▫️ ویزیت ارزان پزشکی در نگاه نخست، رویای دسترسی همگانی به درمان را تداعی می‌کند. اما بررسی منابع معتبر نشان می‌دهد این پدیده‌ی ظاهراً انسان‌دوستانه، در عمل به یکی از عمیق‌ترین بحران‌های نظام سلامت ایران بدل شده است. بر اساس رتبه‌بندی‌های جهانی، ایران از نظر ارزش ویزیت پزشکان در جایگاه ۱۰۱ جهان قرار دارد و ارزش ریالی ویزیت یک پزشک عمومی در بخش خصوصی در بهترین بازه سالیانه خود به حدود  دو دلار است، در حالی که این رقم حتی در کشورهای همسایه با سطح اقتصادی پایین تر به حدود ۷ دلار می‌رسد. آنچه در این میان مغفول می‌ماند،
تأثیر مخرب این تعرفه‌های غیرواقعی بر «کرامت حرفه‌ای پزشکان» و «امنیت درمانی بیماران» است.

1⃣ نخستین قربانی این سیاست ناعادلانه، خود پزشکان هستند. پزشکی حرفه‌ای است که سال‌ها تحصیل دشوار، هزینه‌های سنگین تخصص و مسئولیت خطیر جان انسان‌ها را با خود به همراه دارد. اما وقتی تعرفه ویزیت چنان ناچیز تعیین می‌شود که حتی هزینه‌های جاری مطب را هم پوشش نمی‌دهد، عملاً پزشک برای ادامه‌ی فعالیت حرفه‌ای خود ناچار می‌شود ساعات کاری طولانی‌تر و تعداد مراجعان بیشتری را بپذیرد. این فشار بیرونی هیچ‌گاه از سر کم‌اعتنایی به کیفیت کار نیست، بلکه نتیجه‌ی طبیعی یک نظام تعرفه‌گذاری غیرمنطقی است که ارزش دانش و زحمت پزشک را نادیده می‌گیرد. به همین دلیل، بسیاری از پزشکان زبده یا به شهرهای بزرگ مهاجرت می‌کنند یا ساعات طبابت خود را کاهش می‌دهند یا حتی مطب شخصی را رها کرده و صرفاً در مراکز درمانی دولتی و‌عمومی  فعالیت می‌کنند. این خروج خاموش سرمایه‌های انسانی، بزرگ‌ترین تهدید برای عدالت در سلامت است.

2⃣ بعد دوم، تأثیر این تعرفه‌ها بر فرآیند درمان و ایمنی بیمار است. در شرایطی که تعرفه واقعی ویزیت به رسمیت شناخته نمی‌شود، طبیعی است که زمان مؤثر اختصاص یافته به هر بیمار – علی‌رغم تمام تلاش پزشک – کاهش یابد. در چنین فضایی، حتی متعهدترین پزشک نیز با معضلی ساختاری مواجه است: از یک سو نمی‌خواهد به بیمار کم‌توجهی کند و از سوی دیگر با حجم بالای مراجعان و تعرفه‌های ناچیز، امکان تأمل کافی برای همه یافته‌های بالینی را پیدا نمی‌کند. نتیجه، افزایش آمار تجویزهای احتیاطی (از جمله آنتی‌بیوتیک و درخواست‌های پاراکلینیک) است؛ نه به دلیل سودجویی، بلکه به دلیل نبود فرصت کافی برای بررسی دقیق و ترس از برخورد با پرونده‌های پیچیده.

▫️ ایران با ۶۸ دز مصرف روزانه آنتی‌بیوتیک به ازای هر هزار نفر، رتبه بالایی را در این شاخص دارد و سازمان جهانی بهداشت هشدار داده است که تا سال ۲۰۵۰ مقاومت میکروبی سالانه جان ۱۰ میلیون نفر را خواهد گرفت. این آمار زنگ خطری برای نظام سلامت است، نه تقصیری متوجه پزشکان خدوم.

▫️ عمیق‌ترین آسیب اما بر پیکر رابطه‌ی انسانی پزشک و بیمار می‌نشیند.
پزشکی فقط دانش فنی نیست؛ هنر گوش دادن، همدلی و همراهی در مسیر سخت درمان است. تعرفه‌های پایین و فشار ناشی از آن، فرصت این گفت‌وگوی انسان‌ساز را از هر دو طرف می‌گیرد. بیماری که در ویزیتی شتاب‌زده – که حاصل فشارهای تعرفه‌ای است – نمی‌تواند سؤالات خود را بپرسد، و پزشکی که به‌رغم میل باطنی فرصت کافی برای شرح حال دقیق نمی‌یابد، هر دو قربانی یک نظام ناعادلانه‌اند.
این گسست، به نارضایتی بیمار، عدم پایبندی به درمان و سرگردانی در نظام سلامت می‌انجامد. در حالی که اگر تعرفه‌ها واقعی و منصفانه تعیین شود، پزشک با آسودگی خاطر می‌تواند زمان لازم را به هر بیمار اختصاص دهد و هنر طبابت را در بالاترین سطح کیفی خود به نمایش بگذارد.

▫️ در پایان، باید میان «ویزیت ارزان» و «عدالت در سلامت» تفاوت قائل شد. عدالت راستین آن است که هزینه واقعی یک ویزیت با کیفیت از طریق بیمه‌ها از دوش مردم برداشته شود، نه اینکه دانش و زحمت پزشک تحقیر گردد. پزشکان ایران در سخت‌ترین شرایط، همواره مدافعان خط مقدم سلامت بوده‌اند. به جای زیر سؤال بردن شأن آنان، باید نظام تعرفه‌گذاری را اصلاح کرد تا هم پزشک بتواند با عزت نفس و تمرکز کافی به مداوای بیمار بپردازد و هم بیمار از ویزیتی عمیق، آگاهانه و همراه با همدلی بهره‌مند شود.