کۆبوونەوەی شەش مانگەی دووهەمی ٢٠١٩

راپۆرتی کۆبوونەوەی شەش مانگەی دووهەمی ساڵی ٢٠١٩ی ڕێکخستنەکانی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان - #پەژاک لە دەرەوەی وڵات بە بەشداری خەباتکارانی پەژاک لە سکاندیناڤیا، بریتانیا وئەوروپای ناوەندیی لە ٣ رۆژدا بەرێووە چوو. کۆبوونەوەکە سەرەتا بە ڕێزگرتن لە یادی سەرجەم گیانبەختکردووانی شۆرشی ئازادی کوردستان، سەرجەم مرۆڤایەتی و بە تایبەت گیانبەختکردووانی سەرهەڵدانی رۆژهەڵاتی کوردستان و گەلانی ئێران دەستی پێکرد.
لە بەشی یەکەمی کۆبوونەوەکەدا ڕەوشی سیاسی بە بەرفراوانی هەڵسەنگاندنی بۆ کرا. لە هەڵسەنگاندنەکان دا ئەو قەیرانانەی لە ڕۆژهەڵاتی ناوین لە ئارادیە وەکوو قەیرانی سیستەمی جیهانی پێناسە کرا. سەرجەم بەرەکانی ئەمریکا، ڕووسیا و دەوڵەتانی قەوارەپارێزی هەرێمی لە سەر بنەماکانی دەوڵەت-نەتەوە کۆکن، بەڵام دەیانەوێ دیزانێکی نوێی بۆ سیستەمی جیهانی بە ناوەندێتی ڕۆژهەڵاتی ناوین پەرە پێبدەن کە لە بەرژەوەندی خۆیان دا بێت و ڕێگای هاتووچۆی سەرمایە لە سەر ئەساسی بنەماکانی نێئۆلیبرالیزم خۆش بکەن. لە سەر ئەم ئەساسە شەڕێکی ناڕاستەوخو و بە دەستی هێزە بەکرێگیراوەکانیان بەڕێوە دەبەن. ئەو شەڕە هەندێ تایبەتمەندی هەیە، هاوکات لەگەڵ ئەوەی کە شەڕێکی چەکدارییە و ڕۆژانە مرۆڤەکان دەبنە قربانی، لە هەمانکاتدا شەڕێکی ئابوورییە بۆ لە قاڵبدانەوەی ئەو دەوڵەتانەی لە دەرەوەی سیستەم جێگا دەگرن وهەوڵدانێکە بۆ ڕیفۆرمیزەکردنی سیستەمی ئابوورییان لە سەر ئەساسی بازاری ئازاد و پەرەسەندنی کەرتی تایبەت و بەشداری پێکردنیان لە سیستەمی جیهانی سەرمایە دا. لە لایەکی دیکە هەوڵدانێکە بۆ لاوازکردنی سیاسەتی هژمۆنگەرایی دەوڵەت-نەتەوە قەوارەپارێزەکانی هەرێمی وەکوو ئێران و تورکیا. دەبێت ئەو ڕاستییە ببینرێت کە قەیرانی هەیە لە ئاکامی هەوڵدانی سەردەستکردنی هێژمۆنی سیستەمی ناوەندگەرایی مودێرنیتەی سەرمایەداریی ڕۆژئاوایی بۆ سەر جوغرافیای سەرهەڵدانی یەکەمین کۆمەڵایەتیبوونی مرۆڤایەتی واتا رۆژهەڵاتی ناوینە و ئەمەش کارەساتی گەورەیی کۆمەڵایەتی، ئابووری، مرۆیی، ژینگەیی و سرووشتی لەگەڵ خۆی هێناوە. هاوکات هەم هێزە سەردەستەکانی جیهانی وەکوو ئەمریکا و هەم دەوڵەتانی قەوارەپاریز وەکوو ئێران و تورکیا بە سیاسەتی هاوبەش دەیانەوێ ئەو هێزە شۆرشگێرانەی کە لە رۆژهەڵاتی ناوین دا تێکۆشانی ئازادی و دیموکراسی گەلان بەرێوە دەبەن، ئاستەنگ و لاواز بکەن و بۆ ئەمەش بە تایبەتی چاوپۆشی لە مافە ڕەواکانی گەلی کورد لە سەرجەم کوردستان دەکەن و هەوڵی لەناوبردنی تەڤگەری ئازادی کوردستان دەدەن. هێرشی ئەم دواییە بۆ سەر ڕۆژئاوای کوردستان لەو چوارچێوەیەدا پێکهات. هەموو ئەمانە لە کاتێکدا پێکدێت کە شەری جیهانی سیهەم بە هەموو چڕییەوە لە ڕۆژهەڵاتی ناوین بەڕێوە دەچێت. لە سەردەمێکی بەو شێوەیەدا هەموو دەزگا و ڕێکخراوە جیهانییەکانی دوای شەری جیهانی دووهەم کارایی خۆیان لە دەست داوە. لەو چوارچێوەیدا نەتەوەیەکگرتووەکان و ناتۆ وەکوو دوو ڕێکخراوی دوایی شەری جیهانی دووهەم لە ئێستادا خۆیان لەناو قەیراندان و ئیدی ناتوانن بڕیار وەرگرن و چارەسەری بە پێی بەرژەوەندییەکانی خۆیان پەرە پێبدەن. ئەم ڕاستییە ئەوە نیشاندا کە جیهان لە سەردەمی شەری جیهانی سیهەم لە ناو لێگەرینی دیزانێکی نوێی دایە، کە هێشتا ئاسۆکەی ڕوون نییە و نیشانەی ئەوەیە کە شەڕ و ئاڵۆزییەکان درێژەییان دەبێت.
ئێران و تورکیا وەکوو دوو دەوڵەتی قەوارەپارێز لە ڕۆژهەڵاتی ناوین، لە درووستکردن و پەرەدان بە قەیراندا ڕۆڵ دەگێرن. هەر دووکیان بە نزیکبوونەوە لە یەکدی، دەیانەوێ ڕێگری لە هەڵوەشاندنەوەی قەوارەی کۆنی ڕۆژهەڵاتی ناوین بگرن، گەر ئەوەشیان بۆ نەچووە سەر، کەمترین گۆڕانکاری پێکبێت. ئەم دوو دەوڵەتە هاوکات دژایەتی و ناکۆکیی مێژووییان هەیە و، هەردووکیان هەوڵ دەدەن ئەوەی دیکەی لاواز بکات و هێژمۆنی خۆی لە سەر ناوچەکە پەرە پێبدات. ئەم تابلۆیە بە ئاشکرا لە سووریا خۆی نیشان دەدات. بۆ نموونە دەوڵەتی تورکیا دەیەوێت بە زیندووکردنەوەی "میساقی میللی" سەرجەم ڕۆژئاوا و باشووری کوردستان داگیربکات و بیخاتە سەر قەوارەکەی خۆی و لە بەرانبەریش دا ئێران بە پەرەدان بە "بەرەی مقاومەت" دەیەوێت خۆی بگەیەنێتە لێوارەکانی دەریایی سپی و بۆ ئەمەش بە ساڵانە هەوڵدان دەکات و ئەساسەن هەر دوو پڕۆژە بۆ داگیرکردنی کوردستان و لە باربردنی بەرخۆدانی گەلانی ناوچەکە و دەسبەسەرکردنی هەموو سەرچاوەکانی وزە لە ڕۆژهەڵاتی ناوین و بە تایبەتی کوردستان و ئاستەنگ درووستکردن بۆ دەستێوەردانی زلهێزانی جیهانی لە هەرێمەکەیە.
لە بارودۆخێکی بەو شێوەیەدا تێکۆشانی ئازادی کوردستان بە شێوەیەکی چڕ لە هەموو بەشەکانی وڵات درێژەیی هەیە. هەوڵدانەکان بۆ پێکهێنانی یەکێتی نەتەوەیی لەم چوارچێوەیەدا پەرەیان سەندووە و هەم لە ئاستی بەشەکان و هەم لە ئاستی کوردستان هەوڵدان بۆ یەکگرتن و هاوخەباتی درێژەیی هەیە. بە لە بەرچاوگرت

نی بارودۆخی ڕۆژهەڵات

ی ناوین و ڕەوشی دەوڵەتانی داگیرکەری کوردستان، گرینگی ئەم خەباتە لە هەموو کاتێک زیاتر خۆی نیشان دەدات.
رژیمی ئێران کە لە بەر چڕبوونەوەی گەماڕۆ ئابوورییەکانی ئەمریکا لە ڕەوشێکی زۆر خراپ دایە و قەیرانەکانی زیاتر قووڵبوونەتەوە، ڕووبەڕووی ناڕەزایەتی و سەرهەڵدانی گەلان بووتەوە. بۆیە گرینگە گەلەکەمان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە دوو بەرەدا یەکێتی خۆی پێکبێنێت. لە لایەکەوە لە ئاستی هێزە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و لە لایەکی دیکە لەگەڵ هێزە شۆرشگێر و ئازادیخوازەکانی گەلانی ئێران. ڕۆڵی هێزی پێشەنگ لە درووستکردنی ئەو دوو بەرەیەدا ڕۆڵێکی دیارکەرە. ئێمە وەکوو پارتی ژیانی ئازادی کوردستان بۆ درووستکردنی ئەو دوو بەرەیە تێکۆشان دەکەین و لە هەمانکاتدا بەوەی کە باوەڕیمان بە هێزی گەل هەیە، تێکۆشان بۆ بەڕێکخستنبوونی ئیرادەی گەل دەکەن. ئێمە سەرجەم هەوڵەکانمان لە سەر ئەساسی نەتەوەیی دیموکراتیک و پەرەسپەکتیڤی کۆنفدرالیزمی دیموکراتیک لە سەر ئەساسی بە بنەما گرتنی هێڵی سێهەمین پەرە پێدەدەین.
سەرهەڵدانی ئەم دواییەی گەلەلەمان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و گەلانی ئێران بەردەوامی سەرهەڵدانی ساڵانی هەشتاوهەشت و نەوەدووشەشە و لە ئێستادا زیاتر پەرەیان سەندووە. گەلانی ئێران بە ئاشکرا داوای گۆڕانکاری دیموکراتیک دەکەن. لە سەرهەڵدانەکانیان دا بەئامانج وەرگرتنی سەرجەم ناوەندەکانی دەسەڵاتی سیاسی، ئابووری و نیزامی ڕژیمی ئێران، داوای گۆڕانکاری ڕیشەیی و دامەزراندنی سیستەمێکی دادپەروەر و یەکسان دەکەن کە ژیان و کەرامەتیان تێدا پارێزراوە بێت. لەو چوارچێوەیەدا وەکوو نەریتی بەرخۆدانی مێژووی جوغرافیای ئێران لەم سەردەمەش دا لە دژی زوڵم و زۆرداری ڕژیمی ناوەندگەرایی خوسرەوانی کۆماری ئیسلامی ئێران بەرخۆدانێکی مێژوویی ئەنجام دەدەن. لە ڕەوشێکی بەم شێوەیەدا پارتی ژیانی ئازادی کوردستان وەکوو پارتی پێشەنگی کۆنفدرالیزمی دیموکراتیکی گەلەکەمان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و گەلانی ئێران، ڕۆڵێکی پێشەنگایەتی بۆ تێکۆشانی دیموکراتیک و ئازادیخوازانەی گەلان لە ئەستۆ گرتووە. لێرەوە گەلەکەمان ئاگادار دەکەینەوە کە کۆبوونەوەی شەش مانگەی ڕێکخستنەکانمان لە ئەوروپا لە سەر ئەساسی ئەوەی کە " کوردستان داگیرکراوە، دەبێت ئازادی بکەین" و " گەلەکەمان داخوازی ئازادی کوردستانی هەیە" ئاستی تێکۆشانی خۆمان لە ساڵی نوێدا لەسەرجەم بوارەکانی دیپلۆماسی، سیاسی و ریکخستنی بەرز دەکەیەنەوە و تێکۆشان بۆ ئەوە دەکەین کە سەرجەم داخوازەکانی گەلەکەمان پێکبێنین.
لە بەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکەمان کارو خەباتی ماوەی ڕابردوو هەڵسەنگاندنی بۆ کرا. خاڵە لاوازەکان ڕەخنەکران و پێشنار بۆ باشترکردنیان کرا. لە هەمانکاتدا بەرنامەی کاروخەباتی ماوەی داهاتوو ئامادە کراوە و کۆبوونەوەکە بە جۆش و موڕاڵێکی گەورە کۆتایی پێکهات.
لە سەر ئەم ئەساسی ئەوەیی کە سەدەی بیست و یەکەم قۆناغی فینالە بۆ چارەسەری پرسی گەلی کورد، بە روح و مۆراڵی شۆرشگیری تێکۆشانی خۆمان پەرە پێ دەدەین. کوبۆنەوەکە تەکیدی لەسەر چەندین خاڵ کرد.
١/ بۆ ئازادی فیزیکی ڕێبەر ئاپۆ لە دەستی دەوڵەتی داگیرکەر تورکیا و سیستەمی جیهانی لە تێکۆشانێکی جدی وبێ وچاندا دەبین و بۆ سەرجەم چالاکیەکان لەو پێناوەدا خویی بەرپرسیار دەبینێت.
٢/ ئێمە وەکوو پارتی ژیانی ئازادی کوردستان بۆ ئازادی رۆژهەلاتی کوردستان لە داگیرکاری دەولەتی داگیرکەری ئێران لە سەرجەم بوارەکاندا تێکۆشان دەکەین هاوکات بۆ دیموکراتیزە کردنی ئێران بە هەموو شێوەیەک لە دژی دەوڵەتی داگیرکەر و داپڵۆسێنەری ئێران لە سەرجەم مەیدانەکان تێکۆشانی خۆمان پەرە پێدەدەین.
٣/ هاوکات پێویستی گرینگی کوردان بە یەکێتی نەتەوەی هەیە ئێمە وەکوو هێزێکی پێشەنگ تیکۆشان بۆ پێکهێنانی یەکێتی نەتەوەی گەلی کورد لە بواری سیاسی وکۆمەڵایەتی لە رۆژهەڵاتی کوردستان وتەواوی کوردستان دەکەین.
٤/ بۆ ئەو گەلانەی ئیران کە لە ئێستادا لە دیاسپۆرا ژیان دەکەین کوبۆنەوەکە تەکیدی کرد کە دەبێت لە ناوبەری گەلی کورد، فارس، عەرەب، ئازەری، بەلۆچ .. یەکێتی گەلان دروست بکڕیت و پیویستیەکانی کاری هاوبەش بۆ بەڕەنگار بوونەی دەولەتی داگیرکەری ئێران پێش بخڕێت.
٥/ کوبۆنەوەکا بۆ لە بە رێکخست کردنی ژنان و بەشداریان لە سەرجەم بوارەکانی تیکۆشان و بەریوەبەری لە ناو کۆمەڵگادا تەکیدی کرد، کە ژنان بە ئێرادەو بریاری خوویان بتوانن رەوڵیان هەبێت لە بەریوەبردنی کۆمەڵگا.
٦/ کوبۆنەوەکە بە بنەماگرتنی پەروەردە و بە رێکخستن کردنی جەوانان هەوڵ دەدات کە جەوانان لە ئەوروپا لە کریمینالیزە بوون بپارێزیت کە نەکەونە داوی کێشەو گرفتەکانی کۆمەلگای ئەوروپا.
٧/ بۆ بارودۆخی ماڤی مرۆڤ وداگیرکاری لە رۆژهەڵاتی کوردستان کار دەکەین بۆ ئاگادارکردنەوەی زۆرتری سەرجەم ناوەندە پیوەندیدارەکان لە ئەوروپا کە دەنگی رەواو داخوازی گەلەکەمانیان پێ رابگەینین.
٨/ لە رۆژهەڵاتی کوردستاندا فرە رەنگی ئتنیکی هەیە کە هەرئەوانە ئەمڕۆ لە دیاس

پۆرا ژیان دەکەن و تایبەتمەندی کەلتۆری و باوەری خویانیان هەیە، هەر بوویە ئێمەش سەرجەم تایبەتمەندیەکانیان بە بنەما دەگرین.

ڕێکخستنەکانی پارتی ژیانی ئازادی کوردستان لە ئەوروپا




🆔 @GozarDemocratic

⚡️ ‏فریادمان:

این بار مصلحت ملک خویش را خلق ها دانند، نه خسروان!

برعکس ادوار قبلی که متهم گشتەایم، گویا میدانیم چە نمیخواهیم، اما نمیدانیم چە میخواهیم!

اینبار کاملا واقفیم چە نمیخواهیم و میخواهیم!؟

ارتجاع، استیداد، استثمار و استعمار نمی‌خواهیم

#کنفدرالیسم_دمکراتیک میخواهیم

https://t.me/joinchat/AAAAAEPfglh3P0aCVQR1HQ

فیلمی سینه‌مایی كوردی (له‌پێناو ئازادیدا)
چیرۆكی قاره‌مانێتی و به‌رخۆدانی 100 رۆژه‌ی گه‌ل له‌ قه‌ڵای ئامه‌ددا
له‌ 31/12/2019 له‌ سینه‌مای سالم لە سلێمانی نمایش ده‌كرێت


🆔 @GozarDemocratic

🔹"نیروهای گریلا در سال ۲۰۲۰ ضربات سنگینی را بر ارتش ترک تحمیل خواهند کرد"

🔻 دکتر باهوز اردال: شیوه‌های عملیاتی جدید و واقعی گریلا در سال ۲۰۲۰ به نمایش گذاشته خواهند شد. سال ۲۰۲۰ سال گریلا خواهد بود. نیروهای گریلا سال جدید ضربات سنگینی را بر حاکمیت آ.ک.پ خواهند زد و از دولت فاشیست ترک حساب پس خواهند گرفت.

بیشتر بخوانید...

🔗 https://bit.ly/34urXVQ
🆔 @anfpersian

٧٣ ساڵ بەسەر ڕووخانی کۆماری کوردستان تێدەپەڕێت




٧٣ ساڵ بەسەر ڕووخانی کۆماری کوردستان لە مەهاباد و لەناوبردنی دەستکەوتێکی مەزنی گەلی کورد تێدەپەڕێت، ئەزموونێک کە مەترسی دووبارەبوونەوەی، بەهۆی نەبوونی یەکێتی نەتەوەیی کورد و پشت بە ستن بە هێزی دەرەکیی لە ئارادایە.



ئەمڕۆ ٧٣ ساڵ بەسەر ڕووخانی کۆماری کوردستاندا تێدەپەڕێت، کە بە پێشەنگایەتیی قازی محەمەد لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ لە مهابادی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ڕاگەیەندرا و دوای ١١ مانگ و لە ١٧ی کانونی یەکەمی ١٩٤٦ ڕووخا.

دەرفەتەکان چۆن ڕەخسا

بە دەستپێکردنی شەڕی دووەمی جیهانی و جارێکی دیکە داگیرکردنی ئێران لەلایەن ڕوس و ئینگلیزەوە، دەسەڵاتی حکومەتی ناوەندی بەسەر وڵاتەوە نەما و بۆشایی هێز، وڵاتی ئێرانی گرتەوە، ڕەزاشا (پاشای ئەو کاتەی ئێران) لەژێر فشاری بەریتانیا، لە ئەیلولی ١٩٤١ـدا دەستی لەکارکێشایەوە و ئێرانی جێهێشت و دەسەڵات کەوتە دەستی کوڕەکەی واتا محەمەد ڕەزاشا.



داگیرکردنی ئێران لەلایەن سۆڤییەت و بەریتانیاوە، کەمبوونەوەی تەرکیزی حکومەتی ناوەندی لەسەر ناوچەکانی ڕۆژئاوای ئێران، هەروەها نیشاندانی پشتیوانیی لەلایەن سۆڤیەتەوە بۆ گەلانی بندەست، ئەو هەلەی ڕەخساند کە لە شارەکانی مهاباد و تەبرێز دوو کۆمار بە ناوەکانی "کۆماری کوردستان" و کۆماری "ئازەربایجان" دابمەزرێن.

هەوڵەکان بۆ دامەزراندنی کۆماری کوردستان

ڕۆژی ١٦ی ئابی ١٩٤٢ "حسەین فروھەر، عەبدولڕەحمان زەبیحی، عەبدولڕەحمان ئیمامی، عەبدولقادر مودەریسی، نەجمەدین تەوحیدی، محەمەد نانەوازادە، عەلی مەحمودی، محەمەد ئەسحابی، عەبدولڕەحمان کیانی، سدیق حەیدەری، قاسم قادری" لە باخێکی تەنیشت مەهاباد بە ناوی "سیسە"، "کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان"ـیان ڕاگەیاند، قازی محەمەد کە کەسایەتییەکی ناسراوی مهاباد بوو، ساڵی ١٩٤٤ پەیوەست دەبێت بە "کۆمەڵەی ژێ کاف" و دوای زیندانیبوونی سێ کەس لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵە، ڕۆڵی سەرکردە لە (ژ.ک) دەگێڕێت و لە ساڵی ١٩٤٥ لەگەڵ چەند کەسێکی دیکە دەچنە "باکۆ" چاویان بە "جەعفەر باقرۆڤ" سەرۆک وەزیری کۆماری ئازەربایجانی سۆڤیەت دەکەوێت و داوای پشتیوانیی و یارمەتی سۆڤیەت بۆ دامەزراندنی کۆماری کوردستان دەکەن.



کۆماری کوردستان ڕاگەیەندرا

دوای گەڕانەوەی شاندەکە، کۆمەڵەی ژێ کاف ناوەکەی دەگۆڕێت بۆ حزبی دیموکراتی کوردستان و یەکەم کۆنگرەی خۆی لە تشرینی یەکەمی ١٩٤٥ دەبەستێت، دوای ماوەیەک بە سوودوەرگرتن لە بارودۆخی ئەو کاتەی ئێران و نەمانی هێزەکانی لە ناوچەکە و پشتیوانیی سۆڤیەت، لە ڕۆژی ١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٥دا حزبی دیموکراتی ئازەربایجان بە سەرۆکایەتیی جەعفەر پیشەوەری، پارێزگای ئازەربایجان (ناوەندی تەبرێز)یان لە چنگی سوپای ئێران ڕزگار کرد و کۆماری ئازەربایجانیان ڕاگەیاند.



پێنج ڕۆژ پاش ئەوە لە هەوڵێکی هاوشێوەدا، مەهاباد لە چنگی هێزەکانی سوپای ئێران ڕزگار کرا و لە ڕۆژی ٢٢ی کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٤٦ـدا، کۆماری کوردستان لە مهاباد ڕاگەیەندرا و ئەو دوو کۆمارە پەیوندییەکی توندوتۆڵیان هەبوو.

ئامانجەکانی کۆماری کوردستان ڕادەگەیەنرێت و لە لایەن گەلەوە پێشوازیی لێدەکرێت، سەرەکیترین خاڵەکانی ئەو ئامانجانە ئەمانە بوون:

* زمانی کوردیی بکرێتە زمانی راگەیاندن ‌و خوێندن‌ و ئیدارە.

* ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگا بۆ کوردستان بەمەبەستی چاودێریی دەوڵەت‌ و بابەتە کۆمەڵایەتییەکان.

* ھەموو بەرپرسەکان لە خەڵکی ناوچەکە ھەڵبژێردرێن.

* یەکێتی‌ و برایەتی لەگەڵ خەڵکی ئازربایجان بەهێز بکرێت.

* یاسایەک ھەبێت کە بە یەکچەشن مامەڵە لەگەڵ کرێکار ‌و کەسایەتییە باڵاکاندا بکات.



ڕێککەوتنی سۆڤیەت و حکومەتی ئێران

لە مانگی کانونی یەکەمی هەمان ساڵدا، سۆڤییەت لەگەڵ حکومەتی ئێران ڕێککەوت، لە ٢٦ی ئازاری‌ ١٩٤٦، بەھۆی‌ فشاری‌ ھێزە ڕۆژئاواییەکان بە تایبەت ئەمەریکا، پەیمانی بە حکومەتی ئێران دا، کە لە باکووری ئێران بکشێتەوە.

سۆڤیەت پشتی لە کورد و ئازەری کرد

هەرچەندە سۆڤییەت بەپێی هزری لینین پابەندبوو بە هاوکاریکردنی گەلانی بندەست بۆ گەیشتن بە ئازادی و خۆبەڕێوەبەری، هەر بەهۆی یارمەتییەکانی سۆڤییەتەوە ژمارەیەکی زۆر لە گەلانی باشوری سۆڤییەت بە خۆبەڕێوەبەری گەیشتن، بەڵام لە بارەی کورد و ئازەرییەوە ئەو پابەندییەیان پێشێلکرد.

دوای کشانەوەی هێزەکانی سۆڤیەت، لە مانگی حوزەیراندا، ئێران دەستی گرتەوە بەسەر کۆماری ئازەربایجاندا، ئەمەش بووە ھۆی‌ دابڕانی کۆماری‌ کوردستان و پچڕانی پەیوەندیەکانی لەگەڵ سۆڤیه‌ت و ڕاگیرانی پاڵپشتیەکان.



خیانەتی ناوخۆیی

سەرەڕای هەوڵەکانی کۆماری کوردستان بۆ بەشدارییپێکردن و پەیوەستبوونی خێڵ و عەشیرەتەکانی دیکەی کورد لەناو کۆمار، بەڵام نەیتوانی پشتیوانیی بەدەستبێنێت و سنوورەکانی لە موکریان و دەوروبەری مهاباد بەرفراوانتر بکات، هەربۆیە زۆرجار بە 'کۆماری مهاباد' ناو دەبرێت و دەناسرێت.

نەک هەر ئەوە، بەڵکو ، خێڵە کوردەکان کە لە سەرەتادا پشتگیرییان لە ک

ۆمار دەکرد، دوای پشتتێکردنی سۆڤیەت بەرھەم ‌و سەرچاوەی‌ داراییان نەما، ئیتر خێڵەکان هیچ بیانوویەکیان بۆ پشتگیریکردنی قازی محەمەد نەبوو، هەربۆیە زۆرێک لە خێڵەکان قاز‌یان بەجێھێشت، لە کاتی گەیشتنی هێزەکانی دەوڵەتی ئێران بۆ سەر سنوور، زۆربەیان هەڵهاتن و بەرەکانی بەرگرییان لە مهاباد چۆڵ کرد، مەلا مستەفای بارزانی کە پلەی ژەنەراڵی لە کۆمار و پێشەوا قازی وەرگرتبوو، لەگەڵ چەکدارەکانی کۆماری مهابادیان بەجێهێشت و بۆ سۆڤیەت چوون.



کۆماری کوردستان ڕووخا

سەرەنجام لە ڕۆژی ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٦دا، واتا ٧٣ ساڵ لەمەوبەر، سوپای ئێران توانی بچێتە ناو شاری مهاباد کە ناوەند و پایتەختی کۆماری کوردستان بوو، دەستی بەسەر شارەکەدا گرت، دەوترێت"قازی محەمەد بۆ ئەوەی خەڵکی شارەکە نەکەونە بەر کوشتاری هێزەکانی پاشایەتی ئێران خۆی بەدەستەوەدا" و دواتریش لە ڕۆژی ٣١ی ئازاری ١٩٤٧دا، قازی محەمەد و هاوڕێیانی لە سێدارە دران.

ئێستا و بە دەستێوەردانی زلهێزەکان لە ناوچەکان و بە تێپەڕینی ١٠٠ ساڵ بەسەر پەیمانە داگیرکەرییەکانی هێزە جیهانییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئەزموونەکان دووبارە دەبنەوە و هێشتا کورد نەیتوانیوە بەپێی پێویست یەکێتییەکی نەتەوەیی و گشتگیر لەناو خۆیدا دروست بکات و ئەمەش مەترسییەکە کە ئەزمونی کۆماری کوردستان لەسەر دەستکەوتەکانی گەلی کورد و لەدەستچوونی دەرفەتەکان بۆ بەدەستهێنانی مافەکانی دووبارە بێتەوە.



لەسەر ئەو بابەتە لەتیف فاتیح فەرەج، نووسەر و ئەندامی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان- کەنەکە، دەڵێت: کۆماری مهاباد و قسەکردن لە سەر ئەو ١١ مانگەی کە کورد خاوەنداری لێکرد، قسەکردنە لە سەر ئەزموونێک کە ئەگەر درێژەی بکێشایە ئەوا دەتوانرا دیموکراسی لەم ناوچەیەدا بەرجەستە بێت و کورد ڕۆڵی گەورەی هەبێت لە پێکەوە ژیانی ئاشتیانە لەگەڵ لایەنەکانی دیکەدا، بەڵام یەکێک لە گرفتەکان ئەوە بوو کە هۆکاری ڕووخان، پەیوەندی بەوەوە هەبوو کە ڕووسیا لە گەڵ کورد درۆی کرد و لە گەڵ ئێراندا ڕێککەوتن، کۆمارەکەش بەرگەی ئەو هەموو ململانێیەی نەگرت، تەنانەت بەشێک لە ئاغاکان کە زانیان بەرژەوەندییان دەکەوێتە مەترسیەوە چوونەوە پاڵ حکومەت و کۆماریش بە لەسێدارەدانی قازی محەمەد و هاورێکانی کۆتایی پێهات.


لەتیف فاتیح فەرەج ئاماژە بە نەبوونی یەکڕیزی کورد بە درێژایی مێژوو دەکات و دەڵێت: هۆکاری یەکەمی درێژە نەدانی ئەزموونەکانمان نەبوونی پێکەوەیی و یەکڕیزییە، کە تا ئێستا ئێمە پێوەی دەتلێینەوە، کە بە داخێکی زۆرەوە تا ئێستا لە گیروگرفتی ئەوەداین هەموومان لە ژێر یەک ئاڵادا کۆبینەوە، بۆ نمونە بە مێژوو و شۆڕشە یەک لە دوای یەکەکان زۆر جار هێزەکانی خۆمان دەچنە پاڵ دوژمنە داگیرکارەکان و لە هێزەکانی دیکەمان دەدەن، هەر نمونەی شەڕی داعش کە لە داقوق بوو و پەکەکە هات لە دژی ئەوان شەڕی دەکرد کەچی خەلک دەچوون ڕاپۆرتیان لە سەر ئەوان دەکرد.

لە کۆتایی قسەکانیدا لەتیف فاتیح فەرەج ، ئەندامی کەنەکە دەڵێت: بڕوام وایە ئێمە دەبێت واز لەوە بهێنین کە ئەمە مارکسە، ئیسلامە یان هەر ڕەنگ و ئایینێکە، ئەوەی کۆمان دەکاتەوە نەتەوە و زمان و مرۆڤ بوونمانە و دەبێت ئیمە مرۆڤ بوونی خۆمان لە پێش دانێین و ئەگەر برینێک لە جەستەماندا دروستبوو دەتوانین بەو یەکڕیزییەمانەوە پارێزگاری لە یەکتر بکەین، بۆیە چارەسەری سەرەکی گۆڕینی عەقڵیەتی سیاسی سەرکردەکانە.


ROJNEWS



🆔 @GozarDemocratic

🔳ئەمڕۆ سێشەمە ٢٦ی سەرماوەز، هێزە ئەمنیەکانی ڕژێمی ئێران لە شاری شاباد لە پارێزگای کرماشان، هەڵیانکوتایە سەر ماڵی ژنە چالاکوانی کورد ئانیسا جەعفەری مێهر و دەستگیریان کرد.

🔹ئانیسا چالاکوانێکی بواری زمان و ئەدەبی کوردی‌یە و لە ئێستادا ئەندامی ئەنجومەنی نووسەرانی گۆڤاری "ژ"ـیە کە لە ئاستی ئەوروپا و ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە بواری ئەدەبیاتی کوردی بڵاو دەکرێتەوە.

https://www.instagram.com/aryen_tv/

@aryentvfarsi

نگاهی به آیین و جامعه‌ی یارسان

✍ #سارو_خسروی



🆔 @GozarDemocratic

نگاهی به آیین و جامعه‌ی یارسان

✍ #سارو_خسروی

مناطق زاگرس از دیرباز مرکز آیین‌، فرهنگ و باورهای بسیاری ازجمله هوری، مهرپرستی (میتراییسم)، زردشتی و … بوده است. پس از حملە اعراب و فراگیر شدن اسلام، در کوردستان و ایران بسیاری از این ادیان با فرهنگ و باورهای مختلف، تحت فشار اعتقادی دین اسلام از میان رفتند. دراین‌بین معتقدین به مذاهب بومی زاگرس، پرچم‌دار مبارزه با اعراب و ظلم و ستم آنها بوده و زیر بار ستم و ایدئولوژی متفاوت آنها نرفتند؛ یکی از این جنبش‌ها، «یارسان» است که تا به امروز به موجودیت خویش ادامه داده است.

‌ برخی از پژوهشگران بر این باورند که اکثر این آیین‌های بومی زاگرس، ریشه در میتراییسم دارند و برای ممانعت از هژمونی و تسلط دین زردشت و بعداً اسلام به شکلی مخفیانه و مستتر به موجودیت خویش تداوم بخشیده‌اند، هنوز هم نمادهایی از آئین میتراییسم در میان آنان وجود دارد. به نظر می‌رسد که خاستگاه و ریشه آیین یارسان به‌عنوان یک جنبش و نهضت فکری-فلسفی با محوریت حقیقت به دوران مهرپرستی بازمی‌گردد، که به‌تدریج موجودیت خویش را در زاگرس و در سده دوم هجری آشکار می‌نماید. در سده نهم با ظهور سلطان اسحاق برزنجه‌ایی و آغاز قانون‌گذاری و شرع دینی، نظام اجتماعی یارسان در واقعەی «مرنو» شکل گرفت. از آن زمان بدین‌سو واقعەی مرنو که به «عید خاونکار» نیز نامگذاری گردیدە، مبین مراحلی از ایستادگی و مجاهدت در مقابل ناحقی، ظلم و تاریک‌اندیشی در راستای رهایی و آزادی است. پس از واقعەی مرنو، جامعەی یارسان عملاً وارد فضایی نظام‌مند ـ کە شامل قوانین اجتماعی و تعامل با سایر باورها و عقاید مربوط به خود است‌ـ می‌گردد. متأسفانه مردم یارسان به دلیل ناآگاهی نسبت به مفاهیم و معانی نهفته در واژه و واقعەی مرنو یا خاونکار، از حقیقت این جشن و موقعیت زمانی آن بی‌اطلاع هستند و به پندار خود آن را یک جشن ساده و سنتی می‌انگارد.

یارسان

واژەی یارسان از دو جزء یار و سان (پادشاه) تشکیل شدە کە به معنای یاران پادشاه است. در ادبیات اعتقادی یارسان، منظور از پادشاه، یزدان منان است. مردم یارسان از کوردهای شرق و جنوب کوردستان می باشند که هم‌اکنون در سایر مناطق نیز پراکنده شدە‌اند. ماهیت این تفکر مبتنی بر تجلی عشق است و جهان‌بینی یارسان مبتنی بر فلسفەی «دونادون» است. این فلسفەی فکری این‌گونه توجیه می‌شود که چون هر دینی از وجوهات الهی و حقیقت تهی نیست، پس یارسان که در مرتبەی حقیقت است با تمام ادیان مشابهت‌هایی دارد.

اولین شخصیتی که از یارسان سخن گفته، «بهلول» ماهی در قرن دوم هجری است. پس از بهلول، شاه خوشین ملقب به مبارک‌شاه، در لرستان ظهور می‌کند که گستردگی حوزه‌ی فعالیت‌های وی از شمال خوزستان تا نواحی شمالی هورامان بوده است. پس از شاه خوشین لرستانی، شخصیت‌های دیگری نیز در قرون بعد ظهور کردند ازجمله، بابا سرهنگ دودانی، بابا جلیل دودانی، بابا ناوس سرکتی و سرانجام سلطان اسحاق برزنجەایی که تدوین‌کننده‌ی نظام دینی این آیین است. بر اساس متون کهن یارسان و شرح رویدادهای مربوط به زمان سلطان اسحاق و بر اساس محاسبات گاه‌شمار، وی در سال ۶۲۲ هجری شمسی مطابق با ۶۴۰ قمری و ۱۲۲۰ میلادی متولد شده است. ایشان نقطەی عطف و تدوین‌کننده‌ دستورات دینی یارسان به شمار می‌آیند.

یاران ایشان بر اساس اولویت به این شرح زیر هستند:

هفتن، هفتوانه، هفت‌خليفه، هفت‌سازچی، هفت‌گوينده، هفت‌كوزەچی، هفت‌سقا، هفت‌پيشكار، هفت‌دَسوور، هفت‌هفت، هفت يار قولتاس، هفت سردار، بيست و يك ميرد برزنجه، هفتادو‌دو پير، نودو‌نه پير، شصت‌و‌شش غلام، چهل‌تن، چهل‌تنان، هزار و يك ميرد، هزار‌و‌ششصد ميرد و بيون‌بيون‌ها.

به‌این‌ترتیب وجود این یاران نمایانگر مدیریت ذاتی و یا عدم تمرکز قدرت در دست اشخاص و یا نهاد‌های خاصی در آیین یارسان است. درواقع، هیچ‌کس در این جامعه وجود ندارد که در گروه و انجمن خاصی جایگاهی برای وی تعریف نشده باشد و حتی پادشاهی خالق در این آیین هم مشروط است. حوزەی زيست و جغرافيای انسانی يارسان در مناطق زاگرس جنوبی (هورامان، شهرزور و لرستان) بوده است.

این‌ها مناطقی هستند كه کوردهای يارسان برای نخستین بار در آنجا به تبلیغ و ترویج اعتقادات خود پرداختەاند، سپس در سایر مناطق ايران از جمله همدان، آذربايجان، تهران، زنجان و شمال ايران پراکنده‌شده‌اند. در شهرهای جنوب کوردستان و عراق همچون خانقين، كركوك، موصل، سليمانيه، هولیر، بغداد و در تركيه، درسيم، سيواس و تعداد معدودی نيز در روسيه در منطقەی اليزابتپل (اصالتاً از نواحی قارص) سکونت نموده‌اند. با ظهور قوشچی‌اوغلی در منطقەی آذربايجان و همچنين بودن شاه ویس‌قلی و اعقابش در ترکستان با ترويج و اشاعەی دين ياری در این مناطق، جمعی از ياران ترك به اين آیین گرايش پيدا نمودند.

اولین گفتار مکتوب شده به نظم در زبان كردی با هجای مشخص، مربوط به جامعەی يارسان است كه با زبان پهلوی ـ هورامی

سروده شده و ابتدا توسط بهلول ماهی و يارانش در اين منطقه (هورامان) بیان شده است. بعد از آن، شاه خوشين لرستانی، بابا ناووس سركتی … و تمام شخصيت‌های یارسان كه در طول تاريخ موجوديت یارسان ظهور كرده بودند، گفتار خود را به زبان كوردی و با گويش گورانی عنوان كرده‌اند.

یارسان‌ها در چارچوب فکری خود، هیچ‌گاه خویشتن کامل خود را مقید به اندیشەی قانون و محدودیت نمی‌دانند، خود را از چارچوبی که محصور و به‌دوراز آزادی باشد، بر حذر می‌دارند. کلیت شیوەی تفکر در این آیین، مستلزم حاکم بودنِ بر جزء و کل قانون است. درواقع به‌کارگیری قانون و لوازمات آن چون اخلاق، تماماً در راستای رسیدنِ به آرمان غایی و در جهت نیل به آن قرار دارد که در نوع اولیەی آن به معنای صورت بخشیدن به انسان خدایی است. همین امر نیز باعثِ احترام به كلیت اصول و قائل نبودن به بد و بدی بە افرادِ در جامعەی يارسان و آیین یاری است که این خود به یک نياز برای ارتباط و برقراری روابط میان انسان‌ها مبدل گردیدە است. شالودەی ايدئولوژی آیین ياری، بر اساس احترام به انسانيت است كه حقيقت موضوع و قالب كلی آن را می‌بايست در مبحث خودشناسی و انسان‌خدایی برمبنای نيروها و استعدادهای ذاتی موجود در انسان جستجو نمود.

یارسان بر اساس فلسفەی دونادون، به تمام نقاط هستی و ادیان مختلف معتقد است، به همین دلیل همەی افراد بشر را به مثابەی خویش می‌پندارد و در نهايت به تکامل اين عملکرد نائل می‌گردد و به طبع آن به شكلِ زيبای انسان‌دوستی، ياری و ياوری می‌رسد.

تفکر انسان خدایی در اين بينش، شما را مجاب خواهد كرد كه خداوند را در خلال روابط انسانی جستجو كنید که به ملاطفت و احساس نياز به همديگر و تشكيل نمادين «جم» به معنی گردهمایی، منجر می‌گردد؛ این نیز نشانی از تكثرگرایی و احترام به نوع انسان و بحث فزونی در وحدت و وحدت در فزونی است.

خاونکار

خاونکار همان خداوندگار است و خاونکار به معنی صاحبکار کە یک واژه ترکیبی از دو واژەی «خاون» به معنی صاحب و مالک و «کار» به مفهوم خلقت و فراهم ساختن نظام‌مندی کائنات گرفته‌شده است. درواقع، این واژه معادل مفهوم [ایزد]، الله، یهوه و روح القدوس است و در کلام‌های یارسان با معانی متفاوت دیگری همچون صاحب کَرَم، پادشاه، صاحب‌کار و سلطان حقیقت نیز آمده است.

بنابراین جشنی در یارسان به نام «جشن‌خاونکار» وجود دارد که به عید خاونکار نیز معروف است. چون در مفهوم «مرنو[1]» به عنوان ظرف مکان تجلی پیدا کرده است، به عید مرنو نیز نامگذاری شده است. به دلیل حضور سلطان اسحاق در این جشن و غلبەی حقیقت بر جهالت و اعلان موجودیت رسمی یارسان در شمایل بشری (مظهریت)، از این جشن به‌عنوان نقطەی عطف و اساس تفکر یاری یاد می‌شود.

مرنو

مرنو یک کلمەی ترکیبی از دو واژه «مر» به معنای غار و «نو» به معنای تازه است، در ادبیات اعتقادی یارسان به معنای پدید آمدن مفهومی تازه در تاریکی کائنات است.

دو عبارت خاونکار و «مرنو» در برگیرندەی چند نکته زیر است که در بخش‌های بعدی به شرح هرکدام می‌پردازم.

مرحلەی نخستین دربردارندەی هجرت سلطان اسحاق از برزنجەی سلیمانیه به سمت هورامان و استقرار در پردیور است.

مرحلەی دوم شامل آغاز ارائەی قوانین و چارچوب ساختار تفکر یاری است که در مرنو شکل‌گرفته است.

مرحلەی سوم شرح تقویم یا گاه‌شمار کوردی است که بر اساس این واقعه قابل استخراج است و نشان می‌دهد که کوردستان دارای چه نوع تقویمی بوده است.

مرحلەی چهارم هم به بحث علم التنجیم و محاسبات مربوط به دریافت انرژی‌های موجود در نظام کائنات باز‌می‌گردد.

مرحلەی نخست:

شرح ظاهری جریان خاونکار- مرنو

سلطان اسحاق برزنجەایی فرزند شیخ عیسی از بزرگان و متدین منطقه، در تاریخ ٦٤٠ هجری قمری در برزنجه از توابع عربت استان سلیمانیه چشم بە جهان گشودە است. از همان اوان کودکی از سوی برادران و سایر مردم منطقه به‌دلیل تفاوت با سایرین مورد بی‌مهری و ملامت قرار گرفتە بود. پس از آن‌که آزار و اذیت نیروهای تمامیت‌خواه و رادیکال به اوج خود می‌رسد، وی بنای مهاجرت از برزنجه به سمت هورامان را می‌گذارد. در میانه‌های راه در حوالی هورامان در کوهی به نام «شندر» وی مورد تهاجم همان نیروهای متخاصمی که ایشان و یارانش را مورد تعقیب قرار داده بودند، قرار می‌گیرد. این سپاه متخاصم تحت نام نمادین چیچک ـ متشکل از تاریک‌اندیشان منطقه و نیروهای کمکی که با توطئه به منطقه آمده بودندـ مشهورند.

سلطان اسحاق به همراه یارانش به درون غاری پناه می‌برند که مرنو نام دارد و به مدت سه شبانه‌روز در این غار اسکان می‌یابند. سپاه چیچک پس از سه روز سرگردانی و طوفان شن و گرد‌و‌غباری که آنها را کلافه کردە بود، خستە و درماندە شدە و در نهایت با تلفاتی ناشی از حوادث و بلایای طبیعی محل را ترک می‌گویند. سلطان اسحاق پس از تارومار شدن سپاه تاریک‌اندیشان، در پایان روز سوم دستور برگزاری جشنی با نام جشن خاونکار یا ع

ید پادشاهی می‌دهد که به عید مرنو نیز شناخته می‌شود. پس از برگزاری این جشن در غار مرنو، سلطان اسحاق با یارانش به سوی هورامان رهسپار می‌شوند.

مرحلە دوم

ارائەی چهارچوب و قوانین تفکر یاری:

در واقع مرنو نقطەی عطف تفکر یاری است، در این رویداد است که موجودیت یارسان بە تثبیت می‌رسد. پس‌ازاین واقعه، یارسان به شرایط متفاوت‌تری نسبت به قرون پیش از آن زمان می‌رسد. درواقع یارسان تا قبل از مرنو یک ادبیات اعتقادی بدون چارچوب دستوری و نظام دینی بوده است، اما پس از مرنو جامعەی یارسان به مرحلەی نظام‌مندی اجتماعی و دینی می‌رسد. در حقیقت، مرنو صرفاً به معنای رعايت روزه‌داری، رياضت و بردباری، دوری از خودپسندی و التزام به نيستی… نیست، بلکه مرنو رمزی نهفته در معنای نظام‌مندی هستی است که جهت کسب موجودیتی شکل گرفتە که با آن بتوان با تاریکی و ظلم مقابله نمود و مبارزه برای تداوم حقیقت و غلبه بر ناتوانی را در خود دستە‌بندی نمود.

سلطان اسحاق در گام نخست اولین دستور دینی اعتقادی خود را به واسطەی این واقعه صادر می‌نماید و این‌چنین می‌فرماید:

روکن وه دەفتەر، روکن وه دەفتەر

روکن ئی تاریخ بنویس وه دەفتەر

نەی چلەی تاوسان یەرێ رۆ سەبت کەر

مانگو دلێ راس دوازدەی سفید پەر

یەرێ رۆی یاران چیگام بی وەفەر

عەیدە و پادشاهیم دووهم داش نەسەر

این گفته از سلطان اسحاق بعدها توسط ذات‌داران دیگر هم مورد ارجاع، تاکید و تحلیل قرار می‌گیرد. آداب بجاآوردن این جشن بر اساس کلام‌ها به‌این‌ترتیب است. یارسان در موعد مقرری که دستور داده‌شده باید سه روز، از سپیده‌دم یا قبل از گرگ‌و‌میش شدن هوا تا ابتدای شب (افطار) و طلوع ستارگان در آسمان به روزه باشند و در پایان این سه روز جشن شاهی را برگزار نمایند.

آداب این جشن این‌گونه است که هر خانوادەی یارسانی موظف است یک عدد خروس بالغ و سالم را که بانگ سر می‌دهد، قربانی نموده و به همراه یک من (سه کیلو) برنج با روغن حیوانی پخت داده‌شده به حضور جم و جم‌خانه بیاورد تا در آنجا به صورتی برابر بین افراد تقسیم گردد. علاوه بر موارد فوق لازم است توشەای به نام «نیاز» هم تهیه گردد که شامل انار و سیب سرخ و اقلام دیگر است. مردم در این مراسم، جم تقسیم قدرت، جم تقسیم نیرو، جم تقسیم نیاز، جم همیاری و اتحاد شکل می‌دهند و با روشن کردن شمع به ذکر و کلام‌خوانی می‌پردازند. در روز جشن بازدید، عیادت و عید دیدنی از جانب یاران صورت می‌گیرد و افراد جم‌خانەهای مختلف به بازدید و عید دیدنی سایر جم‌خانەها می‌روند. این رسم بر تمام افراد یارسان مترتب است و همان آداب عید نوروز نیز در این عید بجاآورده می‌شود.

مراحل سوم و چهارم بحث که مربوط به گاه‌شمار کوردی و مبحث علم التنجیم است به علت پیچیدگی و تخصصی بودن آن در این نوشتار که فقط برای معرفی واژەی مرنو است، نمی‌گنجد؛ بنابراین برای اطلاع بیشتر از این نکات می‌توان به کتب زیگ آریایی-کوردی و همچنین بانگ سرحدان از طیب طاهری رجوع نمود. بااین‌وجود، اگر بخواهم این دو بحث را در یک سطر خلاصە کنم، باید بگوییم که گاه‌شمار موردنظر یک گاه‌شمار نجومی منطبق بر تقویم اعتدالین و حرکت دایره البروج با در نظر گرفتن سال کامل ۳۶۵/۲۴۲۲ است که منطبق بر علم گاه‌شمار یا تقویم نگاری با سیر قهقرایی و رسیدن به مبدأ است.

منابع و مآخذ:

طاهری طیب. ۲۰۰۷. سرانجام کلام‌های یارسان. عراق، سلیمانیه، انستیتو فرهنگی کرد.

ــــــــــــ. 2009. تاریخ و فلسفەی سرانجام، شرحی بر نحلەهای فکری و اعتقادی کردستانی. هەولیر دەزگای مکریانی.

ــــــــــــ. ۲۰۱۰. زیگ آریایی-کردی. هەولیر دەزگای مکریانی.

ــــــــــــ.2013. بانگ سرحدان، عراق، هەولیر دەزگای مکریانی.

ـــــــــــ. 2013. روژژمیر ئاریایی کوردی. هەولیر دەزگای مکریانی.

-تفسیر و ترجمەی دیوان گورە جلد اول و دوم– سید محمد حسینی



منبع: برگرفتە از شمارە ٧٨ آلترناتیو


pjak.eu




🆔 @GozarDemocratic