Radseresht:
ببخشید میشه آرایه ی ممال رو توضیح بدید؟؟؟

💓Moallem.Adab💓:
درود
حذف «الف» و تبدیل آن به «ی» در کلمات عربی که در فارسی بکار می‌روند مثل
سلاح = سلیح
رکاب = رکیب
اسلامی = اسلیمی

میرزایی:
آرایه نیست
جزء قلمرو زبانی است
تبدیل الف به ی. سلاح سلیح
.رکاب رکیب

💓Moallem.Adab💓:
بهتره بگین قاعده ممال

شمس:
سلام.رکاب ممال آن رکیب .سلاح ممال سلیح رکاب رکیب:افزودن ی

احمد سرلک:
سلام.ممال تبدیل مصوت بلند الف به ی.بیشتر برای قافیه کردن کلمات باهم.

سیف اله . عسگری:
درود بر شما ،


نیز «ی» به «ا»

چونان که استاد توس گوید ؛
«کاز او گشت هامون چو دریای قار .» ...

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

خسروپاشایی:
درود بردوستان فاضل

ظاهرا پیش تر کارگاهی با عنوان وزن مثنوی های فارسی داشتیم
امشب موضوع را پی می گیریم

یکی از قالب های شعر فارسی مثنوی است

مثنوی شعری است که همه بیت های آن قافیه مستقل دارند

این قالب برای بیان مطالب طولانی مناسب است

منظور از قالب چیست؟

قالب ، شکلی است که طرز قرار گرفتن قافیه به شعر می دهد

موضوع و محتوای مثنوی ها متفاوت است

همچنین مثنوی های زبان فارسی در اوزان مختلف سروده شده اند

یکی از وزن هایی که در مثنوی ها ، بسیار استفاده شده است ،

فعولن فعولن فعولن فعل ( فعول ) است

بحر متقارب مثمن محذوف

از این وزن بیشتر در آثار حماسی بهره برده اند

اما منظومه هایی با درون مایه اخلاقی تعلیمی ، مانند بوستان سعدی نیز در این وزن سروده شده است

و همچنین ساقی نامه ها هم در این وزن سروده شده است

امشب چند مثنوی را که در این وزن سروده شده است بسیار مختصر معرفی می کنم

و از هر یک بیتی تقطیع می کنیم

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

خسروپاشایی:
مثنوی آفرین نامه از ابوشکور بلخی

موضوع آن پند و اندرز و حکمت

از این مثنوی ابیات پراکنده ای موجود است


بیت اول آن را تقطیع کنیم

« به دشمن برت استواری مباد

که دشمن درختی است تلخ از نهاد

درختی که تلخش بود گوهرا

اگر چرب و شیرین دهی مَروُ را

همان میوه تلخت آرد پدید

از او چرب و شیرین نخواهی مزید

ز دشمن گر ایدون که یابی شکر

گمان بر که زهر است هرگز مخور

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

بانو محسنی:
ب. دش من
ب رت اس
ت وا ری
م. باد
فعولن فعولن فعولن فعل
ک دش من
د رخ تی
س تل خز
ن هاد

بانو بزی:
بِ دُش من/ بَ رَت اُس/ تُ وا ری/ مَ باد
کِ دُش مَن/ دِ رخ تی/ ست تَل خَز/ نَ ها
فعولن فعولن فعولن فعل

خسروپاشایی:
بِ ، دُش ، مَن : فعولن
بَ ، رَت ، اُس : فعولن
ت ، وا ، ری : فعولن
مَ ، باد : فعل
اگر به طرز قرار گرفتن قافیه دقت کنیم
دو مصراع با هم قافیه دارند
چون هر بیت دو مصراع است و هر دو مصراع قافیه دارند آن را مثنوی نامیده اند
یعنی منسوب به واژه « مَثنی »
در حقیقت هر بیت باید دوقافیه داشته باشد

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

خسروپاشایی:
این بیتی که تقطیع کردیم در حقیقت تقطیع هجایی آن
فعولن فعولن فعولن فَعولْ » است
یعنی متقارب مثمن مقصور
اما در عروض امروز با توجه به آن اختیار وزنی که هجای آخر را همیشه بلند حساب کنیم
ف / عولْ = فَعَل
است
پس امروزه زحاف قصر نداریم
این وزن
فعولن فعولن فعولن فَعَل
و نام بحر آن لازم است
برای دانش آموزان
بحر متقارب محذوف

بانو بزی:
بله 👌

خسروپاشایی:
همان گونه که عرض شد وزن مثنوی های حماسی این وزن است

قبل از فردوسی دقیقی توسی سرودن شاهنامه را آغاز می کند اما ظاهرا فرصت سرودن بیش از هزار بیت را نمی یابد

بانو بزی:
وزن شاهنامه فردوسی

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

خسروپاشایی:

بیتی از « گشتاسب نامه ، دقیقی توسی را

تقطیع می کنیم

چو گشتاسب را داد لهراسب تخت

فرود آمد از تخت و بر بست رخت

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

بانو بزی:
چُ گُش تا /سب را دا/ د لُه را /سب تَخت
فُ رو دا /مَ دَز تَخ/ تُ بر بَس/ ت رخت

فعولن فعولن فعولن فعل

یوسف زاده:
چ. گش. تا. فعولن
س. را. دا. فعولن
د. له. را. فعولن
س. تخت* فعل

ف. رو. دا* فعولن
م. دز* تخ. فعولن
ت. بر. بس. فعولن
ت. رخت* فعل

خسروپاشایی:
ستاره هایی که استاد قرار داده است نشان دهنده استفاده از اختیار است

بانو محسنی:
چ. گش تا
سب را داد
د له را
س تخت
تخت و رخت
فاعده‌ ۲ مصوت + صامت
َفتحه و خت واژه ها

خسروپاشایی:
در مورد گشتاسب نامه فردوسی می گوید

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

در بعثت زردشت دقیقی گوید


چو یک چند گاهی برآمد بر این

درختی پدید آمد اندر زمین

👇....

خسروپاشایی:
هزار بیت گشتاسب نامه در پادشاهی لهراسب و گشتاسب و ظهور زردشت است

گرشاسب نامه اسدی طوسی

موضوع این منظومه داستان گرشاسب

پهلوان بزرگ سیستان و نیای بزرگ رستم است

مأخذ این منظومه ظاهرا گرشاسب نامه ابوالمؤید بلخی بوده است

بیتی از این منظومه را تقطیع کنیم


چنین دان که جان بر ترین گوهر است

نه زین گیتی از گیتی دیگر است

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

F.A.Z:
چُ / یک/چَن فعولن
د*/ گا/هی فعولن
بَ/را/مَد فعولن
بَ/رین* فَعَل(فعول
دِ/رَخ/ تی فعولن
پَ/دی/دا فعولن
مَ/دَن/در فعولن
زَ/مین*فَعَل(فعول

بانو محسنی:
چ نین دان
ک جان بر
ت. رین گو
ه. رست*
فعولن فعولن فعولن فعل
ن. زین گی
ت یز* گی
ت ی* دی
گ. رست*
ستاره ها اختیار هست

یوسف زاده:
چ. نی. دا.
ک. جا. بر
ت. ری. گو
ه. رست**

ن. زی. گی
ت* یز* گی
ت* یی* دی
گ. رست**

خسروپاشایی:
به نظرم
تَ / رینْ/ گَو ( گُو )

بانو محسنی:
مصوت مرکب

خسروپاشایی:
ظاهرا
استاد برای اختیار زبانی یک ستاره
و برای اختیار وزنی دو ستاره
گذاشته اند

یوسف زاده:
رست. هم زبانی و هم وزنی دارد؟؟

خسروپاشایی:
به نظر
گوهر اَست
هم همزه حذف شده است
و هم هجای کشیده را بلند حساب کردیم

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

خسروپاشایی:
مثنوی ، « برزو نامه »
منسوب به نام عطایی شاعر قرن پنجم

موضوع و درون مایه آن حماسی است

بیتی از برزو نامه را تقطیع می کنیم

« دلیران یونان و گردان روم

ز مرز زرنداب و هر مرز و بوم »

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

یوسف زاده:
« دلیران یونان و گردان روم
د. لی. را
ن. یو. نا
ن. گر. دا
ن. روم**
ز مرز زرنداب و هر مرز و بوم »
ز. مر. زی*
ز. رن. دا
ب. هر. مر
ز. بوم**

بانو محسنی:
د. لی را
ن یو نا
ن گر دا
ن روم*
ز مر ز*
ز رن. دا
ب هر مر
ز بوم*
فعولن فعولن فعولن فعل

یوسف زاده:
استاد
زرنداب کجاست
زر انداب بوده؟

خسروپاشایی:
نمی دانم
ظاهرا جز حکومت افراسیاب بوده است
از سرزمین توران
زر انداب درست است
من همزه را جا انداختم عروضی نوشتم پوزش می خواهم اصلاح می کنم

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

Hosseni:
د. لی را/ ن یو نا /ن گر دا/ ن روم
ز مر ز/ ز رن دا / ب هر مر / ز بوم
فعولن فعولن فعولن فعل

باتو زکی زاده:
د لی را
ن یو نا
ن گر دا
ن روم*
ز مر ز*
ز رن دا
ب هر مر
ز بوم*


بانو بزی:
د لی را/ نِ یو نا /نُ گر دا /نِ روم
ز مر زِ /ز رن دا/ بُ هر مر/ زُ بوم
فعولن فعولن فعولن فعل

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

خسروپاشایی:
بیتی از مثنوی « ورقه و گلشاه » عیوقی که مثنوی عاشقانه است

« سخن بهتر از نعمت و خواسته

سخن بهتر از گنج آراسته »

خسروپاشایی:
س / خن / به : فعولن
ت / رز / نع : فعولن
م / ت* / خا : فعولن
س / ت*ِ : فَعل
خواسته ، آراسته : واژگان قافیه

بانو محسنی:
س. خن به
ت. رز * نع
م ت خا
س ت *
فعولن فعولن فعولن فعل
س خن به
ت رز* گن
ج. ا. را
ی ت*

Ehsan_Hosseni:
س خن به
ت رز نع
م ت خا
س ت
س خن به
ت رز گن
ج ا را
س ت
فعولن فعولن فعولن فعل

یوسف زاده:
« سخن بهتر از نعمت و خواسته
س. خن. به
ت. رز* نع
م. تو* خا
س. ته*

سخن بهتر از گنج آراسته »
س. خن. به
ت. رز* گن
ج. آ. را
س. ته*
باتو زکی زاده:
س خن به
ت ر*ز نع
م ت* خا
س ت*
س خن به
ت ر*ز گن
ج‌ آ را
س ت*
فعولن فعولن فعولن فعل

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon

چند بیتی از ورقه و گلشا👆

خسروپاشایی:
گنج آ راسته
داستان ورقه و گلشا داستانی است با پایانی تراژیک

یوسف زاده:
خواسته. ه. حرف الحاقی

گروه دبیران ادبیات ایران
@Foonon