Dalia Ebr:
در بیت :
(حقه ياقوت لؤلؤ پوش گوهر پاش تو *
رسته لعلم ز چشم دُر نثار انداخته) چند استعاره به کار رفته؟؟

Alireza Eshaghkhani:
۴ استعاره :
حقه یاقوت لب ودهان
لولو دندان
گوهر سخنان گرانبها
در قطره اشک
معنی بیت :
لب سرخ و دندان های درخشان تو که گوهرسخن می پاشد، رسته لعل(بازار لعل فروشان) را از چشم اشکبار من انداخته است.

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

خسروپاشایی:
درود بر دوستان فاضل

در جلسه گذشته بحث وزن منظومه های فارسی بود

به وزن

فعولن فعولن فعولن فعل

رسیدیم

عرض شد در این وزن مثنوی های حماسی سروده شده است

و همچنین

در این وزن شعرهایی با عنوان « ساقی نامه » و« مغنی نامه » نیز سروده شده است

در این اشعار از « می ، ساقی ، مغنی » سخن گفته اند

اکنون به معرفی چند ساقی نامه و مغنی نامه می پردازم

و از هر کدام بیتی تقطیع می کنیم

وزن بیشتر این ساقی نامه ها ،« فعولن فعولن فعولن فَعَل » است

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

خسروپاشایی:
تقطیع کنیم

بیا ساقی آن آب آتش فروغ

که از دل برد زنگ وز جان دروغ

مغنی بیا و بیار آن سرود

که ریزم ز هر دیده صد زنده رود


فخرالدین اسعد گرگانی

آیت تیرگیر:
با سلام
فعولن فعولن فعولن فعل

بانو طهماسبی:
درود
فعولن فعولن فعولن فعل

خسروپاشایی:
بِ یا سا: فعولن

قِ یانْ ءا : فعولن

بِ ءا تَش : فعولن

فُ روغ : فَعَل ( فعول )

بحر متقارب مثمن محذوف ( مقصور )

بانو طهماسبی:
ب یا سا ق یان آ ب آ تش ف روغ

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

در مورد ساقی نامه

ArshamArman:
بگذر از نام و ننگ خود حافظ

ساغر می طلب که مخموری

ز روی ساقی مهوش گلی بچین امروز

که گرد عارض بستان خط بنفشه دمید


حافظ

آیت تیرگیر:
بیا ساقی آن می که حال آورد

کرامت فراید کمال آورد

به من ده که بس بیدل افتاده ام
وزین هردو بی حاصل افتاده ام

حافظ

باتو زکی زاده:
درود استاد پاشایی

بعد از نظامی کدام شاعران ساقی و مغنی رو مخاطب قرار دادند؟

خسروپاشایی:

ساقی نامه ها و مغنی نامه ها

نوعی شعر است که شاعر ساقی و مغنی را مورد خطاب قرار می دهد و طلب می و نغمه ساز می کند

معمولا این گونه اشعار

در وزن فعولن فعولن فعولن فعل

است
نخستین شاعری که ساقی را مورد خطاب قرار داد بدین گونه ظاهرا

فخرالدین اسعد گرگانی است

آن دوبیت از ایشان است

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

خسروپاشایی:
تقطیع کنیم

بیا ساقی از من مرا دور کن

جهان از می لعل پر نور کن

نظامی

خسروپاشایی:
ب یا سا: فعولن

قِ یَز من: فعولن

مَ را دو : فعولن

ر کن : فَعَل

محمدی پ:
ب با سا
ق یز من
م را دو
ر کن فعولن فعولن فعولن فعل

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

باتو زکی زاده:
ب یا سا
ق یز من
م را دو
ر کن


ج ها نز

م ی لع

ل پر نو

ر کن


فعولن فعولن فعولن فعل

Ruhani S.h:
بسیار عالی
بیا
ب یا
تقطیع دراین مورد با واج نویسی تفاوت دارد؟
بی یا

بانو طهماسبی:
ب یا سا ق یز من م را دو ر کن

خسروپاشایی:
درود

رکن دوم

قِ یز من

یوسف زاده:
بيا ساقيا آن مي نشان ده مرا

از آن داروي بيهشان ده مرا



بدان داروي تلخ بيهش كنم
مگر خويشتن را فرامش كنم.

خسروپاشایی:
یک قاعده در عروض هست

که هیچگاه مصوت بلند ، ی ، قبل از صامت ،ی، قرار نمی گیرد

بیا

بی یا

در تقطیع

بِ یا

Ruhani S.h:
بلی همین
ممنون

بانو طهماسبی:
بهار در پاسخ حافظ چنین نظیره گویی کرده
بده ساقی آن می که خواب اورد
شرابی که در مغز تاب اورد
سرابی که گر نوشد خاره سنگ
شود نرم تر از حریر پرند

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

خسروپاشایی:
ساقی نامه حکیم نظامی گنجوی

بیا ساقی از من مرا دور کن

جهان از می لعل پر نور کن

می ای ده مرا کو به منزل برد

همه دل برند او غم از دل برد

بساز ای مغنی ره دلپسند

بر اوتار این ارغنون بلند

در این بزم گه خسروانی خرام

در افگن می خسروانی به جام

به من ده که می خوردن آموختم


خورم خاصه کز تشنگی سوختم


بیا ساقی آن می که ناز آورد

جوانی دهد عمر باز آورد

به من ده که این هر دو گم کرده ام

قناعت به خوناب خم کرده ام

بیا ساقی آن ارغوانی شراب

به من ده که تا مست گردم خراب

مغنی ره باستانی بزن

مغانه نوایی ، مغانی بزن

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

بانو محسنی:
فعولن فعولن فعولن فعل

ب یا سا
ق یز من
م را دو
ر کن


ج ها نز
م ی* لع
ل پر نو

ر کن

بانو طهماسبی:
دقیقا همانطور که فرمودید دو شرط اساسی ساقی نامه ها
۱.قالب مثنوی
۲.بحر متقارب

باتو زکی زاده:
ب یا سا
ق یز من
م را دو
ر کن

ج ها نز
م ی لع
ل پر نو
ر کن

فعولن فعولن فعولن فعل

خسروپاشایی:
دوستان آیا عراقی ساقی نامه دارد؟

بانو طهماسبی:
بله

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

خسروپاشایی:
تقطیع کنیم

در میکده با حریف قلاش

بنشین و شراب نوش و خوش باش

آیت تیرگیر:
مفعول مفاعلن فعولن

خسروپاشایی:
در می ک: مفعول

د با ح ری : مفاعلن

ف قل لاش : فعولن

بحر هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف

بانو محسنی:
در. می ک
د با ح ری
ف ق لاش *
مفعول مفاعلن فعولن

بن شی ن
ش را ب نو
ش خش باش*

محمدی پ:
در می ک
د با ح ری
ف قل لاش
مفعول مفاعلن فعولن

خسروپاشایی:

این بیتی از یک ترجیع بند عراقی است

موضوع آن ساقی و مغنی است

اما در قالب مثنوی نیست
و در بحر متقارب هم نیست


ترجیع بندی با چهارده پانزده خانه

در بحر هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف است

یوسف زاده:
در میکده با حریف قلاش

در. می. ک. مفعول
د. با. ح. ری. مفاعلن
ف. قل. لاش* فعولن


بنشین و شراب نوش و خوش باش

بن. شی. ن. مفعول
ش. را. ب. نو. مفاعلن
ش. خش. باش* فعولن

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

خسروپاشایی:

غرض این که عراقی ساقی نامه ای دارد که در قالب ترجیع بند سروده شده است

این چند بیت از ترجیع بند عراقی است

که در رده ساقی نامه هاست


ساقی بده آب زندگانی

اکسیر حیات جاودانی

می ده که نمی شود میسر

بی آب حیات زندگانی

بیت ترجیع این ترجیع بند

«در میکده میکشم سبویی

باشد که بیابم از تو بویی

فکر کنم این ترجیع بند پانزده بند دارد

اگر فرصت شد در مورد قالب های شعر ، سخن پیش آمد ، ترجیع بند را عرض می کنم

این ساقی نامه که در قالب ترجیع بند سروده شده است بر وزن

مفعول مفاعلن فعولن

بحر هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف سروده شده است

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonin

بانو حسینی:
پس نتیجه آنکه ساقی نامه ها حتما و فقط درقالب مثنوی نیستند وممکن است در قالبهای دیگر نیز سروده شوند

آیت تیرگیر:
در وزن مفاعیلن مفاعیلن فعولن هم داریم

Zahra Sadeghi:
چنان‌که گفته شد ساقی‌نامه معمولادر بحر متقارب است؛ اما برخی ترکیب و ترجیع‌بند نیز سروده‌اند. نخستین بار "فخرالدین عراقی" ساقی‌نامه در قالب ترکیب‌بند سرود. بعدها "وحشی بافقی" از او تقلید کرده 

بانو محسنی:
سا قی ب
د ا ب زن
د گا نی

مفعول مفاعلن فعولن
اک سی ر
ح یا ت جا
و دا. نی

آیت تیرگیر:
ساقی نامه ها معمولا اشعاری طرب انگیز هستند

بانو محسنی:
درود استاد

هماهنگی و هارمونی وزن و محتوا

خسروپاشایی:
مضمون ساقی نامه تقریبا شبیه به یکدیگر است

تفاوت در الفظ است

وزن آن ها نیز بیشتر

فعولن فعولن فعولن فعل است

از بعضی از ساقی نامه ها چند بیتی می خوانم

Khosro:
مگر از عراقی ترجیع بند نیست

خسروپاشایی:
ساقی نامه امیر خسرو دهلوی

خسروپاشایی:
بله ترجیع بند است

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

بانو محسنی:
فعولن. فعولن فعولن فعل

بانو طهماسبی:
شرط اساسی ساقی نامه بحر متقارب است اما در قالب های دیگر هم سروده شده است به نقل از دکتر شمیسا

خسروپاشایی:
به نظرم نگوییم شرط است

بگوییم بیشتر ساقی نامه ها در این بحر است

آیت تیرگیر:
رفیقان قدر یکدیگر بدانید

چو معلوم است شرح از بر مخوانید

خسروپاشایی:
چند بیتی از ساقی نامه خو اجوی کرمانی

بانو طهماسبی:
بله درست می فرمایید نقل قول بود

Zahra Sadeghi:
اطلاعی ندارم در این منبع نوشته بود ترکیب بند

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon