«Прокуратура туралы» Конституциялық заңның 40-бабы тәртібінде
ҮНДЕУ
 
ҚҰРМЕТТІ АЗАМАТТАР!
 
Мемлекет басшысының Жарлығына сәйкес (2024 жылғы 2 қыркүйектегі №636 Жарлық) 2024 жылғы 6 қазанда «Сіз Қазақстанда атом электр станциясының салуға келісесіз бе?» деген сауалға республикалық референдум өтеді.  

Оны әзірлеу мен өткізу тәртібі «Республикалық референдум туралы» және референдум туралы заңнамаға қайшы келмейтін бөлігінде «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық заңдарымен реттеледі. 

Атап айтқанда, республикалық референдумға байланысты қоғамдық пікірге сауал салу «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында белгіленген талаптарға сәйкес оған дайындық пен өткізу кезеңінде жүргізілуге тиіс («Республикалық референдум туралы» Конституциялық заңының 7-1-бабы).

Қоғамдық пікірге сауал салуды Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тіркелген, қоғамдық пікірге сауал салуды жүргізу бойынша кемінде 5 жыл тәжірибесі бар заңды тұлғалар тиісті құжаттардың көшірмелерін қоса беріп, бұл туралы Орталық сайлау комиссиясын жазбаша түрде алдын ала хабардар ете отырып жүргізуге құқылы.

Орталық сайлау комиссиясына жіберілетін хабарламада сауал салуды жүргізуге қатысатын және осы салада жұмыс тәжірибесі бар мамандар туралы, қоғамдық пікірге сауал салу жүргізілетін өңірлер туралы, қолданылатын талдау әдістері туралы мәліметтер көрсетіледі.

Қоғамдық пікірге сауал салу нәтижелерiн дауыс берiлетін күннің алдындағы 5 күн ішінде және дауыс берiлетiн күні бұқаралық ақпарат құралдарында, онлайн-платформаларда жариялауға жол берілмейдi.

Сондай-ақ сайлау күнi дауыс беруге арналған үй-жайда немесе пунктте қоғамдық пiкiрге сауал салуды жүргізуге тыйым салынады («Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» ҚР Конституциялық заңының 28-бабының 9-тармағы).  

Бұл талаптарды бұзғаны үшін Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 120-бабына сәйкес әкімшілік жауаптылық көзделген.

Сонымен бірге дайындықтың алғашқы күндерінен бастап прокуратура органдары аталған заңнамалық актілерінің талаптары бұзылған фактілерді анықтады.

Бүгінге республикалық референдумға қатысты заңсыз қоғамдық пікірге сауал салуды жүргізудің 8 фактісі анықталды.

6 жағдайда оларды жеке тұлғалар, ал 2-уінде заңды тұлғалар Орталық референдум комиссиясын алдын ала хабардар етуінсіз жүргізген. 

Аталған фактілер бойынша прокуратура органдары 4 азамат пен 2 заңды тұлғаны Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 120-бабының 3-бөлігі бойынша әкімшілік жауаптылыққа тартты, оларға айыппұл салынды.    

Қалғандары бойынша оларды көзделген жауаптылыққа тарту жөнінде  жұмыстар жүргізілуде.

Референдумға қойылған мәселе бойынша азаматтар мен қоғамдық бірлестіктер үгіткезінде жиналыстарда, митингілерде, азаматтардың жиындарында, бұқаралық ақпарат құралдарында өз пікірлерін білдіруге құқылы екенін назар аудартамыз («Республикалық референдум туралы» Конституциялық заңның 7-бабы).

Жиналыстар мен митингілер «Қазақстан Республикасында бейбіт жиналыстарды ұйымдастыру және өткізу тәртібі туралы» Заң шеңберінде ұйымдастырылып, өткізілуі тиіс.

Бейбіт жиналыстар өткізу талаптарын сақтамау Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 488-бабына сәйкес әкімшілік жауаптылыққа әкеп соғады.

Үгіт кезеңі 3 қыркүйекте басталды және  2024 жылғы 4 қазанға дейін  жалғасады (сағат 24:00-ге дейін).    

Референдумның қарсаңындағы және референдум күндері, яғни 2024 жылғы 5 және 6 қазанында үгіт жүргізуге тыйым салынады.

Конституциялық заңға сәйкес («Республикалық референдум туралы» Конституциялық заңның 7-бабының 2, 3, 4-тармақтары) барлық баспа үгiт материалдарында оларды шығарған ұйымдар, оларды басып шығарған орын мен таралым, оларды шығаруға жауапты адамдар туралы мәлiметтер болуға тиiс.

Бұқпантай үгiт материалдарын таратуға тыйым салынады.

Үгiт материалдарын ескерткiштерге, ескерткіш тұғырларға, тарихи, мәдени немесе сәулеттiк құндылығы бар үйлер мен ғимараттарға, сондай-ақ дауыс беруге арналған үй-жайларға iліп қоюға рұқсат етілмейді.

ОБРАЩЕНИЕ
в порядке статьи 40 Конституционного закона «О прокуратуре»
 
УВАЖАЕМЫЕ ГРАЖДАНЕ!
 
В соответствии с Указом Главы государства (Указ №636 от 02.09.2024г.) 6 октября 2024 года будет проведен республиканский референдумпо вопросу: «Согласны ли вы со строительством атомной электростанции в Казахстане?».

Порядок его подготовки и проведения детально регламентирован Конституционными законами «О республиканском референдуме» и «О выборах в Республике Казахстан», в части, не противоречащей законодательству о референдуме.

В частности, опрос общественного мнения, связанного с республиканским референдумом, должен проводиться в период его подготовки и проведения в соответствии с требованиями, установленными Конституционным законом «О выборах в Республике Казахстан» (ст.7-1 КЗ «О республиканском референдуме»).

Опрос вправе проводить юридические лица, зарегистрированные в соответствии с законодательством Республики Казахстан, имеющие не менее 5 лет опыта по проведению опросов общественного мнения, предварительно уведомив об этом в письменном виде Центральную избирательную комиссию с приложением копий соответствующих документов.

В уведомлении, направляемом в Центральную избирательную комиссию, указываются сведения о специалистах, принимающих участие в проведении опроса и имеющих опыт работы в этой сфере, о регионах, в которых будут проводиться опросы общественного мнения, о применяемых методах анализа.

Опубликование результатов опросов общественного мнения в средствах массовой информации, на онлайн-платформах не допускается в течение 5 дней до дня голосования и в день голосования.

Также запрещается проводить опрос общественного мнения в день выборов в помещении или пункте для голосования (п.9 ст.28 КЗ «О выборах в РК»).

За нарушение данных требований установлена административная ответственность по ст.120 КоАП.  

Вместе с тем, с первых дней подготовки к референдуму органами прокуратуры отмечены факты нарушений требований указанных законодательных актов.

На сегодня установлено 8 фактов незаконных опросов общественного мнения, связанных с республиканским референдумом.

В 6 случаях их провели физические лица, а 2-х – юридические лица, предварительно не уведомившие Центральную комиссию референдума.

По данным фактам органами прокуратуры уже привлечены четверо граждан и два юридических лица по части 3 статьи 120 Кодекса Республики Казахстан об административных правонарушениях, на них наложены штрафы.

По остальным ведется работа по их привлечению к установленной ответственности.

Обращаем внимание, что свое мнение по вопросу, вынесенному на референдум,граждане и общественные объединения вправе выразить в ходе агитации на собраниях, митингах, сходах граждан, в средствах массовой информации (ст.7 Конституционного закона«О республиканском референдуме»).

Собрания и митинги должны быть организованы и проведены в рамках Закона «О порядке организации и проведения мирных собраний в Республике Казахстан».

Несоблюдение требований к проведению мирных собраний влечет административную ответственность по статье 488 Кодекса Республики Казахстан об административных правонарушениях.

Период агитации начался с 3 сентября и продлится по 4 октября 2024 года (до 24:00 часов).

В предшествующий день и в день референдума, то есть 5 и 6 октября 2024 года, она запрещена.

По Конституционному закону (п.2, 3, 4 ст.7 Конституционного закона «О республиканском референдуме») все агитационные печатные материалы должны содержать сведения об организации, выпустившей их, месте печатания и тираже, лицах, ответственных за их выпуск.

Распространение анонимных агитационных материалов запрещено.

Не допускается вывешивание агитационных материалов на памятниках, обелисках, зданиях и сооружениях, имеющих историческую, культурную или архитектурную ценность, а также в помещении для голосования.

Их несоблюдение влечет ответственность по статьям 102, 113 и 124 Кодекса Республики Казахстан об административных правонарушениях, соответственно.