درسگفتار «نظریه‌ی برنامه‌ریزی»، نریمان جهانزاد
(ارائه‌شده برای دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد، نیمسال تحصیلی 1400-1399)

برنامه‌ریزی شهری به عنوان نهادی مدرن، محصولِ روشنگری و عقلانیت مدرن است. گرچه می‌توان رد پای آن را در پلیس یونانی یافت و به همان سیاق بنیان‌های فکرِ برنامه‌ریزی را در آراء ارسطو و افلاطون رصد کرد، اما یک تفاوت بنیادیِ نهاد برنامه‌ریزی با سایر نهادها، در خودِ جهان غرب، متأخربودن آن است. تقریباً از اواخر دهه‌ی 1950 و اوایل دهه‌ی 1960 با تلاش‌های بنجامین هندلر و جان دایکمن و دیگران بود که نظریه‌پردازی و تأمل جدیِ نظری در باب برنامه‌ریزی آغاز شد و قلمروی نظریه‌ی برنامه‌ریزی به عنوان یک حوزه‌ی پژوهشی مستقل در اندیشکده‌ها و دانشکده‌های برنامه‌ریزی شهری متولد شد. از نخستین تلاش‌های قابل اشاره در این زمینه متونی هستند که کوشیدند با تکیه بر علوم سیاسی و اجتماعی در باب نقش برنامه‌ریزی و برنامه‌ریز در سپهر واقعیت غور و خوض کنند. در این دو دهه، به موازات تحولاتی که در شرایط سیاسی، اقتصادی و اجتماعی رخ می‌داد و موجبِ دگردیسی بسترهایی می‌گشت که برنامه‌ریزی شهری بر آنها بالیده بود، تأملات نظری در خصوص این قلمروی نوپدید نیز روز به روز شدت می‌گرفت و عرصه‌های تازه‌ای در آن گشوده می‌شد. این جریان پس از گذشت قریب به 70 سال همچنان در حال تحول و صیرورت است. با این همه، هنوز هیچ نشانی از اجماع میان پژوهشگران برنامه‌ریزی در باب چیستی قلمرو ی«نظریه‌ی برنامه‌ریزی» به چشم نمی‌خورد. باری، تلاش‌هایی برای دسته‌بندی نظریه‌ها انجام شده است. یکی از این دسته‌بندی‌ها نظریه‌های برنامه‌ریزی را به دوگانه‌ی محتوایی-رویه‌ای و تجویزی-توصیفی تقسیم می‌کند، بطوریکه حاصل آن چهار نوع نظریه‌ی رویه‌ای-تجویزی، رویه‌ای-توصیفی، محتوایی-تجویزی و محتوایی-توصیفی است. این سلسله جلسات، بر این اساس، می‌کوشد پس از اشاره‌ای مقدماتی به شرایط عینی و فکری ظهور برنامه‌ریزی شهری، به بررسی و تأمل در باب نظریه‌های رویه‌ای-هنجاری، از سال‌های دهه‌ی 1950 تا 1990، بپردازد.

فهرست موضوعی جلسات
مقدمه: طرح مسأله، معرفی روش کار و منابع
جلسه‌ی اول: فلسفه و روح جهان مدرن
جلسه‌ی دوم: ایدئولوژی‌های سیاسی
جلسه‌ی سوم: نظریه‌های سیاسی درباره‌ی نسبت دولت و بازار
جلسه‌ی چهارم: بسترهای ظهور برنامه‌ریزی شهری و فلسفه‌ی وجودی برنامه‌ریزی
جلسه‌ی پنجم: چیستی نظریه‌ی برنامه‌ریزی و اقسام آن
جلسه‌ی ششم: نظریه‌ی برنامه‌ریزی عقلانی جامع
جلسه‌ی هفتم: انتقادها بر نظریه‌ی برنامه‌ریزی عقلانی جامع
جلسه‌ی هشتم: رویکردهای اندک‌افزایی، کاوش ترکیبی و سیستمی به برنامه‌ریزی
جلسه‌ی نهم: نظریه‌ی برنامه‌ریزی وکالتی
جلسه‌ی دهم: نظریه‌های برنامه‌ریزی تبادلی
جلسه‌ی یازدهم: نظریه‌ی برنامه‌ریزی رادیکال
جلسه‌ی دوازدهم: نظریه‌ی برنامه‌ریزی ارتباطی (1)
جلسه‌ی سیزدهم: نظریه‌ی برنامه‌ریزی ارتباطی (2)
جلسه‌ی چهاردهم: جمع‌بندی

فایل صوتی درس‌گفتارها در پست‌های بعدی در دسترس قرار می‌گیرند.

با تشکر از کانال فضا و دیالکتیک🌹
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

مقدمه: طرح مسأله، معرفی روش کار و منابع
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

جلسه‌ی اول، بخش اول: فلسفه و روح جهان مدرن
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

جلسه اول، بخش دوم: فلسفه و روح جهان مدرن
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

جلسه دوم، بخش اول: ایدئولوژی‌های سیاسی
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

جلسه دوم، بخش دوم: ایدئولوژی‌های سیاسی
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

جلسه سوم- بخش اول: نظریه‌های سیاسی درباره‌ی نسبت دولت و بازار
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

جلسه سوم- بخش دوم: نظریه‌های سیاسی درباره‌ی نسبت دولت و بازار
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

جلسه چهارم- بخش اول: بسترهای ظهور برنامه‌ریزی شهری و فلسفه‌ی وجودی برنامه‌ریزی
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

جلسه چهارم- بخش دوم: بسترهای ظهور برنامه‌ریزی شهری و فلسفه‌ی وجودی برنامه‌ریزی
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

جلسه‌ی پنجم: چیستی نظریه‌ی برنامه‌ریزی و اقسام آن
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

جلسه ششم- بخش اول: نظریه‌ی برنامه‌ریزی عقلانی جامع
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

جلسه ششم- بخش دوم: نظریه‌ی برنامه‌ریزی عقلانی جامع
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

جلسه‌ی هفتم: انتقادها بر نظریه‌ی برنامه‌ریزی عقلانی جامع
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

جلسه هشتم، بخش اول: رویکردهای اندک‌افزایی، کاوش ترکیبی و سیستمی به برنامه‌ریزی
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

جلسه هشتم، بخش دوم: رویکردهای اندک‌افزایی، کاوش ترکیبی و سیستمی به برنامه‌ریزی
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

جلسه هشتم، بخش سوم: رویکردهای اندک‌افزایی، کاوش ترکیبی و سیستمی به برنامه‌ریزی
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

جلسه هشتم، بخش چهارم: رویکردهای اندک‌افزایی، کاوش ترکیبی و سیستمی به برنامه‌ریزی
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

جلسه‌ی نهم: نظریه‌ی برنامه‌ریزی وکالتی
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

جلسه‌ی دهم، بخش اول: نظریه‌های برنامه‌ریزی تبادلی
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary

جلسه‌ی دهم، بخش دوم: نظریه‌های برنامه‌ریزی تبادلی
🌻🌾🌼
┄┄┄┄┄❅✾❅┄┄┄
🌐 #کتابخانه_جغرافیای_امروز
liռk↝  @GeotodayLibrary