Hosseni:
د. لی را/ ن یو نا /ن گر دا/ ن روم
ز مر ز/ ز رن دا / ب هر مر / ز بوم
فعولن فعولن فعولن فعل

باتو زکی زاده:
د لی را
ن یو نا
ن گر دا
ن روم*
ز مر ز*
ز رن دا
ب هر مر
ز بوم*


بانو بزی:
د لی را/ نِ یو نا /نُ گر دا /نِ روم
ز مر زِ /ز رن دا/ بُ هر مر/ زُ بوم
فعولن فعولن فعولن فعل

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

خسروپاشایی:
بیتی از مثنوی « ورقه و گلشاه » عیوقی که مثنوی عاشقانه است

« سخن بهتر از نعمت و خواسته

سخن بهتر از گنج آراسته »

خسروپاشایی:
س / خن / به : فعولن
ت / رز / نع : فعولن
م / ت* / خا : فعولن
س / ت*ِ : فَعل
خواسته ، آراسته : واژگان قافیه

بانو محسنی:
س. خن به
ت. رز * نع
م ت خا
س ت *
فعولن فعولن فعولن فعل
س خن به
ت رز* گن
ج. ا. را
ی ت*

Ehsan_Hosseni:
س خن به
ت رز نع
م ت خا
س ت
س خن به
ت رز گن
ج ا را
س ت
فعولن فعولن فعولن فعل

یوسف زاده:
« سخن بهتر از نعمت و خواسته
س. خن. به
ت. رز* نع
م. تو* خا
س. ته*

سخن بهتر از گنج آراسته »
س. خن. به
ت. رز* گن
ج. آ. را
س. ته*
باتو زکی زاده:
س خن به
ت ر*ز نع
م ت* خا
س ت*
س خن به
ت ر*ز گن
ج‌ آ را
س ت*
فعولن فعولن فعولن فعل

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

چند بیتی از ورقه و گلشا👆

خسروپاشایی:
گنج آ راسته
داستان ورقه و گلشا داستانی است با پایانی تراژیک

یوسف زاده:
خواسته. ه. حرف الحاقی

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

خسروپاشایی:
مثنوی های حماسی در این وزن بسیارند بعد از فردوسی هر داستان پهلوانی سروده شده است بر این وزن است

منظوه های حماسه مصنوع ( حماسه های تاریخی و دینی ) نیز بر این وزن هستند

مانند مثنوی های فتحعلی خان صبا ، و منظومه باذل مشهدی

که از آوردن مثال از آن ها چشم می پوشیم

y-A:
خیلی جالب بود
ممنون از تبادل اطلاعات مفیدتون

باتو زکی زاده:
داستان جالبی بود
بخصوص زنده شدن پس از مرگ

بانو بزی:
اسکندر نامه نظامی هم بر همین وزن هست

خسروپاشایی:
بله همین طور است

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

خسروپاشایی:
اما بیتی از بوستان سعدی را که موضوع آن اخلاقی تعلیمی است

تقطیع می کنیم

در اقصای عالم بگشتم بسی

به سر بردم ایّام با هر کسی

یوسف زاده:
در اقصای عالم بگشتم بسی
د. رق* صا.
ی. عا. لم
ب. گش. تم
ب. سی
به سر بردم ایّام با هر کسی
ب. سر. بر
د. می* یا
م. با. هر
ک. سی


باتو زکی زاده:
د ر*ق صا
ی عا لم
ب گش تم
ب سی
ب سر بر
د می یا
م با هر
ک سی
فعولن فعولن فعولن فعل

فاطمه :
بحث همین مثنوی ها
کل اوزان مثنوی ۷ تاست ؟

خسروپاشایی
این گونه نمی گوییم
می گوییم مثنوی های مشهور زبان فارسی در این اوزان است
متقارب مثمن محذوف
هزج مسدس محذوف
رمل مسدس محذوف
خفیف مسدس مخبون محذوف
هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
سریع مطوی مکشوف
رمل مسدس مخبون محذوف
و...
مثلا
حمید سبزواری
بانگ جرس را در وزن
مستفعلن مستفعلن مستفعلاتن
رجز مسدس مرفل سروده است
وقت است تا برگ سفر بر باده بندیم
دل بر عبور از،سد خار و خاره بندیم

فاطمه
وزن مستفعلن مستفعلن فع لن
کم کاربرده ؟

خسروپاشایی
ظاهرا کم کاربرد است

پایان کارگاه
۹۹/۲/۲

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

خ حسنی:
سلام. عصر همگی بخیر

اجاق کور بودن یا اجاق سرد بودن
چند مفهوم کنایه ای داره؟

مفهوم کنایه ایش رو لطف می کنید؟

P A:
بی فرزندی

خ حسنی:
غیر از بی فرزندی، مهمان نواز نبودن ، برداشت نمیشه ؟

چرا ؟
کسی که اجاقش سرده یعنی زیاد اشپزی نمی کنه
کسی که زیاد اشپزی نمی کنه ممکنه بچه نداشته باشه یا مهمان نواز نباشه

بانو امینی:
خوب اینو با قدیم بسنجید و اجاق و دودی که راه می افتاد و همگی خبر دار می شدند
اگه بخواهید توجیه امروزی کنید که گاز و خانه های بسته و توجیهی برای این کنایه ندارد

Saّّّّّّjad Akbari:
اجاق کور بودن معروفه به نازایی
اجاق سرد بودن بستگی به متن می‌تونه متضاد مهمان نوازی باشه 🌹

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

mrym:
چندان که میبینم جفا امید میدارم وفا
چشمانت می‌گویند لا ابروت می‌گوید نعم

یوسف زاده:
چندان که میبینم جفا امید میدارم وفا

چن. دل. ک. می
بی. نم. ج. فا
ام. می. د می
دا. رم. و. فا


چشمانت می‌گویند لا ابروت می‌گوید نعم

چش. ما. ت. می
کو. ین. د. لا
اب. رو. ت. می.
گو. ید. ن عم.


چشمانْتْ

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

راز:

در بیت هایی که اختیار وزنی ابدال دارند،مثلا فعلن که تبدیل به فع لن می شود
وزن و بحر را بر مبنای فعلن بنویسیم یا فع لن؟

بانو کبیر:
بر مبنای هجاهای کوتاه

《🍀ARIYANA🍀》:
بر مبنای هجاهای کوتاه فرمودین یعنی فعلن را باید بنویسیم ؟ یعنی همان کاری که در کتاب انجام شده ؟ هر چه میخوام اینو به دانش آموزان تفهیم کنم دچار مشکل میشم / چون ابدال تبدیل دو تا کوتاه به بلند هست اما کناب بلند را خط زده / دانش آموزان میگن پس چرا کتاب دو هجا ی کوتاه را گذاشته و بلند را خط زده ؟ ممنون میشم کمکم کنید

خانم کبیر:
درود اصل وزن دو هجای کوتاه است در کتاب هم نوشته است

میرزایی:
ابدال آمدن یک هجای بلند به جای دو کوتاه است
پس علامت بلند خط می خورد و دوکوتاه زیرآن می نویسم

Gh:
سلام چون اصل وزن بر مبنای دوهجای کوتاه یعنی فعلن هست وتبدیل شده به هجای بلند یعنی فع لن پس همان اصل وزن در نظر گرفته میشه وهجای بلند جاشو میده به هجاهای کوتاه که تصاحب کرده بود

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

H Movassagh:
دوستان مطلبی در باره فرق تناسب و مراعات نظیر که قابل فهم دانش آموزان باشه دارید در گروه به اشتراک بذارید ممنون

بانو کبیر:
شبکه ی معنایی شامل تناسب و مراعات است
از آنجا که شبکه معنایی به معنای واژه و روابط بین کلمات ارتباط دارد در کتاب فنون ۱ در بخش قلمرو زبانی می آوریم
مراعات که به آرایش کلام ارتباط دارد و آرایه است در قلمرو ادبی به کار می بریم
در قلمرو زبانی تناسب به خاطر روابط معنایی.
در قلمرو ادبی مراعات نظیر
چون مراعات نظیر یک آرایه است.

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

Shamsi:
سلام.همکاران عزیز کودکان سنگ چه نوع اضافه ای است؟ممنونم

بانو نصرت ابادی:
سلام

با توجه به درس ، که در متوسطه اول است. به نظر من کل ترکیب استعاره است .

عده ای نظرشان این است که اضافه بیانی است

Shamsi:
درس فلسطین است کودکانی که سنگ می اندازند

بانو نصرت ابادی:
دو معنی برای این ترکیب می تونیم داشته باشیم :

کودکانی که مثل سنگ مقاوم هستند

کودکانی که با سنگ مبارزه می کنند

Alireza Eshaghkhani:
باسلام
آفرین
اضافه اقترانی است
کودکانی که همراه و مقترن سنگ هستند.

گروه دبیران‌ادبیات ایران
@Foonon

#علوم_وفنون_دهم_انسانی
#درس_۵_۸
#وزن_شعر


وزن در شعر عبارت است از نظمی در اصوات گفتار؛ مثل وزن شعر فارسی كه بر مبنای كمیت هجاها یعنی نظم میان هجاهای كوتاه و بلند است.

✅ علم عروض
عروض علمی است كه قواعد تعیین اوزان شعر (تقطیع) و طبقه بندبی اوزان را، از نظر جنبه ی نظری و علمی به دست می دهد.

✅ واحد وزن
واحد وزن در شعر فارسی و بسیاری از زبان های دیگر مصراع است لذا وزن هر مصراع شعر در این زبان ها نمودار وزن مصراع های دیگر است و وقتی شاعر مصراع اول را سرود به ناچار بقیه مصراع ها را در همان وزن باید بسراید.
(واحد وزن در شعر عرب بیت است.)

🔶قواعد تعیین وزن
برای تعیین وزن یك شعر باید قواعد زیر را در نظر گرفت:
۱) درست خواندن شعر و درست نوشتن آن.
مثال:
طاعت آن نیست كه بر خاك نهی پیشانی
صدق پیش آر كه اخلاص به پیشانی نیست

بیت بالا را وقتی درست بخوانیم (طاعت آن) به صورت (طاعتان) تلفظ می‌شود.

در تعیین وزن شعر باید خط را تا ممكن است به صورت ملفوظ نزدیك كرد این خط ،خط عروضی نام دارد.
🔻در نوشتن شعر به خط عروضی رعایت چند نكته لازم است:

الف)اگر در فصیح خواندن شعر همزه ی آغاز هجا (وقتی قبل آن صامتی باشد)تلفظ نشود در خط نیز همزه را باید حذف كرد چنان كه در شعر فوق (طاعت آن) با حذف همزه به صورت (طاعتان) تلفظ می شود.

ب)در خط عروضی باید حركات(مصوت های کوتاه و بلند) گذاشته شود.(حركات همیشه دومین حرف هجا هستند)
كلماتی مانند (تو) (دو) به صورتی که تلفظ می‌شوند باید نوشته شوند (تُ_دُ)

پ)حروفی كه در خط هست اما به تلفظ در نمی آید در خط عروضی حذف می‌شود. مانند(خویش) كه به این صورت نوشته می شود(خیش).

ت)قبلا گفتیم كه مصوت دومین حرف هجا است لذا حروف (و) (ا) (ی) وقتی دومین حرف هجا باشند مصوت هستند و دو حرف به حساب می‌آیند به عنوان مثال (سار)

ث)حرفی كه به صورت مشدد تلفظ شود باید به صورت دو حرف نوشته شود مانند عزت كه باید به صورت عززت نوشته شود.

ج)در کلماتی که در وسط خود صامت ی دارند و بعد از آن مصوت بلند "ای" هست، "ای" قبل آن ها خوانده نمی شود. مانند بیابان که همان طور که نوشته می شود خوانده می شود یعنی بِیابان. در نتیجه همان طور که گفتیم این گونه کلمات را باید بدون مصوت بخوانیم.
مثال های بیشتر: آریا، ریاضی، خیال، دیار، روحانیون

۲) بلند بودن هجای آخر مصراع
آخرین هجا درهر مصراع بلند است و شاعر می تواند به جای آن هجای كشیده یا كوتاه بیاورد.
مثلا:
سرو را مانی و لیكن سرو را رفتار نه
ماه را مانی و لیكن ماه را گفتار نیست
گر دلم از شوق تو دیوانه شد عیبش مكن
بی نقصان و زر بی عیب وگل بی خار نیست
آخرین هجا در مصراع اول كوتاه و در مصراع دوم و چهارم كشیده است بی آن‌كه موجب اختلافی در وزن شود.
پس در پایان مصراع فرقی میان هجای كشیده و بلند نیست و همیشه بلند به حساب می آید.

🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃

به کوشش : آقای لطف الله خلیلی ورزنه
گروه دبیران ادبیات ایران🇮🇷
کانال علوم و فنون ایران
@Foonon

رضا قاسمی:
با من بودی، منت نمی دانستم
تا من بودی، منت نمی دانستم
رفتم چو من از میان،تو را دانستم
با من بودی،منت نمی دانستم
باسلام ردیف قافیه وتکرار؟؟

آیت تیرگیر:
با. تا. یا. قافیه

بقیه مصراع ردیف

یوسف زاده:
با و تا. قافیه. قاعده یک

بقیه ردیف

آیت تیرگیر:
یکی از این واژه ها ( یا ) است
با. یا. تا

F.A.Z:
با / تا / با (البته ردالقافیه دارد
بقیه‌اش ردیف

رضا قاسمی:
چون ردیف قواعدخاص خودراداره ومثل تکرارهمه جای بیت نمیاد پس ردیف تکرارنیست یا چون ردیف نوعی موسیقی ایجادمیکنه میتونه تکراربه حساب بیاد؟؟؟

آیت تیرگیر:
ردیف تکرار نیست

ودر افزایش موسیقی شعر نقش بسزایی دارد

هردو. دوریست

انصاری محمود:
سلام

این شعر یکی از صناعات ادبی است به نام "مُذَیّل" . که در ان قافیه در ابتدای شعر است و باقی ردیف .
( شعر در مصراع های اول و دوم و چهارم که قافیه دارند ، فقط از قافیه و ردیف تشکیل شده است .)
البته اشعار دیگری هم داریم مانند این :

من در غم هجر و دل به دیدار تو خوش
تن در غم هجر و دل به دیدار تو خوش
تا کی چشمم سرشک حسرت ریزد
اندر غم هجر و دل به دیدار تو خوش
(جامی)

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

M ٭ R:
سلام.آیا این شعر از سعدی تنافر دارد یا خیر ؟(لطفا با دلیل) ؛ گرتضرع کنی و گر فریاد= دزد زر باز پس نخواهد داد .

آیت تیرگیر:
تنافر در کلمات


آنست که کلمات با سلاست و روانی بر زبان جاری نشود

تنافر حروف. حروف و حرکات به نحوی باشذ که تلفظ کلمه دشوار باشد. مانند

دو دهان داریم گویا همچو نی

یک دهان پنهانست در لبهای وی

مولوی. پنهانست تنافر حروف دارد

بیت شما تنافر در کلمات دارد

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

دوستان عزیز سلام عرض می کنم کارگاه اختیارات شاعری را با اختیارات زبانی آغاز کردیم و در ادامه سه اختیار وزنی را توضیح دادیم در این جلسه اختیار قلب را بررسی می کنیم