گاراژ ــ مهدی تدینی

باستان‌دوستی و لیبرالیسم

اینکه ما آرزو داریم ایرانی لیبرال داشته باشیم— لیبرال در سیاست، فرهنگ و اقتصاد — هیچ ضدیتی با عشق و علاقه به ایران، و فرهنگ‌های ملی و قومی‌ش نداره. لیبرالیسم نیامده است تا دلبستگی‌های فرهنگی، دینی و ملی را از دست مردم بگیرد و به آنها بقبولاند اول دل از گرو هر مهر وعلاقه‌ای خالی کن، بعد پاک و ناب و عاری از هر علاقه‌ای بیا و لیبرال شو!

اصلاً چنین برداشتی در نفیِ خاستگاه تاریخی و کارکرد لیبرالیسمه. مگه لیبرالیسم می‌خواد بساط کلیسا رو جمع کنه؟ در کجا لیبرالیسم با کلیسا ضدیتی ماهوی و حذفی در پیش گرفت؟ نه! لیبرالیسم فقط از کلیسا خواست به اصول لیبرالیسم تن بدهند تا بستر همکاری اجتماعی سازنده با سایر گروه‌های اجتماعی شکل بگیرد.

اصلاً لیبرالیسم برای این آمد تا همکاری اجتماعی جایگزین حذف رقیب بشه. فقط همه، چه دینداران خداجو و آخرت‌طلب، چه زورمداران و اربابان دنیا، همه و همه باید اصول لیبرال رو می‌پذیرفتند و دست از دعاوی توتالیتر و خودکامه می‌کشیدند.

نگاه لیبرالیسم به دلبستگی‌های دینی، معنوی و هویتی انسان این بوده. نمی‌گه این دلبستگی رو بذار کنار، بلکه می‌گه بیارش در چارچوب نظم لیبرال و مدعای توتالیتر و جهانشمولش رو به دیگران تحمیل نکن.

حالا چطور ممکنه لازمهٔ چنین لیبرالیسمی نفی ایران‌دوستی باشه؟ حذف میهن‌دوستی باشه؟ مگه لیبرالیسم ادیان رو حذف می‌کنه که حالا دنبال حذف میهن‌دوستی باشه؟

لیبرالیسم فقط با مجموعه اصولی، رفتار میهن‌دوستانه رو "تنظیم" می‌کنه. به فرد میهن‌دوست اصول پیشرفت و بهروزی رو یاد می‌ده (همون‌طور که به فرد دیندار یاد می‌ده). به فرد میهن‌دوست یاد می‌ده تکثیرها و آزادی‌های فردی، آزادی سیاسی و فرهنگی، آزادی اقتصادی و صلح داخلی و بین‌المللی باعث بهروزی مردم می‌شه و اگر کسی میهن‌دوسته و عاشق مملکت و مردمش، راهش پذیرش این اصوله.

بنابراین، علاقه به هویت ایرانی، دلبستگی به تاریخ هزاران‌ساله و علقه‌های فرهنگی الزاماً با لیبرالیسم منافات نداره. اصلا لیبرالیسم اومده تا نشون بده چطوری تفکرات و معنویات و هویت‌های متکثر به‌گونه‌ای مولد و صلح‌آمیز کنار هم قرار بگیرند.

اینکه برخی لیبرالیسم رو با علایق ملی-میهنی در تضاد می‌دونند و زود ادعای فاشیسم می‌کنند، در واقع نه لیبرالیسم رو فهميدند، نه علایق ملی-میهنی و نه فاشیسم رو.

مگر قرار نیست مای لیبرال برای هویت‌های قومی آزادی قائل باشیم؟ اگر مخالف استیلای فرهنگی خاصی هستید، از سرکوب فرهنگی، از توتالیتر شدن یا دیکتاتوری در هراسید، درمان تزریق لیبرالیسم و ارزش‌های لیبرال به جامعه است، نه شمشیر کشیدن بر هویت‌ها! چه در اینجا هویتِ بزرگ ایرانی-باستانی باشد، و چه هویت خُردتری درون این هویت بزرگ‌تر. برای مثال، اصلاً مگه قرار است پیش‌شرط لیبرال شدن، بی‌دین شدن باشد؟ مگر هدف لیبرالیسم صرفاً غیر این است که فرد دیندار را صرفاً تابع اصول لیبرال قرار دهد، نه اینکه دین را کلاً از دل او بزداید. لیبرالیسم اصلا آمده تا از علایق و غرایز انسان‌ها دفاع کند — و صرفاً شروط مشخصی بر این علایق نهاده است.

آسوده‌خاطر ایران را دوست بدارید، فرهنگش، تاریخش، باستانش، تکثرش، وحدتش، تنوعش، اقوام و زبان‌هایش، فارسی و فرهنگ عمومی‌اش. اگر زهر خطرناکی در عشق به هر یک از اینها وجود داشته باشد، اصول لیبرال پادرزهر آن است. نوش، این شراب هزاران ساله ایرانی!

@garajetadayoni | گاراژ

👍682❤167👏44💯40🕊35

24.7K viewsمهدی تدینی, edited 08:25