مواد غذايي ضروري گياه
تحقيقات نشان ميدهد كه براي عمده گياهان وجود 16 عنصر شيميايي براي رشد و نمو آنها ضروري است اين عناصر در دو گروه عمده شامل 3 عنصر غير معدني و 13 عنصر معدني طبقه بندي شده اند.
عناصر غذايي غير معدني : شامل كربن (C) هيدروژن(H) و اكسيژن (O) ميباشد. اين عناصر در اتمسفر و آب يافت ميشوند و در فرايند فتوسنتز مورد استفاده و عامل اصلي رشد گياهان هستند.
عناصر غذايي معدني : شامل عناصر پر مصرف (ماكرو) ازت(N) فسفر(P) پتاسيم(K) كلسيم(Ca) منيزيم(Mg) و گوگرد(S) بعلاوه عناصر كم مصرف (ميكرو) آهن(Fe) منگنز(Mn) روي(Zn) موليبدن(Mo) مس(Cu) كلر(Cl) و بر(Br) ميباشد. وجود پنج عنصر واناديم، كبالت، سيليكن، نيكل، و سديم نيز در خاك ضروري است كه تقريبا هيچگاه كمبود آنها حس نميشود.
گياهان عناصر ماكرو را بيشتر مصرف ميكنند و از اينرو آنها به عنوان عناصر پر مصرف شناخته ميشوند. اما ميزان مصرف عناصر تعيين كننده درجه اهميت آنها نيست چرا كه ميزان توليد محصول بر اساس ميزان قابل دسترس عنصري تعيين ميشود كه در حداقل قرار دارد. و چنانچه بدون توجه به نسبت عناصر در خاك اقدام به افزايش كمي تعداد از عناصر نماييم، نه تنها تاثيري بر عملكرد درخت نخواهد داشت بلكه در مواردي به نتايج معكوس منجر خواهد شد.
تحقيقات نشان ميدهد كه براي عمده گياهان وجود 16 عنصر شيميايي براي رشد و نمو آنها ضروري است اين عناصر در دو گروه عمده شامل 3 عنصر غير معدني و 13 عنصر معدني طبقه بندي شده اند.
عناصر غذايي غير معدني : شامل كربن (C) هيدروژن(H) و اكسيژن (O) ميباشد. اين عناصر در اتمسفر و آب يافت ميشوند و در فرايند فتوسنتز مورد استفاده و عامل اصلي رشد گياهان هستند.
عناصر غذايي معدني : شامل عناصر پر مصرف (ماكرو) ازت(N) فسفر(P) پتاسيم(K) كلسيم(Ca) منيزيم(Mg) و گوگرد(S) بعلاوه عناصر كم مصرف (ميكرو) آهن(Fe) منگنز(Mn) روي(Zn) موليبدن(Mo) مس(Cu) كلر(Cl) و بر(Br) ميباشد. وجود پنج عنصر واناديم، كبالت، سيليكن، نيكل، و سديم نيز در خاك ضروري است كه تقريبا هيچگاه كمبود آنها حس نميشود.
گياهان عناصر ماكرو را بيشتر مصرف ميكنند و از اينرو آنها به عنوان عناصر پر مصرف شناخته ميشوند. اما ميزان مصرف عناصر تعيين كننده درجه اهميت آنها نيست چرا كه ميزان توليد محصول بر اساس ميزان قابل دسترس عنصري تعيين ميشود كه در حداقل قرار دارد. و چنانچه بدون توجه به نسبت عناصر در خاك اقدام به افزايش كمي تعداد از عناصر نماييم، نه تنها تاثيري بر عملكرد درخت نخواهد داشت بلكه در مواردي به نتايج معكوس منجر خواهد شد.
❤1
عناصر غذایی مورد نیاز گیاه به سه دسته تقسیم می شوند:
عناصر مضر یا غیر ضروری برای گیاه
عناصر مفید برای گیاه
عناصر لازم یا ضروری برای گیاه
عناصر مضر (Non-essential Elements) ، عناصری هستند که برای رشد و نمو گیاه زیان آورند و حتی در برخی موارد غلظت های کم این عناصر می تواند موجب کاهش قابل توجهی در عملکرد و رشد گیاه گردد.از جمله این عناصر می توان به سرب، کادمیوم و جیوه اشاره کرد.
عناصر مفید (Beneficial Elements) ، عناصری هستند که در صورتی که در محیط به مقدار کافی موجود باشند، سبب بهبود رشد گیاه و یا گیاهانخاصی می شوند به عنوان مثال سدیم برای چغندر قند؛ سیلیس برای برنج، جو، نیشکر و تا حدودی برای گوجه فرنگی؛ کبالت برای تثبیت بیولوژیکی نیتروژن توسط ریزوبیوم ها و جلبک های سبز و آبی خاصی مفید می باشد و همینطور ید برای جلبک های قهوه ای و وانادیم برای یک نوع جلبک سبز مفید بودن آن به اثبات رسیده است
دسته سوم عناصر لازم یا ضروری (Essential Elements) ، هستند. آرنون و اسکات (1939) سه معیار را برای ضروری بودن یک عنصر عنوان نموده اند. این سه معیار عبارت است از :
گیاه بدون آن عنصر قادر به تکمیل چرخه حیات خود نباشد
وظیفه آن عنصر توسط عنصر دیگری قابل انجام و جایگزینی نباشد
عنصر مستقیماً در متابولیسم و تغذیه گیاه نقش داشته باشد
براساس معیارهای فوق تا کنون 16 عنصر برای رشد و نمو گیاهان ضروری تشخیص داده شده است. کربن، اکسیژن، هیدروژن، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، گوگرد، آهن، منگنز، روی، مس، بر، مولیبدن و کلر شانزده عنصر ضروری مورد نیاز گیاهان هستند. سه عنصر اول یعنی کربن، اکسیژن و هیدروژن قسمت اعظم ماده خشک گیاهی (60 تا 90 درصد ) را تشکیل می دهند و کمبود آنها به جز در مورد کمبود آب دیده نمی شود. این سه عنصر عمدتاً از طریق آب و هوا تامین می شوند. سه عنصر فوق همراه با شش عنصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم (عناصر کودی) ، کلسیم و منیزیم (عناصر آهکی) و گوگرد عناصر غذایی پر مصرف یا پر نیاز برای گیاهانهستند. و هفت عنصر دیگر یعنی آهن، منگنز، روی، مس، بر، مولیبدن و کلر عناصر غذایی کم مصرف یا کم نیاز یا ریز مغذی هستند.(البته بعضی از منابع نیکل و کبالت را نیز جزء عناصر کم مصرف قلمداد می کنند) گیاهان همانگونه که بدون عناصر پر مصرف قادر به ادامه حیات نیستند ، بدون استفاده از عناصر غذایی کم مصرف نیز قادر به ادامه حیات نخواهند بود. تفاوت عمده ای که این عناصر با عناصر پر نیاز دارند این است که این عناصر در مقایسه با عناصر پر نیاز به مقدار کمتری مورد نیاز گیاهان هستند.بعبارت دیگر تفاوت این دو دسته در مقدار نیاز گیاهان به آنها است.اما ریز مغذی ها علی رغم نیاز کم، جایگاه ویژه ای در تولیدات کشاورزی دارند.
عناصر مضر یا غیر ضروری برای گیاه
عناصر مفید برای گیاه
عناصر لازم یا ضروری برای گیاه
عناصر مضر (Non-essential Elements) ، عناصری هستند که برای رشد و نمو گیاه زیان آورند و حتی در برخی موارد غلظت های کم این عناصر می تواند موجب کاهش قابل توجهی در عملکرد و رشد گیاه گردد.از جمله این عناصر می توان به سرب، کادمیوم و جیوه اشاره کرد.
عناصر مفید (Beneficial Elements) ، عناصری هستند که در صورتی که در محیط به مقدار کافی موجود باشند، سبب بهبود رشد گیاه و یا گیاهانخاصی می شوند به عنوان مثال سدیم برای چغندر قند؛ سیلیس برای برنج، جو، نیشکر و تا حدودی برای گوجه فرنگی؛ کبالت برای تثبیت بیولوژیکی نیتروژن توسط ریزوبیوم ها و جلبک های سبز و آبی خاصی مفید می باشد و همینطور ید برای جلبک های قهوه ای و وانادیم برای یک نوع جلبک سبز مفید بودن آن به اثبات رسیده است
دسته سوم عناصر لازم یا ضروری (Essential Elements) ، هستند. آرنون و اسکات (1939) سه معیار را برای ضروری بودن یک عنصر عنوان نموده اند. این سه معیار عبارت است از :
گیاه بدون آن عنصر قادر به تکمیل چرخه حیات خود نباشد
وظیفه آن عنصر توسط عنصر دیگری قابل انجام و جایگزینی نباشد
عنصر مستقیماً در متابولیسم و تغذیه گیاه نقش داشته باشد
براساس معیارهای فوق تا کنون 16 عنصر برای رشد و نمو گیاهان ضروری تشخیص داده شده است. کربن، اکسیژن، هیدروژن، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، گوگرد، آهن، منگنز، روی، مس، بر، مولیبدن و کلر شانزده عنصر ضروری مورد نیاز گیاهان هستند. سه عنصر اول یعنی کربن، اکسیژن و هیدروژن قسمت اعظم ماده خشک گیاهی (60 تا 90 درصد ) را تشکیل می دهند و کمبود آنها به جز در مورد کمبود آب دیده نمی شود. این سه عنصر عمدتاً از طریق آب و هوا تامین می شوند. سه عنصر فوق همراه با شش عنصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم (عناصر کودی) ، کلسیم و منیزیم (عناصر آهکی) و گوگرد عناصر غذایی پر مصرف یا پر نیاز برای گیاهانهستند. و هفت عنصر دیگر یعنی آهن، منگنز، روی، مس، بر، مولیبدن و کلر عناصر غذایی کم مصرف یا کم نیاز یا ریز مغذی هستند.(البته بعضی از منابع نیکل و کبالت را نیز جزء عناصر کم مصرف قلمداد می کنند) گیاهان همانگونه که بدون عناصر پر مصرف قادر به ادامه حیات نیستند ، بدون استفاده از عناصر غذایی کم مصرف نیز قادر به ادامه حیات نخواهند بود. تفاوت عمده ای که این عناصر با عناصر پر نیاز دارند این است که این عناصر در مقایسه با عناصر پر نیاز به مقدار کمتری مورد نیاز گیاهان هستند.بعبارت دیگر تفاوت این دو دسته در مقدار نیاز گیاهان به آنها است.اما ریز مغذی ها علی رغم نیاز کم، جایگاه ویژه ای در تولیدات کشاورزی دارند.
آیا میدانید کود NPK چیست و چگونه مصرف میشود؟
عناصر پر مصرف (ماکرو) شامل: ازت – فسفر – پتاس – کلسیم – منیزیم
عناصر کم مصرف (میکرو) شامل : آهن – روی – منگنز – مس – بر
به کود هایی که مجموع عناصر فوق را با هم و به نسبت متناسب دارا باشد اصطلاحا کود کامل یا NPK گفته میشود.
گیاهان بیشتر از هرچیزه دیگه به سه عنصر نیتروژن (N) ، فسفر (P) و پتاسیم (K) نیاز دارند.
عملکرد نیتروژن برای گیاه
نیتروژن در اصل به رشد سریع شاخ و برگ کمک میکنه. همچنین در تولید بذر گیاه و افزایش میوه موثره. کمک به فتوسنتز و کیفیت بهتر محصول از مزایای استفاده از نیتروژن است.
عملکرد فسفر برای گیاه
فسفر مهمترین عامل در روند صحیح فتوسنتز برای گیاه است. کمک به روند تبدیل انرژی خورشید به انرژی شیمیایی قابل استفاده برای گیاهان. فسفر توانایی گیاه برای مقابله با استرس رو بالا میبره. از دیگر مزیتهای فسفر، ریشه زایی بهتر و زیاد شدن شکوفه در گیاهان رو میتوان نام برد.
عملکرد پتاسیم برای گیاه
پتاس به کیفیت میوه و تشکیل پروتئین در میوه کمک میکنه. کاهش بیماریها درگیاه از دیگر فواید پروتئین است. در گیاهان زینتی برای گلدهی و در درختان میوه به درشت شدن میوه و رنگ انداختن میوه کمک میکنه.
نحوه مصرف کود NPK
حتما برای استفاده از کود NPK ، به میزان توصیه شده توسط شرکت های تولید کننده توجه کنید. استفاده بیش از حد کود NPK موجب خسارت به گیاه میشود. برای مثال ۳kg per 1000Ltr یعنی ۳ گرم برای ۱ لیتر آب.
عناصر پر مصرف (ماکرو) شامل: ازت – فسفر – پتاس – کلسیم – منیزیم
عناصر کم مصرف (میکرو) شامل : آهن – روی – منگنز – مس – بر
به کود هایی که مجموع عناصر فوق را با هم و به نسبت متناسب دارا باشد اصطلاحا کود کامل یا NPK گفته میشود.
گیاهان بیشتر از هرچیزه دیگه به سه عنصر نیتروژن (N) ، فسفر (P) و پتاسیم (K) نیاز دارند.
عملکرد نیتروژن برای گیاه
نیتروژن در اصل به رشد سریع شاخ و برگ کمک میکنه. همچنین در تولید بذر گیاه و افزایش میوه موثره. کمک به فتوسنتز و کیفیت بهتر محصول از مزایای استفاده از نیتروژن است.
عملکرد فسفر برای گیاه
فسفر مهمترین عامل در روند صحیح فتوسنتز برای گیاه است. کمک به روند تبدیل انرژی خورشید به انرژی شیمیایی قابل استفاده برای گیاهان. فسفر توانایی گیاه برای مقابله با استرس رو بالا میبره. از دیگر مزیتهای فسفر، ریشه زایی بهتر و زیاد شدن شکوفه در گیاهان رو میتوان نام برد.
عملکرد پتاسیم برای گیاه
پتاس به کیفیت میوه و تشکیل پروتئین در میوه کمک میکنه. کاهش بیماریها درگیاه از دیگر فواید پروتئین است. در گیاهان زینتی برای گلدهی و در درختان میوه به درشت شدن میوه و رنگ انداختن میوه کمک میکنه.
نحوه مصرف کود NPK
حتما برای استفاده از کود NPK ، به میزان توصیه شده توسط شرکت های تولید کننده توجه کنید. استفاده بیش از حد کود NPK موجب خسارت به گیاه میشود. برای مثال ۳kg per 1000Ltr یعنی ۳ گرم برای ۱ لیتر آب.
👍1
تمامی موجودات زنده این کره خاکی از جمله گیاهان برای رشد و نمو و ادامه حیات خود، نیاز به مواد غذایی دارند، البته مقدار آن عناصر برای انواع مختلف گیاهان متفاوت است. در بیشتر خاکها مقدار نسبی این عناصر، برابر نیازهای طبیعی گیاه نیست و از آن گذشته زمین نمیتواند این گونه مواد را به اندازه کافی تولید کند و آن مقداری هم که در خاک وجود دارد، به مرور زمان به وسیله گیاه جذب میشود، پس برای بدست آوردن محصول کافی، لازم است همه ساله مواد مورد نیاز را بسته به نوع گیاه به خاک اضافه نمود.
هر چند که عناصر معدنی مقدار کمی از وزن یک گیاه را تشکیل می دهد ولی هر کدام از این عناصر وظایفی را در انجام فعالیتهای حیاتی گیاه و تعادل بین رشد رویشی و زایشی بر عهده دارند و عدم وجود و یا وجود بیش از حد این عناصر در خاک، اختلالاتی را در گیاه بوجود می آورد که روی رشد و نمو گیاه و در نهایت روی کمّیت و کیفیت گیاه تأثیر خواهد گذاشت.
هر چند که عناصر معدنی مقدار کمی از وزن یک گیاه را تشکیل می دهد ولی هر کدام از این عناصر وظایفی را در انجام فعالیتهای حیاتی گیاه و تعادل بین رشد رویشی و زایشی بر عهده دارند و عدم وجود و یا وجود بیش از حد این عناصر در خاک، اختلالاتی را در گیاه بوجود می آورد که روی رشد و نمو گیاه و در نهایت روی کمّیت و کیفیت گیاه تأثیر خواهد گذاشت.
عناصر غذایی مورد نیاز گیاه:
بطور کلی تعداد عناصر مورد نیاز گیاه که درمحلول خاک موجود میباشند، شامل 13 عنصر است که بر اساس میزان مصرف گیاه به دو دسته زیر تقسیم می شوند:
Macroelements) -1 ):عناصر پر مصرف و یا بزرگ عناصر عناصری از قبیل: نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم وگوگرد که بیشتر مورد نیازگیاه می باشند را عناصر پرمصرف می گویند.
Microelements) -2 ):عناصر کم مصرف و یا ریز عناصر عناصری چون آهن، منگنز، روی، مس، بُر، مولیبدن و کلر که به مقدار بسیار کم موردنیاز گیاه می باشند را عناصر کم مصرف یا ریزمغذی می گویند.
البته سه عنصرکربن، اکسیژن و هیدروژن هم از عناصر مورد نیاز گیاهند ولی چون این عناصر به فراوانی در هوا و آب یافت می شوند، به عنوان عناصر غذایی خاک محسوب نمی شوند.
بطور کلی تعداد عناصر مورد نیاز گیاه که درمحلول خاک موجود میباشند، شامل 13 عنصر است که بر اساس میزان مصرف گیاه به دو دسته زیر تقسیم می شوند:
Macroelements) -1 ):عناصر پر مصرف و یا بزرگ عناصر عناصری از قبیل: نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم وگوگرد که بیشتر مورد نیازگیاه می باشند را عناصر پرمصرف می گویند.
Microelements) -2 ):عناصر کم مصرف و یا ریز عناصر عناصری چون آهن، منگنز، روی، مس، بُر، مولیبدن و کلر که به مقدار بسیار کم موردنیاز گیاه می باشند را عناصر کم مصرف یا ریزمغذی می گویند.
البته سه عنصرکربن، اکسیژن و هیدروژن هم از عناصر مورد نیاز گیاهند ولی چون این عناصر به فراوانی در هوا و آب یافت می شوند، به عنوان عناصر غذایی خاک محسوب نمی شوند.