توندوتیژ نابات. دوایین پەیامی خەڵکی سەرهەڵداو بۆ رژیم ئەوەیە کە دەیانەوێت گۆڕانی بنەڕەتی لە شێوەی بەڕێوەبەری وڵات و قانوونی ئەساسی پێکبێت. دەوڵەت و حکوومەت پەردە دەخەنە سەر راستیەکان. کۆمەڵگا لە بەرامبەر سیستمێک کە هیچ دەنگێکی ناڕازی نابیسێت قۆناغێکی تری تێکۆشانی دەستپێکردووە. رژیمی داگیرکەری ئێران خوێندنەوەی هەڵەی بۆ سەرهەڵدانەکان هەیە و نایەوێت لە ڕابردوو دەرس وەربگرێت. دەوڵەت هیچ بەرنامەیەکی بۆ وڵامدانەوەی خواستەکانی کۆمەڵگا نیە و ناتوانێت لە نەخۆشیەکانی خۆی تێبگات و چارەسەریان بکات. دەبێت رژیم دەنگی گەلانی ئێران و دەنگی ئوپوزیسیۆن ببیسێت. وەکوو بزووتنەوەی ئاپۆیی لە رۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران پێشەنگایەتی شۆڕشمان لە ئەستۆدایە. لە ئەگەری هەرچەشنە دەستدرێژی ئامادەین گەلەکەمان بپارێزین. بزووتنەوەی ئاپۆیی لە رۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران ئامانجی سەرەکی هێرشەکانی رژیمی داگیرکەری ئێرانە. رژیمی ئێران لە بەرئەوەی هیچ پڕۆژەیەکی چارسەری پێنیە پەنای بردوتە بەر شەڕی تایبەت و هێرشی سیاسی. پەژاک و کۆدار بزووتنەوەی گەلەن. بە پشتیوانی گەل تێکۆشانی ئێمە بەرەو پێش دەڕوات. هیچ پڕۆپاگاندەیەکی رژیم ناتوانێت شکستەکانی داپۆشێت.
سەبارەت بە خەسارناسی سەرهەڵدانەکان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران هاوسەرۆکی کۆدار وتی: سەرهەڵدانەکانی ئەم دواییە بە شێوەیەکی چڕوپڕ رێک نەخرابوون. دەبێت بۆ ئەو کاتەی هێرش دەکرێتە سەر خەڵک ئاڵترناتیڤ هەبێت. بە پچڕاندنی هێڵی ئینترنێت خەڵک لە یەک دابڕان. دەبێت سەرهەڵدانی گەلان تا ئەو کاتەی دیکتاتۆر لە بەرامبەر داخوازی گەل چۆکدا دەدات بەردەوام بێت. پێویستە پلان بۆ هاوکاری و بە هاناوەچوونی یەکدی دابڕێژرێت.
زیلان تانیا جەختی کردەوە: رژیم ملی بۆ هیچ گۆڕانکاریەک خوارنەکردووە و هیچ پرۆژەیەکیشی بۆ گۆڕانی ڕاستەقینە پێنیە. کێشەکانی گەلان، ژنان و جەوانان کەڵەکەبووە. لەمەو بەدوا گەل بە هەستیاریەوە لە بەرامبەر دەوڵەت دەوەستێتەوە. هەر بڕیارێکی دەوڵەت لە لایەن گەلەوە کاردانەوەی دەبێت.
سەبارەت بە هەڵبژراندنی داهاتوو بۆ مەجلسی رژیم زیلان تانیا وتی: هەرکات لە ئێراندا گەل دەنگی بەرز دەکاتەوە و لە دژی سیاسەتی رژیم دەوەستێتەوە رژیم بۆ پیلانگێڕی وەخۆی دەکەوێت. وای پێشان دەدا کە ئومێدێک هەیە و لە داهاتوودا گۆڕانێک دێتە ئاراوە. دەوڵەت دەست بە گۆڕانی ڕواڵەتی دەکات و دەستگۆڕكێ بە مۆرەکانی دەکات. لە کاتێکدا دەنگی ناڕەزایەتی گەل تەنگ بە ڕژیم هەڵدەچنێت ڕژیم وای نیشاندەدات کە ئەوە تەنیا کابینەی حکوومەتە کە تاوانبارە. بەشێکی بچووک لە بەڕێوەبەری وەکوو بەرپرسی هەموو کێشەکان نیشان دەدات.رژیم هەوڵ دەدات بەو پیلانە تێکۆشانی کۆمەڵگا بخاتە ژێر سێبەری گەمە سیاسیەکانیەوە. بەوەش داخوازیەکانی گەلانی ئێران دەخرێتە پلەی چەندەمەوە. رژیم جێگۆڕکێ بە مۆرەکانی دەکاتە رۆژەڤی سەرەکی کۆمەڵگا. ئایا لەم قۆناغەدا کە کۆمەڵگا ویستی گۆڕانی بنەڕەتی هەیە مەجلسی داهاتووی رژیم نابێت بە بەربەستی داخوازیەکانی گەل؟ ئایا بەربژێرەکان ئامادەن ببنە نوێنەری ڕاستەقینەی گەل؟ دەبێت گەل پێش بەوە بگرێت کە
گذار دموکراتیک
هاوسەرۆکی #کۆدار #زیلان_تانیا: پڕۆپاگاندەکانی ڕژیم ناتوانێت شکستەکانی داپۆشێت زیلان تانیا، هاوسەرۆکی کۆمەڵگای دموکراتیک و ئازادی رۆژهەڵاتی کوردستان-کۆدار، لە بەرنامەی هێڵی سێ ئاریەن تیڤی دا هەڵسەنگاندنێکی وردی سەبارەت بە سەرهەڵدانەکانی ئێران کرد. تانیا جەختی…
هەڵبژاردنی مەجلسی ببێتە پرووسەی وەرگرتنی دەنگی متمانە بۆ ڕژیم و جارێکیتر مۆرەکانی ئەو رژیمە فاشیستیە بە ڕەنگێکیتر پێشبخرێن.
سەبارەت بە ململانێ نێوان باڵەکانی رژیم هاوسەرۆکی کۆدار وتی:هەر دوو باڵی رژیم لە یەک بازنەوە و بۆ یەک ئامانج کاردەکەن. سەرەڕای هەموو ناکۆکی و ململانێ نێوانیان هاوڕا و تەبان. ئامانجی سەرەکی رژیم لە هەڵبژاردن ئەوەیە کە بڵێت بە هەڵبژاردنی داهاتوو لاپەڕەیەکی تر هەڵدەدرێتەوە. کۆمەڵگای ئێران لەم ٤٠ ساڵەدا رووی راستەقینەی دەسەڵاتی بینیوە و دەزانێت وێست و داخوازیەکانی ڕیشەییە و گۆڕانی رواڵەتی وڵامی ناداتەوە.
لە کۆتایی بەرنامەکەدا زیلان تانیا سەبارەت بە سیاسەتی سێدارە لە رژیمدا وتی: شەهید حەسەن حکمەتدەمیر یەکەمین شەهیدی تەڤگەرەکەمان بوو کە لە لایەن رژیمی داپڵۆسێنەری ئێرانەوە لە سێدارە درا. رژیمی داگیرکەری ئێران پێش دامەزراندنی پەژاک و کۆدار هەر لە ساڵی ٢٠٠٠ەوە زانی کە تەڤگەرەکەمان هێزێکی کلاسیک نیە. هەڤاڵمان عەگید زیندانی لە ناوەندی تەسلیمبوونەوە کردە شوێنی بەرخودان. رژیم هەرکەس کە نەتوانێت بێنێتە ژێر کونتڕۆڵی خۆی سێدارەی بە سەردا دەسەپێنێت. سێدارە دان بەشێکە لە سیاسەتی گشتی رژیم و لە چوارچێوەی سیاسەتی نکۆڵی کردن و پاکتاو کردنی گەلی کورد پەیڕەوی دەکات. لە بەرامبەری عەقڵی چەقبەستووی رژیمی داگیرکەری ئێراندا تێکۆشانی ئێمە بەردەوامە.
aryentv
🆔 @GozarDemocratic
سەبارەت بە ململانێ نێوان باڵەکانی رژیم هاوسەرۆکی کۆدار وتی:هەر دوو باڵی رژیم لە یەک بازنەوە و بۆ یەک ئامانج کاردەکەن. سەرەڕای هەموو ناکۆکی و ململانێ نێوانیان هاوڕا و تەبان. ئامانجی سەرەکی رژیم لە هەڵبژاردن ئەوەیە کە بڵێت بە هەڵبژاردنی داهاتوو لاپەڕەیەکی تر هەڵدەدرێتەوە. کۆمەڵگای ئێران لەم ٤٠ ساڵەدا رووی راستەقینەی دەسەڵاتی بینیوە و دەزانێت وێست و داخوازیەکانی ڕیشەییە و گۆڕانی رواڵەتی وڵامی ناداتەوە.
لە کۆتایی بەرنامەکەدا زیلان تانیا سەبارەت بە سیاسەتی سێدارە لە رژیمدا وتی: شەهید حەسەن حکمەتدەمیر یەکەمین شەهیدی تەڤگەرەکەمان بوو کە لە لایەن رژیمی داپڵۆسێنەری ئێرانەوە لە سێدارە درا. رژیمی داگیرکەری ئێران پێش دامەزراندنی پەژاک و کۆدار هەر لە ساڵی ٢٠٠٠ەوە زانی کە تەڤگەرەکەمان هێزێکی کلاسیک نیە. هەڤاڵمان عەگید زیندانی لە ناوەندی تەسلیمبوونەوە کردە شوێنی بەرخودان. رژیم هەرکەس کە نەتوانێت بێنێتە ژێر کونتڕۆڵی خۆی سێدارەی بە سەردا دەسەپێنێت. سێدارە دان بەشێکە لە سیاسەتی گشتی رژیم و لە چوارچێوەی سیاسەتی نکۆڵی کردن و پاکتاو کردنی گەلی کورد پەیڕەوی دەکات. لە بەرامبەری عەقڵی چەقبەستووی رژیمی داگیرکەری ئێراندا تێکۆشانی ئێمە بەردەوامە.
aryentv
🆔 @GozarDemocratic
#مظلوم_هفتن: فساد در نظام حاکمیت ایران، هدفمند و کلان است
با توجە بە محوریت نشریە آلترناتیو بە واکاوی پدیدە فساد در دستگاە حاکمیت ایران، تصمیم برآن گرفتە شد کە با رفیق مظلوم هفتن، عضو شورای مدیریتی #کودار، مصاحبەای اختصاصی در رابطە با ابعاد مختلف فساد اداری و ساختاری در ایران، تبعات و زمینەهای ذهنیتی آن بدهد کە متن کامل آن بە شرح زیر است.
🆔 @GozarDemocratic
با توجە بە محوریت نشریە آلترناتیو بە واکاوی پدیدە فساد در دستگاە حاکمیت ایران، تصمیم برآن گرفتە شد کە با رفیق مظلوم هفتن، عضو شورای مدیریتی #کودار، مصاحبەای اختصاصی در رابطە با ابعاد مختلف فساد اداری و ساختاری در ایران، تبعات و زمینەهای ذهنیتی آن بدهد کە متن کامل آن بە شرح زیر است.
🆔 @GozarDemocratic
گذار دموکراتیک
#مظلوم_هفتن: فساد در نظام حاکمیت ایران، هدفمند و کلان است با توجە بە محوریت نشریە آلترناتیو بە واکاوی پدیدە فساد در دستگاە حاکمیت ایران، تصمیم برآن گرفتە شد کە با رفیق مظلوم هفتن، عضو شورای مدیریتی #کودار، مصاحبەای اختصاصی در رابطە با ابعاد مختلف فساد اداری…
#مظلوم_هفتن: فساد در نظام حاکمیت ایران، هدفمند و کلان است
با توجە بە محوریت نشریە آلترناتیو بە واکاوی پدیدە فساد در دستگاە حاکمیت ایران، تصمیم برآن گرفتە شد کە با رفیق مظلوم هفتن، عضو شورای مدیریتی #کودار، مصاحبەای اختصاصی در رابطە با ابعاد مختلف فساد اداری و ساختاری در ایران، تبعات و زمینەهای ذهنیتی آن بدهد کە متن کامل آن بە شرح زیر است.
به نظر شما فساد در نظام سیاسی و اداری ایران از چه بستر و زمینههای تاریخی برخوردار است؟
دولت و اقتدار با یکدیگر ارتباط تنگاتنگی دارند. درواقع از همدیگر تغذیه نموده و متمم و مکمل همدیگرند. چنان ارتباطی که میتوان گفت دولت و اقتدار بَری(عاری) از فساد یا وجود ندارد و یا تنها در حد ایده خواهد بود. دولت فسادزا است و با فساد فربه میگردد و فساد با تاروپود دولت سروکار دارد. درواقع ارتباطی ذاتی است یعنی ماهوی. ایران هم یکی از قدیمیترین نظامهای دولتمدار و اقتدارگراست و به جرات میتوان گفت بند نافشان را با هم بریدهاند و این گویای این حقیقت است که فساد در نظام ایران دارای پیشینهای تاریخی است، حال اگر نگاهی اجمالی به رژیمهای حاکم برایران از بدو شکلگیری تا به امروز بیفکنیم، موارد بیشماری خواهیم دید که بیانگر فساد نهادینهشده و سامانمند است. بیدادگری، ناعدالتی و ظلم حاکمان نمونههای بسیاری دارد. حتی خیلیها که پسوند عادل و خادم یدک کشیدهاند، در عمل چهها که نکردهاند. حکایت توطئههای دربارها و سراها داستانها شدهاند بهر پندآموزی آیندگان. استفاده ابزاری از باورها و ارزشهای انسانی و اجتماعی جهت نیل به اهداف حاکمیت، نمونههای بسیاری دارند. نگاهی نقادانه بر دورههای هخامنشی، ساسانی و صفوی بهعنوان نظامهای متکی بر ملیگرایی و مذهبگرایی که در شکلگیری نظامهای بعدی ایران تا به امروز نقش سلول بنیادین داشتهاند، مفید خواهد بود. حتی جهت درک ماهیت نظامهای بعدی تا به امروز لازم است. فساد در این نظامها چنان بوده که حتی طرفداران مورخ(مورخین طرفدار آنها) هم نتوانستهاند آنها را رستگار و تبرئه نمایند.
فساد سیاسی و ریاکاری در میان سران دولت و حکومت ایران چه پیامدهایی به همراه داشته است؟
همانگونه که در پاسخ سؤال اول متذکر شدم، ارتباط فساد با دولت و حاکمیت اقتدارگرا ماهوی، نهادینهشده، سازمانمند و سیستماتیک است. این بدین معنا نیست که هرکسی بهنوعی با این نظام ارتباط دار و فاسد است؛ اما با صراحت میتوان گفت که هرکس دانسته یا ندانسته آب به آسیاب این نظام بریزد، در فساد شریک است. دانستن و یا ندانستن در اصل مسئله تاثیری ندارد و نهایتاً آسیاب نظام را به گردش درمیآورد که آرد آن فاسد و مسمومکننده است. سیستم و سران حاکمیت فاسد جهت بقای خود و رسیدن به آمال و اهدافشان، فساد را به جامعه تزریق نموده و رواج خواهند داد. چراکه اگر جامعه عاری از فساد باشد، حاکم و مسئول فاسد را نمیپذیرد، ازاینرو حاکمان به جنگ جامعه و ارزشهای بنیادینش خواهند رفت، ترویج فساد در خود جامعه و کانونهای شکلدهندهی آن، از پیامدهای فساد حاکمیتی است. امروز نمونههای متعددی از سرطانهای اجتماعی وجود دارد که همگی بدخیم و کشندهاند؛ کلاهبرداری، دروغگویی، پایمال نمودن سوگند و پیمان، دزدی، ارتباطات غیراخلاقی و …. که هرکدام جهت نابودسازی جامعهی انسانی کافی است. رواج دروغگویی و نرمالیزه نمودن آن گناهی نابخشودنی و خطر آن از مهیب بمب اتمی نیز افزونتر است. اگر بمب اتمی، فیزیکی، مخرب و خطرناک است، دروغگویی و نرمال شدن آن دنیای معنایی انسانها و جوامع را نابود خواهد کرد که این فلاکت ناشی از فساد حاکمان و رجال مسند داد است. فساد حاکمیت به عرصههای مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، آموزشی و … سرایت نموده و در اصل رواج داده میشود.
با توجه به اهمیت اخلاق در حوزهی سیاست، آیا میتوان از وجود اخلاق در حوزه سیاسی سیستم ایران سخن گفت؟
اخلاق در سیستم حاکمیتی ایران، نوشته میشود، خوانده میشود اما عمل نمیشود! در کتابها و به اشکال مختلف و بهطور نثر و نظم وجود دارد، داستانها و پندهای بیشماری دراینباره وجود دارند؛ اما دریغ از عملی نمودن آنها، اخلاق که شاهین ترازوی محاسباتی انسانها و جوامع بر مبنای معیارها و اصول ارزشی است، در دیدگاه سیستم حاکمیتی ایران به معنای اطاعت بیچونو چرای جامعه از حاکمیت است! مطیع محض بودن، بله قربانگو بودن، تسلیم مطلق نظام بودن است، عمیقا قدر گرا و جبرگرا بودن، ایمان به خداگونگی حاکمیت و عبدگونهگی خویش است، باور مطلق به مصونیت نظام و مدیریت آن و درواقع کور، کر و لال بودن است، اخلاق که شمشیر برنده جامعه در مقابل تمامی نابرابریها، ناهنجاریها و بیراههها است و درواقع نیروی انسجام، استحکام، پایداری و استمرار هستی جامعه است در نظام حاکمیتی ایران تعریفی واژگونه دارد. اخلاق در سیستم حاکمیتی ایران یعنی مرید مط
با توجە بە محوریت نشریە آلترناتیو بە واکاوی پدیدە فساد در دستگاە حاکمیت ایران، تصمیم برآن گرفتە شد کە با رفیق مظلوم هفتن، عضو شورای مدیریتی #کودار، مصاحبەای اختصاصی در رابطە با ابعاد مختلف فساد اداری و ساختاری در ایران، تبعات و زمینەهای ذهنیتی آن بدهد کە متن کامل آن بە شرح زیر است.
به نظر شما فساد در نظام سیاسی و اداری ایران از چه بستر و زمینههای تاریخی برخوردار است؟
دولت و اقتدار با یکدیگر ارتباط تنگاتنگی دارند. درواقع از همدیگر تغذیه نموده و متمم و مکمل همدیگرند. چنان ارتباطی که میتوان گفت دولت و اقتدار بَری(عاری) از فساد یا وجود ندارد و یا تنها در حد ایده خواهد بود. دولت فسادزا است و با فساد فربه میگردد و فساد با تاروپود دولت سروکار دارد. درواقع ارتباطی ذاتی است یعنی ماهوی. ایران هم یکی از قدیمیترین نظامهای دولتمدار و اقتدارگراست و به جرات میتوان گفت بند نافشان را با هم بریدهاند و این گویای این حقیقت است که فساد در نظام ایران دارای پیشینهای تاریخی است، حال اگر نگاهی اجمالی به رژیمهای حاکم برایران از بدو شکلگیری تا به امروز بیفکنیم، موارد بیشماری خواهیم دید که بیانگر فساد نهادینهشده و سامانمند است. بیدادگری، ناعدالتی و ظلم حاکمان نمونههای بسیاری دارد. حتی خیلیها که پسوند عادل و خادم یدک کشیدهاند، در عمل چهها که نکردهاند. حکایت توطئههای دربارها و سراها داستانها شدهاند بهر پندآموزی آیندگان. استفاده ابزاری از باورها و ارزشهای انسانی و اجتماعی جهت نیل به اهداف حاکمیت، نمونههای بسیاری دارند. نگاهی نقادانه بر دورههای هخامنشی، ساسانی و صفوی بهعنوان نظامهای متکی بر ملیگرایی و مذهبگرایی که در شکلگیری نظامهای بعدی ایران تا به امروز نقش سلول بنیادین داشتهاند، مفید خواهد بود. حتی جهت درک ماهیت نظامهای بعدی تا به امروز لازم است. فساد در این نظامها چنان بوده که حتی طرفداران مورخ(مورخین طرفدار آنها) هم نتوانستهاند آنها را رستگار و تبرئه نمایند.
فساد سیاسی و ریاکاری در میان سران دولت و حکومت ایران چه پیامدهایی به همراه داشته است؟
همانگونه که در پاسخ سؤال اول متذکر شدم، ارتباط فساد با دولت و حاکمیت اقتدارگرا ماهوی، نهادینهشده، سازمانمند و سیستماتیک است. این بدین معنا نیست که هرکسی بهنوعی با این نظام ارتباط دار و فاسد است؛ اما با صراحت میتوان گفت که هرکس دانسته یا ندانسته آب به آسیاب این نظام بریزد، در فساد شریک است. دانستن و یا ندانستن در اصل مسئله تاثیری ندارد و نهایتاً آسیاب نظام را به گردش درمیآورد که آرد آن فاسد و مسمومکننده است. سیستم و سران حاکمیت فاسد جهت بقای خود و رسیدن به آمال و اهدافشان، فساد را به جامعه تزریق نموده و رواج خواهند داد. چراکه اگر جامعه عاری از فساد باشد، حاکم و مسئول فاسد را نمیپذیرد، ازاینرو حاکمان به جنگ جامعه و ارزشهای بنیادینش خواهند رفت، ترویج فساد در خود جامعه و کانونهای شکلدهندهی آن، از پیامدهای فساد حاکمیتی است. امروز نمونههای متعددی از سرطانهای اجتماعی وجود دارد که همگی بدخیم و کشندهاند؛ کلاهبرداری، دروغگویی، پایمال نمودن سوگند و پیمان، دزدی، ارتباطات غیراخلاقی و …. که هرکدام جهت نابودسازی جامعهی انسانی کافی است. رواج دروغگویی و نرمالیزه نمودن آن گناهی نابخشودنی و خطر آن از مهیب بمب اتمی نیز افزونتر است. اگر بمب اتمی، فیزیکی، مخرب و خطرناک است، دروغگویی و نرمال شدن آن دنیای معنایی انسانها و جوامع را نابود خواهد کرد که این فلاکت ناشی از فساد حاکمان و رجال مسند داد است. فساد حاکمیت به عرصههای مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، آموزشی و … سرایت نموده و در اصل رواج داده میشود.
با توجه به اهمیت اخلاق در حوزهی سیاست، آیا میتوان از وجود اخلاق در حوزه سیاسی سیستم ایران سخن گفت؟
اخلاق در سیستم حاکمیتی ایران، نوشته میشود، خوانده میشود اما عمل نمیشود! در کتابها و به اشکال مختلف و بهطور نثر و نظم وجود دارد، داستانها و پندهای بیشماری دراینباره وجود دارند؛ اما دریغ از عملی نمودن آنها، اخلاق که شاهین ترازوی محاسباتی انسانها و جوامع بر مبنای معیارها و اصول ارزشی است، در دیدگاه سیستم حاکمیتی ایران به معنای اطاعت بیچونو چرای جامعه از حاکمیت است! مطیع محض بودن، بله قربانگو بودن، تسلیم مطلق نظام بودن است، عمیقا قدر گرا و جبرگرا بودن، ایمان به خداگونگی حاکمیت و عبدگونهگی خویش است، باور مطلق به مصونیت نظام و مدیریت آن و درواقع کور، کر و لال بودن است، اخلاق که شمشیر برنده جامعه در مقابل تمامی نابرابریها، ناهنجاریها و بیراههها است و درواقع نیروی انسجام، استحکام، پایداری و استمرار هستی جامعه است در نظام حاکمیتی ایران تعریفی واژگونه دارد. اخلاق در سیستم حاکمیتی ایران یعنی مرید مط
گذار دموکراتیک
#مظلوم_هفتن: فساد در نظام حاکمیت ایران، هدفمند و کلان است با توجە بە محوریت نشریە آلترناتیو بە واکاوی پدیدە فساد در دستگاە حاکمیت ایران، تصمیم برآن گرفتە شد کە با رفیق مظلوم هفتن، عضو شورای مدیریتی #کودار، مصاحبەای اختصاصی در رابطە با ابعاد مختلف فساد اداری…
لق نظام ولایت مطلقهی فقیه بودن، یعنی جهت نیل به امیال و اهداف ولیفقیه هر اقدامی مشروع و حلال و حتی لازمالاجرا است. برای مثال وضعیت بیکاری در جامعه، تبعیضهای طبقاتی، جنسیتی و نژادی و دینی، رواج اعتیاد به مواد مخدر در جامعه، پارتیبازی و رشوهگیری، دزدیهای کلان سازمانی و برنامهریزیشده؛ نمونههای سلطان سکه و فروش اعضای بدن بهدلیل عدم توان گذران زندگی بهصورت حداقل یعنی در حد زندهماندن نه زندگی کردن و… اخلاق در سیستم حاکمیتی ایران بهگونهای است که از علی میگویند و بر سفره معاویه مینشینند،
برای سربریدن حسین سینه میزنند
در عمل علمدار سپاه یزیدیاناند، حال تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل!
–در سالهای اخیر بر میزان فساد اداری و اقتصادی در دستگاه حکومتی ایران افزوده شده و به دنبال آن، موجی از نارضایتیهای مردمی را دربرداشته است. از سوی دیگر دستگاه قضایی ایران مدعی برخورد با فساد از هر نوع آن است. با توجه به ماهیت دستگاه قضا در ایران، میتوان به ریشهکن نمودن پدیده فساد توسط دستگاه قضا امیدوار بود؟
شریک دزد و رفیق قافله مثل خوبی در اینباره است که تابه امروز آمده و در پاسخ به این سوال به یاد این ضربالمثل افتادم؛ قوهقضاییه یکی از ستونهای اساسی حاکمیت است. شاید اغراق نباشد اگر گفت ستون اصلی نظام حاکمیتی است. ترازوی سنجش در دست این قوه است، یعنی قالبی که انسانها و جامعه را بر آن مبنا شکل میدهند و در ید قدرت آنها است. فسادی که در نظام حاکمیت ایران وجود دارد، هدفمند و کلان است و ارتباط تنگاتنگی با نظام دارد، قوهقضاییه ستون اصلی این نظام است، آیا وقتی که سرچشمه آبی آلوده باشد، میتوان انتظار پاکی آب جویبار منشعب از سرچشمه را داشت؟ البته که خیر! پس این ادعایی بیش نیست. ممکن است جهت مجاب کردن مردم بگیروببندهایی صورت بگیرند، اما نیک میدانیم که عامرین، عاملین و کلهگندهها در امانند و حتی فربهتر نیز میشوند، موتور اصلی گردانندهی فساد دستنخورده باقی خواهند ماند. امروزه سلطانهای فاسدی آشکار شدهاند که از جنس مردم جامعه نیستند! آنها دستی به درگاه داشتهاند و حتی دارند. هرچند مسئله فساد در کل قابل قبول نیست، اما درد مردم آفتابهدزد نیست، درد مردم آن دزدی نیست که جهت سیر کردن شکم گرسنهی خود برای فرزندانش نانی دزدیده است، درد مردم دکل نفت دزدی، کشتیدزدی، خالی کردن خزانهی اجتماعی بهدست معدودی از مقربین درگاه است. پس شمشیری که قاضیالقضات از رو بسته است در بریدن دست دزدان راستین ناتوان است. البته ناگفته نماند جهت تسویهحسابهای قدرتی و جناحی ممکن است دستی بریده شوند و حتی سرانی به دار آویخته، اما بدانیم تسویهحساب و محاسبات اقتدارگرایانه نافی عدالت است و مسبب فساد. امیدوار بودن به این ادعا یا ناشی از جهل است یا دلیلی بر حماقت!
با توجه به تعمیق پدیده فساد در تمامی حوزهها در نظام ایران، چه راهکارهایی برای ریشهکن نمودن پدیده فساد و ابعاد آن وجود دارد؟
سیستم حاکمیتی دولتمدار و اقتدارگرا با فساد همزاد است و ارتباط موجودیتی و هویتی دارد، ماهیتا تمرکزگرایی و تمامی امکانات را در ید قدرت شخص، گروه و حزبی قرار داده و خودی و غیرخودیسازی میکند. غیرخودی را در صورت الحاق (انتگراسیون، ذوب شدن و آسیمیلاسیون) میپذیرد و در غیر اینصورت نابود خواهد کرد. یعنی آلوده کننده و فسادزا است از اینرو جهت چارهیابی بنیادین مسئله فساد، تحولسازی در سیستم حاکمیتی لازم و ضروری است، یعنی از سیستم دولتی و اقتدارگرا به سیستم مردممحور و دموکراتیک متحول شدن. راهکار دیگر تحول تدریجی سیستم حاکمیتی است از دولتگرا بودن به دموکراتیک بودن، که آنهم نیازمند سازوکارهایی است که دست مردم و نهادهای مردمی را در نظارت، مواخذه و حسابخواهی باز بگذارد و مردم و آن نهادها توان اجرایی در نظارت، مواخذه و حسابخواهی داشته باشند.
مورد اساسی دیگر زنده و پویا گردانیدن معیارهای بنیادین ارزشی جامعه است. یعنی بازگرداندن هنجارها و معیارهای اخلاقی و کارا نمودن آنها در جامعه و کانونهای تشکیلدهنده آن لازم و ضروری است، با زنده و کارا شدن معیارهای ارزشی جامعه، آن موقع جامعه مطالباتش را خواهد شناخت و نحوه طلب مطالباتش را خواهد یافت و بیگمان آنها را بهدست خواهد آورد. زمانیکه جامعه به این وضعیت برسد، فساد را بههیچعنوان نخواهد پذیرفت و جهت ریشهکن نمودن لحظهای دریغ نخواهد ورزید.
منبع: برگرفتە از آلترناتیو شمارە ٧٨
pjak.eu
🆔 @GozarDemocratic
برای سربریدن حسین سینه میزنند
در عمل علمدار سپاه یزیدیاناند، حال تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل!
–در سالهای اخیر بر میزان فساد اداری و اقتصادی در دستگاه حکومتی ایران افزوده شده و به دنبال آن، موجی از نارضایتیهای مردمی را دربرداشته است. از سوی دیگر دستگاه قضایی ایران مدعی برخورد با فساد از هر نوع آن است. با توجه به ماهیت دستگاه قضا در ایران، میتوان به ریشهکن نمودن پدیده فساد توسط دستگاه قضا امیدوار بود؟
شریک دزد و رفیق قافله مثل خوبی در اینباره است که تابه امروز آمده و در پاسخ به این سوال به یاد این ضربالمثل افتادم؛ قوهقضاییه یکی از ستونهای اساسی حاکمیت است. شاید اغراق نباشد اگر گفت ستون اصلی نظام حاکمیتی است. ترازوی سنجش در دست این قوه است، یعنی قالبی که انسانها و جامعه را بر آن مبنا شکل میدهند و در ید قدرت آنها است. فسادی که در نظام حاکمیت ایران وجود دارد، هدفمند و کلان است و ارتباط تنگاتنگی با نظام دارد، قوهقضاییه ستون اصلی این نظام است، آیا وقتی که سرچشمه آبی آلوده باشد، میتوان انتظار پاکی آب جویبار منشعب از سرچشمه را داشت؟ البته که خیر! پس این ادعایی بیش نیست. ممکن است جهت مجاب کردن مردم بگیروببندهایی صورت بگیرند، اما نیک میدانیم که عامرین، عاملین و کلهگندهها در امانند و حتی فربهتر نیز میشوند، موتور اصلی گردانندهی فساد دستنخورده باقی خواهند ماند. امروزه سلطانهای فاسدی آشکار شدهاند که از جنس مردم جامعه نیستند! آنها دستی به درگاه داشتهاند و حتی دارند. هرچند مسئله فساد در کل قابل قبول نیست، اما درد مردم آفتابهدزد نیست، درد مردم آن دزدی نیست که جهت سیر کردن شکم گرسنهی خود برای فرزندانش نانی دزدیده است، درد مردم دکل نفت دزدی، کشتیدزدی، خالی کردن خزانهی اجتماعی بهدست معدودی از مقربین درگاه است. پس شمشیری که قاضیالقضات از رو بسته است در بریدن دست دزدان راستین ناتوان است. البته ناگفته نماند جهت تسویهحسابهای قدرتی و جناحی ممکن است دستی بریده شوند و حتی سرانی به دار آویخته، اما بدانیم تسویهحساب و محاسبات اقتدارگرایانه نافی عدالت است و مسبب فساد. امیدوار بودن به این ادعا یا ناشی از جهل است یا دلیلی بر حماقت!
با توجه به تعمیق پدیده فساد در تمامی حوزهها در نظام ایران، چه راهکارهایی برای ریشهکن نمودن پدیده فساد و ابعاد آن وجود دارد؟
سیستم حاکمیتی دولتمدار و اقتدارگرا با فساد همزاد است و ارتباط موجودیتی و هویتی دارد، ماهیتا تمرکزگرایی و تمامی امکانات را در ید قدرت شخص، گروه و حزبی قرار داده و خودی و غیرخودیسازی میکند. غیرخودی را در صورت الحاق (انتگراسیون، ذوب شدن و آسیمیلاسیون) میپذیرد و در غیر اینصورت نابود خواهد کرد. یعنی آلوده کننده و فسادزا است از اینرو جهت چارهیابی بنیادین مسئله فساد، تحولسازی در سیستم حاکمیتی لازم و ضروری است، یعنی از سیستم دولتی و اقتدارگرا به سیستم مردممحور و دموکراتیک متحول شدن. راهکار دیگر تحول تدریجی سیستم حاکمیتی است از دولتگرا بودن به دموکراتیک بودن، که آنهم نیازمند سازوکارهایی است که دست مردم و نهادهای مردمی را در نظارت، مواخذه و حسابخواهی باز بگذارد و مردم و آن نهادها توان اجرایی در نظارت، مواخذه و حسابخواهی داشته باشند.
مورد اساسی دیگر زنده و پویا گردانیدن معیارهای بنیادین ارزشی جامعه است. یعنی بازگرداندن هنجارها و معیارهای اخلاقی و کارا نمودن آنها در جامعه و کانونهای تشکیلدهنده آن لازم و ضروری است، با زنده و کارا شدن معیارهای ارزشی جامعه، آن موقع جامعه مطالباتش را خواهد شناخت و نحوه طلب مطالباتش را خواهد یافت و بیگمان آنها را بهدست خواهد آورد. زمانیکه جامعه به این وضعیت برسد، فساد را بههیچعنوان نخواهد پذیرفت و جهت ریشهکن نمودن لحظهای دریغ نخواهد ورزید.
منبع: برگرفتە از آلترناتیو شمارە ٧٨
pjak.eu
🆔 @GozarDemocratic
Forwarded from ایران کنفدرال (وحید محمدی)
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
⭕️ سخنان شهروندان شهرک طالقانی - خوزستان دربارهی چرایی اعتراضات آبانماه
🔺 ایران کنفدرال
@IrConfederal
🔺 ایران کنفدرال
@IrConfederal